Innovating the Party’s Leadership methods in the context of digital transformation: a perspective from the 14th National Congress of the Communist Party of Vietnam
TS. Nguyễn Thị Khuyên
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và quá trình chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và năng lực cầm quyền của Đảng. Đại hội XIV của Đảng đặt ra nhiều định hướng mới về phát triển khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là những động lực quan trọng thúc đẩy phát triển đất nước nhanh và bền vững. Bài viết phân tích cơ sở lý luận và thực tiễn của việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số; đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng trong điều kiện phát triển mới.
Từ khóa: Phương thức lãnh đạo của Đảng; chuyển đổi số; Đại hội XIV; hệ thống chính trị; năng lực cầm quyền.
Abstract: In the context of the Fourth Industrial Revolution and the strong global momentum of digital transformation, innovating the leadership methods of the Communist Party of Vietnam has become an inevitable requirement to enhance the Party’s leadership capacity and governing capability. The 14th National Congress of the Party has introduced many new orientations for the development of science and technology, innovation, and digital transformation, considering these as important drivers for the country’s rapid and sustainable development. This article analyzes the theoretical and practical foundations for innovating the Party’s leadership methods in the context of digital transformation, and at the same time proposes several solutions to improve the effectiveness of the Party’s leadership under new development conditions.
Keywords: Party leadership methods; digital transformation; 14th National Congress; political system; governing capacity.
1. Đặt vấn đề
Sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra những biến đổi sâu sắc trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và internet vạn vật (IoT) đang làm thay đổi căn bản phương thức quản trị quốc gia, tổ chức sản xuất và quản lý xã hội của nhiều quốc gia trên thế giới. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số trở thành xu thế tất yếu và là động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.
Ở Việt Nam, Đảng và Nhà nước xác định chuyển đổi số là một nhiệm vụ chiến lược trong tiến trình phát triển đất nước. Bộ Chính trị đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia, trong đó nhấn mạnh việc ứng dụng mạnh mẽ khoa học – công nghệ và đổi mới sáng tạo trong quản lý, điều hành và phát triển kinh tế – xã hội. Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị đã khẳng định: “Chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư là yêu cầu khách quan và là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước”.
Trong bối cảnh đó, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và năng lực cầm quyền của Đảng đối với Nhà nước và xã hội. Phương thức lãnh đạo của Đảng không chỉ thể hiện ở việc hoạch định đường lối, chủ trương phát triển đất nước mà còn ở cách thức tổ chức thực hiện, kiểm tra và giám sát việc thực hiện các chủ trương đó trong thực tiễn. Thực tiễn phát triển của đất nước trong thời gian qua cho thấy, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đã góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của quá trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế, phương thức lãnh đạo của Đảng cũng cần tiếp tục được đổi mới theo hướng khoa học, hiện đại và phù hợp với điều kiện phát triển của thời đại số.
Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh, việc xây dựng và chỉnh đốn Đảng phải gắn liền với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, trong đó đổi mới phương thức lãnh đạo là một nội dung quan trọng nhằm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện và hiệu quả của Đảng đối với hệ thống chính trị1.
Đại hội XIV của Đảng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác xây dựng Đảng và đổi mới phương thức lãnh đạo trong bối cảnh phát triển mới, nhấn mạnh phải “kiểm điểm sâu sắc và toàn diện công tác xây dựng Đảng, hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện”, đồng thời “quyết tâm đổi mới tư duy… hành động mạnh mẽ, quyết liệt, đột phá, hiệu quả”2. Bối cảnh chuyển đổi số không chỉ tạo ra những cơ hội lớn để nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia mà còn đặt ra nhiều thách thức đối với công tác lãnh đạo, quản lý xã hội và định hướng dư luận trong môi trường số. Theo nhiều nghiên cứu về quản trị công hiện đại, đặc biệt là OECD, chuyển đổi số có thể tạo ra những thay đổi căn bản trong phương thức quản trị nhà nước thông qua việc tái cấu trúc quy trình quản lý, tăng cường tính minh bạch, nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính3.
