The Party Committee of the Border Guard Command of Lang Son province is leading the effort to strengthen border gate work in the new situation
Thiếu tá, Trần Văn Thắng
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Công tác cửa khẩu giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, bảo đảm an ninh biên giới quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của đất nước. Đối với tỉnh Lạng Sơn – địa bàn trọng điểm về hoạt động xuất nhập cảnh, xuất nhập khẩu, việc nâng cao chất lượng công tác cửa khẩu có ý nghĩa chiến lược quan trong. Bài viết phân tích vai trò, mục tiêu, nhiệm vụ, đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn trong đẩy mạnh công tác cửa khẩu hiện nay.
Từ khóa: Đảng bộ Bộ đội Biên phòng; công tác cửa khẩu; tỉnh Lạng Sơn; quản lý biên giới; an ninh quốc gia.
Abstract: Border gate operations play a particularly important role in managing and protecting territorial sovereignty, ensuring national border security, and promoting the socio-economic development of the country. For Lang Son Province a key area for immigration and import/export activities – improving the quality of border gate operations is of strategic importance. This article analyzes the role, objectives, tasks, assesses the current situation, and proposes several solutions to improve the effectiveness of the Lang Son Provincial Border Guard Party Committee’s leadership in providing border gate services today.
Keywords: Border Guard Department; Border gate operations; Lang Son Province; Border management; National security.
1. Đặt vấn đề
Công tác cửa khẩu là một nội dung trong quản lý nhà nước về cửa khẩu, có vai trò quan trọng trong việc phát triển kinh tế – xã hội của địa phương và của đất nước. Đồng thời, công tác cửa khẩu còn góp phần phát hiện, ngăn chặn kịp thời những hành vi vi phạm an ninh quốc gia và trật tự an toàn xã hội của các đối tượng tại khu vực biên giới, cửa khẩu. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn nhất quán chủ trương xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh: kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại để phát huy sức mạnh mềm Việt Nam góp phần tạo thế và lực mới cho đất nước… ngăn ngừa các nguy cơ chiến tranh, xung đột, mất an ninh, trật tự từ sớm, từ xa.
Lạng Sơn là tỉnh biên giới, nằm ở phía Đông Bắc của Tổ quốc, có vị trí chiến lược cả về chính trị, kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và đối ngoại, với hệ thống cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính và cửa khẩu phụ hoạt động sôi động. Trong điều kiện đó, Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đã phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, góp phần nâng cao hiệu quả công tác cửa khẩu, vừa bảo đảm an ninh quốc gia, vừa tạo thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội.
2. Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn lãnh đạo công tác cửa khẩu
2.1. Vai trò của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn trong lãnh đạo công tác cửa khẩu
Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đã lãnh đạo quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Nhà nước và Bộ Quốc phòng về công tác biên phòng, quản lý cửa khẩu. Trên cơ sở đó, xây dựng nghị quyết, kế hoạch phù hợp với đặc điểm địa bàn, bảo đảm công tác cửa khẩu được triển khai thống nhất, đồng bộ. Đồng thời, lãnh đạo tổ chức lực lượng, nâng cao năng lực quản lý cửa khẩu, chỉ đạo kiện toàn tổ chức lực lượng làm nhiệm vụ tại cửa khẩu theo hướng tinh, gọn, hiệu quả; chú trọng nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, bản lĩnh chính trị cho cán bộ, chiến sĩ. Trong những năm gần đây, Đảng bộ đã lãnh đạo đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý cửa khẩu, từng bước thực hiện chuyển đổi số. Các hệ thống kiểm soát xuất nhập cảnh tự động, quản lý dữ liệu điện tử, giám sát bằng camera… được triển khai đã góp phần nâng cao hiệu quả công tác, giảm thời gian thông quan, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp và người dân. Bên cạnh đó, đã lãnh đạo thực hiện tốt công tác phối hợp với các lực lượng như hải quan, công an, kiểm dịch, chính quyền địa phương… trong quản lý cửa khẩu. Sự phối hợp chặt chẽ đã góp phần nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm, bảo đảm an ninh, trật tự tại khu vực cửa khẩu.
2.2. Mục tiêu lãnh đạo công tác cửa khẩu của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn
Một là, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về cửa khẩu theo đúng chức năng, nhiệm vụ của Bộ đội Biên phòng được pháp luật quy định; kiểm tra, kiểm soát chặt chẽ con người, phương tiện xuất, nhập cảnh, giám sát hàng hóa xuất, nhập khẩu, không để xảy ra sơ hở, sai sót.
