Strengthening the role of junior officers in the Signal Corps in advancing digital transformation
ThS. Nguyễn Xuân Mạnh
Trường Sĩ quan Thông tin
Email: Xuanmanh0808@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Đẩy mạnh phát triển khoa học, chông nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những nội dung đột phá góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Đối với Binh chủng Thông tin Liên lạc, chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ ứng dụng công nghệ vào quản lý, điều hành, mà còn gắn trực tiếp với chức năng, nhiệm vụ bảo đảm thông tin liên lạc kịp thời, chính xác, bí mật, an toàn, thông suốt. Bài viết làm rõ vai trò và đề xuất một số giải pháp phát huy vai trò sĩ quan cấp phân đội ở Binh chủng Thông tin Liên lạc trong thực hiện chuyển đổi số hiện nay.
Từ khóa: Sĩ quan cấp phân đội, chuyển đổi số, Binh chủng Thông tin Liên lạc.
Abstract: Promoting the development of science, technology, innovation, and digital transformation is one of the key breakthroughs contributing to the building of a revolutionary, regular, elite, and modern Vietnam People’s Army. For the Signal Corps, digital transformation is not only a task of applying technology to management and operations but is also directly linked to its functions and responsibilities of ensuring timely, accurate, secure, and uninterrupted communications. This article clarifies the role of platoon-level officers in the Signal Corps and proposes several solutions to leverage their role in the current digital transformation efforts.
Keywords: Platoon-level officers; digital transformation; Signal Corps.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số đang trở thành xu thế phát triển tất yếu và là động lực quan trọng nâng cao năng lực quản trị quốc gia, phát triển kinh tế – xã hội, củng cố quốc phòng, an ninh. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính… đưa đất nước phát triển bứt phá, giàu mạnh trong kỷ nguyên mới. Trong Binh chủng Thông tin Liên lạc, sĩ quan cấp phân đội là lực lượng trực tiếp tổ chức quản lý, chỉ huy, huấn luyện và triển khai các nhiệm vụ chuyển đổi số ở đơn vị cơ sở; hiệu quả chuyển đổi số phụ thuộc lớn vào nhận thức, năng lực, trách nhiệm và phương pháp công tác của đội ngũ này. Vì vậy, nghiên cứu phát huy vai trò sĩ quan cấp phân đội ở Binh chủng Thông tin Liên lạc trong thực hiện chuyển đổi số hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc, góp phần nâng cao chất lượng xây dựng đơn vị, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện đại trong tình hình mới.
2. Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về phát huy vai trò sĩ quan cấp phân đội ở Binh chủng Thông tin Liên lạc
Chuyển đổi số là quá trình đổi mới toàn diện phương thức lãnh đạo, quản lý, chỉ huy và tổ chức thực hiện nhiệm vụ trên nền tảng công nghệ số, dữ liệu số và các mô hình quản trị hiện đại. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, chuyển đổi số không đơn thuần là ứng dụng công nghệ thông tin mà là quá trình thay đổi tư duy, phương pháp lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và tổ chức hoạt động quân sự nhằm nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu và khả năng đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện mới. Chủ nghĩa Mác – Lênin, luôn coi con người luôn là nhân tố quyết định trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất và tổ chức mọi hoạt động xã hội. Khoa học và công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi được con người làm chủ, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: Cán bộ là cái gốc của mọi công việc (Hồ Chí Minh toàn tập, Tập 5, tr. 360).
Trong văn kiện Đại hội XIV, Đảng cũng xác định xây dựng đội ngũ cán bộ là khâu then chốt của then chốt, đồng thời đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự tiêu biểu, có tư duy, năng lực quản trị tiên tiến, phù hợp với mô hình tổ chức mới và yêu cầu phát triển bứt phá của đất nước. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII cũng xác định, xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại là một trong những nội dung đột phá cần đẩy mạnh thực hiện.