Từ những vấn đề nêu trên, việc nghiên cứu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số từ góc nhìn Đại hội XIV có ý nghĩa quan trọng cả về lý luận và thực tiễn. Bài viết tập trung phân tích cơ sở lý luận, thực tiễn và những yêu cầu đặt ra đối với việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước.
2. Cơ sở lý luận về đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số
2.1. Khái niệm và nội dung phương thức lãnh đạo của Đảng
Trong hệ thống chính trị Việt Nam, Đảng Cộng sản Việt Nam giữ vai trò lãnh đạo Nhà nước và xã hội. Vai trò này được thực hiện thông qua nhiều phương thức khác nhau nhằm bảo đảm sự định hướng chính trị và sự thống nhất trong hoạt động của toàn bộ hệ thống chính trị. Phương thức lãnh đạo của Đảng có thể hiểu là tổng thể các hình thức, cơ chế và biện pháp mà thông qua đó Đảng thực hiện vai trò lãnh đạo đối với Nhà nước và xã hội.
Theo các nhà nghiên cứu, phương thức lãnh đạo của Đảng thể hiện chủ yếu ở việc Đảng hoạch định đường lối, chiến lược phát triển đất nước; lãnh đạo thông qua công tác tổ chức cán bộ; thông qua tuyên truyền, vận động và thông qua công tác kiểm tra, giám sát. Những phương thức này được hình thành và phát triển trong quá trình lãnh đạo cách mạng của Đảng, đồng thời, không ngừng được bổ sung, hoàn thiện để phù hợp với điều kiện phát triển của đất nước trong từng giai đoạn lịch sử.
Trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, phương thức lãnh đạo của Đảng ngày càng được đổi mới theo hướng khoa học, dân chủ và tôn trọng nguyên tắc pháp quyền. Điều này nhằm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng đối với hệ thống chính trị, đồng thời, phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước và các tổ chức trong xã hội.
Nghiên cứu về phương thức lãnh đạo của Đảng, nhiều học giả cho rằng, đổi mới phương thức lãnh đạo là yêu cầu tất yếu trong quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Cố Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã nhấn mạnh, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng phải gắn với việc xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, bảo đảm Đảng lãnh đạo bằng cương lĩnh, đường lối và bằng uy tín chính trị, chứ không làm thay chức năng của Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị4.
2.2. Chuyển đổi số và tác động đối với phương thức lãnh đạo của Đảng
Chuyển đổi số được hiểu là quá trình ứng dụng công nghệ số vào mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế – xã hội nhằm tạo ra những thay đổi căn bản trong phương thức quản lý, điều hành và tổ chức hoạt động của các tổ chức và cơ quan nhà nước. Không chỉ dừng lại ở việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số còn là quá trình tái cấu trúc toàn diện mô hình quản trị và phương thức hoạt động của các tổ chức trong xã hội.
Ở nước ta, chuyển đổi số quốc gia đã được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao hiệu quả quản trị nhà nước. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt “Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030”, trong đó nhấn mạnh việc ứng dụng công nghệ số trong hoạt động của các cơ quan nhà nước nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý và phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn5.
Sự phát triển của công nghệ số đang làm thay đổi mạnh mẽ phương thức quản trị và quản lý xã hội của nhiều quốc gia trên thế giới. Các công nghệ mới, như: trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và nền tảng số giúp nâng cao khả năng thu thập, xử lý và phân tích thông tin, từ đó hỗ trợ quá trình ra quyết định chính sách một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.
Đối với hệ thống chính trị, chuyển đổi số tạo ra những điều kiện thuận lợi để nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của người dân vào quá trình quản lý nhà nước và xã hội. Đồng thời, công nghệ số cũng giúp tăng cường sự kết nối giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp trong quá trình hoạch định và thực thi chính sách.
