Building environmental awareness among students at Vinh Long University of Technology and education today
Nguyễn Thị Thanh Thảo
Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và suy giảm tài nguyên thiên nhiên đang diễn ra ngày càng nghiêm trọng, việc xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Bài viết làm rõ cơ sở lý luận về môi trường và ý thức bảo vệ môi trường; thực trạng ý thức bảo vệ môi trường của sinh viên hiện nay; đồng thời đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên tại Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long.
Từ khóa: Bảo vệ môi trường; ý thức bảo vệ môi trường; sinh viên; Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long.
Abstract: In the context of increasingly serious climate change, environmental pollution, and natural resource depletion, building environmental awareness among students is of particular importance for the sustainable development of the country. This article clarifies the theoretical basis of the environment and environmental awareness; examines the current state of environmental awareness among students; and proposes some solutions to improve the effectiveness of environmental awareness education for students at Vinh Long University of Technology and Education.
Keywords: environmental protection; environmental awareness; students; Vinh Long University of Technology and Education.
1. Đặt vấn đề
Hiện nay, Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, thiên tai và ô nhiễm môi trường. Đại hội XIV của Đảng đã chỉ rõ: “Chủ động triển khai thực hiện đồng bộ các biện pháp sẵn sàng ứng phó với các loại hình thiên tai”1. Vì vậy, bảo vệ môi trường không chỉ là nhiệm vụ trước mắt mà còn là chiến lược lâu dài của toàn xã hội. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, sinh viên là lực lượng trí thức trẻ, giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa nhận thức và hành động bảo vệ môi trường đến cộng đồng. Việc xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên không chỉ góp phần hình thành lối sống văn minh, trách nhiệm mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của đất nước trong tương lai. Tuy nhiên, hiện nay vẫn còn một bộ phận sinh viên chưa có nhận thức đầy đủ và hành vi đúng đắn trong việc bảo vệ môi trường.
2. Quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và Đảng ta về bảo vệ môi trường
(1) Quan điểm của chủ nghĩa Mác -Lênin.
Từ xưa đến nay, con người luôn sống dựa vào môi trường tự nhiên. Tuy nhiên, càng ngày con người khai thác và sử dụng tài nguyên thiên nhiên càng gia tăng nhanh chóng, vượt quá khả năng chịu đựng của thiên nhiên. Vì vậy, con người đang phải đối mặt với những hệ quả nghiêm trọng như ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu, nước biển dâng, bão lụt, hạn hán kéo dài… Vấn đề đặt ra cho toàn nhân loại là phải có chính sách khả thi nhằm giáo dục thường xuyên ý thức bảo vệ môi trường, giữ gìn những điều kiện sống cho các thế hệ mai sau. Mối quan hệ giữa tự nhiên, con người và xã hội; ảnh hưởng của môi trường tự nhiên đến sự phát triển của xã hội đã được đề cập nhiều trong các tác phẩm của các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác – Lênin. Các ông đã đặt nền tảng lý luận cho việc nghiên cứu và giải quyết các vấn đề môi trường hiện nay.
Trong Bản thảo kinh tế – triết học năm 1844, C.Mác khẳng định giới tự nhiên là thân thể vô cơ của con người, “con người sống bằng giới tự nhiên”, “đời sống thể xác và tinh thần của con người gắn liền với tự nhiên”2. Theo đó, con người là sản phẩm cao nhất của tự nhiên; xã hội là bộ phận đặc biệt được tách ra một cách hợp quy luật của tự nhiên. Xã hội càng phát triển thì con người càng cần đến tự nhiên và càng gắn bó với tự nhiên nhiều hơn. “Bởi lẽ, những thành phần vốn có của tự nhiên không những là những yếu tố cần thiết đối với sự sống của con người, mà còn là những nguồn tài lực vô cùng tận cho sự phát triển của xã hội, nếu như con người biết khai thác và sử dụng chúng một cách khôn khéo, hợp lý”3. Đặc biệt, trong tác phẩm Biện chứng của tự nhiên, Ph.Ăngghen đã cảnh báo hậu quả nghiêm trọng nếu con người khai thác quá mức giới tự nhiên: “Những sự việc đó nhắc nhở chúng ta từng giờ từng phút rằng chúng ta hoàn toàn không thống trị được giới tự nhiên như một kẻ xâm lược thống trị một dân tộc khác”4. Những tư tưởng đó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc định hướng nhận thức và hành động của con người đối với bảo vệ môi trường hiện nay.
