The leadership role of the Party Organization of the Chemical Corps in improving the training quality of non-commissioned officers and soldiers
Thượng úy Bùi Huy Hoàng
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc Phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, đặc biệt là nguy cơ chiến tranh công nghệ cao, sự cố hóa chất độc hại, phóng xạ và các vấn đề môi trường ngày càng gia tăng. Là lực lượng chuyên trách trong phòng, chống vũ khí hủy diệt hàng loạt và khắc phục hậu quả các sự cố hóa học, sinh học, bức xạ, hạt nhân, Binh chủng Hóa học giữ vai trò nòng cốt trong việc bảo vệ bộ đội và Nhân dân. Trước yêu cầu đó, Đảng bộ Binh chủng luôn xác định việc nâng cao chất lượng huấn luyện hạ sĩ quan – binh sĩ là nội dung trọng tâm, có ý nghĩa quyết định đối với khả năng sẵn sàng chiến đấu và hoàn thành nhiệm vụ trong tình hình mới.
Từ khóa: Đảng bộ Binh chủng Hóa học; Hạ sĩ quan – binh sĩ; huấn luyện quân sự; chất lượng huấn luyện; sẵn sàng chiến đấu.
Abstract: In the context of the complex and ever-changing global and regional situation, particularly the increasing threat of high-tech warfare, toxic chemical weapons, radiation, and environmental incidents, the Chemical Corps, as a specialized force in preventing and combating weapons of mass destruction and addressing the consequences of chemical, biological, radiation, and nuclear incidents, plays a crucial role in protecting troops and the people. Given this requirement, the Party Committee has always considered improving the quality of training for non-commissioned officers and soldiers a top priority, directly impacting combat readiness and the ability to fulfill missions in the new situation.
Keywords: Chemical Corps Party Committee; Non-commissioned officers and soldiers; Military training; Training quality; Combat readiness
1. Đặt vấn đề
Binh chủng Hóa học là lực lượng chuyên môn kỹ thuật đặc biệt của Quân đội nhân dân Việt Nam, đảm nhiệm những nhiệm vụ quan trọng, phức tạp, đòi hỏi trình độ chuyên môn cao, khả năng xử trí nhanh nhạy, bản lĩnh chính trị vững vàng và tinh thần trách nhiệm cao. Hiện nay, tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường; các thách thức an ninh phi truyền thống, chiến tranh công nghệ cao, chiến tranh hóa học, sinh học, phóng xạ và các sự cố môi trường ngày càng gia tăng.
Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng xác định: “Các nước lớn và các trung tâm quyền lực tiếp tục điều chỉnh chiến lược, vừa cạnh tranh vừa hợp tác, thỏa hiệp, song cạnh tranh sẽ ngày càng gay gắt hơn. Xung đột, chiến tranh, chạy đua vũ trang công nghệ cao diễn ra ở nhiều khu vực; nguy hiểm hơn, không loại trừ nguy cơ chiến tranh quy mô lớn¹. Trước tình hình đó, dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng bộ Binh chủng Hóa học, yêu cầu nâng cao chất lượng tổng hợp và sức mạnh chiến đấu của Binh chủng ngày càng trở nên cấp thiết. Trong đó, Đảng bộ Binh chủng xác định nâng cao chất lượng huấn luyện hạ sĩ quan – binh sĩ là nội dung trọng tâm, khâu đột phá quan trọng, có ý nghĩa trực tiếp quyết định khả năng sẵn sàng chiến đấu, trình độ thực hiện nhiệm vụ và kết quả hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao trong tình hình mới.