Theo nhiều nghiên cứu về quản trị công hiện đại, chuyển đổi số có thể tạo ra những thay đổi sâu sắc trong mô hình quản trị quốc gia, từ mô hình quản lý hành chính truyền thống sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu và nền tảng số. Điều này giúp các cơ quan nhà nước nâng cao hiệu quả hoạt động, đồng thời tăng cường sự tương tác với người dân và doanh nghiệp6.
2.3. Yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số
Đối với Đảng Cộng sản Việt Nam, đổi mới phương thức lãnh đạo trong bối cảnh chuyển đổi số không chỉ nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo mà còn nhằm đáp ứng yêu cầu xây dựng hệ thống chính trị hiện đại, hoạt động hiệu lực và hiệu quả. Thực tiễn cho thấy, sự phát triển của không gian mạng và các nền tảng số đang làm thay đổi cách thức truyền thông, tương tác xã hội và hình thành dư luận trong xã hội. Điều này đòi hỏi Đảng cần đổi mới phương thức lãnh đạo, đặc biệt, trong công tác thông tin, tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội trong môi trường số.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng đặt ra yêu cầu nâng cao năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên trong việc sử dụng công nghệ số và khai thác dữ liệu để phục vụ công tác lãnh đạo, quản lý. Nhiều nghiên cứu cho rằng, việc xây dựng chính phủ số và quản trị số sẽ góp phần quan trọng vào việc nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội7.
Như vậy, chuyển đổi số vừa tạo ra những cơ hội mới, vừa đặt ra nhiều thách thức đối với phương thức lãnh đạo của Đảng trong giai đoạn hiện nay. Việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cần được đặt trong tổng thể quá trình xây dựng và hoàn thiện hệ thống chính trị, bảo đảm vừa giữ vững vai trò lãnh đạo của Đảng, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo của Nhà nước và các tổ chức trong xã hội.
3. Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số từ góc nhìn Đại hội XIV
3.1. Bối cảnh mới đặt ra đối với phương thức lãnh đạo của Đảng
Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tiếp tục phát triển mạnh mẽ, thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trên phạm vi toàn cầu và làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, quản trị quốc gia cũng như tổ chức đời sống xã hội. Nhiều chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đã được ban hành nhằm thúc đẩy quá trình chuyển đổi số quốc gia, xây dựng chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Điều này tạo ra những điều kiện thuận lợi để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Tuy nhiên, sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số cũng đặt ra nhiều thách thức đối với công tác lãnh đạo của Đảng. Không gian mạng trở thành môi trường mới của đời sống xã hội, nơi thông tin lan truyền nhanh chóng và tác động mạnh mẽ đến nhận thức, thái độ và hành vi của người dân. Điều này đòi hỏi Đảng phải có những phương thức lãnh đạo phù hợp nhằm định hướng dư luận xã hội và bảo đảm sự ổn định chính trị – xã hội.
3.2. Những yêu cầu mới đối với đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng
Trong bối cảnh chuyển đổi số, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cần gắn với việc nâng cao năng lực lãnh đạo và năng lực cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị. Điều này đòi hỏi Đảng phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện nhưng không bao biện làm thay chức năng của Nhà nước và các tổ chức trong hệ thống chính trị.
Một trong những yêu cầu quan trọng là đổi mới phương thức ban hành và tổ chức thực hiện các chủ trương, nghị quyết của Đảng theo hướng khoa học, minh bạch và hiệu quả hơn. Việc ứng dụng công nghệ số trong quản lý, điều hành có thể giúp nâng cao khả năng phân tích dữ liệu, dự báo chính sách và hỗ trợ quá trình ra quyết định của các cơ quan lãnh đạo. Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng tạo ra những điều kiện thuận lợi để tăng cường sự tham gia của người dân vào quá trình quản lý nhà nước và xã hội. Nhiều quốc gia đã áp dụng các nền tảng số để thúc đẩy sự tham gia của công dân trong việc xây dựng và giám sát chính sách công. Điều này góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước.
