Governance of state budget-funded public infrastructure investment in Bac Ninh Province: evidence and policy implications
ThS. Dương Đức Tuấn
Đại học Văn hóa nghệ thuật Quân đội
Email: tuan.ntqd@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước có vai trò quan trọng trong phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Đối với tỉnh Bắc Ninh, quản lý hiệu quả nguồn vốn đầu tư công góp phần sử dụng tiết kiệm, hiệu quả nguồn lực nhà nước và tạo động lực phát triển bền vững. Bài viết phân tích thực trạng quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Ninh, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân; trên cơ sở đó, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong thời gian tới.
Từ khóa: Quản lý nhà nước; chi đầu tư xây dựng cơ bản; ngân sách nhà nước; đầu tư công; tỉnh Bắc Ninh.
Abstract: State budget-funded capital construction investment expenditure plays an important role in developing socio – economic infrastructure and promoting local economic growth. For Bac Ninh Province, effective management of public investment funds contributes to the economical and efficient use of state resources and creates momentum for sustainable development. This article analyzes the current management of state budget – funded capital construction investment expenditure in Bac Ninh Province, identifies its achievements, limitations, and underlying causes, and proposes several solutions to improve management effectiveness and contribute to the province’s socio-economic development in the coming period.
Keywords: Public administration; capital construction investment expenditure; state budget; public investment; Bac Ninh Province.
1. Đặt vấn đề
Đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước là một bộ phận quan trọng của đầu tư công, có vai trò tạo lập và hoàn thiện kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, nâng cao năng lực sản xuất, cải thiện chất lượng cung ứng dịch vụ công và tạo động lực thu hút các nguồn lực ngoài ngân sách. Ở cấp địa phương, hiệu quả quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản không chỉ được thể hiện ở quy mô vốn được bố trí mà còn ở khả năng lựa chọn đúng dự án, phân bổ vốn có trọng tâm, kiểm soát tiến độ và chi phí, bảo đảm chất lượng công trình, thực hiện giải ngân đúng quy định và đưa công trình vào khai thác đúng thời gian.
Đối với tỉnh Bắc Ninh, yêu cầu này càng trở nên cấp thiết khi địa phương đang phát triển mạnh theo hướng công nghiệp, đô thị và dịch vụ, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong vùng đồng bằng sông Hồng và trong các hành lang kinh tế kết nối với Thủ đô Hà Nội, các tỉnh, thành phố phía Bắc. Nhu cầu đầu tư phát triển hệ thống giao thông, hạ tầng đô thị, khu công nghiệp, giáo dục, y tế, văn hóa và các công trình hạ tầng thiết yếu ngày càng lớn, trong khi nguồn lực ngân sách nhà nước luôn có giới hạn.
Giai đoạn 2023-2025 đánh dấu những chuyển biến quan trọng trong quản lý tài chính – ngân sách và đầu tư công của tỉnh. Năm 2023, quyết toán chi đầu tư phát triển của ngân sách địa phương đạt khoảng 6.340 tỷ đồng. Năm 2024, theo báo cáo thẩm tra quyết toán ngân sách địa phương, chi đầu tư phát triển đạt 11.570,804 tỷ đồng, chiếm 23,9% tổng chi ngân sách địa phương. Sang năm 2025, trong bối cảnh tổ chức lại không gian phát triển và thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, quy mô nguồn lực đầu tư công của tỉnh có bước mở rộng đáng kể. Những kết quả này cho thấy vai trò ngày càng lớn của chi đầu tư phát triển từ ngân sách nhà nước đối với quá trình phát triển của Bắc Ninh, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao hơn nữa chất lượng quản lý toàn bộ chu trình đầu tư.
2. Thực trạng quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Ninh thời gian qua
Những năm gần đây, tỉnh Bắc Ninh đã quan tâm ưu tiên nguồn lực ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển, từng bước nâng cao hiệu quả quản lý và tổ chức thực hiện các dự án đầu tư công. Cùng với quá trình phát triển kinh tế – xã hội và yêu cầu hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng, quy mô nguồn lực dành cho đầu tư phát triển của tỉnh ngày càng lớn, đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với công tác lập kế hoạch, phân bổ, quản lý và sử dụng vốn đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước.
