Building and developing workplace culture at commune-level People’s Committees: a case study of Phu Lang Commune People’s Committee, Bac Ninh Province
ThS. Huỳnh Thị Kim Dung
Học viện Hành chính và Quản trị công
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết làm rõ nội hàm, vai trò và ý nghĩa của văn hóa công sở trong bối cảnh đổi mới mô hình chính quyền địa phương hai cấp gắn với cải cách hành chính và chuyển đổi số. Trên cơ sở tiếp cận lý luận và khảo sát thực tiễn, nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh – là địa phương tiêu biểu đang chuyển đổi từ nền tảng văn hóa làng nghề truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại. Trên cơ sở đó, đề xuất hệ thống giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện văn hóa công sở theo hướng chuyên nghiệp, kỷ cương và phục vụ người dân. Qua đó, góp phần cung cấp luận cứ khoa học cho việc xây dựng và phát triển văn hóa công sở ở cấp cơ sở, hướng tới nền hành chính “kỷ cương – trách nhiệm – chuyên nghiệp – thân thiện – phục vụ” trong giai đoạn phát triển mới.
Từ khóa: Văn hóa công sở; chính quyền cấp xã; cải cách hành chính; chuyển đổi số; UBND xã Phù Lãng; tỉnh Bắc Ninh.
Abstract: This article clarifies the content, role, and significance of workplace culture in the context of reforming the two-tier local government model associated with administrative reform and digital transformation. Based on theoretical approaches and practical surveys, the study focuses on analyzing the current situation of workplace culture at the Phu Lang Commune People’s Committee, Bac Ninh Province – a typical locality transitioning from a traditional craft village cultural foundation to a modern governance model. On that basis, the article proposes a system of feasible solutions to improve workplace culture toward professionalism, discipline, and public service orientation. Thereby, it contributes scientific arguments to the building and development of workplace culture at the grassroots level, aiming toward an administration characterized by “discipline – responsibility – professionalism – friendliness – service” in the new development period.
Keywords: Workplace culture; commune-level government; administrative reform; digital transformation; Phu Lang Commune People’s Committee; Bac Ninh Province.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính phục vụ, văn hóa công sở ngày càng được nhìn nhận như một “thiết chế mềm” phản ánh chất lượng quản trị công và năng lực thực thi quyền lực nhà nước. Văn hóa công sở không chỉ định hình hành vi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức mà còn tác động trực tiếp đến mức độ chuyên nghiệp, trách nhiệm giải trình và tính chính danh của bộ máy hành chính1.
Trong điều kiện đó, yêu cầu “thấm sâu” các giá trị văn hóa vào toàn bộ hoạt động của hệ thống hành chính, đặc biệt ở cấp cơ sở, nơi trực tiếp tương tác với người dân càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Văn hóa công sở không tồn tại như một khẩu hiệu mang tính hình thức mà được thể hiện cụ thể thông qua hành vi ứng xử, quy trình giải quyết công việc và mức độ hài lòng của người dân đối với dịch vụ hành chính công. Đáng chú ý, khi tiến trình cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ dừng lại ở năng lực chuyên môn mà còn bao gồm: các chuẩn mực về đạo đức công vụ, thái độ phục vụ và phong cách làm việc chuyên nghiệp. Theo đó, văn hóa công sở đã trở thành một tiêu chí quan trọng để đánh giá hiệu quả quản trị công cũng như mức độ hài lòng của người dân và doanh nghiệp2.
Nghiên cứu về văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh có ý nghĩa điển hình. Đây là địa phương vừa mang đậm bản sắc văn hóa làng nghề truyền thống, vừa đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng hiện đại hóa quản trị, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Sự giao thoa giữa yếu tố truyền thống và hiện đại đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng một mô hình văn hóa công sở phù hợp, vừa bảo tồn giá trị văn hóa địa phương, vừa đáp ứng các chuẩn mực quản trị công hiện đại.
2. Một số vấn đề chung về văn hóa công sở
2.1. Khái niệm và vai trò của văn hóa công sở
(1) khái niệm văn hóa công sở.
Văn hóa công sở được tiếp cận như một bộ phận của văn hóa tổ chức trong khu vực công, bao gồm: hệ thống các giá trị, chuẩn mực, niềm tin và hành vi định hướng hoạt động công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức. Đây là tổng thể các yếu tố hữu hình và vô hình được hình thành trong quá trình vận hành của cơ quan nhà nước, phản ánh phương thức tổ chức, quản lý, môi trường làm việc và phong cách giao tiếp ứng xử trong thực thi công vụ3. Xét về cấu trúc, văn hóa công sở bao gồm các thành tố cơ bản, như: (1) Hệ giá trị cốt lõi (liêm chính, trách nhiệm, công bằng, tận tụy); (2) Các chuẩn mực và quy tắc ứng xử trong hoạt động công vụ; (3) Các biểu hiện hữu hình, như: môi trường làm việc, trang phục, nghi thức hành chính và phương thức tổ chức công việc. Các yếu tố này có mối quan hệ chặt chẽ, tạo thành nền tảng định hướng hành vi và thái độ của đội ngũ cán bộ, công chức trong quá trình thực thi nhiệm vụ. Như vậy, văn hóa công sở không chỉ dừng lại ở các biểu hiện bề nổi mà còn là “hệ giá trị nội sinh” chi phối cách thức vận hành của bộ máy hành chính, góp phần định hình bản sắc và nâng cao hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước4.