Theo Chương trình chuyển đổi số quốc gia, việc xây dựng chính phủ số hướng tới mục tiêu nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời tạo điều kiện để người dân và doanh nghiệp tham gia nhiều hơn vào quá trình hoạch định và thực thi chính sách8. Ngoài ra, chuyển đổi số cũng đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong công tác thông tin, tuyên truyền và định hướng dư luận xã hội. Sự phát triển của mạng xã hội và các nền tảng truyền thông số làm thay đổi mạnh mẽ cách thức tiếp cận và tiếp nhận thông tin của người dân. Vì vậy, công tác tuyên truyền của Đảng cần được đổi mới theo hướng chủ động, kịp thời và phù hợp với đặc điểm của môi trường truyền thông số. Nhiều nghiên cứu cho rằng, trong thời đại số, việc nắm bắt thông tin và định hướng dư luận xã hội cần được thực hiện trên cơ sở phân tích dữ liệu và ứng dụng các công nghệ số hiện đại. Điều này giúp các cơ quan lãnh đạo có thể phản ứng nhanh chóng trước những vấn đề phát sinh trong xã hội, đồng thời, nâng cao hiệu quả công tác truyền thông chính sách9.
4. Một số giải pháp đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số
Thứ nhất, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số.
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, việc hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với hệ thống chính trị trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo và đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới. Chuyển đổi số không chỉ là sự thay đổi về công nghệ mà còn là sự chuyển đổi toàn diện về phương thức quản trị, phương thức tổ chức và phương thức điều hành trong mọi lĩnh vực của đời sống xã hội. Do đó, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cần được đặt trong tổng thể quá trình xây dựng hệ thống chính trị hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và thích ứng với môi trường số.
Cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội theo hướng khoa học, minh bạch và hiệu quả hơn. Điều này đòi hỏi phải đổi mới quy trình xây dựng và ban hành các nghị quyết, chủ trương của Đảng theo hướng ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và khai thác hiệu quả dữ liệu trong quá trình hoạch định chính sách. Trong điều kiện chuyển đổi số, việc sử dụng các hệ thống dữ liệu lớn và các công cụ phân tích dữ liệu có thể giúp các cơ quan lãnh đạo của Đảng có thêm cơ sở khoa học để đánh giá tình hình, dự báo xu hướng phát triển và đưa ra các quyết sách phù hợp với thực tiễn.
Bên cạnh đó, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong công tác quản lý, điều hành và giám sát việc thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Đảng. Việc xây dựng các hệ thống thông tin quản lý hiện đại sẽ giúp nâng cao khả năng theo dõi, đánh giá và kiểm tra quá trình thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Điều này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của các cơ quan trong hệ thống chính trị.
Một nội dung quan trọng khác là tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị thông qua việc xây dựng các nền tảng số dùng chung. Các nền tảng này có thể hỗ trợ quá trình trao đổi thông tin, chia sẻ dữ liệu và phối hợp giữa các cơ quan trong việc triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Việc xây dựng các hệ thống thông tin tích hợp và liên thông giữa các cơ quan sẽ góp phần giảm thiểu tình trạng chồng chéo, nâng cao hiệu quả phối hợp và bảo đảm sự thống nhất trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Ngoài ra, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số. Việc ứng dụng công nghệ số trong công tác kiểm tra, giám sát có thể giúp nâng cao khả năng phát hiện sớm các sai phạm, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc giám sát quá trình thực hiện các nghị quyết, chủ trương của Đảng ở các cấp. Đây là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao kỷ luật, kỷ cương trong hệ thống chính trị và bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất của Đảng đối với Nhà nước và xã hội.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng trong bối cảnh chuyển đổi số cũng cần gắn với việc tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Trong đó, cần bảo đảm sự phân công, phối hợp và kiểm soát quyền lực giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị, đồng thời phát huy vai trò chủ động, sáng tạo của Nhà nước và các tổ chức chính trị – xã hội trong việc triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng.