Theo Nghị quyết số 372/NQ-HĐND ngày 11/12/2024 của HĐND tỉnh về phê chuẩn quyết toán ngân sách tỉnh Bắc Ninh năm 2023, tổng chi ngân sách địa phương năm 2023 đạt 36.632,227 tỷ đồng, trong đó chi đầu tư phát triển đạt 6.339,989 tỷ đồng. Chi chuyển nguồn sang năm sau đạt 21.470,566 tỷ đồng. Năm 2024, tổng chi ngân sách địa phương đạt 38.102,465 tỷ đồng, bằng 171% dự toán; chi đầu tư phát triển đạt 11.570,804 tỷ đồng, bằng 139,2% dự toán tỉnh giao và chiếm 23,9% tổng chi ngân sách địa phương. Những con số trên cho thấy đầu tư phát triển tiếp tục là một trong những nhiệm vụ chi quan trọng của ngân sách địa phương, được tỉnh quan tâm bố trí nguồn lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng và tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế – xã hội.
Bước sang năm 2025, quy mô nguồn lực dành cho đầu tư công tiếp tục được mở rộng. Theo số liệu tổng hợp của cơ quan tài chính địa phương, tổng kế hoạch đầu tư công năm 2025 của tỉnh đạt 22.800,132 tỷ đồng; giá trị giải ngân đạt 19.444,646 tỷ đồng, bằng 85,3% kế hoạch. Đây là khối lượng vốn lớn, phản ánh yêu cầu đầu tư ngày càng cao của địa phương trong phát triển hạ tầng giao thông, đô thị, công nghiệp và các công trình có tính chất liên kết vùng. Trong năm 2025, tỉnh tập trung đẩy nhanh tiến độ thực hiện nhiều dự án trọng điểm như đường Vành đai 4 – Vùng Thủ đô Hà Nội, cầu Kênh Vàng, các tuyến đường tỉnh 295C, 285B, 277B và các dự án liên quan đến hạ tầng khu vực sân bay Gia Bình. Việc ưu tiên nguồn lực cho các dự án có tính kết nối, tạo động lực và tác động lan tỏa cho thấy xu hướng chuyển từ phân bổ vốn dàn trải sang tập trung nguồn lực cho những công trình có khả năng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội và mở rộng không gian phát triển của tỉnh.
Cùng với việc tăng cường nguồn lực, công tác tổ chức thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công có những chuyển biến tích cực. Trong 6 tháng đầu năm 2025, tính đến ngày 22/6, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công của tỉnh đạt 62,31% số vốn Chính phủ giao, cao nhất so với cùng kỳ 5 năm trước; trong đó, tỷ lệ giải ngân cùng kỳ các năm 2021, 2022, 2023 và 2024 lần lượt đạt 38,57%, 30,5%, 33% và 26,8%. Để thúc đẩy tiến độ thực hiện, UBND tỉnh đã tăng cường chỉ đạo, điều hành, ban hành các văn bản về đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, đồng thời thành lập các tổ công tác và tổ giúp việc để kiểm tra, đôn đốc, tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho các dự án. Việc thường xuyên rà soát tiến độ, xác định các dự án có tỷ lệ giải ngân thấp và tăng cường trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị, chủ đầu tư đã góp phần nâng cao tính chủ động trong tổ chức thực hiện kế hoạch đầu tư công.
Đến năm 2026, trong bối cảnh yêu cầu phát triển kết cấu hạ tầng và mở rộng không gian kinh tế ngày càng lớn, công tác quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tiếp tục đứng trước yêu cầu phải nâng cao cả về quy mô và chất lượng. Việc triển khai các dự án hạ tầng giao thông quan trọng, các công trình kết nối liên vùng và các dự án có tính chất động lực đòi hỏi tỉnh phải tiếp tục ưu tiên nguồn lực cho đầu tư phát triển, đồng thời nâng cao khả năng hấp thụ vốn và hiệu quả sử dụng ngân sách. Trong bối cảnh đó, trọng tâm quản lý không chỉ dừng ở việc bảo đảm đủ vốn và đẩy nhanh giải ngân mà cần chuyển mạnh sang kiểm soát chất lượng chuẩn bị đầu tư, tiến độ thực hiện, chi phí, chất lượng công trình và hiệu quả đầu ra của từng dự án. Đây là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm nguồn lực ngân sách nhà nước thực sự phát huy vai trò dẫn dắt, tạo nền tảng cho thu hút đầu tư và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới.