(2) Tư tưởng Hồ Chí Minh và của Đảng về bảo vệ môi trường.
Kế thừa quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đặc biệt quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường sống của con người. Người phát động các phong trào trồng cây gây rừng, Tết trồng cây, giữ gìn vệ sinh và xây dựng lối sống lành mạnh. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: “Mình dù nghèo, ai cấm mình ăn ở sạch sẽ? Sạch sẽ là một phần của đời sống mới. Sạch sẽ thì ít đau ốm”. Đảng và Nhà nước Việt Nam luôn xác định bảo vệ môi trường là nhiệm vụ quan trọng trong chiến lược phát triển đất nước. Đại hội XI của Đảng khẳng định: “Bảo vệ môi trường là trách nhiệm của cả hệ thống chính trị, toàn xã hội và của mọi công dân”6.
Đại hội XIII của Đảng tiếp tục đề ra nhiệm vụ: “Lấy bảo vệ môi trường sống và sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu”; “Giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường”7. Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát triển kinh tế gắn liền với bảo vệ môi trường, phát triển xanh và phát triển bền vững.
3. Tầm quan trọng của việc xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên ở Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long
Hiện nay, môi trường tự nhiên đang bị hủy hoại nghiêm trọng, mất cân bằng sinh thái, ảnh hưởng đến sự sống của con người và sự phát triển bền vững của xã hội. Sự phát triển của nền sản xuất trong những thập kỷ qua đã tiêu tốn khối lượng lớn tài nguyên thiên nhiên với hiệu quả kinh tế chưa tương xứng. Điều đó dẫn đến tình trạng lãng phí tài nguyên, biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và cạn kiệt nguồn tài nguyên thiên nhiên. Bên cạnh những thành tựu đạt được trong phát triển kinh tế – xã hội, chúng ta cũng phải đối mặt với nhiều thách thức như ô nhiễm môi trường tại các khu công nghiệp, rác thải sinh hoạt chưa được xử lý hiệu quả, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng.
Bảo vệ môi trường là nhiệm vụ cấp bách của toàn xã hội. Để thực hiện hiệu quả nhiệm vụ này, việc trước tiên cần làm là hình thành ý thức bảo vệ môi trường cho thế hệ trẻ, đặc biệt là sinh viên, những chủ nhân tương lai của đất nước. Trong hệ thống giáo dục quốc dân, việc xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên cần được đặc biệt coi trọng. Bởi lẽ, quá trình hình thành nhân cách cho sinh viên là điều kiện thuận lợi để phát triển ý thức và hành vi đạo đức, hình thành những kỹ năng sống thân thiện với môi trường. Nếu sinh viên được giáo dục đầy đủ về môi trường, các em sẽ có khả năng tuyên truyền, vận động gia đình và cộng đồng cùng tham gia bảo vệ môi trường. Ngược lại, nếu không được giáo dục đúng mức thì sẽ dễ xuất hiện những hành vi gây ảnh hưởng tiêu cực đến môi trường sống.
Xây dựng ý thức bảo vệ môi trường góp phần quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, hình thành lối sống văn minh, trách nhiệm và thân thiện với thiên nhiên cho sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long. Việc hình thành ý thức bảo vệ môi trường giúp sinh viên tự nhận thức được trách nhiệm và nghĩa vụ của bản thân trong mối quan hệ với môi trường; từ đó có hành vi ứng xử phù hợp, văn minh và tích cực đối với môi trường sống. Đây là giải pháp cần thiết nhằm thay đổi nhận thức, thái độ và hành vi của sinh viên, góp phần tạo ra nhận thức mới về mối quan hệ của con người với tự nhiên.
