Phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số

Developing the faculty workforce in colleges to meet the requirements of digital transformation

ThS. Huỳnh Kim Long,
ThS. Lê Nguyễn Phúc Linh,
Trường Cao đẳng Sư phạm Tây Ninh
Email: huynhkimlong2006@gmail.com

(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng có ý nghĩa quan trọng đối với nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực. Thời gian qua, đội ngũ giảng viên đã có bước phát triển về số lượng, trình độ chuyên môn và từng bước ứng dụng công nghệ trong giảng dạy. Tuy nhiên, trước yêu cầu mới của chuyển đổi số, đội ngũ giảng viên vẫn còn những hạn chế về năng lực số, khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu khoa học và cơ chế phát triển đội ngũ. Do đó, cần có những giải pháp đồng bộ nhằm phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Từ khóa: Đội ngũ giảng viên; trường cao đẳng; chuyển đổi số; năng lực số.

Abstract: In the context of rapid digital transformation, developing college lecturers plays an important role in improving the quality of vocational education and developing high-quality human resources. In recent years, college lecturers have made progress in terms of quantity, professional qualifications, and the application of digital technologies in teaching. However, they still face limitations in digital competence, artificial intelligence application, scientific research, and staff development mechanisms. Therefore, comprehensive solutions are needed to develop college lecturers capable of meeting the requirements of digital transformation, thereby enhancing the quality of vocational education and contributing to sustainable human resource development.

Keywords: College lecturers; colleges; digital transformation; digital competence.

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và chuyển đổi số quốc gia đang diễn ra mạnh mẽ, nhiệm vụ giáo dục ở các trường cao đẳng đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện nhằm đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước. Đảng và Nhà nước xác định: phát triển giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, đóng vai trò động lực then chốt để phát triển đất nước.

Đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng là lực lượng trực tiếp quyết định chất lượng đào tạo và hiệu quả thực hiện chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp. Mặc dù đã có nhiều chuyển biến tích cực về trình độ chuyên môn và ứng dụng công nghệ trong giảng dạy, song trước yêu cầu mới, việc phát triển đội ngũ giảng viên vẫn còn nhiều vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện. Vì vậy, nghiên cứu các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số có ý nghĩa thiết thực trong giai đoạn hiện nay.

2. Yêu cầu và thực tiễn phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng không chỉ là yêu cầu của đổi mới giáo dục nghề nghiệp mà còn là yêu cầu của phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Đảng và Nhà nước xác định phát triển giáo dục và đào tạo là động lực quan trọng để phát triển đất nước, trong đó nhấn mạnh: đột phá phát triển giáo dục và đào tạo phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, nhận thức và thể chế. Tạo đột phá về nguồn lực, động lực và không gian mới cho phát triển giáo dục và đào tạo… Đây là định hướng quan trọng để đổi mới toàn diện công tác phát triển đội ngũ giảng viên trong giai đoạn hiện nay.

Trước yêu cầu chuyển đổi số, đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng cần được phát triển theo hướng chuẩn hóa về phẩm chất, năng lực và trình độ chuyên môn, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục nghề nghiệp. Chiến lược phát triển giáo dục của Chính phủ đã xác định mục tiêu: xây dựng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục, nhân viên ngành giáo dục đủ về số lượng, bảo đảm về chất lượng, hợp lý và đồng bộ về cơ cấu đội ngũ, đạt chuẩn nghề nghiệp. Điều này đòi hỏi các cơ sở giáo dục không chỉ quan tâm đến quy mô đội ngũ mà còn phải chú trọng nâng cao chất lượng, cơ cấu và năng lực nghề nghiệp của giảng viên. Đặc biệt, chuyển đổi số đang làm thay đổi yêu cầu đối với năng lực nghề nghiệp của đội ngũ giảng viên. Theo Nghị quyết số 71-NQ/TW, cần: nâng cao chuẩn năng lực số và trí tuệ nhân tạo cho người học và đội ngũ nhà giáo ở tất cả các cấp học, đưa vào chương trình giáo dục gắn với thúc đẩy các hoạt động sáng tạo, trải nghiệm. Đây là yêu cầu mới mang tính chiến lược, đòi hỏi giảng viên không chỉ thành thạo công nghệ số mà còn có khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng học liệu số, đổi mới phương pháp giảng dạy và kiểm tra, đánh giá theo môi trường số.