(2) vai trò của văn hóa công sở.
Văn hóa công sở giữ vai trò quan trọng trong việc xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, ổn định và hiệu quả, qua đó, tạo sự thống nhất trong phối hợp giữa các cá nhân và bộ phận trong tổ chức. Thông qua hệ thống các giá trị và chuẩn mực, văn hóa công sở định hướng hành vi, thái độ và phong cách làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức, góp phần nâng cao chất lượng thực thi công vụ và hiệu quả hoạt động của cơ quan nhà nước.
Ở góc độ quản trị, văn hóa công sở được xem như một “cơ chế điều tiết mềm”, có tác động sâu sắc đến năng lực nội sinh và sự phát triển bền vững của tổ chức. Việc xây dựng tác phong làm việc chuyên nghiệp, kỷ luật và trách nhiệm không chỉ phản ánh trình độ quản trị mà còn góp phần nâng cao uy tín, hình ảnh và thương hiệu của cơ quan trong xã hội5. Bên cạnh đó, văn hóa công sở còn là một bộ phận cấu thành của văn hóa quốc gia, chịu sự chi phối của các giá trị lịch sử, truyền thống và đặc điểm văn hóa dân tộc. Do đó, việc xây dựng văn hóa công sở cần bảo đảm sự hài hòa giữa các giá trị truyền thống và yêu cầu hiện đại hóa nền hành chính.
Trong bối cảnh Việt Nam hiện nay, văn hóa công sở ngày càng trở thành một yếu tố then chốt trong tiến trình cải cách hành chính và xây dựng nền công vụ hiện đại. Việc chuẩn hóa các yếu tố, như: trang phục, giao tiếp ứng xử, quy trình giải quyết công việc và kỷ luật công vụ đã góp phần hình thành hình ảnh một nền hành chính chuyên nghiệp, minh bạch và phục vụ. Đồng thời, các công cụ đánh giá, như: Chỉ số hài lòng của người dân (SIPAS) và Chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) đã trở thành những thước đo quan trọng phản ánh chất lượng văn hóa công sở trong thực tiễn quản trị công.
2.2. Văn hóa công sở trong bối cảnh hiện nay
Trong bối cảnh chuyển đổi mô hình quản trị quốc gia từ “quản lý hành chính” sang “quản trị phát triển”, văn hóa công sở không còn là yếu tố mang tính hỗ trợ mà đã trở thành cấu phần cốt lõi của năng lực quản trị công. Sự chuyển đổi này phản ánh xu hướng tiếp cận mới trong quản trị nhà nước, trong đó nhấn mạnh vai trò của các giá trị, chuẩn mực và hành vi công vụ như một cơ chế điều tiết hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính. Quan điểm của Đảng về xây dựng văn hóa công sở được thể hiện rõ trong Văn kiện Đại hội XIII của Đảng, khi nhấn mạnh yêu cầu xây dựng môi trường công sở “lành mạnh, dân chủ, đoàn kết, nhân văn”, đồng thời, kiên quyết khắc phục các biểu hiện quan liêu, cơ hội và thực dụng6. Đây là cơ sở chính trị – tư tưởng quan trọng định hướng việc xây dựng văn hóa công sở gắn với nâng cao phẩm chất đạo đức, năng lực và trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, công chức trong bối cảnh mới.
Tiếp nối định hướng đó, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 21/04/2026 của Bộ Chính trị tiếp tục khẳng định vai trò của văn hóa như một “nguồn lực nội sinh quan trọng” và là động lực thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững. Trong cách tiếp cận này, văn hóa công sở được nhìn nhận như một biểu hiện cụ thể của văn hóa quản trị công, phản ánh trực tiếp chất lượng đội ngũ cán bộ và mức độ hiện đại của nền hành chính.
Đáng chú ý, tư duy quản trị văn hóa công sở đang có sự chuyển dịch từ “quản lý” sang “quản trị”, từ kiểm soát hành vi sang kiến tạo môi trường và hệ giá trị. Điều này đặt ra yêu cầu xây dựng văn hóa công sở theo hướng lấy người dân làm trung tâm, đề cao tính liêm chính, minh bạch và trách nhiệm giải trình, đồng thời, gắn chặt với hiệu quả thực thi công vụ7. Như vậy, xét về mặt lý luận, văn hóa công sở trong giai đoạn hiện nay cần được tiếp cận như một “thiết chế mềm” của quản trị công hiện đại, có mối liên hệ hữu cơ với cải cách hành chính, chuyển đổi số và xây dựng chính quyền phục vụ. Đây không chỉ là nền tảng định hướng hành vi công vụ mà còn là động lực nội sinh thúc đẩy nâng cao chất lượng quản trị và sự hài lòng của người dân đối với hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước.