Bên cạnh đó, xây dựng ý thức bảo vệ môi trường còn góp phần tích cực trong việc hình thành phẩm chất đạo đức, ý thức công dân và trách nhiệm xã hội cho sinh viên. Thông qua các hoạt động bảo vệ môi trường, sinh viên được rèn luyện tinh thần trách nhiệm, kỹ năng làm việc nhóm và khả năng tham gia các hoạt động cộng đồng. Nếu việc xây dựng ý thức bảo vệ môi trường trong nhà trường đại học được tiến hành thường xuyên, có kế hoạch và phương pháp phù hợp thì sẽ tạo được lực lượng xã hội tích cực tham gia bảo vệ môi trường trong cộng đồng.
4. Một số giải pháp
Một là, hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường.
Tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế và chính sách về bảo vệ môi trường; tăng cường quản lý tài nguyên, chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu và lấy bảo vệ sức khỏe nhân dân làm mục tiêu hàng đầu. Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, các vấn đề ô nhiễm môi trường, suy giảm tài nguyên thiên nhiên và biến đổi khí hậu ngày càng trở nên phức tạp. Vì vậy, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường không chỉ nhằm kiểm soát ô nhiễm mà còn góp phần bảo đảm phát triển kinh tế gắn với phát triển bền vững. Hệ thống pháp luật về môi trường cần được xây dựng đồng bộ, chặt chẽ, phù hợp với điều kiện thực tiễn của đất nước và xu hướng phát triển xanh trên thế giới. Đối với các cơ sở giáo dục đại học, việc hoàn thiện cơ chế và chính sách về bảo vệ môi trường có vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, trách nhiệm và hành vi của sinh viên đối với môi trường sống. Nhà trường cần cụ thể hóa các quy định về bảo vệ môi trường thành những nội quy, quy chế phù hợp với điều kiện thực tế; đồng thời tăng cường tuyên truyền, phổ biến pháp luật về môi trường cho sinh viên thông qua các hoạt động giảng dạy, sinh hoạt chuyên đề và hoạt động ngoại khóa.
Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên. Các tổ chức Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên cần phát huy vai trò xung kích trong việc triển khai các phong trào bảo vệ môi trường như “Trường học xanh”, “Ngày Chủ nhật xanh”, “Nói không với rác thải nhựa”, góp phần tạo môi trường học tập xanh – sạch – đẹp. Ngoài ra, cần có chính sách khuyến khích các hoạt động đổi mới sáng tạo, nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ số trong bảo vệ môi trường. Việc xây dựng các mô hình “trường học xanh”, “khuôn viên không rác thải nhựa”, ứng dụng công nghệ trong phân loại và xử lý rác thải sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trong nhà trường. Hoàn thiện cơ chế, chính sách về bảo vệ môi trường không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước mà còn là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên, góp phần thực hiện mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn hiện nay.
Hai là, tăng cường giáo dục môi trường và hoạt động ngoại khóa.
Nhà trường cần lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào các môn học phù hợp nhằm giúp sinh viên nâng cao nhận thức và hiểu rõ trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ môi trường. Đây là giải pháp quan trọng nhằm hình thành ý thức, thái độ và hành vi tích cực của sinh viên đối với môi trường sống ngay trong quá trình học tập và rèn luyện. Trong bối cảnh hiện nay, giáo dục môi trường không chỉ dừng lại ở việc cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn cần hướng đến việc hình thành năng lực hành động và trách nhiệm xã hội cho sinh viên. Vì vậy, các nội dung về bảo vệ môi trường, phát triển bền vững, biến đổi khí hậu và phát triển xanh cần được lồng ghép linh hoạt trong các môn học phù hợp.
