The quality of self-criticism and criticism sessions in Party cells of military engineering cadet companies at the Military Technical Academy
Nguyễn Bình Thoan
Học viện Kỹ thuật quân sự
(Quanlynhanuoc.vn) – Tự phê bình và phê bình là nguyên tắc cơ bản, đồng thời là phương thức quan trọng để nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng. Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, đào tạo và xây dựng Quân đội hiện nay, việc nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình của các chi bộ đại đội học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở Học viện Kỹ thuật Quân sự đặt ra nhiều yêu cầu mới. Từ thực tiễn hoạt động của các chi bộ, bài viết đề xuất một số định hướng nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình hiện nay.
Từ khóa: Tự phê bình và phê bình; chi bộ đại đội học viên; Học viện Kỹ thuật Quân sự; chất lượng sinh hoạt Đảng.
Abstract: Self-criticism and criticism are fundamental principles and, at the same time, important methods for enhancing the leadership capacity and combat effectiveness of party organizations. In the current context of reforming education, training, and the development of the Armed Forces, improving the quality of self-criticism and criticism sessions in the company-level party branches of military engineering cadets at the Military Technical Academy presents many new challenges. Based on the practical experiences of these branch committees, this article proposes several directions aimed at further improving the quality of current self-criticism and criticism sessions.
Keywords: Self-criticism and criticism; cadet company branch committees; Military Technical Academy; quality of Party activities.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật quân sự có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ chuyên môn cao và năng lực thích ứng với sự phát triển của khoa học, công nghệ ngày càng trở nên cấp thiết. Là trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ hàng đầu của Quân đội, Học viện Kỹ thuật Quân sự giữ vai trò quan trọng trong đào tạo đội ngũ kỹ sư quân sự đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Trong quá trình đó, các chi bộ đại đội học viên không chỉ là hạt nhân chính trị lãnh đạo mọi mặt hoạt động của đơn vị mà còn trực tiếp giáo dục, rèn luyện đội ngũ đảng viên là học viên về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm. Chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình của chi bộ vì vậy có tác động trực tiếp đến chất lượng xây dựng chi bộ, chất lượng đội ngũ đảng viên và kết quả thực hiện nhiệm vụ giáo dục, đào tạo. Tuy nhiên, trước những yêu cầu mới của nhiệm vụ đào tạo kỹ sư quân sự và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, môi trường hoạt động của các chi bộ đại đội học viên đang có nhiều thay đổi. Đặc điểm của đội ngũ đảng viên là học viên với trình độ chuyên môn ngày càng cao, cường độ học tập và nghiên cứu khoa học lớn, cùng những tác động từ môi trường số đã và đang đặt ra những yêu cầu mới đối với sinh hoạt tự phê bình và phê bình.
2. Thực trạng chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình của chi bộ đại đội học viên đào tạo kỹ sư quân sự ở Học viện Kỹ thuật Quân sự hiện nay
Một là, nhận thức của cán bộ, đảng viên về vị trí, vai trò của tự phê bình và phê bình ngày càng được nâng lên. Kết quả điều tra xã hội học cho thấy, 64,0% số người được hỏi cho rằng chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình được thể hiện ở việc mạnh dạn chỉ rõ ưu điểm, khuyết điểm của đảng viên và chi bộ; 28,5% cho rằng đó là việc thể hiện thái độ rõ ràng đối với bản thân, đồng đội và tổ chức. Đồng thời, có 82,5% số ý kiến đánh giá tự phê bình và phê bình có vai trò rất quan trọng, 16,0% đánh giá có vai trò quan trọng đối với giáo dục, rèn luyện đảng viên và xây dựng chi bộ trong sạch, vững mạnh1. Những kết quả đó cho thấy, đa số cán bộ, đảng viên đã nhận thức tương đối đầy đủ về vị trí, vai trò của tự phê bình và phê bình trong sinh hoạt đảng.
Hai là, nền nếp, chế độ và việc tổ chức thực hiện tự phê bình và phê bình ở các chi bộ đại đội học viên đào tạo kỹ sư quân sự được duy trì tương đối chặt chẽ. Kết quả khảo sát cho thấy, 62,5% số người được hỏi cho rằng tự phê bình và phê bình được tiến hành thường xuyên thông qua sinh hoạt và hoạt động của chi bộ; 83,0% đánh giá các chi bộ thực hiện thường xuyên nền nếp, chế độ tự phê bình và phê bình. Cùng với đó, 89,0% số ý kiến cho rằng đảng ủy cấp trên và cấp ủy chi bộ quan tâm hoặc đặc biệt quan tâm đến việc lãnh đạo, chỉ đạo hoạt động này2. Việc duy trì nền nếp sinh hoạt tự phê bình và phê bình đã góp phần phát huy dân chủ trong chi bộ, nâng cao tinh thần trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong thực hiện nhiệm vụ.