2. Vai trò của công tác huấn luyện cho Hạ sĩ quan – binh sĩ ở Binh chủng Hóa học hiện nay
Hiện nay, công tác huấn luyện cho hạ sĩ quan, binh sĩ giữ vai trò đặc biệt quan trọng, là nhân tố trực tiếp quyết định chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của Binh chủng. Trước hết, công tác huấn luyện là cơ sở để nâng cao trình độ quân sự, chuyên môn kỹ thuật cho hạ sĩ quan, binh sĩ. Đặc thù của Binh chủng Hóa học là hoạt động trong môi trường độc hại, nguy hiểm, thường xuyên tiếp xúc với hóa chất, chất độc, thiết bị kỹ thuật hiện đại và các tình huống khẩn cấp phức tạp. Vì vậy, nếu không được huấn luyện bài bản, chặt chẽ và thường xuyên thì bộ đội khó có thể sử dụng thành thạo vũ khí, trang bị kỹ thuật, xử trí đúng quy trình và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Thông qua huấn luyện, hạ sĩ quan, binh sĩ được trang bị kiến thức cơ bản về phòng hóa, kỹ thuật trinh sát, tiêu tẩy, xử lý môi trường độc hại, cứu hộ, cứu nạn và bảo đảm an toàn trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Đồng thời, công tác huấn luyện giữ vai trò quyết định trong việc nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và sức mạnh chiến đấu của Binh chủng Hóa học. Hạ sĩ quan, binh sĩ là lực lượng trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ tại đơn vị cơ sở, là thành phần đông đảo nhất trong tổ chức biên chế của Binh chủng. Chất lượng huấn luyện của lực lượng này có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cơ động, hiệp đồng và xử lý tình huống trong chiến đấu cũng như trong phòng, chống thảm họa hóa học, sinh học, phóng xạ và hạt nhân. Khi được huấn luyện tốt, bộ đội sẽ có khả năng phản ứng nhanh, xử lý chính xác, hiệp đồng chặt chẽ và hoàn thành nhiệm vụ trong mọi điều kiện, hoàn cảnh. Ngược lại, nếu chất lượng huấn luyện thấp, điều này sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả thực hiện nhiệm vụ, thậm chí có thể gây mất an toàn cho con người và trang bị.
Bên cạnh đó, công tác huấn luyện có vai trò quan trọng trong việc rèn luyện phẩm chất chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật và tác phong quân nhân cho hạ sĩ quan, binh sĩ. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Huấn luyện phải thiết thực, chu đáo hơn nữa; huấn luyện từ thấp đến cao, từ dễ đến khó; huấn luyện phải nhằm thiết thực phục vụ chiến đấu”2. Theo tư tưởng đó, huấn luyện không chỉ nhằm nâng cao trình độ kỹ thuật, chiến thuật mà còn là quá trình giáo dục, rèn luyện bộ đội về bản lĩnh chính trị, tinh thần trách nhiệm, ý thức chấp hành kỷ luật và tác phong công tác khoa học, chính quy. Ngoài ra, công tác huấn luyện còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng nền nếp chính quy, quản lý kỷ luật và xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. Thông qua huấn luyện, các chế độ công tác, sinh hoạt, học tập và rèn luyện được duy trì nghiêm túc; cán bộ nắm chắc trình độ, khả năng của bộ đội để quản lý, giáo dục và phân công nhiệm vụ phù hợp.
3. Thực trạng công tác huấn luyện cho Hạ sĩ quan – binh sĩ ở Binh chủng Hóa học trong giai đoạn hiện nay
Dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng bộ Binh chủng Hóa học, đa số hạ sĩ quan, binh sĩ hiện nay có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; có tinh thần trách nhiệm và ý chí quyết tâm cao trong huấn luyện và thực hiện nhiệm vụ. Các cấp ủy, tổ chức đảng trong toàn Binh chủng đã thường xuyên quán triệt và triển khai nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương và Bộ Quốc phòng về nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và xây dựng Quân đội trong tình hình mới, nhất là Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 của Quân ủy Trung ương về nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023 – 2030 và những năm tiếp theo.