Thông qua hoạt động giảng dạy, sinh viên sẽ hiểu rõ hơn về vai trò của môi trường đối với đời sống con người, đồng thời nhận thức được hậu quả của ô nhiễm môi trường và trách nhiệm của bản thân trong việc bảo vệ môi trường. Bên cạnh hoạt động giảng dạy trên lớp, việc tổ chức các hoạt động ngoại khóa có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên. Các hoạt động như trồng cây xanh, vệ sinh khuôn viên trường học, thu gom và phân loại rác thải, tuyên truyền hạn chế sử dụng rác thải nhựa, các cuộc thi tìm hiểu về môi trường hay phong trào “xanh – sạch – đẹp” sẽ tạo điều kiện để sinh viên được trải nghiệm thực tiễn, từ đó hình thành thói quen và hành vi tích cực trong bảo vệ môi trường.
Đối với sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, việc đẩy mạnh các hoạt động ngoại khóa về môi trường không chỉ góp phần xây dựng môi trường học tập xanh – sạch – đẹp mà còn tạo cơ hội để sinh viên phát huy tinh thần trách nhiệm, khả năng sáng tạo và kỹ năng làm việc nhóm. Thông qua các hoạt động đó, sinh viên có thể trở thành lực lượng tích cực trong công tác tuyên truyền và lan tỏa ý thức bảo vệ môi trường đến cộng đồng. Ngoài ra, nhà trường cần phối hợp với Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và các tổ chức xã hội để xây dựng các chương trình hành động thiết thực về bảo vệ môi trường. Việc tổ chức thường xuyên và đa dạng các hoạt động ngoại khóa sẽ góp phần tạo môi trường giáo dục toàn diện, giúp sinh viên chuyển biến từ nhận thức sang hành động cụ thể trong việc bảo vệ môi trường. Như vậy, tăng cường giáo dục môi trường và đẩy mạnh hoạt động ngoại khóa là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao nhận thức, hình thành ý thức tự giác và xây dựng lối sống thân thiện với môi trường cho sinh viên trong giai đoạn hiện nay.
Ba là, phát huy vai trò của giảng viên.
Giảng viên cần trở thành tấm gương trong việc bảo vệ môi trường thông qua lời nói và hành động; đồng thời định hướng, giáo dục và khuyến khích sinh viên tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ môi trường. Đây là giải pháp có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên hiện nay. Trong môi trường giáo dục đại học, giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là người định hướng tư tưởng, hình thành nhân cách và lối sống cho sinh viên. Vì vậy, thái độ, hành vi và trách nhiệm của giảng viên đối với môi trường sẽ có ảnh hưởng trực tiếp đến nhận thức và hành động của sinh viên. Khi giảng viên thực hiện tốt các quy định về bảo vệ môi trường, có lối sống văn minh, tiết kiệm tài nguyên và tích cực tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, thì sẽ tạo sức lan tỏa và tác động tích cực đến sinh viên.
Bên cạnh việc nêu gương, giảng viên cần chủ động lồng ghép nội dung giáo dục môi trường vào quá trình giảng dạy nhằm giúp sinh viên hiểu rõ hơn về vai trò của môi trường đối với đời sống con người và sự phát triển bền vững của đất nước. Thông qua hoạt động giảng dạy, giảng viên có thể định hướng cho sinh viên hình thành ý thức trách nhiệm, tinh thần tự giác và thái độ tích cực trong bảo vệ môi trường. Đối với sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, giảng viên cần tăng cường khuyến khích sinh viên tham gia các hoạt động thực tiễn như trồng cây xanh, vệ sinh khuôn viên trường học, tuyên truyền bảo vệ môi trường và các phong trào “xanh – sạch – đẹp”. Việc tham gia các hoạt động này không chỉ giúp sinh viên nâng cao nhận thức mà còn góp phần rèn luyện kỹ năng làm việc nhóm, tinh thần trách nhiệm và ý thức vì cộng đồng.