Như vậy, hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số không chỉ là yêu cầu khách quan của quá trình phát triển đất nước mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong thời kỳ mới.
Thứ hai, nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên.
Một trong những yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi số là chất lượng nguồn nhân lực. Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, đội ngũ cán bộ, đảng viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Vì vậy, việc nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm đáp ứng yêu cầu lãnh đạo, quản lý trong thời đại số. Trong đó, cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng kiến thức về công nghệ số cho đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý ở các cấp. Nội dung đào tạo cần tập trung vào các kiến thức cơ bản về chuyển đổi số, quản trị dữ liệu, an ninh mạng và các công nghệ mới, như: trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) và điện toán đám mây (Cloud Computing). Việc trang bị các kiến thức này sẽ giúp đội ngũ cán bộ lãnh đạo có khả năng nắm bắt và vận dụng hiệu quả các công nghệ số trong quá trình quản lý và điều hành.
Bên cạnh đó, cần chú trọng phát triển các kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Trong môi trường số, việc sử dụng thành thạo các công cụ công nghệ thông tin và các nền tảng số là điều kiện cần thiết để nâng cao hiệu quả công việc. Do đó, các cơ quan trong hệ thống chính trị cần tổ chức các chương trình đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số nhằm giúp cán bộ, đảng viên nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ trong công việc hằng ngày.
Một giải pháp quan trọng khác là xây dựng cơ chế thu hút và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực công nghệ thông tin và chuyển đổi số. Việc thu hút các chuyên gia và nhân lực có trình độ cao trong lĩnh vực công nghệ sẽ góp phần nâng cao năng lực triển khai các chương trình chuyển đổi số trong hệ thống chính trị. Đồng thời, cần có các chính sách phù hợp nhằm khuyến khích đội ngũ cán bộ trẻ có trình độ cao tham gia vào các lĩnh vực liên quan đến chuyển đổi số trong khu vực công.
Ngoài ra, cần chú trọng xây dựng văn hóa số trong đội ngũ cán bộ, đảng viên. Văn hóa số không chỉ bao gồm việc sử dụng công nghệ mà còn bao gồm thái độ, tư duy và cách thức làm việc phù hợp với môi trường số. Việc xây dựng văn hóa số sẽ góp phần tạo ra sự thay đổi tích cực trong cách thức làm việc của đội ngũ cán bộ, đảng viên, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.
Bên cạnh việc nâng cao năng lực số, cần tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong việc sử dụng công nghệ và thông tin trên môi trường mạng. Điều này nhằm bảo đảm an toàn thông tin và phòng ngừa các nguy cơ rò rỉ dữ liệu hoặc lợi dụng không gian mạng để thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật. Việc nâng cao nhận thức về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân cũng là nội dung quan trọng trong quá trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đảng viên trong thời đại số.
Như vậy, việc nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên không chỉ góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong hệ thống chính trị mà còn tạo nền tảng quan trọng để đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong điều kiện phát triển mới.
Thứ ba, đổi mới công tác thông tin, tuyên truyền trong môi trường số.
Trong bối cảnh công nghệ thông tin và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, công tác thông tin, tuyên truyền của Đảng đang đứng trước những yêu cầu và thách thức mới. Không gian mạng đã trở thành một môi trường quan trọng của đời sống xã hội, nơi thông tin được lan truyền nhanh chóng và có tác động mạnh mẽ đến nhận thức và hành vi của người dân. Vì vậy, việc đổi mới công tác thông tin, tuyên truyền trong môi trường số là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả công tác tư tưởng của Đảng. Cần đổi mới nội dung và phương thức tuyên truyền theo hướng phù hợp với đặc điểm của môi trường truyền thông số. Các thông tin tuyên truyền cần được trình bày một cách ngắn gọn, dễ hiểu và phù hợp với thói quen tiếp nhận thông tin của người dân trên các nền tảng số. Đồng thời, cần sử dụng đa dạng các hình thức truyền thông, như: video, infographic, podcast và các nền tảng mạng xã hội để truyền tải thông tin một cách sinh động và hấp dẫn hơn.