Thông qua công tác giáo dục chính trị, giáo dục truyền thống với tinh thần “Phòng chống tốt, chiến đấu giỏi”, nhận thức chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật và động cơ phấn đấu của hạ sĩ quan, binh sĩ ngày càng được nâng cao. Theo báo cáo tổng kết công tác huấn luyện hằng năm của Binh chủng Hóa học, kết quả kiểm tra nhận thức chính trị của bộ đội nhiều năm đạt khá, giỏi trên 80%; 100% cán bộ, chiến sĩ được quán triệt đầy đủ nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và phòng, chống sự cố hóa học, sinh học, bức xạ, hạt nhân. Binh chủng Hóa học đã tổ chức nhiều đợt huấn luyện, diễn tập thực binh, diễn tập ứng phó sự cố hóa học, sinh học, bức xạ, hạt nhân với quy mô khác nhau; phối hợp chặt chẽ với các lực lượng trong và ngoài Quân đội. Nội dung huấn luyện từng bước được đổi mới theo phương châm “cơ bản, thiết thực, vững chắc”, sát với nhiệm vụ, đối tượng và địa bàn tác chiến. Kết quả kiểm tra huấn luyện hằng năm của các đơn vị trong Binh chủng cơ bản đạt yêu cầu 100%, trong đó có trên 75% khá, giỏi; nhiều khoa mục chuyên ngành đạt giỏi3.
Bên cạnh đó, tinh thần đoàn kết, ý thức tổ chức kỷ luật và khả năng vượt khó của đội ngũ hạ sĩ quan, binh sĩ trong Binh chủng Hóa học thời gian qua đã có nhiều chuyển biến hết sức tích cực. Nhận thức sâu sắc đặc thù công tác thường xuyên phải hoạt động trong môi trường độc hại, cường độ cao cùng những yêu cầu khắt khe về mặt kỹ thuật và an toàn, cấp ủy, chỉ huy các cấp đã tập trung giáo dục, xây dựng cho bộ đội bản lĩnh chính trị vững vàng và trách nhiệm chính trị cao. Nhờ đó, đội ngũ hạ sĩ quan, binh sĩ luôn phát huy tốt tinh thần đoàn kết nội bộ, đoàn kết quân dân, chủ động khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, sẵn sàng nhận và hoàn thành tốt các nhiệm vụ được giao. Phần lớn bộ đội đều giữ vững tinh thần trách nhiệm, tự giác chấp hành nghiêm pháp luật Nhà nước, kỷ luật quân đội, các chế độ quy định của đơn vị và xây dựng được tác phong công tác chính quy, mẫu mực, giảm thiểu tối đa các vụ vi phạm kỷ luật thông thường.
Tuy nhiên,bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn công tác huấn luyện của Binh chủng Hóa học thời gian qua cũng cho thấy vẫn còn một số hạn chế cần tiếp tục khắc phục. Dưới tác động của mặt trái của kinh tế thị trường, sự chống phá của các thế lực thù địch trên không gian mạng và yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, một bộ phận Hạ sĩ quan, binh sĩ còn có biểu hiện dao động tư tưởng, ngại khó, ngại khổ; khả năng thích ứng với môi trường huấn luyện cường độ cao và xử trí các tình huống phức tạp còn hạn chế. Tinh thần tự học, tự rèn ở một số đồng chí chưa thật sự chủ động, thường xuyên; việc khai thác, làm chủ một số loại vũ khí, trang bị, khí tài kỹ thuật mới còn gặp nhiều khó khăn. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, thao trường, bãi tập và một số trang thiết bị chuyên dụng ở một số đơn vị vẫn còn thiếu và chưa đồng bộ; nội dung, phương pháp huấn luyện còn chậm đổi mới, ảnh hưởng nhất định đến chất lượng huấn luyện và khả năng sẵn sàng chiến đấu của bộ đội.
Những hạn chế nêu trên đặt ra yêu cầu cần tiếp tục đổi mới và nâng cao chất lượng công tác huấn luyện cho hạ sĩ quan, binh sĩ trong thời gian tới. Thực tiễn cho thấy, trong điều kiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc ngày càng nặng nề, yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại” ngày càng cao thì nếu không thường xuyên đổi mới nội dung, phương pháp huấn luyện và nâng cao chất lượng giáo dục, rèn luyện bộ đội sẽ khó đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Đây đồng thời cũng là bài học kinh nghiệm quan trọng đối với công tác lãnh đạo, chỉ đạo huấn luyện của Đảng bộ Binh chủng Hóa học hiện nay.
4. Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng huấn luyện cho Hạ sĩ quan – binh sĩ ở Binh chủng Hóa học hiện nay
Một là, thường xuyên quán triệt sâu sắc và vận dụng sáng tạo đường lối, chủ trương của Đảng, nghị quyết của Quân ủy Trung ương và Đảng bộ Binh chủng trong lãnh đạo công tác huấn luyện hạ sĩ quan – binh sĩ.
