Enhancing the skills of identifying and countering erroneous and hostile arguments in cyberspace for political theory lecturers at Electric Power University
ThS. Nguyễn Thị Huyền Chi
Trường Đại học Điện lực
(Quanlynhanuoc.vn) – Đội ngũ giảng viên lý luận chính trị giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị cho người học thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn; đồng thời, góp phần xây dựng “lá chắn” tư tưởng trước các thông tin độc hại trên không gian mạng. Tuy nhiên, trước sự biến đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông số, việc nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái vẫn còn những hạn chế. Bài viết làm rõ thực trạng và đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao kỹ năng nhận diện, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch trên không gian mạng cho giảng viên lý luận chính trị tại Trường Đại học Điện lực trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Kỹ năng; đấu tranh; quan điểm sai trái; không gian mạng; giảng viên; lý luận chính trị; Trường Đại học Điện lực.
Abstract: Political theory lecturers play a crucial role in equipping learners with a scientific worldview and sound methodology, while also contributing to the construction of an ideological “shield” against harmful information in cyberspace. However, in the face of the rapid transformation of the digital media environment, the identification and rebuttal of false and hostile viewpoints still face certain limitations. This article clarifies the current situation and proposes a number of solutions to enhance the skills of identifying and countering erroneous and hostile arguments in cyberspace for political theory lecturers at Electric Power University in the current period.
Keywords: Skills; countering; false and hostile viewpoints; cyberspace; lecturers; political theory; Electric Power University.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, các thế lực thù địch ngày càng gia tăng hoạt động chống phá bằng nhiều thủ đoạn tinh vi, đặc biệt là lan truyền các luận điệu sai trái, xuyên tạc nền tảng tư tưởng của Đảng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với đội ngũ giảng viên lý luận chính trị – lực lượng trực tiếp tham gia giáo dục, định hướng tư tưởng cho sinh viên là phải không ngừng nâng cao bản lĩnh chính trị và năng lực chuyên môn.
Tại Trường Đại học Điện lực, giảng viên lý luận chính trị giữ vai trò quan trọng trong việc trang bị cho người học thế giới quan khoa học, phương pháp luận đúng đắn; đồng thời, góp phần xây dựng “lá chắn” tư tưởng trước các thông tin độc hại trên không gian mạng. Tuy nhiên, trước sự biến đổi nhanh chóng của môi trường truyền thông số, việc nhận diện và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái vẫn còn những hạn chế. Do đó, nâng cao kỹ năng nhận diện và đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch trên không gian mạng cho đội ngũ giảng viên là vấn đề có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc hiện nay.
2. Thực trạng kỹ năng nhận diện, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch trên không gian mạng của giảng viên lý luận chính trị tại Trường Đại học Điện lực
Bài viết khảo sát bằng bảng hỏi và phỏng vấn sâu đối với 15 giảng viên lý luận chính trị của Trường Đại học Điện lực. Thời gian khảo sát trong tháng 4/2026. Nội dung khảo sát tập trung vào mức độ nhận thức, khả năng phát hiện thông tin sai lệch, phương thức tham gia đấu tranh trên không gian mạng và những khó khăn, hạn chế trong thực tiễn. Cụ thể:
Một là, kỹ năng phân tích các thông tin trên không gian mạng của giảng viên từng bước nâng cao. Thông qua việc thường xuyên cập nhật kiến thức lý luận, bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ và tiếp cận các nguồn thông tin chính thống, đội ngũ giảng viên đã từng bước nâng cao khả năng phân biệt giữa thông tin đúng đắn và các nội dung xuyên tạc, sai lệch. Kết quả khảo sát cho thấy, 12/15 giảng viên, chiếm 80% cho rằng, bản thân có khả năng nhận diện tương đối rõ các luận điệu xuyên tạc của các thế lực phản động, thù địch trên không gian mạng thông qua các dấu hiệu, như: nguồn tin không chính thống, nội dung thiếu kiểm chứng hoặc có xu hướng giật gân, kích động.