Đối với Binh chủng Thông tin Liên lạc, sĩ quan cấp phân đội là lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo đảm thông tin, quản lý bộ đội, khai thác, sử dụng, bảo quản và làm chủ trang bị kỹ thuật. Trong điều kiện Binh chủng Thông tin Liên lạc được xác định là lực lượng tiến thẳng lên hiện đại, yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có sự phát triển mới, toàn diện hơn, không chỉ vững về chính trị, tốt về quản lý bộ đội, mà còn phải giỏi kỹ thuật, mạnh về chuyển đổi số, nghiêm kỷ luật, chắc về bảo mật, bảo đảm thông tin “kịp thời, chính xác, bí mật, an toàn” trong mọi tình huống. Vai trò của sĩ quan cấp phân đội ở Binh chủng Thông tin Liên lạc trong thực hiện chuyển đổi số biểu hiện cụ thể như sau:
Một là, sĩ quan cấp phân đội là lực lượng trực tiếp tham mưu, tổ chức và triển khai thực hiện chủ trương, nghị quyết, kế hoạch chuyển đổi số vào thực tiễn đơn vị cơ sở. Trên cơ sở quán triệt mục tiêu, yêu cầu và nội dung chuyển đổi số, sĩ quan cấp phân đội tham mưu cho cấp ủy, chỉ huy xây dựng kế hoạch, xác định lộ trình, nhiệm vụ, đề xuất giải pháp phù hợp với đặc điểm tổ chức biên chế, trình độ cán bộ, chiến sĩ và điều kiện trang bị của đơn vị. Đồng thời, trực tiếp tổ chức triển khai, hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc và đánh giá kết quả thực hiện, kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc để khắc phục. Nếu sĩ quan cấp phân đội nhận thức đúng, trách nhiệm cao, tổ chức thực hiện khoa học, chuyển đổi số sẽ đi vào nền nếp, thiết thực; ngược lại, nếu nhận thức chưa đầy đủ, tổ chức thực hiện hình thức, chuyển đổi số dễ dừng lại ở khẩu hiệu, phong trào, thiếu chiều sâu.
Hai là, sĩ quan cấp phân đội trực tiếp quản lý, giáo dục, rèn luyện bộ đội, từng bước nâng cao năng lực số. Thông qua công tác giáo dục chính trị, huấn luyện quân sự, quản lý bộ đội và duy trì nền nếp chính quy, sĩ quan cấp phân đội truyền đạt chủ trương, mục tiêu, yêu cầu của chuyển đổi số, giúp bộ đội hiểu đúng vai trò của công nghệ số đối với thực hiện nhiệm vụ quân sự, quốc phòng. Đồng thời, là lực lượng trực tiếp hướng dẫn, bồi dưỡng kỹ năng khai thác, sử dụng các nền tảng số, phần mềm quản lý, hệ thống thông tin chỉ huy, trang bị thông tin liên lạc thế hệ mới và các ứng dụng phục vụ công tác chuyên môn.
Bên cạnh việc nâng cao trình độ chuyên môn, sĩ quan cấp phân đội còn giáo dục ý thức chấp hành kỷ luật số, xây dựng tác phong làm việc khoa học, bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ bí mật quân sự trong môi trường số. Qua quá trình quản lý, kiểm tra sĩ quan cấp phân đội kịp thời phát hiện những hạn chế về năng lực số của từng quân nhân để có biện pháp bồi dưỡng phù hợp, tạo sự chuyển biến đồng đều trong toàn đơn vị. Vì vậy, đội ngũ sĩ quan cấp phân đội chính là lực lượng nòng cốt trong xây dựng nguồn nhân lực số ở Binh chủng Thông tin Liên lạc, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện chuyển đổi số từ cơ sở.
Ba là, sĩ quan cấp phân đội trực tiếp tổ chức ứng dụng chuyển đổi số trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, quản lý bộ đội và xây dựng chính quy. Với vai trò là người trực tiếp chỉ huy, điều hành các hoạt động của phân đội, sĩ quan cấp phân đội là lực lượng đưa các nền tảng số, công nghệ số và dữ liệu số vào thực tiễn công tác hằng ngày của đơn vị. Trong huấn luyện, sĩ quan cấp phân đội chủ động khai thác các phần mềm mô phỏng, giáo án điện tử, học liệu số, hệ thống quản lý và đánh giá kết quả huấn luyện nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, rút ngắn thời gian truyền thụ kiến thức và tăng khả năng thực hành của bộ đội.