Quá trình lãnh đạo công tác huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ của Đảng bộ Binh chủng Hóa học cho thấy việc quán triệt và vận dụng đúng đắn đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng luôn giữ vai trò định hướng đối với mọi hoạt động huấn luyện. Trên cơ sở nhận thức thống nhất về mục tiêu, yêu cầu và nhiệm vụ xây dựng quân đội trong từng giai đoạn, các cơ quan, đơn vị trong Binh chủng đã chủ động cụ thể hóa các chủ trương của Đảng thành nội dung, chương trình và biện pháp huấn luyện phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ. Đây là cơ sở quan trọng bảo đảm cho công tác huấn luyện được triển khai đồng bộ, thống nhất và đạt hiệu quả thiết thực.
Sự vận động của tình hình nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và yêu cầu xây dựng Binh chủng Hóa học trong từng thời kỳ đặt ra đòi hỏi không ngừng nâng cao chất lượng công tác huấn luyện. Để đáp ứng yêu cầu đó, Đảng bộ Binh chủng Hóa học luôn bám sát các quan điểm, chủ trương của Đảng, nghị quyết của Quân ủy Trung ương và chỉ đạo của Bộ Quốc phòng về huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu. Quá trình lãnh đạo không dừng lại ở việc quán triệt các văn bản của cấp trên mà còn được thể hiện bằng việc cụ thể hóa thành các nghị quyết, chương trình và kế hoạch hành động phù hợp với đặc điểm tổ chức lực lượng, trang bị kỹ thuật và yêu cầu nhiệm vụ của Binh chủng. Nhờ đó, công tác huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ luôn được triển khai thống nhất, bám sát thực tiễn và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ở từng giai đoạn. Quá trình cụ thể hóa luôn gắn với yêu cầu xây dựng bộ đội hóa học có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn kỹ thuật cao, làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật hiện đại và đáp ứng tốt yêu cầu tác chiến trong điều kiện chiến tranh công nghệ cao.
Hiệu quả lãnh đạo công tác huấn luyện của Đảng bộ Binh chủng Hóa học không chỉ được thể hiện ở việc quán triệt đúng các chủ trương, nghị quyết của Đảng mà còn ở khả năng vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện thực tiễn của từng cơ quan, đơn vị. Trong quá trình tổ chức huấn luyện, các cấp ủy, tổ chức đảng luôn gắn việc thực hiện nghị quyết với yêu cầu nhiệm vụ chính trị, đặc điểm của đối tượng huấn luyện, điều kiện bảo đảm và sự phát triển của khoa học – công nghệ quân sự. Trên cơ sở đó, nội dung, hình thức và phương pháp huấn luyện thường xuyên được điều chỉnh theo hướng thiết thực, sát nhiệm vụ và phù hợp với đặc điểm hoạt động của bộ đội hóa học.
Sự chủ động trong cụ thể hóa các chủ trương của Đảng đã góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện Hạ sĩ quan, binh sĩ, đồng thời tạo điều kiện để bộ đội từng bước làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật chuyên ngành, nâng cao năng lực phòng chống vũ khí hủy diệt lớn, xử lý các tình huống hóa chất độc hại, phóng xạ, môi trường và tham gia cứu hộ, cứu nạn. Những kết quả đó phản ánh hiệu quả của việc gắn kết giữa đường lối, nghị quyết của Đảng với yêu cầu thực tiễn huấn luyện, qua đó đáp ứng ngày càng tốt hơn nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Tiễn cho thấy, ở đâu cấp ủy, tổ chức đảng quán triệt đầy đủ, sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của cấp trên và vận dụng sáng tạo vào điều kiện cụ thể của đơn vị thì ở đó công tác huấn luyện có sự chuyển biến tích cực, chất lượng tổng hợp của Hạ sĩ quan, binh sĩ được nâng cao, khả năng hoàn thành nhiệm vụ của đơn vị được củng cố. Ngược lại, nếu việc nghiên cứu, quán triệt nghị quyết còn hình thức, việc cụ thể hóa chưa sát với thực tiễn hoặc việc tổ chức thực hiện thiếu quyết liệt thì chất lượng huấn luyện sẽ bị ảnh hưởng, chưa đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Hai là, phát huy vai trò lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp đối với nhiệm vụ huấn luyện hạ sĩ quan – binh sĩ.