Hai là, giữ vững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội. Bộ đội Biên phòng tỉnh chủ trì phối hợp với các lực lượng giảm thiểu xuống mức thấp nhất tình hình tội phạm, xuất, nhập cảnh trái phép, buôn lậu và gian lận thương mại, tạo thuận lợi cho các hoạt động lưu thông biên giới, giao lưu, hợp tác quốc tế, thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của đất nước và của địa phương.
Ba là, phát huy sức mạnh tổng hợp để bảo vệ vững chắc chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trên tuyến biên giới của tỉnh, xây dựng biên giới hòa bình, hữu nghị, hợp tác cùng phát triển với nước láng giềng.
Bốn là, nâng cao chất lượng đội ngũ trực tiếp làm công tác cửa khẩu và hiện đại hóa hạ tầng kỹ thuật. Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, nhân viên cửa khẩu có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, chuyên môn, nghiệp vụ cao, nắm chắc pháp luật, có trình độ về ngoại ngữ, tin học đạt trên 50%; có trên 90% cán bộ, nhân viên biết khai thác, sử dụng thành thạo các trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật phục vụ công tác.
2.3. Nhiệm vụ lãnh đạo công tác cửa khẩu của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn
Thứ nhất, lãnh đạo nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác quản lý cửa khẩu nhằm cụ thể hóa đường lối, pháp luật của Nhà nước vào thực tiễn công tác cửa khẩu của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn. Theo đó, yêu cầu đặt ra đối với các đơn vị phải thực hiện tốt chức năng quản lý nhà nước về cửa khẩu, bảo đảm sự quản lý chặt chẽ, đúng nguyên tắc nhưng vẫn thông thoáng, phục vụ yêu cầu phát triển kinh tế- xã hội tại khu vực biên giới, cửa khẩu.
Thứ hai, giữ vững an ninh trật tự, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tội phạm và các vi phạm pháp luật tại khu vực biên giới, cửa khẩu. Các lực lượng cần chủ động phát hiện, đấu tranh ngăn chặn có hiệu quả với các loại tội phạm mua bán, vận chuyển trái phép các chất ma túy, mua bán, đưa dẫn người xuất, nhập cảnh trái phép, buôn lậu, gian lận thương mại và các hành vi vi phạm pháp luật về xuất, nhập cảnh và xuất, nhập khẩu. Bên cạnh đó, môi trường cửa khẩu luôn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, do đó, các đơn vị cần chủ động phòng, chống các hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu… không để cán bộ, nhân viên bị các đối tượng xấu mua chuộc, câu móc để buôn lậu, tiếp tay cho buôn lậu và các hành vi vi phạm khác.
Thứ ba, tăng cường phối hợp với các lực lượng chức năng và đẩy mạnh đối ngoại biên phòng, nâng tầm quan hệ hợp tác quốc tế trong quản lý cửa khẩu. Sự phát triển ổn định của cửa khẩu phụ thuộc rất lớn vào sự phối hợp giữa Bộ đội Biên phòng với các lực lượng chức năng ở khu vực biên giới, cửa khẩu và cơ chế phối hợp với lực lượng bảo vệ biên giới nước láng giềng. Phối hợp với các lực lượng chức năng, tăng cường quan hệ, hợp tác quốc tế trong thực hiện công tác quản lý cửa khẩu. Nhiệm vụ đặt ra là phải kiến tạo một môi trường giao thương hòa bình, hữu nghị, với điểm nhấn trọng tâm là xây dựng cặp “Cửa khẩu kiểu mẫu” Hữu Nghị – Hữu Nghị Quan, Trung Quốc, từng bước nhân rộng ra các cặp cửa khẩu khác trên tuyến biên giới Lạng Sơn – Quảng Tây.
Thứ tư, lấy chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính làm khâu đột phá chiến lược. Để đáp ứng yêu cầu hội nhập toàn cầu, phương thức quản lý phải chuyển dịch mạnh mẽ sang tự động hóa. Nhiệm vụ cấp thiết hiện nay là đầu tư trang bị, phương tiện hiện đại đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đồng thời, tập trung “thực hiện thủ tục biên phòng điện tử tại các cửa khẩu do Bộ Quốc phòng quản lý theo cơ chế một cửa quốc gia. Đi liền với đó là việc khai thác, ứng dụng các trang, thiết bị hiện đại, phần mềm đăng ký, kiểm soát người, phương tiện xuất nhập cảnh, giám sát hàng hóa xuất, nhập khẩu.