3. Thực trạng văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh
3.1. Khái quát về UBND xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh
Xã Phù Lãng là đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Bắc Ninh, được thành lập lại theo Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã8. Theo đó, đơn vị hành chính mới được hình thành trên cơ sở hợp nhất toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của ba xã: Châu Phong, Đức Long và Phù Lãng.
Trước khi sáp nhập, mỗi địa phương đều sở hữu những giá trị văn hóa, kinh tế đặc trưng, góp phần tạo nên nền tảng phát triển cho khu vực. Trong đó, xã Phù Lãng nổi bật với làng nghề gốm truyền thống có lịch sử hơn 700 năm, còn Châu Phong và Đức Long có thế mạnh về sản xuất nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp. Việc sáp nhập không chỉ là sự điều chỉnh về địa giới hành chính mà còn tạo điều kiện hội tụ nguồn lực, thúc đẩy quy hoạch đồng bộ và nâng cao hiệu quả quản trị ở cấp cơ sở.
Sau khi sáp nhập, xã Phù Lãng có quy mô diện tích khoảng 27,954 km² và dân số khoảng 26.986 người (năm 2025); đồng thời, sở hữu vị trí địa lý có tính kết nối liên vùng. Những yếu tố này tạo tiền đề quan trọng để địa phương phát triển theo hướng kinh tế năng động gắn với bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống.
Về định hướng phát triển giai đoạn 2025 – 2030, xã Phù Lãng hướng tới mô hình phát triển theo hướng hiện đại, gắn với xây dựng đô thị sinh thái ven sông Cầu, kết hợp phát triển công nghiệp công nghệ cao và bảo tồn bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Trong bối cảnh đó, cải cách hành chính và chuyển đổi số được xác định là những nhiệm vụ trọng tâm nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước tại địa phương. UBND xã Phù Lãng thực hiện hệ thống chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn tương đối toàn diện, bao quát hầu hết các lĩnh vực quản lý nhà nước trên địa bàn. Việc xác định rõ các nhóm nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 tạo cơ sở pháp lý quan trọng cho hoạt động của chính quyền cấp xã, đồng thời góp phần nâng cao tính chủ động và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ9.
Trong bối cảnh đổi mới hệ thống chính trị và đẩy mạnh phân cấp, ủy quyền theo hướng “tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả”, UBND xã Phù Lãng giữ vai trò ngày càng quan trọng trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Việc tiếp nhận thêm nhiệm vụ từ cấp huyện không chỉ làm gia tăng khối lượng công việc mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực quản trị và chất lượng cung ứng dịch vụ công ở cấp cơ sở. Với vị thế là cấp chính quyền trực tiếp tiếp xúc và giải quyết các nhu cầu của người dân, UBND xã Phù Lãng đóng vai trò “tuyến đầu” trong triển khai chính sách, cải cách hành chính và chuyển đổi số. Điều này đồng thời tạo ra áp lực nhưng cũng mở ra cơ hội để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ Nhân dân. Trong bối cảnh đó, việc kiện toàn cơ cấu tổ chức theo hướng tinh gọn, chuyên nghiệp gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trở thành yếu tố then chốt. Đây là tiền đề quan trọng để chính quyền xã Phù Lãng thích ứng với yêu cầu quản trị mới, nâng cao năng lực thực thi công vụ và hướng tới xây dựng nền hành chính phục vụ, hiện đại.
Cơ cấu tổ chức bộ máy của Ủy ban nhân dân xã Phù Lãng (xem Hình 1) được kiện toàn theo hướng tinh gọn, bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật hiện hành và yêu cầu đổi mới quản trị công ở cấp cơ sở. Bộ máy tổ chức được thiết kế theo nguyên tắc rõ chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của từng vị trí việc làm, qua đó, nâng cao tính phối hợp và hiệu quả trong thực thi công vụ.
Trong bối cảnh xây dựng chính quyền hành động và phục vụ, việc kiện toàn tổ chức bộ máy theo hướng chuyên nghiệp không chỉ góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện để chính quyền cấp xã thích ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Đây là tiền đề quan trọng nhằm bảo đảm mọi hoạt động của bộ máy hành chính hướng tới mục tiêu nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội tại địa phương.
Đội ngũ cán bộ, công chức cơ bản đáp ứng tiêu chuẩn theo vị trí việc làm, có trình độ chuyên môn phù hợp và thể hiện tinh thần trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ. Tuy nhiên, số lượng cán bộ, công chức hiện nay vẫn còn hạn chế so với khối lượng công việc ngày càng gia tăng, đặc biệt trong bối cảnh mở rộng quy mô sau sáp nhập và gia tăng yêu cầu nhiệm vụ. Thực tiễn này đặt ra áp lực đáng kể đối với đội ngũ cán bộ, công chức, đòi hỏi phải nâng cao tính chủ động, linh hoạt và năng lực xử lý công việc. Đồng thời, yêu cầu tiếp tục hoàn thiện phương thức tổ chức thực hiện, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng và đổi mới phong cách làm việc theo hướng chuyên nghiệp, kỷ cương, trách nhiệm và phục vụ người dân ngày càng trở nên cấp thiết.