Hai là, kỹ năng đấu tranh và phản bác các luận điệu sai trái của giảng viên có chuyển biến tích cực. Giảng viên không chỉ dừng lại ở việc nhận diện mà còn tích cực tham gia vào quá trình phản bác thông tin sai lệch thông qua nhiều hình thức khác nhau, như: viết bài phân tích, bình luận khoa học, tham gia trao đổi trên các diễn đàn học thuật, mạng xã hội. Nội dung phản bác ngày càng có tính thuyết phục cao, lập luận chặt chẽ, dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và đường lối, quan điểm của Đảng. Kết quả khảo sát cho thấy, từ tháng 4/2025 – 4/2026, 15/15 giảng viên (100%) đều tham gia viết bài, bình luận phản bác trên các nền tảng mạng xã hội; trong đó 9/15 giảng viên, chiếm 60% thường xuyên tham gia viết bài, bình luận; 10/15 giảng viên, chiếm 66,6% thường xuyên chia sẻ những thông tin chính thống, những bài viết của lãnh đạo Đảng, Nhà nước và các nhà khoa học trên mạng xã hội.
Ba là, việc lồng ghép nội dung đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái vào quá trình giảng dạy ngày càng được chú trọng. Nhiều giảng viên đã chủ động tích hợp các tình huống thực tiễn từ không gian mạng vào bài giảng, giúp sinh viên nhận diện và xử lý các vấn đề tư tưởng một cách khoa học, đúng đắn. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn góp phần hình thành cho sinh viên bản lĩnh chính trị vững vàng, thái độ đúng đắn trước các vấn đề xã hội phức tạp. Kết quả khảo sát cho thấy, 12/15 giảng viên (chiếm 80%) thường xuyên chắt lọc, lấy ví dụ thực tiễn từ không gian mạng vào bài giảng để giúp sinh viên nhận diện các luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực phản động, thù địch chống phá cách mạng Việt Nam.
Bên cạnh những kết quả đạt được, kỹ năng nhận diện, đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch trên không gian mạng của giảng viên lý luận chính trị tại Trường Đại học Điện lực vẫn còn một số hạn chế, cần được nhìn nhận một cách khách quan và toàn diện.
(1) Về kỹ năng nhận diện thông tin sai trái. Một số giảng viên vẫn chưa thực sự nhạy bén trước sự biến đổi ngày càng tinh vi của các luận điệu xuyên tạc trên không gian mạng. Các thông tin sai lệch hiện nay thường được ngụy trang dưới dạng bài viết mang tính học thuật, bình luận xã hội hoặc chia sẻ cá nhân khiến việc phân biệt giữa đúng – sai trở nên khó khăn hơn. Kết quả khảo sát cho thấy, 3/15 giảng viên, chiếm 20% cho rằng, bản thân còn gặp khó khăn khi phân biệt giữa thông tin sai lệch và các ý kiến phản biện mang tính học thuật trên không gian mạng.
(2) Về kỹ năng đấu tranh phản bác. Một số giảng viên chưa thực sự chủ động và quyết liệt trong việc tham gia phản biện trên không gian mạng. Tâm lý e ngại va chạm, lo ngại ảnh hưởng đến hình ảnh cá nhân hoặc môi trường công tác khiến nhiều người lựa chọn im lặng hoặc chỉ theo dõi thay vì trực tiếp lên tiếng. Điều này làm giảm hiệu quả của hoạt động đấu tranh tư tưởng, trong khi không gian mạng lại là nơi các quan điểm sai trái có tốc độ lan truyền rất nhanh. Có 6/15 giảng viên, chiếm 40% cho rằng, ít khi tham gia viết bài, bình luận phản bác các luận điệu sai trái, thù địch trên mạng xã hội. Nguyên nhân từ áp lực công việc chuyên môn cũng như công việc gia đình khiến họ chưa có nhiều thời gian tham gia đấu tranh với những luận điểm sai trái trên không gian mạng.
3. Một số giải pháp
Thứ nhất, nâng cao nhận thức chính trị, tư tưởng và trách nhiệm nghề nghiệp cho giảng viên.
Nhận thức chính trị vững vàng là nền tảng quan trọng nhất giúp giảng viên có khả năng “miễn dịch” trước các thông tin sai trái; đồng thời, đủ năng lực để nhận diện và đấu tranh hiệu quả. Đối với giảng viên lý luận chính trị, đây không chỉ là yêu cầu về chuyên môn mà còn là đòi hỏi mang tính chính trị – xã hội sâu sắc, gắn với vai trò định hướng tư tưởng, bồi dưỡng niềm tin và lý tưởng cách mạng cho người học.