Một nét đặc trưng trong quá trình Đảng bộ Binh chủng Hóa học lãnh đạo công tác huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ là sự kiên trì thực hiện nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp trên mọi mặt đối với quân đội. Sự phát triển về chất lượng và hiệu quả huấn luyện của các cơ quan, đơn vị luôn gắn với năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ đảng viên. Điều đó phản ánh vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng trong xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện cũng như trong thực hiện nhiệm vụ trung tâm là huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu.
Sự gắn bó chặt chẽ giữa chất lượng huấn luyện và năng lực lãnh đạo của tổ chức đảng là một đặc điểm nổi bật trong quá trình Đảng bộ Binh chủng Hóa học thực hiện nhiệm vụ huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ. Với vai trò hạt nhân lãnh đạo chính trị ở đơn vị, các cấp ủy, tổ chức đảng không chỉ định hướng mục tiêu, yêu cầu huấn luyện mà còn bảo đảm sự thống nhất trong việc tổ chức thực hiện giữa các lực lượng tham gia. Thông qua cơ chế lãnh đạo của Đảng, các chủ trương về huấn luyện được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, chỉ tiêu và biện pháp phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng đơn vị; đồng thời phát huy trách nhiệm nêu gương của đội ngũ cán bộ, đảng viên, tạo cơ sở nâng cao chất lượng và hiệu quả huấn luyện4.
Kết quả huấn luyện ở các cơ quan, đơn vị trong Binh chủng Hóa học cho thấy hiệu quả hoạt động của tổ chức đảng không chỉ được thể hiện ở việc ban hành nghị quyết lãnh đạo mà còn ở khả năng tổ chức thực hiện và chuyển hóa nghị quyết thành những hành động cụ thể. Những đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ huấn luyện thường là những nơi cấp ủy, tổ chức đảng phát huy tốt vai trò hạt nhân chính trị, quy tụ được sức mạnh tập thể, khơi dậy tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên và bộ đội. Thông qua sự lãnh đạo của tổ chức đảng, các nguồn lực phục vụ huấn luyện được khai thác hợp lý; những khó khăn nảy sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ được giải quyết kịp thời, tạo điều kiện duy trì chất lượng và hiệu quả công tác huấn luyện.
Quá trình đó cũng cho thấy chất lượng lãnh đạo của tổ chức đảng phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng sinh hoạt cấp ủy, chất lượng ban hành nghị quyết và hiệu quả công tác kiểm tra, giám sát. Đây là những khâu quan trọng bảo đảm cho chủ trương lãnh đạo của Đảng được triển khai thống nhất trong thực tiễn. Khi cấp ủy, tổ chức đảng thực sự vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức thì nhiệm vụ huấn luyện được tiến hành nền nếp, chặt chẽ và đạt kết quả bền vững.
Ba là, kết hợp chặt chẽ giữa công tác huấn luyện quân sự, chuyên môn hóa học với giáo dục chính trị, tư tưởng nhằm xây dựng hạ sĩ quan – binh sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng và năng lực hoàn thành nhiệm vụ.
Đặc thù hoạt động của Binh chủng Hóa học đòi hỏi người quân nhân không chỉ có trình độ quân sự, chuyên môn kỹ thuật vững vàng mà còn phải có bản lĩnh chính trị kiên định, ý chí quyết tâm cao và tinh thần trách nhiệm trước những nhiệm vụ thường xuyên gắn liền với môi trường độc hại, nguy hiểm và phức tạp. Trong điều kiện đó, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng không đơn thuần là hoạt động hỗ trợ mà đã trở thành một bộ phận cấu thành của quá trình huấn luyện, có vai trò định hướng nhận thức, xây dựng động cơ phấn đấu và củng cố ý chí hành động cho hạ sĩ quan, binh sĩ. Chính vì vậy, trong quá trình lãnh đạo công tác huấn luyện, Đảng bộ Binh chủng Hóa học luôn chú trọng giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa nâng cao trình độ quân sự, chuyên môn hóa học với tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, xem đây là một trong những điều kiện quan trọng bảo đảm chất lượng huấn luyện và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của bộ đội.