Ba là, tự phê bình và phê bình đã góp phần nâng cao chất lượng xây dựng chi bộ và đội ngũ đảng viên ở các đơn vị học viên đào tạo kỹ sư quân sự. Kết quả phân tích chất lượng tổ chức đảng giai đoạn 2020–2025 cho thấy tỷ lệ chi bộ đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh luôn ở mức cao, dao động từ 84,0% đến 100%; không có chi bộ yếu kém. Năm 2025 có 20/22 chi bộ đạt tiêu chuẩn trong sạch vững mạnh, chiếm 90,1%3. Cùng với đó, tỷ lệ đảng viên hoàn thành xuất sắc và hoàn thành tốt nhiệm vụ luôn đạt trên 91%; trong đó năm 2023 đạt 97,4% và năm 2025 đạt 97,2%4; không có đảng viên được xếp loại có mặt hạn chế. Những kết quả đó cho thấy sinh hoạt tự phê bình và phê bình đã góp phần quan trọng nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của chi bộ, xây dựng đội ngũ đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, ý thức trách nhiệm cao, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của Học viện.
Bên cạnh những kết quả đạt được, vẫn còn một số tồn tại, hạn chế, như: nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên về tự phê bình và phê bình chưa thật sự đầy đủ và sâu sắc. Kết quả khảo sát cho thấy, vẫn còn 12,5% số người được hỏi cho rằng nhận thức về nội dung, yêu cầu của tự phê bình và phê bình chưa đầy đủ5. Một số đảng viên chưa nhận thức đầy đủ mối quan hệ giữa tự phê bình và phê bình, chưa thấy hết vai trò của hoạt động này đối với việc nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ, xây dựng đội ngũ đảng viên và thực hiện nhiệm vụ chính trị của đơn vị.
Chất lượng tổ chức thực hiện tự phê bình và phê bình ở một số chi bộ chưa thật sự đồng đều. Mặc dù đa số các chi bộ duy trì tốt nền nếp sinh hoạt nhưng vẫn còn 8,5% số ý kiến cho rằng một số nội dung tự phê bình và phê bình còn mang tính hình thức; 4,0% cho rằng còn tình trạng thực hiện cho xong lần, xong lượt; 2,5% đánh giá việc thực hiện chưa thường xuyên6. Điều đó cho thấy, ở một số thời điểm, một số chi bộ chưa phát huy đầy đủ tính chiến đấu, tính giáo dục và tính thực chất của tự phê bình và phê bình.
Tính chủ động, tinh thần đấu tranh tự phê bình và phê bình của một bộ phận đảng viên còn hạn chế. Kết quả điều tra cho thấy 17,5% số người được hỏi cho rằng còn tâm lý ngại phát biểu trong sinh hoạt; 13,5% cho rằng vẫn tồn tại biểu hiện nể nang, né tránh trong tự phê bình và phê bình. Bên cạnh đó, có 15,0% số ý kiến đánh giá một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa thực sự quan tâm đến việc nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình7. Những biểu hiện này ảnh hưởng nhất định đến chất lượng sinh hoạt đảng, làm giảm hiệu quả giáo dục, rèn luyện và sức chiến đấu của chi bộ.
3. Một số giải pháp
Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, chi bộ và đội ngũ đảng viên về vị trí, vai trò của tự phê bình và phê bình.
Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, quyết định đến chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình của các chi bộ đại đội học viên. Cấp ủy các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm, chủ trương của Đảng, nhất là tư tưởng Hồ Chí Minh về tự phê bình và phê bình; nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về mục đích, ý nghĩa, yêu cầu và phương pháp tiến hành tự phê bình và phê bình trong điều kiện hiện nay. Quá trình giáo dục cần làm cho mỗi đảng viên nhận thức rõ tự phê bình và phê bình không chỉ là nguyên tắc sinh hoạt đảng mà còn là nhu cầu tự thân trong rèn luyện, hoàn thiện nhân cách, bản lĩnh chính trị, năng lực công tác và phẩm chất của người kỹ sư quân sự tương lai.
Thứ hai, phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, nâng cao chất lượng tổ chức sinh hoạt tự phê bình và phê bình.
Cấp ủy, bí thư chi bộ cần thường xuyên rà soát, bổ sung nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành sinh hoạt tự phê bình và phê bình phù hợp với đặc điểm của các đại đội học viên đào tạo kỹ sư quân sự. Trong quá trình sinh hoạt phải chuẩn bị kỹ nội dung, xác định rõ những vấn đề trọng tâm cần tập trung kiểm điểm; gắn tự phê bình và phê bình với việc thực hiện nhiệm vụ học tập, nghiên cứu khoa học, rèn luyện kỷ luật và xây dựng động cơ nghề nghiệp của học viên. Đồng thời, duy trì nghiêm nền nếp sinh hoạt chi bộ, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và khắc phục những biểu hiện hình thức, qua loa, chiếu lệ trong tự phê bình và phê bình.