Trước hết, cần chú trọng nâng cao nhận thức chính trị cho đội ngũ giảng viên thông qua việc thường xuyên cập nhật, quán triệt các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Việc nắm vững nền tảng tư tưởng, đặc biệt là chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh giúp giảng viên có cơ sở lý luận vững chắc để phân tích, đánh giá và phản bác những thông tin sai trái, xuyên tạc. Đồng thời, cần tăng cường bồi dưỡng kiến thức về tình hình quốc tế, khu vực và trong nước, nhất là các vấn đề nhạy cảm, phức tạp mà các thế lực thù địch thường lợi dụng để chống phá.
Bên cạnh đó, việc nâng cao nhận thức tư tưởng cho giảng viên cần gắn với việc xây dựng bản lĩnh chính trị vững vàng. Giảng viên lý luận chính trị phải có lập trường kiên định, không dao động trước những thông tin đa chiều trên không gian mạng. Điều này đòi hỏi mỗi giảng viên phải có khả năng tự “miễn dịch” trước các quan điểm sai trái; đồng thời, có thái độ chủ động, tích cực trong việc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Thông qua các lớp tập huấn, hội thảo chuyên đề, sinh hoạt chính trị tư tưởng, giảng viên được tạo điều kiện trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, từ đó, nâng cao năng lực nhận diện và phản bác thông tin xấu độc.
Trong bối cảnh hiện nay, giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là “chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng”, do đó, mỗi giảng viên cần ý thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong việc định hướng dư luận, giáo dục sinh viên và tham gia đấu tranh trên không gian mạng. Trách nhiệm này thể hiện ở sự chuẩn mực trong phát ngôn, hành vi trên môi trường số, ở việc chủ động tham gia viết bài, chia sẻ thông tin chính thống, phản bác các quan điểm sai trái một cách khoa học, thuyết phục.
Thứ hai, tăng cường bồi dưỡng kiến thức và kỹ năng nhận diện, xử lý thông tin sai trái trên không gian mạng.
Không gian mạng có đặc điểm nổi bật là tính mở, tốc độ lan truyền nhanh và sự đa dạng về nguồn thông tin. Điều này đòi hỏi đội ngũ giảng viên lý luận chính trị tại Trường Đại học Điện lực không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị mà còn phải được trang bị hệ thống kiến thức và kỹ năng phù hợp để kịp thời nhận diện, phân tích và xử lý hiệu quả các luồng thông tin xấu độc.
Cần tổ chức các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu về kỹ năng nhận diện thông tin sai lệch, bao gồm: kỹ năng kiểm chứng nguồn tin, phân tích nội dung, nhận biết dấu hiệu của tin giả, tin xấu độc. Giảng viên cần được hướng dẫn cách sử dụng các công cụ hỗ trợ kiểm tra thông tin, khai thác dữ liệu số, cũng như phương pháp tiếp cận đa chiều để đánh giá tính xác thực của thông tin. Đồng thời, kỹ năng lập luận, phản biện và trình bày quan điểm một cách logic, thuyết phục cũng cần được rèn luyện thường xuyên, giúp giảng viên chủ động tham gia đấu tranh trên không gian mạng với hiệu quả cao.
Ngoài ra, việc xây dựng môi trường học tập, trao đổi kinh nghiệm giữa các giảng viên là hết sức cần thiết. Thông qua các hội thảo, tọa đàm, sinh hoạt chuyên môn, giảng viên có thể chia sẻ các tình huống thực tiễn, cập nhật phương thức, thủ đoạn mới của các thế lực thù địch, từ đó nâng cao năng lực ứng phó. Nhà trường cũng cần phát huy vai trò của các tổ chức chuyên môn trong việc định hướng, hỗ trợ và cung cấp tài liệu phục vụ công tác bồi dưỡng.
Thứ ba, xây dựng môi trường học thuật và cơ chế hỗ trợ nhằm phát huy vai trò của giảng viên.
Xây dựng môi trường học thuật lành mạnh và thiết lập cơ chế hỗ trợ phù hợp trong nhà trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc phát huy vai trò của giảng viên lý luận chính trị, nhất là trong bối cảnh không gian mạng ngày càng phức tạp, tiềm ẩn nhiều thông tin sai trái, thù địch. Một môi trường học thuật tích cực không chỉ tạo điều kiện để giảng viên phát huy năng lực chuyên môn mà còn khuyến khích tinh thần chủ động, sáng tạo trong nghiên cứu, giảng dạy và tham gia đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái.