Bên cạnh đó, các cơ quan của Đảng và Nhà nước cần tăng cường sử dụng các nền tảng số để cung cấp thông tin chính thống và kịp thời đến người dân. Việc xây dựng các cổng thông tin điện tử, nền tảng truyền thông số và các kênh thông tin chính thống trên mạng xã hội sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin của người dân và tăng cường sự minh bạch trong hoạt động của các cơ quan nhà nước. Tiếp tục đẩy mạnh công tác đấu tranh phản bác các thông tin sai lệch, xuyên tạc trên không gian mạng, nhất là trong bối cảnh mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, các thông tin sai lệch có thể lan truyền nhanh chóng và gây ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức của xã hội, cần xây dựng các cơ chế và lực lượng chuyên trách nhằm phát hiện và xử lý kịp thời các thông tin sai lệch, đồng thời cung cấp thông tin chính xác và đầy đủ để định hướng dư luận xã hội.
Ngoài ra, cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị trong công tác thông tin, tuyên truyền trên môi trường số. Việc phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan sẽ giúp bảo đảm tính thống nhất trong nội dung thông tin và nâng cao hiệu quả của các hoạt động tuyên truyền. Đồng thời, chú trọng nâng cao nhận thức của người dân về việc sử dụng thông tin trên môi trường mạng. Việc trang bị cho người dân các kỹ năng tiếp cận và đánh giá thông tin trên internet sẽ góp phần hạn chế tác động của các thông tin sai lệch và nâng cao hiệu quả công tác tuyên truyền của Đảng trong thời đại số.
5. Kết luận
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên phạm vi toàn cầu, đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trở thành yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và năng lực cầm quyền của Đảng, đồng thời, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước trong thời kỳ mới. Sự phát triển nhanh chóng của công nghệ số, dữ liệu lớn và các nền tảng số không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành của các quốc gia mà còn tác động sâu sắc đến cách thức tổ chức và vận hành của hệ thống chính trị. Trong điều kiện đó, Đảng cần không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng khoa học, hiện đại và phù hợp với xu thế phát triển của thời đại.
Từ góc nhìn Đại hội XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng cần gắn chặt với quá trình xây dựng hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả và thích ứng với môi trường số. Điều này đòi hỏi phải tiếp tục hoàn thiện cơ chế lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội; nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, đảng viên; đồng thời, đổi mới công tác thông tin, tuyên truyền nhằm đáp ứng yêu cầu của môi trường truyền thông số và sự phát triển của xã hội số. Trong thời gian tới, việc tiếp tục nghiên cứu, bổ sung và hoàn thiện các cơ chế lãnh đạo của Đảng trong môi trường số sẽ có ý nghĩa quan trọng đối với việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, qua đó góp phần thúc đẩy phát triển đất nước nhanh và bền vững.
Chú thích:
1, 4. Nguyễn Phú Trọng (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 143, 145.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 11 – 14.
3, 6, 10. OECD (2025). Government at a Glance 2025. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/0efd0bcd-en
5, 9. Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
7. Nguyễn Văn Thâm (2022). Chính phủ số và quản trị quốc gia trong bối cảnh chuyển đổi số. Tạp chí Quản lý nhà nước, số 321 (2022), tr. 18.
8. Phạm Văn Linh (2021). Xây dựng và hoàn thiện nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả ở Việt Nam. Tạp chí Cộng sản số 965, tr. 35.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2019). Nghị quyết số 52-NQ/TW ngày 27/9/2019 về một số chủ trương, chính sách chủ động tham gia cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Nguyễn Hữu Hải (2021). Chuyển đổi số trong quản trị nhà nước ở Việt Nam. Tạp chí Quản lý nhà nước số 308 (2021), tr. 10 – 12.