Thứ ba, phát huy dân chủ, đề cao tính chiến đấu và tinh thần trách nhiệm của đảng viên trong sinh hoạt tự phê bình và phê bình.
Các chi bộ cần xây dựng môi trường sinh hoạt dân chủ, cởi mở, đoàn kết, tạo điều kiện để đảng viên mạnh dạn bày tỏ chính kiến, tham gia góp ý xây dựng tổ chức đảng và đảng viên. Quá trình tự phê bình và phê bình phải bảo đảm khách quan, trung thực, thẳng thắn, trên tinh thần đồng chí, thương yêu giúp đỡ nhau cùng tiến bộ; khắc phục các biểu hiện nể nang, né tránh, ngại va chạm hoặc lợi dụng phê bình để công kích cá nhân. Cùng với đó, cần đề cao tính tiền phong, gương mẫu của cấp ủy viên, bí thư chi bộ và đội ngũ cán bộ chủ trì; lấy kết quả thực hiện cam kết sửa chữa khuyết điểm sau kiểm điểm làm một trong những căn cứ đánh giá, phân loại đảng viên hằng năm.
Thứ tư, phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng trong nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình.
Cùng với sự lãnh đạo của cấp ủy, cần phát huy vai trò của cơ quan chính trị, tổ chức đoàn thanh niên, đội ngũ cán bộ quản lý học viên trong giáo dục, định hướng và tạo điều kiện để đảng viên thực hiện tốt tự phê bình và phê bình. Các tổ chức, lực lượng cần chủ động phối hợp trong nắm bắt tư tưởng, quản lý, rèn luyện đảng viên; kịp thời phát hiện, uốn nắn những biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và hành động. Đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm; nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả, góp phần nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình của các chi bộ đại đội học viên đào tạo kỹ sư quân sự.
Thứ năm, gắn nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình với nhiệm vụ đào tạo kỹ sư quân sự và xây dựng Học viện Kỹ thuật Quân sự hiện đại.
Cấp ủy, chi bộ cần rà soát, bổ sung nội dung sinh hoạt tự phê bình và phê bình theo hướng bám sát mục tiêu, yêu cầu đào tạo kỹ sư quân sự của Học viện. Trong kiểm điểm và đánh giá đảng viên, cần tập trung làm rõ kết quả học tập, nghiên cứu khoa học, chấp hành kỷ luật, năng lực sáng tạo và trách nhiệm nghề nghiệp của học viên; khắc phục tình trạng nhận xét chung chung, thiếu trọng tâm. Đồng thời, kết hợp chặt chẽ giữa kết quả tự phê bình và phê bình với công tác quản lý, giáo dục, rèn luyện, đánh giá và phân loại đảng viên hằng năm. Qua đó, kịp thời phát hiện những hạn chế trong học tập, nghiên cứu và rèn luyện để có biện pháp giúp đỡ, bồi dưỡng, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật quân sự cho Quân đội.
4. Kết luận
Trong bối cảnh yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và đổi mới giáo dục, đào tạo ở Học viện Kỹ thuật Quân sự, việc nâng cao chất lượng sinh hoạt tự phê bình và phê bình của các chi bộ đại đội học viên đào tạo kỹ sư quân sự có ý nghĩa quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng và nâng cao chất lượng đào tạo. Thực tiễn cho thấy, bên cạnh những kết quả đạt được, hoạt động này vẫn còn những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Vì vậy, các cấp ủy, chi bộ cần tiếp tục đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp tiến hành tự phê bình và phê bình theo hướng thực chất, dân chủ, khoa học, gắn chặt với nhiệm vụ đào tạo kỹ sư quân sự. Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng các chi bộ vững mạnh, nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên và đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Chú thích:
1, 2, 5, 6, 7. Tổng hợp kết quả điều tra xã hội học do tác giả thực hiện tại Học viện Kỹ thuật Quân sự tháng 5/2026.
3, 4. Ban Tổ chức, Phòng Chính trị, Học viện Kỹ thuật Quân sự (2026). Kết quả phân tích chất lượng tổ chức đảng của các đơn vị đào tạo học viên kỹ sư quân sự từ năm 2020 – 2025.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2021). Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
2. Bộ Chính trị (2024). Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
3. Bộ Chính trị (2025). Quy định số 332-QĐ/TW ngày 24/6/2025 về tổ chức đảng trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
4. Đẩy mạnh tự phê bình và phê bình trong cán bộ, đảng viên hiện nay. https://tapchiqptd.vn/vi/nghien-cuu-trao-doi/day-manh-tu-phe-binh-va-phe-binh-trong-can-bo-dang-vien-hien-nay/17826.html