Bên cạnh những kết quả đạt được, quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tại tỉnh Bắc Ninh vẫn còn một số hạn chế. Khả năng hấp thụ vốn và tiến độ giải ngân giữa các dự án, chủ đầu tư chưa đồng đều; một bộ phận nguồn vốn chưa được giải ngân hết trong năm, dẫn đến phải chuyển nguồn hoặc điều chỉnh kế hoạch vốn. Năm 2023, chi chuyển nguồn sang năm sau theo quyết toán ngân sách được phê chuẩn là 21.470,566 tỷ đồng; năm 2024, tình trạng kinh phí chuyển nguồn ở mức lớn tiếp tục được cơ quan thẩm tra ngân sách lưu ý. Mặc dù chuyển nguồn có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân và được thực hiện theo quy định, quy mô chuyển nguồn lớn vẫn đặt ra yêu cầu phải nâng cao hơn nữa chất lượng lập kế hoạch vốn và năng lực tổ chức thực hiện.
Bên cạnh đó, một số dự án còn gặp khó khăn trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, thủ tục đất đai, quy hoạch và thủ tục đầu tư xây dựng; năng lực quản lý dự án giữa các chủ đầu tư chưa đồng đều; chất lượng chuẩn bị đầu tư ở một số dự án chưa thật sự sát với điều kiện thực tế. Sự phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong một số khâu của chu trình đầu tư chưa đồng bộ cũng có thể làm kéo dài thời gian thực hiện, ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân và hiệu quả sử dụng vốn ngân sách.
Những hạn chế trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó các yếu tố về quy mô và tính chất phức tạp của dự án, giải phóng mặt bằng, đất đai và thủ tục đầu tư là những nguyên nhân khách quan chủ yếu; về chủ quan, chất lượng chuẩn bị đầu tư, năng lực tổ chức thực hiện của một số chủ đầu tư, khả năng dự báo tiến độ và nhu cầu vốn, cũng như sự phối hợp giữa các cơ quan liên quan vẫn cần tiếp tục được nâng cao.
3. Giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản từ ngân sách nhà nước tỉnh Bắc Ninh
Một là, nâng cao chất lượng lập kế hoạch, lựa chọn và phân bổ vốn đầu tư xây dựng cơ bản theo hướng tập trung, có trọng tâm, trọng điểm
Trong điều kiện nhu cầu đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng ngày càng lớn, trong khi nguồn lực ngân sách nhà nước có giới hạn, tỉnh Bắc Ninh cần tiếp tục đổi mới công tác lập kế hoạch và phân bổ vốn đầu tư theo hướng chủ động, có căn cứ và gắn chặt với khả năng cân đối nguồn lực. Việc lập kế hoạch đầu tư công cần được thực hiện trên cơ sở bám sát quy hoạch tỉnh, quy hoạch vùng, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, kế hoạch tài chính – ngân sách nhà nước và định hướng phát triển dài hạn của địa phương. Trong đó, cần xác định rõ danh mục các công trình, dự án ưu tiên theo từng giai đoạn, tránh tình trạng đầu tư dàn trải, phân tán nguồn lực hoặc bố trí vốn vượt quá khả năng cân đối của ngân sách.
Cùng với đó, cần thực hiện nghiêm nguyên tắc ưu tiên bố trí vốn cho các dự án đã hoàn thành, dự án chuyển tiếp có khả năng hoàn thành trong kỳ kế hoạch, các dự án có tính cấp thiết, có khả năng giải ngân và phát huy hiệu quả nhanh; hạn chế tối đa việc bố trí vốn cho các dự án chưa hoàn thiện thủ tục đầu tư, chưa xác định rõ khả năng giải phóng mặt bằng hoặc chưa đủ điều kiện triển khai. Đối với các dự án khởi công mới, cần đánh giá đầy đủ sự cần thiết, tính cấp bách, hiệu quả kinh tế – xã hội và khả năng cân đối vốn trước khi quyết định đầu tư.
