An administrative science approach to studying the restructuring of organizational apparatuses and administrative units and the operation of two-tier local governments
TS. Nguyễn Thị Hà
Học viện Hành chính và Quản trị công
TS. Lê Thị Hải Nam
Trường Đại học Văn Lang
(Quanlynhanuoc.vn) – Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, mang tính cải cách sâu rộng và chưa từng có tiền lệ, tác động trực tiếp đến tổ chức và hoạt động của nền hành chính nhà nước ở địa phương. Chính vì vậy, trong quá trình thực hiện, bên cạnh những thuận lợi, chắc chắn sẽ đối diện với nhiều khó khăn, thách thức do nhiều lý do khác nhau. Do đó, việc tiếp cận nghiên cứu sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành của chính quyền địa phương hai cấp từ góc nhìn khoa học hành chính là cần thiết. Bài viết làm rõ một số vấn đề về hành chính nhà nước và khoa học hành chính; phân tích sự cần thiết nghiên cứu thực tiễn tác động việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và cách thức vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ góc nhìn của khoa học hành chính; đồng thời, đề xuất một số phương pháp nghiên cứu nhằm góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh mới.
Từ khóa: Khoa học hành chính; tổ chức bộ máy; đơn vị hành chính; vận hành chính quyền địa phương hai cấp.
Abstract: The restructuring of the organizational apparatus and the implementation of the two-tier local government model in Vietnam constitute a major policy of the Party and the State. This reform is far-reaching and unprecedented, directly affecting the organization and operation of the state administrative system at the local level. Therefore, alongside favorable conditions, its implementation will inevitably face numerous difficulties and challenges arising from various causes. It is thus necessary to study the restructuring of the organizational apparatus and administrative units and the operation of two-tier local governments from the perspective of administrative science. The article clarifies several issues concerning state administration and administrative science; analyzes the need for empirical research into the impacts of restructuring the organizational apparatus and administrative units and the operation of the two-tier local government model from the perspective of administrative science; and proposes several research methods to help provide a scientific basis for policymaking and the implementation of the two-tier local government model in the new context.
Keywords: Administrative science; organizational apparatus; administrative units; operation of two-tier local governments.
1. Đặt vấn đề
Trong tiến trình cải cách tổ chức bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, việc sắp xếp tổ chức bộ máy gắn với thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Việt Nam được xác định là một bước cải cách mạnh mẽ và có tác động sâu rộng, trực tiếp đến tổ chức bộ máy hành chính nhà nước ở địa phương. Mô hình này không chỉ đơn thuần là sự điều chỉnh về số lượng cấp chính quyền hay giảm tầng nấc trung gian mà còn là sự điều chỉnh căn bản về phân công, phân cấp, phân quyền, về phương thức điều hành và mối quan hệ quản trị giữa các chủ thể trong hệ thống hành chính địa phương.
So với các giai đoạn cải cách trước đây, việc cải cách chủ yếu tập trung vào sắp xếp đơn vị hành chính, điều chỉnh địa giới hành chính, sáp nhập hoặc chia tách đơn vị hành chính, việc thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp lần này đặt ra yêu cầu cải cách mang tính đồng bộ hơn bao trùm cả về tổ chức bộ máy, chức năng, nhiệm vụ, cơ chế vận hành và phương thức quản trị địa phương. Điều này làm gia tăng mức độ tác động của cải cách hành chính đối với hoạt động quản lý nhà nước và quản lý phát triển xã hội ở địa phương.
Thực tiễn triển khai hơn một năm cho thấy, bên cạnh những kỳ vọng về tinh giản đầu mối, giảm trùng lắp chức năng, nâng cao tính linh hoạt, tính hiệu quả quản lý, điều hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp cũng đặt ra nhiều vấn đề mới, như: tổ chức bộ máy sau sắp xếp vận hành; quản lý nhân sự ra sao; quản lý tài sản công như thế nào, khả năng đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước và cung ứng dịch vụ công của chính quyền địa phương; mối quan hệ giữa các cấp chính quyền trong điều kiện thay đổi cấu trúc tổ chức; năng lực thực thi công vụ của cán bộ, công chức có đáp ứng yêu cầu mới hay không; phân cấp, phân quyền, ủy quyền và việc bảo đảm tính thông suốt trong hoạt động hành chính; hiệu quả quản trị địa phương và mức độ đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp.
Những vấn đề nêu trên đòi hỏi phải tiếp tục nghiên cứu, đánh giá một cách toàn diện, có hệ thống và dựa trên cách tiếp cận khoa học phù hợp. Chính vì vậy, nghiên cứu sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ góc nhìn của khoa học hành chính có ý nghĩa quan trọng, không chỉ về mặt lý luận mà còn về mặt thực tiễn quản lý phát triển xã hội trong bối cảnh mới.