Trong thực hiện nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, sĩ quan cấp phân đội tổ chức ứng dụng các hệ thống thông tin chỉ huy, cơ sở dữ liệu dùng chung và các phương tiện số để quản lý lực lượng, theo dõi tình hình, xử lý thông tin và hiệp đồng nhanh chóng, chính xác. Đối với công tác quản lý bộ đội và xây dựng chính quy, việc ứng dụng các phần mềm quản lý quân số, hồ sơ điện tử, điều hành công việc và kiểm tra nền nếp chính quy góp phần nâng cao hiệu quả chỉ huy, giảm thủ tục hành chính, tăng tính công khai, minh bạch và chính xác trong quản lý. Đồng thời, sĩ quan cấp phân đội thường xuyên kiểm tra, đánh giá hiệu quả ứng dụng công nghệ số, kịp thời điều chỉnh phương pháp tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện của đơn vị. Qua đó, chuyển đổi số từng bước trở thành phương thức làm việc thường xuyên, góp phần nâng cao chất lượng huấn luyện, trình độ sẵn sàng chiến đấu, hiệu lực quản lý và xây dựng đơn vị chính quy, hiện đại.
Bốn là, sĩ quan cấp phân đội là lực lượng nòng cốt xây dựng môi trường số an toàn, kỷ luật ở đơn vị cơ sở. Trong điều kiện chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của không gian mạng, việc xây dựng môi trường số an toàn trở thành yêu cầu cấp thiết đối với Binh chủng Thông tin Liên lạc. Với cương vị là người trực tiếp quản lý, chỉ huy và duy trì kỷ luật đơn vị, sĩ quan cấp phân đội có vai trò nòng cốt trong tổ chức thực hiện các quy định về bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ bí mật quân sự.
Thông qua công tác giáo dục, quản lý và kiểm tra thường xuyên, sĩ quan cấp phân đội xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ ý thức chấp hành nghiêm các quy định về sử dụng thiết bị số, mạng máy tính quân sự, mạng Internet và các nền tảng số; chủ động phòng ngừa nguy cơ lộ, lọt bí mật, tấn công mạng và các hành vi vi phạm kỷ luật trên không gian mạng. Đồng thời, kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những biểu hiện chủ quan, mất cảnh giác, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm, góp phần hình thành văn hóa số, tác phong làm việc khoa học và trách nhiệm trong môi trường số, giữ vững an toàn hệ thống thông tin quân sự tại đơn vị.
Năm là, sĩ quan cấp phân đội là hạt nhân thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát huy sáng kiến trong chuyển đổi số. Thông qua quá trình nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số, sĩ quan cấp phân đội chủ động cải tiến quy trình công tác, khai thác hiệu quả các nền tảng số, phát triển phần mềm, số hóa dữ liệu, tự động hóa một số hoạt động quản lý và nâng cao hiệu quả sử dụng trang bị thông tin liên lạc. Đồng thời, sĩ quan cấp phân đội là lực lượng khơi dậy tinh thần nghiên cứu khoa học, phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và chuyển đổi số trong cán bộ, chiến sĩ; tạo môi trường khuyến khích tư duy đổi mới, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Những sáng kiến xuất phát từ thực tiễn đơn vị không chỉ góp phần nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ, tiết kiệm thời gian, nhân lực mà còn thúc đẩy quá trình hiện đại hóa phương thức chỉ huy, quản lý ở cơ sở, xây dựng Binh chủng Thông tin Liên lạc hiện đại, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng và Bộ Tư lệnh Binh chủng Thông tin Liên lạc, việc phát huy vai trò của sĩ quan cấp phân đội trong thực hiện chuyển đổi số đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Nhận thức của đa số sĩ quan về vị trí, ý nghĩa của chuyển đổi số từng bước được nâng lên; tinh thần trách nhiệm, tính chủ động trong ứng dụng công nghệ số vào quản lý, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và xây dựng chính quy có nhiều chuyển biến. Nhiều đơn vị đã bước đầu khai thác hiệu quả các phần mềm quản lý, hồ sơ điện tử, giáo án số, cơ sở dữ liệu dùng chung và các nền tảng điều hành, góp phần nâng cao chất lượng chỉ huy, quản lý và bảo đảm thông tin liên lạc.