Đặc biệt, đối với các dự án quy mô lớn, dự án hạ tầng giao thông có tính chất liên vùng và các công trình có tổng mức đầu tư cao, cần đánh giá toàn diện nhu cầu vốn trong suốt vòng đời dự án, khả năng bố trí vốn trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và tác động của dự án đến cân đối ngân sách địa phương. Việc phân bổ vốn cần gắn với tiến độ thực hiện thực tế, khả năng hấp thụ vốn và kết quả đầu ra của từng dự án, từng chủ đầu tư. Đồng thời, cần tăng cường rà soát, đánh giá danh mục đầu tư định kỳ để kịp thời điều chỉnh, điều chuyển vốn từ những dự án chậm triển khai, giải ngân thấp sang các dự án có khả năng thực hiện tốt hơn theo đúng quy định. Qua đó, bảo đảm mỗi đồng vốn ngân sách được phân bổ đúng địa chỉ, tập trung vào những công trình có khả năng tạo ra giá trị gia tăng và tác động lan tỏa cao đối với phát triển kinh tế – xã hội.
Hai là, nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, tổ chức thực hiện và tháo gỡ các điểm nghẽn trong quá trình triển khai dự án
Thực tiễn cho thấy, chất lượng của khâu chuẩn bị đầu tư có ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ, chi phí và hiệu quả của toàn bộ vòng đời dự án. Vì vậy, tỉnh Bắc Ninh cần xác định chuẩn bị đầu tư là một trong những khâu có tính quyết định, cần được thực hiện thận trọng, khoa học và thực chất. Trước khi quyết định đầu tư và bố trí nguồn vốn lớn, cần tổ chức khảo sát, đánh giá đầy đủ về sự cần thiết, quy mô, địa điểm, điều kiện thực hiện, tổng mức đầu tư, nguồn vốn, hiệu quả kinh tế – xã hội và các yếu tố có thể tác động đến tiến độ dự án.
Đối với các dự án có quy mô lớn, cần chủ động xây dựng phương án giải phóng mặt bằng, tái định cư, chuẩn bị quỹ đất và nguồn nguyên vật liệu ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án. Các nội dung liên quan đến quy hoạch, đất đai, môi trường, thiết kế, đấu thầu và các thủ tục pháp lý cần được rà soát, hoàn thiện sớm, hạn chế tình trạng dự án đã được bố trí vốn nhưng chưa đủ điều kiện triển khai hoặc phải điều chỉnh nhiều lần trong quá trình thực hiện. Đối với các dự án có nguy cơ phát sinh vướng mắc lớn, cần xây dựng phương án xử lý rủi ro ngay từ đầu, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong từng khâu.
Bên cạnh việc nâng cao chất lượng chuẩn bị đầu tư, tỉnh cần tăng cường các biện pháp tháo gỡ những điểm nghẽn trực tiếp ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án, nhất là công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, tái định cư và các thủ tục về đất đai. Đối với những dự án trọng điểm, cần thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, phân công rõ cơ quan chủ trì và cơ quan phối hợp, xây dựng tiến độ xử lý cụ thể đối với từng vướng mắc. Các cơ quan quản lý nhà nước cần chủ động đồng hành cùng chủ đầu tư trong quá trình thực hiện, kịp thời giải quyết những vấn đề thuộc thẩm quyền, không để tình trạng hồ sơ bị kéo dài qua nhiều khâu, nhiều cấp.
Đồng thời, cần nâng cao năng lực của các chủ đầu tư và ban quản lý dự án, nhất là năng lực lập kế hoạch, quản lý tiến độ, kiểm soát chi phí, quản lý hợp đồng và xử lý các vấn đề phát sinh. Đối với những dự án có quy mô lớn, phức tạp, cần bố trí đội ngũ cán bộ có chuyên môn phù hợp, tăng cường thuê tư vấn có năng lực khi cần thiết. Thực hiện tốt giải pháp này sẽ góp phần hạn chế điều chỉnh dự án, điều chỉnh tổng mức đầu tư, giảm thời gian thực hiện và tạo tiền đề để nâng cao hiệu quả giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản.