Từ nhận thức đúng đắn về mối quan hệ giữa xây dựng bản lĩnh chính trị với nâng cao trình độ quân sự, chuyên môn kỹ thuật, Đảng bộ Binh chủng Hóa học đã lãnh đạo, gắn kết chặt chẽ công tác giáo dục chính trị, tư tưởng với quá trình tổ chức huấn luyện tại các cơ quan, đơn vị. Các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về công tác giáo dục chính trị trong quân đội được cụ thể hóa phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ của Binh chủng và đối tượng là hạ sĩ quan, binh sĩ. Nội dung giáo dục tập trung trang bị những vấn đề cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng, đồng thời chú trọng giáo dục truyền thống cách mạng của dân tộc, của Quân đội nhân dân Việt Nam và Binh chủng Hóa học. Sự kết hợp giữa giáo dục chính trị, tư tưởng với huấn luyện quân sự, chuyên môn hóa học đã góp phần nâng cao nhận thức chính trị, củng cố niềm tin, xây dựng ý thức trách nhiệm và động cơ phấn đấu đúng đắn cho Hạ sĩ quan, binh sĩ; tạo cơ sở để bộ đội chủ động khắc phục khó khăn, tích cực học tập, rèn luyện và hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
Đặc điểm nhiệm vụ của Binh chủng Hóa học đòi hỏi người quân nhân không chỉ nắm vững kiến thức quân sự, chuyên môn kỹ thuật mà còn phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần dũng cảm, ý thức tổ chức, kỷ luật nghiêm và khả năng chịu đựng khó khăn, gian khổ trong những điều kiện đặc biệt phức tạp. Các nhiệm vụ phòng chống vũ khí hủy diệt lớn, khắc phục hậu quả sự cố hóa chất độc hại, phóng xạ, môi trường hay tham gia cứu hộ, cứu nạn đều tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, đòi hỏi bộ đội phải có ý chí quyết tâm cao và tinh thần trách nhiệm lớn. Chính vì vậy, việc kết hợp giáo dục chính trị, tư tưởng với huấn luyện quân sự, chuyên môn hóa học không chỉ nhằm nâng cao nhận thức mà còn góp phần hình thành bản lĩnh, ý chí và những phẩm chất cần thiết cho hạ sĩ quan, binh sĩ trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.
Kết quả lãnh đạo công tác huấn luyện ở các cơ quan, đơn vị trong Binh chủng Hóa học cho thấy mối quan hệ chặt chẽ giữa chất lượng giáo dục chính trị, tư tưởng với chất lượng huấn luyện quân sự và chuyên môn hóa học. Những đơn vị quan tâm đúng mức đến công tác giáo dục chính trị, tư tưởng thường duy trì được nền nếp huấn luyện, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm của bộ đội; đồng thời tạo động lực để hạ sĩ quan, binh sĩ chủ động khắc phục khó khăn, tích cực học tập và rèn luyện. Ngược lại, nếu tách rời công tác giáo dục chính trị, tư tưởng khỏi quá trình huấn luyện thì việc trang bị kiến thức, kỹ năng chuyên môn khó chuyển hóa thành ý chí hành động và kết quả thực hiện nhiệm vụ bền vững.
Bốn là, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là đội ngũ trực tiếp huấn luyện, có phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn và phương pháp công tác đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Trong hệ thống các nhân tố bảo đảm chất lượng huấn luyện, đội ngũ cán bộ luôn giữ vị trí trung tâm, vừa là chủ thể tổ chức thực hiện nghị quyết của Đảng, vừa là lực lượng trực tiếp quản lý, chỉ huy và hướng dẫn bộ đội trong quá trình học tập, rèn luyện. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Quan điểm đó không chỉ có giá trị đối với công tác xây dựng Đảng mà còn được kiểm nghiệm sinh động trong thực tiễn huấn luyện của Binh chủng Hóa học. Chất lượng huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ ở mỗi cơ quan, đơn vị luôn gắn liền với trình độ, năng lực, tinh thần trách nhiệm và phương pháp công tác của đội ngũ cán bộ trực tiếp huấn luyện.