Ngoài ra, phát triển đội ngũ giảng viên cần gắn với đổi mới quản trị các cơ sở giáo dục theo hướng hiện đại, tự chủ và hội nhập quốc tế. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định: đổi mới quản trị, bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện, trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục, đặc biệt là giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học. Đây là cơ sở để các trường cao đẳng đổi mới công tác quản trị nhân lực, xây dựng đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp.

Thời gian qua, việc phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đã đạt được nhiều kết quả tích cực, tạo nền tảng quan trọng cho đổi mới giáo dục nghề nghiệp và thực hiện chuyển đổi số. Quy mô hệ thống giáo dục tiếp tục được mở rộng, mạng lưới các cơ sở giáo dục từng bước được sắp xếp theo hướng tinh gọn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập và đào tạo nguồn nhân lực của xã hội. Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khẳng định: hệ thống giáo dục tiếp tục phát triển, được củng cố và sắp xếp lại một bước. Quy mô và mạng lưới các cơ sở giáo dục, đào tạo phát triển rộng khắp, đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập đa dạng của người dân. Đây là điều kiện thuận lợi để các trường cao đẳng mở rộng quy mô đào tạo, phát triển đội ngũ giảng viên và từng bước hiện đại hóa hoạt động giảng dạy.

Cùng với sự phát triển của hệ thống giáo dục, trình độ chuyên môn và năng lực nghề nghiệp của đội ngũ nhà giáo cũng từng bước được nâng cao. Đại hội XIV chỉ rõ: hệ thống giáo dục quốc dân cơ bản được hoàn thiện theo hướng mở, liên thông giữa các cấp học, trình độ đào tạo… Trình độ đào tạo và năng lực chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục các cấp được nâng lên. Nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp đã quan tâm bồi dưỡng giảng viên, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, phát triển học liệu số và triển khai các nền tảng dạy học trực tuyến, từng bước đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số. Tuy nhiên, quá trình phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng vẫn còn nhiều hạn chế. Văn kiện Đại hội XIV chỉ rõ: vấn đề đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo chưa đồng bộ, thiếu tính hệ thống… Đổi mới tư duy về giáo dục trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế còn chậm. Những hạn chế này ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng phát triển đội ngũ giảng viên, nhất là trong bối cảnh chuyển đổi số đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ về thể chế, quản trị và phương thức đào tạo.

Đồng thời, chất lượng nguồn nhân lực và năng lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số của đội ngũ giảng viên vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu phát triển. Văn kiện Đại hội XIV đánh giá: “Mô hình tăng trưởng chưa dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo… nguồn nhân lực chất lượng cao còn thiếu; hạ tầng… nhất là hạ tầng số còn nhiều hạn chế”⁹. Thực tiễn cho thấy, năng lực số, khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, nghiên cứu khoa học và ngoại ngữ của một bộ phận giảng viên còn chưa đồng đều; cơ sở vật chất, hạ tầng số ở nhiều trường cao đẳng chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới phương pháp giảng dạy và quản trị nhà trường trong môi trường số.

Những kết quả đạt được và những hạn chế nêu trên cho thấy, phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số không chỉ đòi hỏi nâng cao chất lượng của từng giảng viên mà còn cần đổi mới đồng bộ về cơ chế, chính sách, quản trị nhà trường và đầu tư nguồn lực. Đây cũng là cơ sở thực tiễn để đề xuất các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên trong giai đoạn tới.

3. Một số giải pháp

Thứ nhất, nâng cao nhận thức và đổi mới tư duy trong phát triển đội ngũ giảng viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Chuyển đổi số trong giáo dục nghề nghiệp không đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động quản lý hay giảng dạy mà là quá trình đổi mới toàn diện về tư duy quản lý, mô hình tổ chức, phương thức đào tạo và phát triển đội ngũ nhà giáo. Vì vậy, trước hết cần tạo sự thống nhất về nhận thức của các cấp ủy đảng, cơ quan quản lý nhà nước, lãnh đạo các trường cao đẳng và bản thân đội ngũ giảng viên về vai trò quyết định của nguồn nhân lực giảng dạy đối với thành công của chuyển đổi số.