Ba là, nâng cao hiệu quả giải ngân, tăng cường kiểm soát chi phí, chất lượng công trình và quản lý chặt chẽ chuyển nguồn vốn
Giải ngân vốn đầu tư xây dựng cơ bản cần được xác định là kết quả của một chu trình đầu tư được chuẩn bị và tổ chức thực hiện tốt, không nên coi tỷ lệ giải ngân là mục tiêu duy nhất. Do đó, tỉnh Bắc Ninh cần tiếp tục đẩy mạnh giải ngân đi đôi với bảo đảm chất lượng công trình, hiệu quả sử dụng vốn và tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật. Việc thúc đẩy giải ngân cần tránh tư duy chạy theo thành tích hoặc giải ngân bằng mọi giá, bởi nếu chỉ tập trung vào tốc độ mà xem nhẹ chất lượng hồ sơ, chất lượng công trình và hiệu quả đầu tư sẽ tiềm ẩn nguy cơ thất thoát, lãng phí và phát sinh sai phạm.
Tỉnh cần xây dựng cơ chế theo dõi, giám sát tiến độ giải ngân theo từng dự án, từng chủ đầu tư và từng nhóm nguyên nhân. Đối với những dự án giải ngân thấp, cần xác định rõ nguyên nhân thuộc về giải phóng mặt bằng, thủ tục đầu tư, năng lực chủ đầu tư, nhà thầu hay các yếu tố khách quan khác để có biện pháp xử lý phù hợp. Trên cơ sở đó, kịp thời điều chỉnh hoặc điều chuyển vốn đối với những dự án không có khả năng giải ngân theo kế hoạch sang các dự án có khả năng hấp thụ vốn tốt hơn theo quy định, hạn chế tối đa tình trạng vốn nằm chờ hoặc phải chuyển nguồn kéo dài.
Song song với thúc đẩy giải ngân, cần tăng cường kiểm soát toàn bộ chi phí đầu tư từ khâu xác định chủ trương, lập và thẩm định dự án, xác định tổng mức đầu tư, lập dự toán, lựa chọn nhà thầu đến nghiệm thu, thanh toán và quyết toán. Đặc biệt, cần kiểm soát chặt chẽ các trường hợp điều chỉnh dự án, điều chỉnh tổng mức đầu tư, phát sinh khối lượng và điều chỉnh giá hợp đồng; bảo đảm các nội dung điều chỉnh phải có căn cứ, đúng thẩm quyền và thực sự cần thiết. Công tác kiểm soát chi qua hệ thống Kho bạc Nhà nước cần tiếp tục phát huy vai trò trong việc bảo đảm thanh toán vốn đúng đối tượng, đúng chế độ và đúng quy định.
Đồng thời, cần kiểm soát chặt chẽ tình trạng tạm ứng vốn, bảo đảm thu hồi tạm ứng đúng thời hạn; không để phát sinh nợ đọng xây dựng cơ bản và hạn chế tình trạng bố trí vốn vượt quá khả năng thực hiện. Đối với các khoản vốn chuyển nguồn, cần phân loại cụ thể theo nguyên nhân và mức độ cần thiết. Những khoản chuyển nguồn do nguyên nhân khách quan, chính đáng cần được xây dựng kế hoạch sử dụng cụ thể; đối với trường hợp chuyển nguồn do nguyên nhân chủ quan, cần xác định trách nhiệm của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu. Đồng thời, đẩy nhanh quyết toán các dự án hoàn thành, xử lý dứt điểm những dự án đã hoàn thành nhưng còn tồn đọng hồ sơ quyết toán, qua đó nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý tài sản hình thành từ vốn ngân sách nhà nước.