Đối với Binh chủng Hóa học, yêu cầu xây dựng lực lượng ngày càng cao trong khi nhiệm vụ huấn luyện không ngừng được mở rộng cả về nội dung và phạm vi hoạt động. Bên cạnh các nội dung quân sự cơ bản, cán bộ còn phải làm chủ kiến thức chuyên ngành hóa học, trang bị kỹ thuật hiện đại, đồng thời có khả năng tổ chức huấn luyện, diễn tập và xử lý các tình huống phức tạp liên quan đến phòng chống vũ khí hủy diệt lớn, sự cố hóa chất độc hại, phóng xạ và môi trường. Điều đó đặt ra yêu cầu phải thường xuyên chăm lo xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín để đáp ứng nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trước yêu cầu nâng cao chất lượng huấn luyện trong điều kiện nhiệm vụ của Binh chủng ngày càng phát triển, Đảng bộ Binh chủng Hóa học đã dành sự quan tâm đặc biệt cho công tác xây dựng đội ngũ cán bộ. Nội dung này được triển khai đồng bộ từ công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng đến công tác quản lý cán bộ, bảo đảm sự phát triển liên tục về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Trong đó, việc xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, lối sống và tinh thần trách nhiệm luôn được đặt trong mối quan hệ thống nhất với nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực tổ chức thực tiễn của đội ngũ cán bộ.
Cùng với việc chăm lo xây dựng phẩm chất chính trị, Đảng bộ Binh chủng chú trọng nâng cao trình độ toàn diện cho đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ trực tiếp huấn luyện. Thông qua các hình thức tập huấn, bồi dưỡng chuyên môn, hội thi, hội thao, diễn tập và thực tiễn công tác tại đơn vị, năng lực chỉ huy, quản lý, tổ chức huấn luyện và khả năng khai thác, sử dụng vũ khí, trang bị kỹ thuật của cán bộ từng bước được nâng cao. Quá trình đó không chỉ góp phần bổ sung kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp mà còn tạo điều kiện để cán bộ tích lũy kinh nghiệm thực tiễn, từng bước đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nhiệm vụ huấn luyện trong tình hình mới.
Kết quả thực tiễn cho thấy chất lượng đội ngũ cán bộ và chất lượng huấn luyện luôn có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Những đơn vị có đội ngũ cán bộ vững vàng về bản lĩnh chính trị, giỏi về chuyên môn nghiệp vụ, sâu sát trong quản lý và khoa học trong tổ chức thực hiện thường duy trì tốt nền nếp huấn luyện, xây dựng chính quy và chấp hành kỷ luật. Ngược lại, những hạn chế về năng lực, phương pháp công tác hoặc tinh thần trách nhiệm của cán bộ đều tác động trực tiếp đến kết quả giáo dục, huấn luyện và rèn luyện của bộ đội.
Năm là, thường xuyên đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp huấn luyện gắn với yêu cầu nhiệm vụ, thực tiễn chiến đấu của Binh chủng Hóa học và sự phát triển của khoa học – công nghệ quân sự
Sự phát triển nhanh chóng của khoa học – công nghệ, cùng những biến đổi trong môi trường an ninh, quốc phòng, đã làm xuất hiện nhiều hình thái tác chiến và những thách thức mới đối với nhiệm vụ quân sự. Đối với Binh chủng Hóa học, nguy cơ sử dụng vũ khí hủy diệt lớn, các sự cố hóa học, sinh học, phóng xạ, môi trường và yêu cầu tham gia xử lý các thách thức an ninh phi truyền thống đặt ra đòi hỏi ngày càng cao đối với chất lượng huấn luyện của bộ đội. Điều đó đòi hỏi công tác huấn luyện không thể dừng lại ở những nội dung, phương pháp truyền thống mà phải được bổ sung, phát triển phù hợp với yêu cầu nhiệm vụ ở từng giai đoạn.