3.2. Thực trạng văn hoá công sở tại UBND xã Phù Lãng
(1) Tình hình thực hiện văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng
Trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, việc xây dựng và thực hiện văn hóa công sở được định hướng thông qua hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản chỉ đạo của cấp có thẩm quyền. Đối với cấp xã, các chuẩn mực về văn hóa công sở được cụ thể hóa trên cơ sở quy định chung của Trung ương và của địa phương, làm căn cứ tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn. Tại UBND xã Phù Lãng, việc triển khai văn hóa công sở được thực hiện trên nền tảng các văn bản chỉ đạo của Trung ương và quy định của tỉnh Bắc Ninh, đóng vai trò là cơ sở pháp lý và chuẩn mực định hướng hành vi công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức. Cụ thể, Quyết định số 61/2025/QĐ-UBND ngày 04/11/2025 của UBND tỉnh Bắc Ninh ban hành Quy chế văn hóa công sở trên địa bàn tỉnh đã quy định các chuẩn mực ứng xử và quy chế làm việc trong các cơ quan hành chính nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập10. Bên cạnh đó, Quyết định số 126/QĐ-UBND ngày 14/8/2025 quy định về Quy tắc ứng xử của người làm việc tại Bộ phận Một cửa các cấp đã cụ thể hóa yêu cầu về thái độ phục vụ, giao tiếp hành chính và trách nhiệm trong tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính.
Ngoài ra, Chỉ thị số 03-CT/TU ngày 28/8/2025 của Ban Thường vụ Tỉnh ủy Bắc Ninh về tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính đã góp phần siết chặt tác phong, lề lối làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh11. Trên cơ sở đó, UBND xã Phù Lãng đã cụ thể hóa bằng việc ban hành Quy chế làm việc của UBND xã, căn cứ theo Nghị định số 315/2025/NĐ-CP ngày 08/12/2025 của Chính phủ về quy chế làm việc mẫu đối với UBND xã, phường, đặc khu, qua đó, tạo khuôn khổ pháp lý cho việc tổ chức, điều hành và kiểm soát quá trình thực thi nhiệm vụ của từng thành viên12.
Thông qua kết quả khảo sát, đánh giá của cán bộ, công chức về mức độ đầy đủ của các văn bản quy định về văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng, cho thấy, đa số cán bộ, công chức được hỏi đều có phản hồi tích cực về khung pháp lý tại đơn vị (đạt tỷ lệ 100%). Điều này phản ánh nỗ lực của UBND xã Phù Lãng trong việc kịp thời cụ thể hóa các quy định của cấp trên và bám sát tình hình thực tế tại địa phương, UBND xã Phù Lãng đã xây dựng được bộ quy tắc làm việc chặt chẽ giúp cán bộ, công chức không gặp lúng túng khi thực thi nhiệm vụ và để tăng cường tính kỷ luật, kỷ cương hành chính, cụ thể: Ban hành các nội quy, quy định về thời gian làm việc, tác phong công vụ, trách nhiệm trong tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính được phổ biến đầy đủ đến từng cán bộ, công chức và được niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã, đặc biệt tại Trung tâm Phục vụ hành chính công nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho việc thực hiện, theo dõi và giám sát.
Ngoài ra, để đưa các quy định chung vào thực tiễn quản lý, UBND xã Phù Lãng đã triển khai việc cụ thể hóa nội quy, quy chế đến từng đơn vị chuyên môn. Tại cửa ra vào của mỗi phòng ban, các bản Quy chế làm việc và Quy tắc ứng xử đều được niêm yết công khai, trang trọng. Qua đó, cho thấy tình hình thực hiện văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng từng bước được nâng cao. Các chuẩn mực về kỷ luật hành chính, tác phong làm việc và thái độ phục vụ người dân từng bước được cải thiện, như: trong quá trình tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ, công chức được yêu cầu thể hiện tinh thần trách nhiệm, thái độ tôn trọng, lắng nghe và hướng dẫn người dân một cách rõ ràng, dễ hiểu, hạn chế tối đa tình trạng gây khó khăn, phiền hà cho người dân.
Trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và xây dựng nền hành chính phục vụ, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ dừng lại ở việc thực hiện đúng quy định pháp luật mà còn đòi hỏi phải có thái độ giao tiếp, ứng xử chuẩn mực, thân thiện và chuyên nghiệp trong quá trình thực thi công vụ. Giao tiếp hành chính trở thành sợi dây gắn kết chặt chẽ giữa cơ quan nhà nước với người dân, góp phần quyết định mức độ hài lòng và niềm tin của người dân đối với chính quyền cơ sở.
Những chuyển biến này trong thực hiện văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng cho thấy, một nền hành chính cơ sở theo hướng thân thiện, phục vụ và phù hợp với yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số trong giai đoạn hiện nay.