Thực tiễn tại nhiều trường cao đẳng hiện nay, chuyển đổi số vẫn đang được nhìn nhận chủ yếu dưới góc độ đầu tư hạ tầng công nghệ hoặc triển khai phần mềm quản lý, trong khi việc phát triển năng lực của đội ngũ giảng viên chưa được đặt đúng vị trí trung tâm. Không ít cơ sở giáo dục đã đầu tư hệ thống quản lý học tập (LMS), phòng học thông minh hoặc kho học liệu điện tử nhưng hiệu quả khai thác còn hạn chế do một bộ phận giảng viên chưa chủ động đổi mới phương pháp giảng dạy, còn tâm lý e ngại công nghệ, chưa khai thác hiệu quả trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số trong thiết kế bài giảng, tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và hỗ trợ người học. Điều đó cho thấy, nếu không bắt đầu từ đổi mới nhận thức thì chuyển đổi số rất dễ dừng lại ở số hóa hoạt động quản lý mà chưa tạo được sự thay đổi về chất lượng giáo dục.

Trong bối cảnh đó, các cấp quản lý cần tiếp tục quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về đổi mới giáo dục, xác định phát triển đội ngũ giảng viên là khâu đột phá trong thực hiện chuyển đổi số tại các trường cao đẳng. Bộ Chính trị đã nhấn mạnh: đột phá phát triển giáo dục và đào tạo phải bắt đầu từ đổi mới tư duy, nhận thức và thể chế. Tạo đột phá về nguồn lực, động lực và không gian mới cho phát triển giáo dục và đào tạo… Đây không chỉ là định hướng đối với toàn ngành giáo dục mà còn là yêu cầu trực tiếp đối với công tác quản trị đội ngũ giảng viên trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp. Cần đổi mới mạnh mẽ công tác tuyên truyền, bồi dưỡng nhận thức về chuyển đổi số cho đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý; đưa nội dung chuyển đổi số, năng lực số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của giảng viên và người đứng đầu cơ sở giáo dục. Đồng thời, xây dựng văn hóa số trong nhà trường theo hướng khuyến khích đổi mới sáng tạo, chia sẻ học liệu, hợp tác chuyên môn và học tập suốt đời, tạo động lực để mỗi giảng viên chủ động thích ứng với yêu cầu phát triển giáo dục trong kỷ nguyên số.

Thứ hai, đổi mới công tác quy hoạch, tuyển dụng, sử dụng và bồi dưỡng đội ngũ giảng viên theo chuẩn năng lực đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.

Đội ngũ giảng viên là nhân tố quyết định chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc phát triển đội ngũ không chỉ dừng ở việc bảo đảm đủ số lượng mà cần chuyển mạnh sang phát triển theo chuẩn năng lực, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục nghề nghiệp và nhu cầu của thị trường lao động. Vì vậy, các cơ quan quản lý nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện quy hoạch phát triển đội ngũ giảng viên theo từng lĩnh vực đào tạo, gắn với chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp và quy hoạch mạng lưới các cơ sở giáo dục. Mỗi trường cao đẳng cần xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ trên cơ sở dự báo nhu cầu nhân lực của địa phương, doanh nghiệp và xu hướng phát triển của các ngành nghề trong nền kinh tế số.

Thực tiễn ở nhiều trường cao đẳng vẫn còn tình trạng mất cân đối giữa các ngành đào tạo; một số ngành nghề mới như công nghệ số, tự động hóa, logistics, thương mại điện tử, trí tuệ nhân tạo thiếu giảng viên có trình độ chuyên môn sâu và kinh nghiệm thực tiễn. Trong khi đó, cơ chế tuyển dụng còn nặng về tiêu chuẩn bằng cấp, chưa chú trọng đầy đủ đến năng lực nghề nghiệp, năng lực thực hành và khả năng thích ứng với môi trường số. Điều này dẫn đến khoảng cách giữa yêu cầu đào tạo và yêu cầu của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng nguồn nhân lực sau đào tạo.

Để khắc phục tình trạng trên, cần đổi mới công tác tuyển dụng theo hướng mở, linh hoạt và cạnh tranh, lấy năng lực thực hiện nhiệm vụ làm tiêu chí chủ yếu. Bên cạnh đội ngũ giảng viên cơ hữu, cần mở rộng cơ chế thu hút các chuyên gia, kỹ sư, cán bộ quản lý doanh nghiệp có trình độ chuyên môn cao và kinh nghiệm thực tiễn tham gia giảng dạy, hướng dẫn thực hành, thực tập và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, xây dựng cơ chế đánh giá giảng viên dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ, mức độ đổi mới phương pháp giảng dạy, hiệu quả nghiên cứu khoa học, năng lực chuyển giao công nghệ và mức độ đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, thay cho cách đánh giá chủ yếu dựa vào số giờ giảng như hiện nay. Ngoài ra, cần đổi mới toàn diện công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giảng viên theo hướng phát triển năng lực. Nội dung bồi dưỡng không chỉ tập trung vào chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm mà cần bổ sung các kỹ năng về công nghệ số, phương pháp giảng dạy hiện đại, ngoại ngữ, nghiên cứu khoa học, hợp tác quốc tế và gắn kết với doanh nghiệp. Việc cử giảng viên đi đào tạo trình độ tiến sĩ, thực tập tại doanh nghiệp hoặc trao đổi học thuật với các cơ sở đào tạo tiên tiến cần được xem là giải pháp lâu dài nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ.