Quá trình lãnh đạo công tác huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ của Đảng bộ Binh chủng Hóa học cho thấy, sự đổi mới luôn được triển khai trên cơ sở bám sát thực tiễn hoạt động của bộ đội và yêu cầu xây dựng Binh chủng trong tình hình mới. Nội dung huấn luyện từng bước được điều chỉnh theo hướng thiết thực, chú trọng nâng cao khả năng làm chủ chuyên môn hóa học, sử dụng trang bị kỹ thuật, xử lý các tình huống liên quan đến hóa chất độc hại, phóng xạ, môi trường và tham gia cứu hộ, cứu nạn. Việc gắn huấn luyện với các tình huống sát thực tế đã tạo điều kiện để hạ sĩ quan, binh sĩ nâng cao khả năng vận dụng kiến thức vào thực hiện nhiệm vụ.
Không chỉ đổi mới về nội dung, phương pháp tổ chức huấn luyện cũng có nhiều chuyển biến theo hướng đề cao tính chủ động, sự sáng tạo và năng lực thực hành của người học. Các hình thức luyện tập theo tình huống, diễn tập, huấn luyện thực hành được tăng cường; đồng thời từng bước ứng dụng công nghệ thông tin, thiết bị mô phỏng và các phương tiện huấn luyện hiện đại nhằm nâng cao chất lượng tiếp thu và rèn luyện kỹ năng cho bộ đội. Những đổi mới đó đã góp phần nâng cao hiệu quả huấn luyện, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong điều kiện tác chiến hiện đại.
Một bài học được đúc kết từ thực tiễn lãnh đạo của Đảng bộ Binh chủng Hóa học là đổi mới huấn luyện chỉ phát huy hiệu quả khi xuất phát từ yêu cầu nhiệm vụ và bám sát thực tiễn chiến đấu. Việc đổi mới phải bảo đảm tính kế thừa, phát triển, phù hợp với tổ chức biên chế, trang bị kỹ thuật và đặc điểm của đối tượng huấn luyện; tránh khuynh hướng hình thức hoặc chạy theo những yếu tố mới mà không gắn với yêu cầu thực tiễn. Chính sự kết hợp giữa đổi mới và bám sát nhiệm vụ đã tạo nên động lực quan trọng để nâng cao chất lượng huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ, góp phần xây dựng Binh chủng Hóa học vững mạnh, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng huấn luyện hạ sĩ quan, binh sĩ là nhiệm vụ trung tâm, thường xuyên, có ý nghĩa quyết định đối với việc xây dựng Binh chủng Hóa học cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Với sự lãnh đạo đúng đắn, sáng tạo của Đảng bộ Binh chủng Hóa học, sự nỗ lực của các cấp, các ngành và toàn thể cán bộ, chiến sĩ, tin tưởng rằng chất lượng huấn luyện Hạ sĩ quan, binh sĩ sẽ tiếp tục được nâng cao vững chắc, góp phần xây dựng Binh chủng vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao trong giai đoạn hiện nay và những năm tiếp theo.
Chú thích:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, tr. 77.
2. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 11. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 400.
3, 4. Phòng Quân huấn – Nhà trường, Bộ Tham mưu Binh chủng (2024). Báo cáo số 171/BC-QHNT ngày 08/4/2024 về công tác huấn luyện chiến đấu, giáo dục, đào tạo giai đoạn 5 năm 2021 – 2025.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Quốc phòng (2024). Điều lệnh công tác huấn luyện chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. H. NXB Quân đội nhân dân.
2. Đảng ủy Binh chủng Hóa học (2023). Nghị quyết số 250-NQ/ĐU ngày 31/3/2023 về việc nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023-2030 và những năm tiếp theo.
3. Đảng bộ Binh chủng Hóa học (2025). Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Binh chủng Hóa học lần thứ X, nhiệm kỳ 2025-2030.
4. Quân ủy Trung ương (2022). Nghị quyết số 1659-NQ/QUTW ngày 20/12/2022 về việc nâng cao chất lượng huấn luyện giai đoạn 2023-2030 và những năm tiếp theo.
5. Tổng cục Chính trị (2023). Công tác Đảng, công tác chính trị trong huấn luyện chiến đấu của Quân đội nhân dân Việt Nam. H. NXB Quân đội nhân dân.