(2) Những kết quả đạt được
Theo kết quả công bố trên Cổng Dịch vụ công quốc gia ngày 27/10/2025, tỉnh Bắc Ninh tiếp tục giữ vị trí số 1/34 tỉnh, thành phố trên toàn quốc với 91,73/100 điểm, đánh dấu tuần thứ sáu liên tiếp dẫn đầu cả nước về Bộ chỉ số chỉ đạo, điều hành và đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp trong thực hiện thủ tục hành chính, dịch vụ công theo thời gian thực trên môi trường điện tử (Bộ chỉ số 766).
UBND xã Phù Lãng là 1/99 đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh, sau tái cấu trúc bộ máy. Trước các yêu cầu đặt ra về việc xây dựng một chính quyền hành động và phục vụ trong bối cảnh mới, điều này đòi hỏi sự thay đổi về tư duy hành chính, phong cách làm việc và văn hóa công sở, từ lối làm việc mang tính kinh nghiệm, hành chính hóa sang phong cách làm việc chuyên nghiệp, kỷ cương, trách nhiệm và hướng tới phục vụ người dân cao hơn. Trên cơ sở phân tích thực trạng việc thực hiện văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng thông qua các nội dung trên có thể thấy bức tranh tổng thể về tình hình văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng đã đạt được những kết quả tích cực, góp phần không nhỏ vào kết quả chung của tỉnh Bắc Ninh.
Thứ nhất, nhận thức về văn hóa công sở của đội ngũ cán bộ, công chức từng bước được nâng cao. Sự chuyển biến từ tư duy “quản lý” sang “phục vụ” ngày càng rõ nét, thể hiện qua thái độ giao tiếp với người dân theo hướng chuẩn mực, lịch sự và có trách nhiệm hơn. Đây là biểu hiện cụ thể của việc chuyển đổi sang mô hình hành chính phục vụ, lấy người dân làm trung tâm.
Thứ hai, kỷ luật, kỷ cương hành chính được tăng cường. Hệ thống nội quy, quy chế và các quy định về văn hóa công sở được xây dựng và triển khai tương đối đầy đủ, bám sát các văn bản pháp luật của Trung ương và quy định của tỉnh Bắc Ninh. Các quy định về thời gian làm việc, tác phong công vụ, quy tắc ứng xử, trang phục và quy trình giải quyết thủ tục hành chính được phổ biến và niêm yết công khai, góp phần tạo lập khuôn khổ pháp lý và chuẩn mực hành vi trong thực thi công vụ.
Thứ ba, việc xây dựng văn hóa công sở gắn với phát huy giá trị văn hóa truyền thống của địa phương được chú trọng. UBND xã Phù Lãng đã lồng ghép nhiệm vụ quản lý nhà nước với bảo tồn và phát huy làng nghề gốm truyền thống, đồng thời giữ gìn bản sắc văn hóa Kinh Bắc. Sự kết hợp này không chỉ góp phần phát triển kinh tế địa phương mà còn tạo nên bản sắc riêng trong hoạt động quản lý và điều hành.
Thứ tư, môi trường làm việc và cảnh quan công sở được cải thiện theo hướng văn minh, hiện đại và thân thiện. Khu vực tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính được bố trí hợp lý, bảo đảm điều kiện thuận lợi cho người dân trong quá trình giao dịch. Việc công khai, minh bạch các thủ tục hành chính giúp nâng cao khả năng tiếp cận thông tin và tăng cường tính minh bạch trong hoạt động của cơ quan hành chính.
Thứ năm, ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục hành chính được đẩy mạnh. Việc triển khai dịch vụ công trực tuyến, số hóa hồ sơ và cải tiến quy trình xử lý đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thời gian và chi phí cho người dân, đồng thời tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ13.
Thứ sáu, đội ngũ cán bộ, công chức từng bước đổi mới tư duy và phương thức làm việc theo hướng chuyên nghiệp, hiện đại. Tinh thần trách nhiệm và thái độ phục vụ được cải thiện rõ rệt, thể hiện qua việc chủ động hướng dẫn, hỗ trợ người dân trong thực hiện thủ tục hành chính, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ và mức độ hài lòng của người dân.
(3) Những hạn chế và vấn đề đặt ra
Bên cạnh những kết quả đạt được, văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng vẫn còn tồn tại một số hạn chế, phản ánh khoảng cách giữa yêu cầu cải cách hành chính và thực tiễn triển khai ở cấp cơ sở.
Một là, tính đồng bộ trong thực hiện các quy định về văn hóa công sở chưa cao. Việc triển khai nội quy, quy chế ở một số bộ phận còn mang tính hình thức, chưa gắn chặt với cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện. Công tác tuyên truyền, phổ biến văn hóa công sở còn đơn điệu, chủ yếu dừng lại ở việc quán triệt văn bản, chưa tạo được sự chuyển biến sâu sắc về nhận thức và hành vi của đội ngũ cán bộ, công chức.