Định hướng này hoàn toàn phù hợp với Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 khi xác định: đổi mới nội dung, phương pháp, hình thức đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo, cán bộ quản lý và nhân viên ngành giáo dục theo hướng phát triển năng lực và đạo đức nghề nghiệp. Đây là cơ sở quan trọng để các trường cao đẳng xây dựng chiến lược phát triển đội ngũ giảng viên theo chuẩn năng lực, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Thứ ba, phát triển năng lực số và năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo cho đội ngũ giảng viên.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, năng lực số và năng lực ứng dụng trí tuệ nhân tạo không còn là kỹ năng bổ trợ mà đã trở thành năng lực nghề nghiệp cốt lõi của đội ngũ giảng viên. Khả năng khai thác các nền tảng số, sử dụng dữ liệu trong giảng dạy, ứng dụng trí tuệ nhân tạo để thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu số, tổ chức kiểm tra – đánh giá và hỗ trợ người học sẽ quyết định trực tiếp chất lượng đào tạo của các trường cao đẳng trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, khảo sát thực tiễn tại nhiều cơ sở giáo dục nghề nghiệp cho thấy việc ứng dụng công nghệ số vẫn chưa đồng đều.

Một bộ phận giảng viên mới chỉ dừng ở việc sử dụng các phần mềm trình chiếu hoặc dạy học trực tuyến cơ bản; việc khai thác hệ thống quản lý học tập, xây dựng học liệu số, phân tích dữ liệu học tập hay ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy còn nhiều hạn chế. Không ít giảng viên còn tâm lý e ngại trước sự phát triển nhanh của công nghệ, thiếu kỹ năng khai thác các công cụ AI một cách hiệu quả và có trách nhiệm, dẫn đến nguy cơ tụt hậu so với yêu cầu đổi mới giáo dục nghề nghiệp. Do đó, cần xây dựng khung năng lực số dành riêng cho đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng làm cơ sở cho công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và phát triển nghề nghiệp. Các chương trình bồi dưỡng cần được thiết kế theo nhiều cấp độ, phù hợp với từng nhóm ngành và trình độ của giảng viên; chú trọng các nội dung như thiết kế bài giảng số, phát triển học liệu mở, ứng dụng AI tạo sinh trong dạy học, phân tích dữ liệu học tập, xây dựng ngân hàng câu hỏi số, kiểm tra – đánh giá trực tuyến, bảo đảm an toàn thông tin và đạo đức trong sử dụng trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực cá nhân, các trường cao đẳng cần hình thành hệ sinh thái số phục vụ hoạt động chuyên môn của giảng viên thông qua việc xây dựng kho học liệu dùng chung, cơ sở dữ liệu nghiên cứu khoa học, nền tảng chia sẻ bài giảng và cộng đồng học tập nghề nghiệp trực tuyến. Đồng thời, khuyến khích giảng viên tham gia các dự án chuyển đổi số, hợp tác với doanh nghiệp công nghệ và các cơ sở giáo dục trong nước, quốc tế nhằm cập nhật tri thức và công nghệ mới.

Yêu cầu này đã được Bộ Chính trị xác định rõ khi nhấn mạnh cần “Nâng cao chuẩn năng lực số và trí tuệ nhân tạo cho người học và đội ngũ nhà giáo ở tất cả các cấp học, đưa vào chương trình giáo dục gắn với thúc đẩy các hoạt động sáng tạo, trải nghiệm”¹². Đây không chỉ là định hướng phát triển giáo dục mà còn là yêu cầu trực tiếp đối với đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng trong tiến trình chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Thứ tư, hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo động lực phát triển đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng.

Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc phát triển đội ngũ giảng viên không thể chỉ dựa vào ý thức tự học và tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân mà cần được bảo đảm bằng hệ thống cơ chế, chính sách đồng bộ, đủ sức tạo động lực để giảng viên không ngừng nâng cao trình độ chuyên môn, năng lực số và năng lực đổi mới sáng tạo. Thực tiễn tại nhiều trường cao đẳng cho thấy, mặc dù đội ngũ giảng viên ngày càng được yêu cầu cao hơn về trình độ chuyên môn, nghiên cứu khoa học, ứng dụng công nghệ số và hợp tác với doanh nghiệp, song chính sách tiền lương, phụ cấp, cơ hội phát triển nghề nghiệp và chế độ đãi ngộ chưa thật sự tương xứng với yêu cầu công việc. Đây là một trong những nguyên nhân làm giảm sức hấp dẫn của nghề giảng dạy, đồng thời gây khó khăn trong việc thu hút và giữ chân đội ngũ giảng viên có trình độ cao.

Để khắc phục tình trạng trên, cần tiếp tục hoàn thiện chính sách phát triển đội ngũ giảng viên theo hướng lấy hiệu quả công việc và năng lực nghề nghiệp làm trung tâm. Bên cạnh việc cải thiện chế độ tiền lương và thu nhập, cần xây dựng cơ chế khuyến khích giảng viên tham gia nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, biên soạn học liệu số, phát triển các khóa học trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong hoạt động giảng dạy. Đồng thời, có chính sách hỗ trợ kinh phí đào tạo sau đại học, bồi dưỡng ở nước ngoài, thực tế tại doanh nghiệp và tham gia các chương trình hợp tác quốc tế nhằm nâng cao năng lực chuyên môn và khả năng thích ứng với môi trường giáo dục hiện đại.

Một vấn đề cần đặc biệt quan tâm là đổi mới chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao. Đối với nhiều ngành nghề mới như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, logistics, tự động hóa, công nghệ số…, các trường cao đẳng rất khó tuyển dụng giảng viên có trình độ cao nếu vẫn áp dụng cơ chế tuyển dụng và chế độ đãi ngộ truyền thống. Vì vậy, cần cho phép các cơ sở giáo dục chủ động áp dụng cơ chế hợp đồng linh hoạt, thuê chuyên gia, kỹ sư, nghệ nhân, nhà quản lý doanh nghiệp tham gia giảng dạy theo chuyên đề hoặc hướng dẫn thực hành, thực tập; đồng thời xây dựng cơ chế đánh giá, tôn vinh và đãi ngộ phù hợp đối với những giảng viên có đóng góp nổi bật trong đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Định hướng này phù hợp với yêu cầu của Bộ Chính trị khi xác định cần có chính sách ưu đãi đặc thù, vượt trội cho đội ngũ nhà giáo… Đây là cơ sở quan trọng để tiếp tục hoàn thiện hệ thống chính sách phát triển đội ngũ giảng viên, tạo động lực để họ yên tâm công tác, cống hiến và phát huy năng lực trong bối cảnh chuyển đổi số.

Thứ năm, đổi mới quản trị các trường cao đẳng theo hướng chuyển đổi số gắn với tự chủ và tăng cường hợp tác với doanh nghiệp.

Đổi mới quản trị nhà trường là điều kiện bảo đảm để các giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên được triển khai hiệu quả. Trong bối cảnh chuyển đổi số, quản trị các trường cao đẳng cần chuyển từ phương thức quản lý hành chính truyền thống sang quản trị dựa trên dữ liệu, ứng dụng công nghệ số trong toàn bộ các hoạt động quản lý nhân sự, đào tạo, nghiên cứu khoa học và bảo đảm chất lượng. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu số về đội ngũ giảng viên cần được thực hiện đồng bộ, tích hợp các thông tin về trình độ chuyên môn, kết quả giảng dạy, nghiên cứu khoa học, năng lực số và quá trình bồi dưỡng để phục vụ công tác quy hoạch, sử dụng và phát triển đội ngũ.

Cần đổi mới cơ chế đánh giá giảng viên theo hướng toàn diện, lấy chất lượng và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu. Ngoài các tiêu chí truyền thống như giờ giảng và trình độ chuyên môn, cần bổ sung các tiêu chí về năng lực chuyển đổi số, khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong giảng dạy, kết quả nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, mức độ hài lòng của người học và khả năng hợp tác với doanh nghiệp. Đây sẽ là cơ sở để thực hiện chế độ đãi ngộ, bổ nhiệm, khen thưởng và phát triển nghề nghiệp một cách công bằng, minh bạch.