Bốn là, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tăng cường kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình trong quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản
Trong bối cảnh yêu cầu cải cách hành chính và phân cấp, phân quyền ngày càng được đẩy mạnh, tỉnh Bắc Ninh cần tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế phân công, phân cấp trong quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền và rõ trách nhiệm. Việc phân cấp cần tạo điều kiện để các cơ quan, đơn vị và địa phương chủ động tổ chức thực hiện nhiệm vụ, rút ngắn thời gian xử lý công việc và nâng cao tính linh hoạt trong điều hành; đồng thời phải đi đôi với cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình tương ứng.
Cần xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong toàn bộ chu trình đầu tư, từ khâu lập kế hoạch, lựa chọn dự án, chuẩn bị đầu tư, phân bổ vốn đến tổ chức thi công, giải ngân, nghiệm thu và quyết toán. Đặc biệt, cần gắn trách nhiệm của người đứng đầu với tiến độ và hiệu quả thực hiện dự án thuộc phạm vi quản lý. Đối với các dự án chậm tiến độ, giải ngân thấp do nguyên nhân chủ quan, cần làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và cá nhân có liên quan; có biện pháp chấn chỉnh, xử lý phù hợp. Ngược lại, đối với những trường hợp đã chủ động, quyết liệt tháo gỡ khó khăn nhưng dự án vẫn bị ảnh hưởng bởi các nguyên nhân khách quan, cần có cơ chế đánh giá khách quan, toàn diện, tránh tình trạng quy trách nhiệm một cách máy móc, dẫn đến tâm lý né tránh, sợ sai, không dám quyết định.
Cùng với đó, cần tăng cường kiểm tra, giám sát theo hướng có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào những dự án có tổng mức đầu tư lớn, dự án chậm tiến độ, dự án có điều chỉnh tổng mức đầu tư nhiều lần hoặc có tỷ lệ giải ngân thấp. Hoạt động kiểm tra cần chuyển mạnh từ xử lý sau khi phát sinh sai phạm sang chủ động nhận diện và cảnh báo rủi ro ngay trong quá trình thực hiện. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát của HĐND, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội và cộng đồng dân cư đối với các dự án đầu tư công có liên quan trực tiếp đến đời sống nhân dân.
Đặc biệt, cần tăng cường công khai, minh bạch thông tin về kế hoạch vốn, tiến độ thực hiện, tình hình giải ngân và kết quả đầu tư các dự án theo quy định. Việc minh bạch hóa thông tin không chỉ góp phần nâng cao trách nhiệm giải trình của cơ quan quản lý và chủ đầu tư mà còn tạo điều kiện để xã hội tham gia giám sát, qua đó góp phần phòng ngừa thất thoát, lãng phí và nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước.
Năm là, đẩy mạnh chuyển đổi số, quản lý đầu tư theo kết quả và phát huy vai trò dẫn dắt của đầu tư công trong huy động nguồn lực xã hội
Chuyển đổi số cần được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm hiện đại hóa phương thức quản lý chi đầu tư xây dựng cơ bản tại tỉnh Bắc Ninh. Tỉnh cần từng bước xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu thống nhất về đầu tư công, kết nối thông tin giữa các khâu từ lập kế hoạch, phân bổ vốn, quản lý dự án, theo dõi tiến độ, giải ngân, nghiệm thu đến quyết toán. Trên cơ sở dữ liệu được cập nhật đầy đủ và thống nhất, có thể hình thành hệ thống theo dõi tiến độ đầu tư theo thời gian thực, qua đó giúp cơ quan quản lý kịp thời nhận diện những dự án có nguy cơ chậm tiến độ, giải ngân thấp hoặc phát sinh chi phí bất thường.
Việc ứng dụng công nghệ số cần hướng tới xây dựng hệ thống quản lý đầu tư công có khả năng tích hợp và phân tích dữ liệu, hỗ trợ cơ quan quản lý trong dự báo nhu cầu vốn, đánh giá khả năng giải ngân và ra quyết định điều hành. Đồng thời, cần đẩy mạnh số hóa hồ sơ, quy trình xử lý thủ tục đầu tư và chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan có liên quan, góp phần giảm thời gian xử lý, hạn chế việc cung cấp thông tin nhiều lần và nâng cao tính minh bạch trong quản lý.