Hai là, tinh thần trách nhiệm, tính chủ động và sáng tạo trong thực thi công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế. Vẫn còn biểu hiện làm việc theo thói quen hành chính, thiếu linh hoạt trong tham mưu và giải quyết công việc, chưa đáp ứng yêu cầu của mô hình hành chính phục vụ và quản trị công hiện đại.
Ba là, cơ chế chính sách đối với đội ngũ cán bộ, công chức tuy được thực hiện theo đúng quy định nhưng chưa tạo được sự phân hóa hợp lý theo mức độ đóng góp và hiệu quả công việc. Điều này phần nào ảnh hưởng đến động lực làm việc, chưa khuyến khích được tinh thần đổi mới, sáng tạo trong thực thi nhiệm vụ.
Bốn là, điều kiện cơ sở vật chất và môi trường làm việc còn những hạn chế nhất định. Một số phòng làm việc có diện tích nhỏ, trang thiết bị chưa đồng bộ, việc bố trí không gian làm việc chưa thực sự khoa học, ảnh hưởng đến hiệu quả thực thi công vụ cũng như chất lượng phục vụ người dân.
Năm là, chất lượng cung ứng dịch vụ hành chính công vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu cải cách. Chỉ số phục vụ người dân của xã Phù Lãng ở mức thấp so với mặt bằng chung, cho thấy, UBND xã Phù Lãng xác định nhiệm vụ cấp bách là cần tiếp tục cải thiện chất lượng giải quyết thủ tục hành chính và nâng cao mức độ hài lòng của người dân.
Sáu là, cơ chế kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện văn hóa công sở chưa thực sự hiệu quả. Việc thiếu các tiêu chí đánh giá cụ thể và công cụ đo lường phù hợp đã làm giảm tính ràng buộc trách nhiệm, chưa tạo được áp lực đủ mạnh để thúc đẩy thay đổi hành vi trong đội ngũ cán bộ, công chức.
Tổng thể, các hạn chế nêu trên xuất phát từ nhiều nguyên nhân, bao gồm cả yếu tố thể chế, tổ chức và con người, đòi hỏi phải có cách tiếp cận toàn diện và đồng bộ nhằm nâng cao hiệu quả xây dựng và thực thi văn hóa công sở trong thời gian tới.
(4) Nguyên nhân của những hạn chế
Mặc dù việc thực hiện văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh đã đạt được những kết quả nhất định, song vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần được nhận diện và phân tích một cách hệ thống. Việc làm rõ nguyên nhân của các hạn chế này có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng cơ sở khoa học cho đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả thực thi văn hóa công sở trong thời gian tới.
Xét một cách tổng thể, các hạn chế nêu trên xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố, bao gồm cả nguyên nhân khách quan và chủ quan. Trong đó, đáng chú ý là nhận thức về vai trò của văn hóa công sở ở một bộ phận cán bộ, công chức chưa đầy đủ; hệ thống tiêu chí đánh giá còn thiếu cụ thể và định lượng; tác động của thói quen hành chính truyền thống; cũng như hạn chế về năng lực thích ứng với yêu cầu chuyển đổi số trong bối cảnh mới.
Về nguyên nhân khách quan, quá trình chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp và đẩy mạnh chuyển đổi số đã làm gia tăng áp lực đối với chính quyền cấp cơ sở, đặc biệt trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế. Bên cạnh đó, một số quy định mới chưa được hướng dẫn cụ thể, dẫn đến lúng túng trong quá trình tổ chức thực hiện. Đồng thời, khối lượng công việc gia tăng nhanh, nhất là trong các lĩnh vực như đất đai, dịch vụ hành chính công, cũng đặt ra thách thức lớn đối với năng lực quản lý và điều hành của chính quyền cấp xã.
Về nguyên nhân chủ quan, nhận thức và ý thức chấp hành kỷ luật, kỷ cương hành chính của một bộ phận cán bộ, công chức chưa cao; công tác kiểm tra, giám sát chưa được thực hiện thường xuyên và hiệu quả, chưa tạo được sức răn đe cần thiết. Bên cạnh đó, ảnh hưởng của lối làm việc theo kinh nghiệm, hành chính hóa vẫn còn tồn tại, trong khi năng lực thích ứng với chuyển đổi số của một bộ phận cán bộ còn hạn chế. Ngoài ra, cơ chế khuyến khích, đãi ngộ chưa gắn chặt với hiệu quả công việc cũng làm giảm động lực đổi mới và nâng cao chất lượng thực thi công vụ.
Nhìn chung, văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng đã hình thành nền tảng tương đối vững chắc với những kết quả tích cực về thể chế, tổ chức thực hiện và môi trường làm việc. Tuy nhiên, trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số, các hạn chế về kỷ luật công vụ, tính chủ động và chất lượng phục vụ đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới toàn diện. Đây là cơ sở quan trọng để hướng tới xây dựng nền văn hóa công sở chuyên nghiệp, hiện đại và phục vụ tốt hơn nhu cầu của người dân.