Tuy nhiên, việc phát huy vai trò của sĩ quan cấp phân đội vẫn còn một số hạn chế. Nhận thức của một bộ phận cán bộ về chuyển đổi số chưa thật đầy đủ. Trình độ, năng lực số giữa các sĩ quan chưa đồng đều; kỹ năng khai thác dữ liệu, sử dụng các nền tảng số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào thực hiện nhiệm vụ còn ở mức độ. Việc đổi mới phương pháp quản lý, huấn luyện trên môi trường số chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn; phong trào nghiên cứu khoa học, sáng kiến chuyển đổi số ở một số đơn vị chưa thật sự mạnh. Công tác kiểm tra, đánh giá, động viên và nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả còn thiếu đồng bộ, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả thực hiện chuyển đổi số ở đơn vị cơ sở.
3. Một số giải pháp
Thứ nhất, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của sĩ quan cấp phân đội về vị trí, vai trò và yêu cầu của chuyển đổi số. Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, bởi nhận thức đúng sẽ tạo động lực cho hành động đúng. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được. Theo đó, cấp ủy, chỉ huy các cấp cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chiến lược và chương trình, đề án chuyển đổi số của Đảng, Nhà nước, Quân đội và Bộ Quốc phòng; làm cho mỗi sĩ quan cấp phân đội nhận thức rõ chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà là đổi mới toàn diện phương thức lãnh đạo, quản lý và thực hiện nhiệm vụ. Thường xuyên đưa nội dung chuyển đổi số vào sinh hoạt đảng, sinh hoạt quân nhân, giáo dục chính trị, bồi dưỡng, tập huấn cán bộ; gắn kết quả thực hiện chuyển đổi số với đánh giá mức độ hoàn thành chức trách, nhiệm vụ của sĩ quan cấp phân đội. Qua đó, xây dựng ý thức tự học, tự nghiên cứu, tinh thần tiên phong và trách nhiệm trong tổ chức thực hiện chuyển đổi số ở đơn vị.
Thứ hai, phát triển năng lực số của sĩ quan cấp phân đội đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số. Năng lực số của sĩ quan cấp phân đội là yếu tố quyết định chất lượng triển khai chuyển đổi số ở đơn vị cơ sở. Vì vậy, Binh chủng Thông tin Liên lạc cần xây dựng chuẩn năng lực số phù hợp với chức trách của từng cương vị, làm cơ sở cho đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đánh giá cán bộ. Nội dung bồi dưỡng không chỉ tập trung vào kỹ năng sử dụng các nền tảng số, phần mềm quản lý và hệ thống thông tin quân sự mà còn phải phát triển năng lực khai thác dữ liệu, tư duy phân tích, khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số mới vào thực hiện nhiệm vụ.
Đổi mới phương thức đào tạo theo hướng kết hợp giữa tập huấn trực tiếp với đào tạo trực tuyến, học tập trên môi trường số và tự học; coi trọng huấn luyện thông qua thực tiễn công tác. Đồng thời, tăng cường “tập huấn, bồi dưỡng nâng cao trình độ tổ chức chỉ huy, tham mưu tác chiến cho đội ngũ cán bộ”6. Đồng thời, xây dựng cơ chế khuyến khích sĩ quan tự học, tự nghiên cứu, cập nhật tri thức mới và chia sẻ kinh nghiệm trong toàn đơn vị, góp phần hình thành đội ngũ sĩ quan có tư duy số, kỹ năng số và năng lực thích ứng với yêu cầu phát triển của Quân đội hiện đại.