Cùng với chuyển đổi số, cần từng bước chuyển từ tư duy quản lý chủ yếu dựa trên đầu vào và tiến độ giải ngân sang quản lý theo kết quả và hiệu quả đầu ra. Khi đánh giá một dự án đầu tư xây dựng cơ bản, ngoài việc xem xét tỷ lệ giải ngân và tiến độ thực hiện, cần quan tâm đến chất lượng công trình, thời gian khai thác, khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội, hiệu quả sử dụng tài sản sau đầu tư và mức độ đóng góp vào tăng trưởng của địa phương. Đối với các dự án đã hoàn thành, cần tăng cường đánh giá sau đầu tư để xác định mức độ đạt được so với mục tiêu ban đầu, qua đó rút kinh nghiệm cho việc lựa chọn và triển khai các dự án tiếp theo.
Trong điều kiện nhu cầu đầu tư phát triển của Bắc Ninh ngày càng lớn, ngân sách nhà nước cần được sử dụng theo hướng tạo nền tảng và dẫn dắt, thay vì bao cấp hoặc đầu tư thay cho khu vực tư nhân. Tỉnh cần ưu tiên nguồn vốn ngân sách cho những lĩnh vực có tính chất thiết yếu, có tác động lan tỏa lớn và khu vực tư nhân khó có khả năng tự đầu tư, nhất là hạ tầng giao thông kết nối, hạ tầng đô thị, hạ tầng xã hội và các công trình có tính chất liên vùng. Trên cơ sở đó, cần chủ động huy động các nguồn lực ngoài ngân sách thông qua hợp tác công – tư và các hình thức đầu tư phù hợp với quy định pháp luật.
Việc kết hợp giữa nguồn lực ngân sách nhà nước với nguồn lực của khu vực tư nhân sẽ giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn công, mở rộng quy mô đầu tư mà không tạo áp lực quá lớn lên cân đối ngân sách địa phương. Quan trọng hơn, cách tiếp cận này sẽ góp phần phát huy vai trò “vốn mồi” của đầu tư công, tạo dựng hệ thống kết cấu hạ tầng đồng bộ, mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực thu hút đầu tư tư nhân. Đây là hướng đi có ý nghĩa lâu dài đối với Bắc Ninh trong quá trình phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực công.
Tài liệu tham khảo:
Quốc hội (2025). Luật Ngân sách nhà nước năm 2025.
Quốc hội (2024). Luật Đầu tư công năm 2025.
Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2024). Nghị quyết số 372/NQ-HĐND ngày 11/12/2024 về phê chuẩn quyết toán ngân sách tỉnh Bắc Ninh năm 2023.
Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2023). Nghị quyết số 245/NQ-HĐND ngày 08/12/2023 về điều hành ngân sách cuối năm 2023; xây dựng dự toán ngân sách địa phương, phương án phân bổ ngân sách cấp tỉnh năm 2024.
Hội đồng nhân dân tỉnh Bắc Ninh, Ban Kinh tế – Ngân sách (2025). Báo cáo thẩm tra Báo cáo quyết toán ngân sách địa phương năm 2024.
Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Ninh (2025). Công khai số liệu quyết toán ngân sách nhà nước năm 2024 của tỉnh Bắc Ninh.
Sở Tài chính tỉnh Bắc Ninh (2026). Kết quả công tác năm 2025 của Sở Tài chính.
Cổng Thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh (2025). Tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công trong 6 tháng đầu năm 2025 cao nhất so với cùng kỳ của 5 năm gần đây.
Cổng Thông tin điện tử tỉnh Bắc Ninh (2025). Giải ngân vốn đầu tư công 9 tháng năm 2025 cao hơn cùng kỳ.
Nguyễn Xuân Tùng (2026). Bộ tiêu chí đánh giá công tác quản lý nhà nước về đầu tư xây dựng cơ bản từ vốn ngân sách nhà nước cấp tỉnh. Tạp chí Quản lý nhà nước https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/02/10/bo-tieu-chi-danh-gia-cong-tac-quan-ly-nha-nuoc-ve-dau-tu-xay-dung-co-ban-tu-von-ngan-sach-nha-nuoc-cap-tinh/