3. Thực trạng Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn lãnh đạo công tác cửa khẩu
Quá trình lãnh đạo thực hiện công tác cửa khẩu của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đặt trong bối cảnh có những điều kiện thuận lợi như được sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng và Tỉnh ủy Lạng Sơn; Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đã phát huy vai trò hạt nhân chính trị, lãnh đạo đơn vị khắc phục khó khăn hoàn thành nhiệm vụ. Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đã nhận thức đúng đắn vai trò, tầm quan trọng của công tác cửa khẩu. Chủ trương về công tác cửa khẩu của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn luôn bám sát chủ trương của Đảng và Đảng bộ các cấp, thực tiễn nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới của tỉnh. Kiên quyết, kiên trì, toàn diện và có trọng tâm, trọng điểm trong chỉ đạo công tác cửa khẩu. công tác cửa khẩu của Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn đạt được hiệu quả thiết thực tạo nên những bước chuyển biến căn bản về chất và đạt được những thành tựu quan trọng trong công tác cửa khẩu; chủ quyền biên giới quốc gia được giữ vững, an ninh trật tự ở khu vực biên giới, cửa khẩu được duy trì nghiêm túc.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác lãnh đạo, chỉ đạo ở một số thời điểm vẫn còn bộc lộ những hạn chế, bất cập như: Hiệu quả công tác phối hợp với các lực lượng chức năng trong kiểm tra, kiểm soát xuất, nhập cảnh, đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại còn hạn chế, chưa tương xứng với tình hình. Việc bố trí, sắp xếp, luân chuyển đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác cửa khẩu ở một số đơn vị chưa bảo đảm chặt chẽ, hợp lý đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới. Trình độ ngoại ngữ, tin học, khả năng khai thác, sử dụng các trang, thiết bị kỹ thuật hiện đại của một số cán bộ, nhân viên làm công tác cửa khẩu còn hạn chế, chưa ngang tầm với yêu cầu, nhiệm vụ thực tế đặt ra. Mặt khác, phía Trung Quốc thường xuyên thay đổi chính sách biên mậu, ảnh hưởng đến hoạt động thông quan hàng hóa xuất, nhập khẩu; hoạt động của các loại tội phạm, buôn lậu, gian lận thương mại, xuất, nhập cảnh trái phép diễn biến phức tạp gây nhiều khó khăn cho công tác cửa khẩu. Điều này, đòi hỏi Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn phải nâng cao chất lượng công tác cửa khẩu đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.
4. Một số giải pháp
Đẩy mạnh nâng cao chất lượng công tác cửa khẩu là một trong những định hướng trọng tâm của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn, là bộ phận không thể tách rời trong hệ thống chủ trương lãnh đạo nhằm bảo vệ vững chắc chủ quyền, an ninh biên giới quốc gia, phát triển kinh tế – xã hội, đáp ứng yêu cầu hội nhập và cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ Tư. Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn xác định: nâng cao vị trí, vai trò của lực lượng chuyên trách trong quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia; nắm chắc tình hình nội, ngoại biên, trên biên giới; kiểm soát, quản lý chặt chẽ biên giới… Do đó, để nâng cao hiệu quả trong lãnh đạo đẩy mạnh công tác cửa khẩu của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn cần thực hiện tốt một số giải pháp sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy đảng, người chỉ huy và đội ngũ cán bộ, chiến sĩ về vị trí, tầm quan trọng của công tác cửa khẩu.
Đây là giải pháp nền tảng, có ý nghĩa quyết định đối với việc thống nhất ý chí và hành động trong toàn Đảng bộ. Các cấp ủy và người chỉ huy phải quán triệt sâu sắc các chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước về quản lý, bảo vệ biên giới, từ đó xây dựng bản lĩnh chính trị và đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ, chiến sĩ, nhất là lực lượng chuyên trách làm công tác cửa khẩu. Cần chủ động đấu tranh với các tư tưởng lệch lạc, biểu hiện thiếu trách nhiệm hoặc sai phạm trong quy trình nghiệp vụ. Tập trung nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tình hình nhiệm vụ mới và trách nhiệm của các cấp về công tác cửa khẩu của Bộ đội Biên phòng trong tình hình mới.
Hai là, tăng cường năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng và năng lực quản lý, điều hành của người chỉ huy đối với công tác của khẩu.
Công tác cửa khẩu phải đặt dưới sự lãnh đạo tuyệt đối và trực tiếp của Đảng bộ thông qua các nghị quyết chuyên đề và kế hoạch cụ thể. Cần phân định rõ trách nhiệm của từng cấp ủy viên và người đứng đầu đơn vị trong việc giám sát, đôn đốc thực thi nhiệm vụ. Tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chỉ huy các cấp trong Bộ đội Biên phòng tỉnh đối với công tác cửa khẩu. Đồng thời, hoàn thiện cơ chế phối hợp hiệp đồng và thể chế quản lý cửa khẩu. Phối hợp chặt chẽ với các ngành chức năng của địa phương, thường xuyên rà soát, kiến nghị, hoàn thiện các văn bản pháp luật có liên quan đến công tác quản lý cửa khẩu, công tác xuất nhập cảnh.