Thứ ba, đổi mới nội dung, phương thức quản lý, huấn luyện và chỉ huy trên nền tảng số. Sĩ quan cấp phân đội cần chủ động ứng dụng công nghệ số vào toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Trong huấn luyện, tăng cường sử dụng giáo án điện tử, học liệu số, phần mềm mô phỏng và hệ thống đánh giá trực tuyến; học tập chính trị trực tuyến; chuyên trang “Đổi mới giáo dục chính trị, tuyên truyền, phổ biến pháp luật” trên Cổng thông tin điện tử Binh chủng; bảo tàng điện tử 3D; thư viện số… Trong quản lý bộ đội, đẩy mạnh khai thác hồ sơ điện tử, cơ sở dữ liệu số và các phần mềm điều hành để nâng cao hiệu quả quản lý; thực hiện có hiệu quả phong trào “Bình dân học vụ số”. Trong sẵn sàng chiến đấu, phát huy hiệu quả các hệ thống thông tin chỉ huy, bản đồ số và các công cụ hỗ trợ xử lý thông tin, góp phần rút ngắn thời gian ra quyết định và nâng cao chất lượng hiệp đồng. Đồng thời, thường xuyên sơ kết, tổng kết, đánh giá hiệu quả các mô hình ứng dụng để điều chỉnh, hoàn thiện phù hợp với đặc điểm từng đơn vị.
Thứ tư, xây dựng môi trường số an toàn, kỷ luật và văn hóa số trong đơn vị. Cùng với phát triển hạ tầng và ứng dụng công nghệ, cần coi trọng xây dựng văn hóa số và kỷ luật số cho cán bộ, chiến sĩ. Phát huy tốt chuyên mục “Một phút với công nghệ” trên truyền thanh nội bộ các đơn vị để giới thiệu ngắn gọn về những kỹ năng số; mô hình “Góc công nghệ”, “Tổ hỗ trợ số”, “Tổ tư vấn kỹ năng số”… Đồng thời, sĩ quan cấp phân đội phải thực hiện nghiêm các quy định về bảo vệ bí mật quân sự, an toàn thông tin, an ninh mạng; tăng cường giáo dục ý thức sử dụng thiết bị số, mạng xã hội và Internet đúng quy định. Duy trì chế độ kiểm tra, giám sát việc chấp hành các quy định về chuyển đổi số; kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm và khắc phục các nguy cơ mất an toàn thông tin. Đồng thời, xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch, kỷ luật, từng bước hình thành văn hóa làm việc trên môi trường số trong toàn đơn vị.
Thứ năm, phát huy vai trò nêu gương, đổi mới sáng tạo và hoàn thiện cơ chế khuyến khích sĩ quan cấp phân đội tham gia chuyển đổi số. Để chuyển đổi số đi vào chiều sâu, cần xây dựng cơ chế khuyến khích sĩ quan cấp phân đội tích cực nghiên cứu khoa học, đề xuất sáng kiến và cải tiến kỹ thuật. Cấp ủy, chỉ huy các cấp cần gắn kết quả chuyển đổi số với công tác thi đua, khen thưởng, quy hoạch, đào tạo, bổ nhiệm và đánh giá cán bộ; kịp thời biểu dương những tập thể, cá nhân có cách làm sáng tạo, hiệu quả. Đồng thời, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số, tạo điều kiện để sĩ quan triển khai các ý tưởng mới, ứng dụng các thành tựu của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và tự động hóa vào thực tiễn đơn vị. Qua đó, hình thành động lực đổi mới sáng tạo từ cơ sở, tạo sức lan tỏa trong toàn Binh chủng Thông tin Liên lạc, góp phần nâng cao chất lượng thực hiện chuyển đổi số và đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện đại trong giai đoạn mới.
4. Kết luận
Chuyển đổi số đang trở thành động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ huy, quản lý và nâng cao chất lượng thực hiện nhiệm vụ của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong tiến trình đó, sĩ quan cấp phân đội ở Binh chủng Thông tin Liên lạc giữ vai trò trực tiếp tổ chức, điều hành và hiện thực hóa các chủ trương, mục tiêu chuyển đổi số tại đơn vị cơ sở. Việc phát huy tốt vai trò của đội ngũ này không chỉ góp phần nâng cao năng lực quản trị đơn vị trên nền tảng số mà còn tạo chuyển biến về chất trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, xây dựng chính quy và bảo đảm an toàn thông tin, thực hiện thắng lợi mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước.
Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, tr. 01.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 388.
Đảng bộ Quân đội (2025). Tài liệu học tập, quán triệt Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2026, tr. 45.
Đảng ủy Binh chủng Thông tin Liên lạc (2025). Báo cáo chính trị tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Binh chủng Thông tin Liên lạc lần thứ XIII, nhiệm kỳ 2025 – 2030, tr. 18.
Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H.NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 309.
Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 6. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 360.