2. Hành chính nhà nước và khoa học hành chính
2.1. Hành chính nhà nước
Hành chính nhà nước là một khái niệm trung tâm trong nghiên cứu tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước. Theo cách tiếp cận ba mặt quyền lực của nhà nước bao gồm lập pháp, hành pháp và tư pháp thì hành chính nhà nước được hiểu là hoạt động của bộ máy hành chính, hành pháp, cơ quan chấp hành và điều hành của nhà nước, đứng đầu là chính phủ và cuối cùng là xã/ phường, thị trấn (còn gọi là cấp xã) và được đặt dưới mối quan hệ với nhà nước.
Theo nghĩa rộng, hành chính nhà nước được hiểu là hoạt động tổ chức, điều hành và thực thi quyền lực nhà nước nhằm bảo đảm sự vận hành ổn định của xã hội và thực hiện các mục tiêu quản lý một cách có hiệu quả (Học viện Hành chính Quốc gia, 2021, tr. 24).
Theo cách hiểu này, hành chính nhà nước không chỉ là hoạt động chấp hành pháp luật mà còn bao hàm quá trình tổ chức thực hiện chính sách, cung ứng dịch vụ công và quản trị hành chính công hướng tới hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.
Trong nghiên cứu khoa học, hành chính nhà nước có thể được tiếp cận theo một số hướng chủ yếu, như: (1) Tiếp cận theo góc độ pháp lý xem hành chính nhà nước là hoạt động chấp hành – điều hành, nhấn mạnh tính hợp hiến, hợp pháp của tổ chức và hoạt động hành chính. (2) Tiếp cận theo góc độ quản lý coi hành chính như một quá trình quản lý các nguồn lực công nhằm đạt được mục tiêu đã xác định. (3) Tiếp cận theo góc độ hệ thống xem hành chính nhà nước là một chỉnh thể bao gồm nhiều yếu tố cấu thành có mối quan hệ tương tác lẫn nhau. Trong bài viết này, nhóm tác giả lựa chọn cách tiếp cận hệ thống, hành chính nhà nước là một chỉnh thể hệ thống, với các yếu tố cấu thành bao gồm: thể chế hành chính, bộ máy hành chính, nguồn lực con người, nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất, trang thiết bị làm việc, nguồn lực công nghệ… Đối với nguồn lực con người của hành chính công khi nghiên cứu, phân tích có nguồn lực đo lường được như số lượng, trình độ, cơ cấu độ tuổi… nhưng có một mặt tác động khá toàn diện, song khó đo lường định lượng, đó là: phẩm chất đạo đức công, văn hóa công vụ. Tuy nhiên, cả hai khía cạnh này đều có tác động biện chứng, có mối liên hệ qua lại lẫn nhau.
2.2. Khoa học hành chính
Trong lịch sử phát triển của khoa học, khoa học hành chính hình thành và phát triển gắn liền với quá trình hình thành Nhà nước hiện đại. Do đó, trên thế giới, khoa học hành chính được nghiên cứu từ cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX, thời kỳ này khoa học hành chính ở phương Tây có cách tiếp cận quản lý và tổ chức. Trong công trình nghiên cứu của Thomas W. Wilson (1887), đã tổng kết kinh nghiệm về quan hệ giữa lập pháp và hành pháp trong thực tiễn hành chính công ở phương Tây vào thời kỳ đầu của công nghiệp hóa, với luận điểm nổi tiếng về sự tách biệt tương đối giữa chính trị và hành chính được coi là dấu mốc quan trọng đặt nền móng cho khoa học hành chính hiện đại. Theo đó, khoa học hành chính được nhìn nhận như một lĩnh vực kỹ thuật – quản lý, cần được nghiên cứu bằng các phương pháp khoa học nhằm nâng cao hiệu quả và tính chuyên nghiệp của bộ máy hành chính. Theo T.W.Wilson hành chính công phải dựa trên cơ sở một ngành khoa học quản lý và độc lập với chính trị học truyền thống. Tuy nhiên, Thomas Woodrow Wilson (1856 – 1924) – nhà chính trị học, Tổng thống thứ 28 của Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh hành chính công phải thực hiện theo các ý tưởng chính trị và hiến pháp quốc gia (Wilson, W.,1887, tr.197-222).
Trên nền tảng đó, các lý thuyết quản lý cổ điển như quản lý khoa học của F.W. Taylor, lý thuyết hành chính của H. Fayol và mô hình của M. Weber đã góp phần hình thành tư duy khoa học về tổ chức bộ máy hành chính (Nguyễn Thành Vinh, 2012, tr.60). Trong giai đoạn này, khoa học hành chính tập trung nghiên cứu cấu trúc tổ chức, phân công lao động, thứ bậc quyền lực, quy trình và kỷ luật hành chính, coi bộ máy hành chính như một cỗ máy vận hành theo các nguyên tắc hợp lý nhằm đạt hiệu quả cao nhất.
Vào cuối thế kỷ XX, trước những biến đổi mạnh mẽ của môi trường kinh tế – xã hội và những hạn chế của mô hình hành chính quan liêu truyền thống, khoa học hành chính ở phương Tây tiếp tục phát triển theo hướng mở rộng và liên ngành. Các lý thuyết hành vi, lý thuyết hệ thống, quản lý công mới (New Public Management) và quản trị công (Public Governance) lần lượt ra đời, làm thay đổi cách tiếp cận đối với hành chính nhà nước. Hành chính không còn được nhìn nhận đơn thuần là bộ máy chấp hành mà là một hệ thống quản trị phức hợp, trong đó Nhà nước tương tác với thị trường và xã hội để giải quyết các vấn đề công.