Ba là, đổi mới nội dung, phương thức quản lý cửa khẩu gắn với ưu tiên đầu tư hạ tầng kỹ thuật và trang thiết bị hiện đại.
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc đơn giản hóa quy trình nhưng vẫn đảm bảo tính chặt chẽ là yêu cầu khách quan để thúc đẩy giao thương biên giới. Từng bước rà soát, tối ưu hóa các bước kiểm tra, kiểm soát, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho người và phương tiện lưu thông bằng việc tiếp nhận, khai thác sử dụng có hiệu quả trang bị, phương tiện do trên cấp và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác cửa khẩu và tích cực tranh thủ và khai thác các nguồn kinh phí để đầu tư trang thiết bị tại các cửa khẩu; triển khai ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ cho công tác chỉ huy, chỉ đạo và trong thực hiện quy trình kiểm tra, kiểm soát đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Bốn là, tập trung xây dựng, kiện toàn tổ chức biên chế và nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chuyên trách làm công tác của khẩu.
Giải pháp này là khâu then chốt để hiện đại hóa công tác cửa khẩu. Đảng bộ coi trọng việc quy hoạch, đào tạo đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất đạo đức, tinh thông nghiệp vụ. sử dụng thành thạo ngoại ngữ và tiếng nước láng giềng; có phương pháp, tác phong giao tiếp ứng xử “văn minh, lịch sự, thông thoáng, nghĩa tình”. Nghị quyết Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh xác định: thường xuyên kiện toàn tổ chức biên chế đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tác tại cửa khẩu có phẩm chất năng lực, kiến thức toàn diện. Đồng thời, thường xuyên giáo dục, rèn luyện, chấn chỉnh tư thế, tác phong, thái độ làm việc cho đội ngũ cán bộ, nhân viên làm việc tại cửa khẩu.
Năm là, siết chặt kỷ luật, kỷ cương, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát của các tổ chức đảng.
Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của Cấp ủy, Chỉ huy các cấp về công tác quản lý cửa khẩu. Lãnh đạo phải đi đôi với kiểm tra. Các cấp ủy đảng phải thường xuyên kiểm tra, hướng dẫn, chấn chỉnh, khắc phục những hạn chế, yếu kém trong quá trình thực hiện nhiệm vụ tại các cửa khẩu. Đồng thời, trong công tác quản lý cán bộ, cần kiên quyết xử lý đối với các trường hợp vi phạm kỷ luật, pháp luật; làm tốt công tác bảo vệ chính trị nội bộ. Không ngừng hoàn thiện hành lang pháp lý và cơ chế vận hành, phối hợp hiệp đồng tại cửa khẩu. Mọi hoạt động kiểm tra, kiểm soát cửa khẩu phải có sự phối hợp, hiệp đồng với các lực lượng chức năng. Chú trọng tăng cường phối hợp với lực lượng chức năng Trung Quốc thực hiện nghiêm các Hiệp định, Thỏa thuận đã ký kết.
5. Kết luận
Công tác cửa khẩu là nhiệm vụ quan trọng, góp phần bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, bảo đảm an ninh quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn, công tác này đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong thời gian tới, cần tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng bộ, triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác cửa khẩu, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới, góp phần xây dựng và bảo vệ vững chắc chủ quyền biên giới quốc gia.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn (2024). Báo cáo tổng kết công cửa khẩu năm 2024.
2. Chính phủ (2023). Nghị định số 34/2023/NĐ-CP ngày 16/6/2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 112/2014/NĐ-CP ngày 21/11/2014 của Chính phủ về quản lý cửa khẩu biên giới đất liền.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
4. Đảng ủy Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn (2020). Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh lần thứ XXV, nhiệm kỳ 2020 – 2025.
5. Đảng ủy Bộ đội Biên phòng tỉnh Lạng Sơn (2011). Nghị quyết số 137-NQ/ĐU ngày 24/5/2011 về lãnh đạo nâng cao chất lượng công tác cửa khẩu của Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn trong tình hình mới.
6. Đảng ủy Bộ đội Biên phòng (2022). Nghị quyết số 387-NQ/ĐU ngày 13/3/2022 về lãnh đạo nâng cao chất lượng công tác cửa khẩu và xây dựng lực lượng cửa khẩu vững mạnh, chính quy, chuyên nghiệp, hiện đại, đáp ứng yêu cầu của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0.
7. Đảng bộ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng Lạng Sơn (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
8. Quân ủy Trung ương (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