Ngoài ra, đội ngũ giảng viên cần thường xuyên cập nhật kiến thức mới về môi trường, phát triển bền vững, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số để nâng cao chất lượng giáo dục môi trường cho sinh viên. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và xu hướng phát triển xanh đang diễn ra mạnh mẽ, việc đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục môi trường là yêu cầu cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Như vậy, phát huy vai trò của giảng viên trong giáo dục ý thức bảo vệ môi trường có ý nghĩa quan trọng trong việc hình thành nhận thức, thái độ và hành vi tích cực của sinh viên đối với môi trường sống; góp phần xây dựng môi trường giáo dục xanh – sạch – đẹp và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững hiện nay.
Bốn là, phát huy tính chủ động, tích cực của sinh viên trong bảo vệ môi trường.
Phát huy tính chủ động, tích cực của sinh viên trong việc bảo vệ môi trường là giải pháp quan trọng nhằm chuyển biến từ nhận thức sang hành động cụ thể trong quá trình giáo dục ý thức bảo vệ môi trường hiện nay. Sinh viên không chỉ là đối tượng được giáo dục mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia tuyên truyền, lan tỏa và thực hiện các hoạt động bảo vệ môi trường trong nhà trường và cộng đồng xã hội.
Trong bối cảnh hiện nay, cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ và mạng xã hội, sinh viên có điều kiện thuận lợi để tiếp cận thông tin, tri thức và các mô hình bảo vệ môi trường tiên tiến. Vì vậy, cần khuyến khích sinh viên phát huy tinh thần tự giác, sáng tạo và trách nhiệm xã hội trong các hoạt động bảo vệ môi trường. Mỗi sinh viên cần chủ động hình thành thói quen sống xanh, sử dụng tiết kiệm điện, nước, hạn chế sử dụng sản phẩm nhựa dùng một lần, thực hiện phân loại rác thải và giữ gìn vệ sinh môi trường học đường.
Đối với sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, việc phát huy tính chủ động và tích cực trong bảo vệ môi trường cần được gắn với các phong trào thi đua, hoạt động Đoàn Thanh niên, Hội Sinh viên và các hoạt động trải nghiệm thực tiễn. Nhà trường cần tạo điều kiện để sinh viên tham gia các chương trình như “Ngày Chủ nhật xanh”, “Trường học xanh – sạch – đẹp”, “Nói không với rác thải nhựa”, các cuộc thi tìm hiểu về môi trường, các hoạt động nghiên cứu khoa học và sáng kiến bảo vệ môi trường. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của sinh viên trong công tác tuyên truyền, vận động cộng đồng cùng tham gia bảo vệ môi trường thông qua các nền tảng số và mạng xã hội.
Việc xây dựng các câu lạc bộ môi trường, đội hình tình nguyện xanh hay các chiến dịch truyền thông do sinh viên tổ chức sẽ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường và lan tỏa lối sống thân thiện với môi trường trong cộng đồng. Ngoài ra, việc phát huy tính chủ động của sinh viên còn giúp hình thành tinh thần trách nhiệm, năng lực tự học, kỹ năng tổ chức hoạt động tập thể và khả năng thích ứng với những yêu cầu của xã hội hiện đại. Đây cũng là cơ sở quan trọng góp phần đào tạo nguồn nhân lực có ý thức trách nhiệm đối với xã hội, thiên nhiên và sự phát triển bền vững của đất nước. Như vậy, phát huy tính chủ động, tích cực của sinh viên trong bảo vệ môi trường không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục môi trường trong nhà trường mà còn tạo động lực quan trọng để xây dựng môi trường sống xanh – sạch – đẹp, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong giai đoạn hiện nay.
Năm là, ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền bảo vệ môi trường.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, cần tăng cường sử dụng mạng xã hội, nền tảng số và các phương tiện truyền thông hiện đại để tuyên truyền, lan tỏa thông điệp bảo vệ môi trường đến sinh viên một cách sinh động và hiệu quả. Đây là giải pháp phù hợp với xu thế phát triển của xã hội hiện đại và đặc điểm tâm lý, thói quen tiếp cận thông tin của sinh viên hiện nay.
Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội đã tạo ra nhiều phương thức mới trong công tác giáo dục và tuyên truyền bảo vệ môi trường. Các nền tảng như Facebook, TikTok, YouTube, Zalo hay các website, diễn đàn trực tuyến không chỉ giúp truyền tải thông tin nhanh chóng mà còn tạo môi trường tương tác, chia sẻ và lan tỏa mạnh mẽ các thông điệp tích cực về bảo vệ môi trường. Vì vậy, việc ứng dụng công nghệ số trong giáo dục môi trường sẽ góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận kiến thức và hình thành nhận thức đúng đắn về trách nhiệm bảo vệ môi trường.
Đối với sinh viên Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Vĩnh Long, việc ứng dụng công nghệ số cần được triển khai đa dạng và phù hợp với thực tiễn của nhà trường. Có thể xây dựng các chuyên trang, fanpage, video tuyên truyền, infographic hoặc các cuộc thi trực tuyến về bảo vệ môi trường nhằm thu hút sự tham gia của sinh viên. Bên cạnh đó, việc ứng dụng các phần mềm quản lý, phân loại rác thải, tiết kiệm năng lượng hay các mô hình “trường học xanh thông minh” cũng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ môi trường trong nhà trường. Ngoài ra, công nghệ số còn tạo điều kiện để sinh viên chủ động tham gia các hoạt động nghiên cứu khoa học, sáng kiến đổi mới sáng tạo về bảo vệ môi trường. Thông qua các nền tảng số, sinh viên có thể chia sẻ ý tưởng, học hỏi kinh nghiệm và kết nối với các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước để cùng tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.
Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích tích cực, môi trường số cũng đặt ra nhiều thách thức như thông tin sai lệch, nội dung thiếu kiểm chứng hoặc các xu hướng tiêu cực có thể ảnh hưởng đến nhận thức của sinh viên. Vì vậy, nhà trường và giảng viên cần định hướng, lựa chọn nội dung tuyên truyền phù hợp, đồng thời nâng cao khả năng tiếp cận và sử dụng thông tin số một cách an toàn, hiệu quả cho sinh viên. Như vậy, ứng dụng công nghệ số trong tuyên truyền bảo vệ môi trường là giải pháp quan trọng nhằm đổi mới nội dung và phương pháp giáo dục môi trường; góp phần nâng cao nhận thức, phát huy tính chủ động của sinh viên và lan tỏa lối sống xanh trong cộng đồng, đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững trong giai đoạn hiện nay.
5. Kết luận
Xây dựng ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên là nhiệm vụ quan trọng và cần thiết trong giai đoạn hiện nay. Đây không chỉ là giải pháp góp phần nâng cao nhận thức, thay đổi hành vi của sinh viên mà còn là điều kiện quan trọng nhằm hướng tới mục tiêu phát triển bền vững của đất nước.
Trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trường cho sinh viên càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Vì vậy, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục, định hướng và phát huy vai trò của sinh viên trong công tác bảo vệ môi trường hiện nay. Tổng Bí thư Tô Lâm đã chỉ rõ: “Quản lý, khai thác và sử dụng hiệu quả tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường sinh thái; giữ gìn từng dòng sông, tấc đất, từng cánh rừng, tùng ngọn núi, vùng biển thiêng liêng của Tổ quốc… đóng góp ngày càng lớn hơn vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước”8.
Chú thích:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 112.
2. C. Mác và Ph. Ăngghen toàn tập (1995). Tập 42. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 135.
3. Phạm Thị Ngọc Trầm (1997). Môi trường sinh thái: Vấn đề và giải pháp. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 71-72.
4. C. Mác và Ph. Ăngghen toàn tập (1995). Tập 20. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 655.
5. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 114.
6. Đảng Cộng sản Việt Nam (2011). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 42-43.
7. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập 1. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 117.
8. Toàn văn bài phát biểu của Tổng Bí thư Tô Lâm tại Lễ kỷ niệm 80 năm ngành Nông nghiệp và Môi trường. https://nnmt.net.vn/tong-bi-thu-to-lam-du-le-ky-niem-80-nam-nganh-nong-nghiep-va-moi-truong