Trước hết, Nhà trường cần chú trọng xây dựng không khí học thuật dân chủ, cởi mở, tôn trọng các ý kiến khoa học trên cơ sở định hướng chính trị đúng đắn. Trong môi trường đó, giảng viên được khuyến khích trao đổi học thuật, phản biện khoa học và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn liên quan đến việc nhận diện, xử lý thông tin xấu độc trên không gian mạng.
Bên cạnh đó, Nhà trường cần có chính sách tạo điều kiện về thời gian, kinh phí và nguồn tài liệu để giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học, cập nhật kiến thức mới, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến an ninh mạng, truyền thông số và kỹ năng phản bác thông tin sai trái. Đồng thời, xây dựng các nhóm nghiên cứu, tổ chuyên môn liên ngành nhằm hỗ trợ giảng viên trong việc phân tích, đánh giá và xử lý các vấn đề phức tạp trên không gian mạng.
Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong xây dựng môi trường học thuật cũng cần được đẩy mạnh. Các nền tảng số nội bộ có thể được sử dụng để chia sẻ tài liệu, trao đổi học thuật và cập nhật thông tin kịp thời, giúp giảng viên nâng cao khả năng tiếp cận và xử lý thông tin. Nhà trường chú trọng cơ chế ghi nhận, khen thưởng kịp thời đối với những giảng viên tích cực tham gia đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái trên không gian mạng, qua đó, tạo động lực và lan tỏa tinh thần trách nhiệm trong toàn đội ngũ; đồng thời, có biện pháp nhắc nhở, chấn chỉnh những biểu hiện thiếu trách nhiệm.
Thứ tư, đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng gắn lý luận với thực tiễn đấu tranh trên không gian mạng.
Đổi mới phương pháp giảng dạy theo hướng gắn lý luận với thực tiễn đấu tranh trên không gian mạng là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh hiện nay, khi môi trường số đang trở thành “không gian thứ hai” tác động mạnh mẽ đến nhận thức, tư tưởng của cán bộ, giảng viên và người học. Đối với giảng viên lý luận chính trị tại Trường Đại học Điện lực, việc chuyển từ phương pháp truyền thụ kiến thức một chiều sang phương pháp dạy học tích cực, gắn lý luận với thực tiễn không chỉ giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn góp phần hình thành năng lực đấu tranh tư tưởng sắc bén trên không gian mạng. Trong đó, đội ngũ giảng viên của Trường cần đổi mới nội dung và cách tiếp cận bài giảng theo hướng cập nhật, gắn với các vấn đề thời sự nổi bật trên không gian mạng. Thay vì chỉ trình bày các khái niệm, nguyên lý mang tính trừu tượng, giảng viên cần lồng ghép các tình huống thực tiễn, các vụ việc cụ thể liên quan đến thông tin sai trái, luận điệu xuyên tạc để phân tích, làm rõ bản chất vấn đề. Cách tiếp cận này giúp người học nhận diện rõ hơn các thủ đoạn, phương thức hoạt động của các thế lực thù địch, từ đó, nâng cao khả năng phân tích và phản biện.
Việc áp dụng các phương pháp dạy học tích cực, như: thảo luận nhóm, học theo tình huống, mô phỏng tranh luận trên không gian mạng cần được chú trọng. Thông qua các hoạt động này, người học không chỉ tiếp thu kiến thức mà còn được rèn luyện kỹ năng thực hành, như: phát hiện thông tin sai lệch, xây dựng lập luận phản bác, sử dụng ngôn ngữ phù hợp khi tham gia trao đổi trên môi trường số. Đây là yếu tố quan trọng giúp chuyển hóa kiến thức lý luận thành năng lực hành động cụ thể.
Ngoài ra, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và các nền tảng số trong giảng dạy. Việc khai thác các nguồn dữ liệu mở, các diễn đàn trực tuyến, mạng xã hội như một “phòng thí nghiệm thực tiễn” sẽ tạo điều kiện cho người học tiếp cận trực tiếp với dòng chảy thông tin đa chiều. Giảng viên đóng vai trò định hướng, hướng dẫn cách tiếp cận, đánh giá và xử lý thông tin một cách khoa học, có chọn lọc.
Thứ năm, tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá và xây dựng cơ chế động viên, khuyến khích giảng viên.