4. Giải pháp nâng cao hiệu quả văn hóa công sở tại UBND cấp xã
Việc nâng cao hiệu quả văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng cần được tiếp cận theo hướng hệ thống, gắn kết chặt chẽ giữa thể chế, con người và công nghệ trong bối cảnh đẩy mạnh cải cách hành chính và chuyển đổi số. Theo đó, văn hóa công sở không chỉ là tập hợp các chuẩn mực hành vi mà cần được xem như một “nguồn lực mềm” góp phần nâng cao hiệu quả quản trị công và chất lượng cung ứng dịch vụ công, cụ thể:
Thứ nhất, hoàn thiện thể chế và cụ thể hóa chuẩn mực văn hóa công sở.
Cần rà soát, bổ sung và hoàn thiện hệ thống văn bản quy định về văn hóa công sở theo hướng cụ thể, rõ ràng và khả thi, phù hợp với điều kiện thực tiễn của chính quyền cấp xã. Trọng tâm là xây dựng bộ quy tắc ứng xử nội bộ với cấu trúc ngắn gọn, dễ thực hiện, trong đó, cụ thể hóa các chuẩn mực hành vi theo hướng có thể đo lường được (thời gian xử lý hồ sơ, quy trình giải quyết công việc, tiêu chuẩn giao tiếp hành chính). Đồng thời, cần chuẩn hóa quy trình làm việc theo nguyên tắc “một việc – một đầu mối – một trách nhiệm”, gắn với cơ chế kiểm soát tiến độ và kết quả thực hiện. Việc lồng ghép tiêu chí văn hóa công sở vào hệ thống đánh giá cán bộ, công chức theo vị trí việc làm, coi đây là tiêu chí bắt buộc trong phân loại cuối năm, sẽ góp phần nâng cao tính ràng buộc trách nhiệm trong thực thi công vụ.
Thứ hai, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính gắn với cơ chế giám sát số.
Việc nâng cao kỷ luật, kỷ cương hành chính cần gắn với chuẩn mực đạo đức công vụ và trách nhiệm giải trình. Các quy định về thời gian làm việc, tác phong công vụ, sử dụng trang phục và ứng xử trong thực thi nhiệm vụ cần được thực hiện nghiêm túc và nhất quán. Đồng thời, cần chuyển từ phương thức kiểm tra thủ công sang cơ chế giám sát dựa trên công nghệ số, như: hệ thống chấm công điện tử, phần mềm quản lý công việc, công cụ theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ. Việc công khai kết quả giám sát và gắn với đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động công vụ.
Thứ ba, đổi mới cơ chế chính sách tạo động lực và đãi ngộ theo hiệu quả công việc
Cần xây dựng cơ chế khuyến khích dựa trên hiệu suất và kết quả đầu ra, trong đó ưu tiên ghi nhận các cá nhân có năng lực, trách nhiệm cao và có sáng kiến cải tiến quy trình công việc. Việc khen thưởng kịp thời, minh bạch sẽ góp phần nâng cao động lực làm việc và thúc đẩy tinh thần đổi mới sáng tạo trong đội ngũ cán bộ, công chức.
Thứ tư, nâng cao năng lực và đạo đức công vụ của đội ngũ cán bộ, công chức.
Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng theo hướng phát triển toàn diện năng lực, bao gồm: năng lực chuyên môn, kỹ năng giao tiếp hành chính, kỹ năng xử lý tình huống và năng lực số. Việc nâng cao năng lực số là yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng quá trình chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước. Đồng thời, cần xây dựng môi trường học tập trong công việc thông qua sinh hoạt chuyên môn định kỳ, chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, cũng như đề cao vai trò nêu gương của người đứng đầu. Việc phát huy giá trị văn hóa truyền thống địa phương cần được lồng ghép vào chuẩn mực đạo đức công vụ, góp phần hình thành phong cách làm việc gần dân, hiểu dân và phục vụ Nhân dân hiệu quả hơn.
Thứ năm, hiện đại hóa môi trường làm việc gắn với chuyển đổi số. Cần từng bước đầu tư, nâng cấp cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ theo hướng xây dựng môi trường làm việc hiện đại, giảm sử dụng giấy tờ, tăng cường xử lý công việc trên nền tảng số. Việc ứng dụng các thiết bị hiển thị thông tin, hệ thống hỗ trợ tra cứu thủ tục hành chính tại bộ phận một cửa sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch và khả năng tiếp cận thông tin của người dân. Bên cạnh đó, cần tổ chức không gian làm việc khoa học, thân thiện, hướng tới xây dựng môi trường công sở “xanh – sạch – sáng”, qua đó, tạo điều kiện thuận lợi cho cán bộ, công chức và nâng cao trải nghiệm của người dân khi giao dịch hành chính.
Thứ sáu, tăng cường kiểm tra, giám sát và đánh giá việc thực hiện văn hóa công sở.