Một yêu cầu quan trọng khác là tăng cường gắn kết giữa nhà trường với doanh nghiệp. Trong giáo dục nghề nghiệp, doanh nghiệp không chỉ là đơn vị sử dụng lao động mà còn là đối tác trực tiếp tham gia đào tạo. Vì vậy, các trường cao đẳng cần mở rộng hợp tác với doanh nghiệp trong xây dựng chương trình đào tạo, cập nhật tiêu chuẩn kỹ năng nghề, tổ chức thực hành, thực tập, bồi dưỡng giảng viên và nghiên cứu ứng dụng. Mô hình hợp tác “nhà trường – doanh nghiệp – cơ quan quản lý” cần được phát huy nhằm bảo đảm đội ngũ giảng viên luôn được tiếp cận công nghệ mới, quy trình sản xuất hiện đại và yêu cầu thực tiễn của thị trường lao động, từ đó nâng cao chất lượng đào tạo và khả năng thích ứng của người học.

Đồng thời, cần phát huy quyền tự chủ của các trường cao đẳng trong phát triển đội ngũ giảng viên gắn với trách nhiệm giải trình về chất lượng đào tạo, hiệu quả sử dụng nguồn lực và kết quả thực hiện chuyển đổi số. Đây là điều kiện để các cơ sở giáo dục chủ động xây dựng chiến lược phát triển phù hợp với đặc thù của từng ngành nghề, từng địa phương và yêu cầu của doanh nghiệp.

Định hướng này phù hợp với chủ trương của Đảng khi xác định: đổi mới quản trị, bảo đảm quyền tự chủ đầy đủ, toàn diện, trách nhiệm giải trình của các cơ sở giáo dục, đặc biệt là giáo dục nghề nghiệp và giáo dục đại học; đổi mới căn bản cơ chế, chính sách tài chính và đầu tư cho giáo dục, đào tạo.

 4. Kết luận

Chuyển đổi số đang tạo ra những yêu cầu mới đối với giáo dục nghề nghiệp nói chung và đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng nói riêng. Trong bối cảnh đó, phát triển đội ngũ giảng viên không chỉ là nhiệm vụ của từng cơ sở giáo dục mà còn là yêu cầu quan trọng của quản lý nhà nước nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội và hội nhập quốc tế. Đây là quá trình đòi hỏi sự đổi mới đồng bộ về tư duy, thể chế, cơ chế, chính sách và phương thức quản trị, lấy đội ngũ giảng viên làm trung tâm của đổi mới giáo dục.

Để đạt được mục tiêu đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp từ nâng cao nhận thức, đổi mới công tác quy hoạch, tuyển dụng, đào tạo, bồi dưỡng, hoàn thiện cơ chế, chính sách đến đổi mới quản trị nhà trường và tăng cường gắn kết với doanh nghiệp. Thực hiện hiệu quả các giải pháp này sẽ góp phần xây dựng đội ngũ giảng viên các trường cao đẳng đủ phẩm chất, năng lực và bản lĩnh nghề nghiệp, đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, nâng cao chất lượng giáo dục nghề nghiệp và đóng góp tích cực vào phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong giai đoạn mới.

Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Lê Thạc Diên (2024). Nâng cao năng lực số cho giảng viên Trường Đào tạo cán bộ Lê Hồng Phong đáp ứng hội nhập quốc tế. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/07/18/nang-cao-nang-luc-so-cho-giang-vien-truong-dao-tao-can-bo-le-hong-phong-dap-ung-hoi-nhap-quoc-te/
4. Bùi Duy Hùng (2025). Năng lực chuyển đổi số của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội hiện nay. https://lyluanchinhtri.vn/nang-luc-chuyen-doi-so-cua-giang-vien-khoa-hoc-xa-hoi-va-nhan-van-o-cac-nha-truong-quan-doi-hien-nay-6727.html
5. Phan Thị Thanh Hải (2023). Phát triển năng lực của giảng viên đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số trong giáo dục đại học. https://lyluanchinhtrivatruyenthong.vn/phat-trien-nang-luc-cua-giang-vien-dap-ung-yeu-cau-chuyen-doi-so-trong-giao-duc-dai-hoc-p26332.html
6. Trần Hồng Hải (2026). Xây dựng đội ngũ giảng viên các nhà trường quân đội trong bối cảnh chuyển đổi số theo tinh thần Đại hội Đảng bộ Quân đội lần thứ XII. https://tcnnld.vn/news/detail/71943/Xay-dung-doi-ngu-giang-vien-cac-nha-truong-quan-doi-trong-boi-canh-chuyen-doi-so-theo-tinh-than-Dai-hoi-Dang-bo-Quan-doi-lan-thu-XII.html
7. Thủ tướng Chính phủ (2024). Quyết định số 1705/QĐ-TTg ngày 31/12/2024 phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.