Trước hết, cần xây dựng hệ thống tiêu chí kiểm tra, đánh giá cụ thể, khoa học và phù hợp với đặc thù của giảng viên lý luận chính trị. Các tiêu chí này không chỉ dừng lại ở mức độ nhận thức mà cần tập trung đánh giá khả năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn, kỹ năng phân tích, phản biện thông tin sai trái, cũng như mức độ tham gia đấu tranh trên không gian mạng. Việc đánh giá cần được tiến hành thường xuyên, đa chiều, kết hợp giữa tự đánh giá, đánh giá của đồng nghiệp và của tổ chức quản lý. Đồng thời, cần ứng dụng công nghệ thông tin trong theo dõi, tổng hợp và phân tích kết quả đánh giá nhằm bảo đảm tính khách quan, minh bạch.
Song song với công tác kiểm tra, đánh giá, việc xây dựng cơ chế động viên, khuyến khích là yếu tố then chốt nhằm tạo động lực cho giảng viên tích cực tham gia. Nhà trường cần có chính sách khen thưởng kịp thời đối với những giảng viên có thành tích nổi bật trong công tác đấu tranh trên không gian mạng. Đồng thời, cần đưa kết quả hoạt động này vào tiêu chí thi đua, xét nâng lương, bổ nhiệm chức vụ nhằm nâng cao trách nhiệm và ý thức tự giác của giảng viên.
4. Kết luận
Trong bối cảnh không gian mạng phát triển mạnh mẽ với nhiều luồng thông tin đa chiều, việc nâng cao kỹ năng nhận diện và đấu tranh phản bác các luận điệu sai trái, thù địch cho giảng viên lý luận chính trị tại Trường Đại học Điện lực là yêu cầu cấp thiết. Giảng viên không chỉ là người truyền đạt tri thức mà còn là lực lượng nòng cốt trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, định hướng nhận thức đúng đắn cho sinh viên. Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn tồn tại những hạn chế về kỹ năng phân tích, xử lý thông tin và phương thức tham gia đấu tranh trên không gian mạng. Do đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp, như: tăng cường bồi dưỡng kiến thức, đổi mới phương pháp giảng dạy, xây dựng môi trường học thuật tích cực và hoàn thiện cơ chế kiểm tra, đánh giá… Khi được trang bị đầy đủ năng lực và bản lĩnh chính trị, giảng viên sẽ phát huy tốt vai trò tiên phong trong việc nhận diện, phản bác thông tin sai trái, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng, xây dựng môi trường giáo dục lành mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Tài liệu tham khảo:
1. Đặng Thị Phương Duyên (2023). Vai trò của giảng viên lý luận chính trị với việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Tạp chí Nghiên cứu khoa học công đoàn, số 32 (12/2023), tr. 19-22.
2. Tưởng Thị Thắm (2025). Phát huy vai trò của giảng viên lý luận chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt hiện nay. Tạp chí Tâm Lý – Giáo dục, Tập 3, số 10, kỳ 2 (10/2025), tr. 38 – 41.
3. Bồi dưỡng năng lực đấu tranh phản bác quan điểm sai trái, thù địch cho đội ngũ giảng viên khoa học xã hội nhân văn ở các học viện, trường sĩ quan quân đội hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/01/09/boi-duong-nang-luc-dau-tranh-phan-bac-quan-diem-sai-trai-thu-dich-cho-doi-ngu-giang-vien-khoa-hoc-xa-hoi-nhan-van-o-cac-hoc-vien-truong-si-quan-quan-doi-hien-nay/
4. Phát huy vai trò của giảng viên lý luận chính trị tại các trường đại học trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/12/18/phat-huy-vai-tro-cua-giang-vien-ly-luan-chinh-tri-tai-cac-truong-dai-hoc-trong-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-khong-gian-mang/
5. Phát huy vai trò của giảng viên Trường Chính trị trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. http://truongchinhtrithainguyen.gov.vn/vi/nghien-cuu-khoa-hoc/Nghien-cuu-Trao-doi/phat-huy-vai-tro-cua-giang-vien-truong-chinh-tri-trong-bao-ve-nen-tang-tu-tuong-cua-dang-tren-khong-gian-mang-361.html
6. Giảng viên các trường chính trị với việc nhận diện, phản bác các luận điệu xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh. https://lyluanchinhtri.vn/giang-vien-cac-truong-chinh-tri-voi-viec-nhan-dien-phan-bac-cac-luan-dieu-xuyen-tac-chu-nghia-mac-lenin-tu-tuong-ho-chi-minh-1273.html