Cần thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên, đa chiều đối với việc thực hiện văn hóa công sở nhằm bảo đảm các chuẩn mực được thực thi một cách thực chất. Việc ứng dụng công nghệ số trong giám sát, như: hệ thống đánh giá mức độ hài lòng của người dân, nhật ký công vụ điện tử và công cụ theo dõi tiến độ xử lý công việc, sẽ góp phần nâng cao tính khách quan và minh bạch trong đánh giá. Đồng thời, cần gắn kết quả giám sát với công tác đánh giá, xếp loại cán bộ, công chức nhằm tạo động lực và áp lực cải thiện chất lượng thực thi công vụ.
Như vậy, các giải pháp nâng cao văn hóa công sở tại Ủy ban nhân dân xã Phù Lãng cần được triển khai đồng bộ trên ba trụ cột chính: thể chế, con người và công nghệ. Việc thực hiện nhất quán và có lộ trình cụ thể sẽ góp phần xây dựng chính quyền cấp xã theo hướng chuyên nghiệp, kỷ cương, hiện đại và phục vụ, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và nâng cao sự hài lòng của người dân trong giai đoạn phát triển mới.
5. Kết luận
Văn hóa công sở là yếu tố nền tảng góp phần xây dựng nền hành chính nhà nước chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ nhân dân. Đối với chính quyền cấp xã – nơi trực tiếp giải quyết công việc hằng ngày của người dân, việc nâng cao văn hóa công sở càng có ý nghĩa quan trọng, tác động trực tiếp đến chất lượng phục vụ và uy tín của chính quyền.
Từ thực tiễn nghiên cứu văn hóa công sở tại UBND xã Phù Lãng, có thể nhận thấy văn hóa công sở cần được tiếp cận, như: năng lực cốt lõi của quản trị công hiện đại và trong tiến trình cải cách hành chính. Nếu thể chế là điều kiện cần, thì văn hóa công sở chính là điều kiện đủ để các cải cách đi vào thực chất. Như vậy, việc nâng cao hiệu quả văn hóa công sở không chỉ là yêu cầu nội tại của cải cách hành chính mà còn là điều kiện quan trọng để chuyển đổi mô hình quản trị theo hướng hiện đại, lấy người dân làm trung tâm. Khi văn hóa công sở được nội hóa thành chuẩn mực hành vi và động lực tự thân của đội ngũ cán bộ, công chức, chính quyền cấp xã sẽ có khả năng thích ứng tốt hơn với yêu cầu phát triển và nâng cao chất lượng phục vụ trong bối cảnh mới.
Chú thích:
1, 3. Nguyễn Đăng Dung (2008). Văn hóa công sở. H. NXB Đại học Quốc gia Hà Nội.
2. Thủ tướng Chính phủ (2018). Quyết định số 1847/QĐ-TTg ngày 27/12/2018 về phê duyệt Đề án Văn hóa công vụ.
4. Triệu Văn Cường và Nguyễn Văn Hậu (2019). Giáo trình văn hóa hành chính. H. NXB Bách Khoa.
5. Denhardt, J. V., & Denhardt, R. B. (2000). The new public service: Serving rather than steering. Public Administration Review, 60(6), 549-559.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội XIII. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
7, 13. OECD (2017). Trust and public policy: How better governance can help rebuild public trust. OECD Publishing.
8. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 1658/NQ-UBTVQH15 ngày 16/06/2025 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Bắc Ninh năm 2025.
9. Quốc hội (2025). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
10. UBND tỉnh Bắc Ninh (2025). Quyết định số 61/2025/QĐ-UBND ngày 04/11/2025 về Quy chế văn hóa công sở trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
11. UBND tỉnh Bắc Ninh (2025). Quyết định số 126/QĐ-UBND ngày 14/8/2025 về Quy tắc ứng xử của người làm việc tại Bộ phận Một cửa các cấp trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.
12. Chính phủ (2025). Nghị định số 315/2025/NĐ-CP ngày 08/12/2025 về Quy chế làm việc mẫu của Ủy ban nhân dân xã, phường, đặc khu.
13. UBND tỉnh Bắc Ninh (2025). Cổng thông tin điện tử – Trung tâm phục vụ hành chính công, tỉnh Bắc Ninh.
Tài liệu tham khảo:
1. Thủ tướng Chính phủ (2007). Quyết định số 129/2007/QĐ-TTg ngày 02/8/2007 về việc ban hành Quy chế văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước.
2. Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 146/QĐ-TTg ngày 28/01/2022 phê duyệt Đề án Nâng cao nhận thức, phổ cập kỹ năng và phát triển nguồn nhân lực chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030 .
3. Tỉnh ủy Bắc Ninh (2025). Chỉ thị số 03-CT/TU ngày 19/9/2025 về tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính, tác phong, lề lối làm việc trong cơ quan của Đảng và hệ thống chính trị trên địa bàn tỉnh.
4. Xây dựng văn hóa công vụ đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính giai đoạn 2021-2030. https://www.quanlynhanuoc.vn/2023/08/24/xay-dung-van-hoa-cong-vu-dap-ung-yeu-cau-cai-cach-hanh-chinh-giai-doan-2021-2030./.