Lý luận hành chính công thời kỳ này được coi là nền tảng của hành chính công truyền thống với ba bộ phận: lý luận tách rời hành chính và chính trị, lý luận tổ chức hành chính, lý luận hành chính theo hướng quản lý khoa học. Đây là giai đoạn các học giả hành chính tại nhiều quốc gia phát triển bắt đầu tiếp thu những ưu điểm của mô hình quản lý doanh nghiệp. Họ cho rằng các cơ quan thuộc khu vực công của chính phủ có thể vận dụng kỹ thuật, phương pháp quản lý của khu vực tư, bởi hoạt động quản lý ở doanh nghiệp tư nhân và hành chính công có những điểm giống nhau về chức năng, xây dựng kế hoạch, tổ chức điều hành nên có thể tham khảo học tập lẫn nhau. Các quan điểm tiếp cận về tính hiệu quả cho sự vận hành bộ máy nhà nước trên cơ sở các thành tựu đã đạt được của khu vực tư là căn cứ cơ bản để bước đầu hình thành phương thức quản lý công theo một cách tiếp cận mới hơn.
Ở Việt Nam, hành chính nhà nước là một lĩnh vực được nghiên cứu và giảng dạy tương đối sớm, gắn với quá trình xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, khác với một số quốc gia phương Tây, khoa học hành chính ở Việt Nam chưa được xác lập rõ ràng như một ngành khoa học độc lập, mà chủ yếu được tiếp cận nghiên cứu mang tính liên ngành gắn với các nghiên cứu về hành chính nhà nước, quản lý nhà nước và cải cách hành chính. Các nghiên cứu về hành chính thường vận dụng tổng hợp tri thức của nhiều ngành khoa học khác nhau nhằm phân tích tổ chức và hoạt động của nền hành chính. Đặc biệt, từ khi thực hiện công cuộc đổi mới, cùng với yêu cầu cải cách hành chính và hội nhập quốc tế, nghiên cứu hành chính nhà nước ở Việt Nam dần chuyển sang cách tiếp cận đa chiều hơn.
Các nghiên cứu về quản lý công, quản trị công, tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, chất lượng dịch vụ công ngày càng được chú trọng. Trong bối cảnh đó, khoa học hành chính được hiểu theo nghĩa rộng như một lĩnh vực nghiên cứu liên ngành, tích hợp tri thức của khoa học quản lý, luật học và khoa học xã hội nhằm phục vụ yêu cầu cải cách nền hành chính nhà nước và quản trị nhà nước.
Xét về bản chất, khoa học hành chính là lĩnh vực nghiên cứu cách thức tổ chức, vận hành và nâng cao hiệu quả của bộ máy hành chính nhà nước trong quản lý xã hội. Do đó, nghiên cứu khoa học hành chính không chỉ từ góc độ pháp lý hay tổ chức, mà còn từ góc độ quản trị, hành vi công vụ và tác động xã hội. Khoa học hành chính không chỉ nghiên cứu tổ chức bộ máy hành chính, mà còn nghiên cứu con người trong bộ máy, quy trình hành chính, cơ chế ra quyết định, mối quan hệ giữa các chủ thể hành chính và tác động của hành chính đối với xã hội.
Trong phạm vi bài viết, khoa học hành chính được sử dụng như một khung tiếp cận nghiên cứu liên ngành nhằm phân tích việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành của chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh cải cách hành chính và đổi mới quản trị công hiện nay. Theo đó, nội hàm của khoa học hành chính thể hiện ở việc nghiên cứu các vấn đề cốt lõi, như: (1) Thể chế hành chính; (2) Tổ chức bộ máy hành chính; (3) Chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền của các chủ thể hành chính; (4) Quy trình và phương thức vận hành của nền hành chính; (5) Nguồn nhân lực hành chính và năng lực thực thi công vụ; (6) Hiệu quả quản trị và chất lượng cung ứng dịch vụ công. Từ nội hàm này, khoa học hành chính cung cấp hệ thống tiêu chí và công cụ phân tích phù hợp để nghiên cứu việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Do đó, đặc trưng của khoa học hành chính là tính liên ngành. Khác với các ngành khoa học khác có đối tượng và phương pháp nghiên cứu tương đối ổn định, khoa học hành chính hình thành trên cơ sở tích hợp tri thức của nhiều ngành khoa học khác nhau nhằm giải quyết các vấn đề phức tạp trong quản lý nhà nước và quản lý xã hội.
Thứ nhất, khoa học hành chính gắn bó chặt chẽ với khoa học quản lý, gắn với chức năng quản lý, bao gồm hoạch định, xây dựng kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo, kiểm soát, quản lý nguồn nhân lực và quản lý tài chính công được vận dụng để nghiên cứu cách thức vận hành của bộ máy hành chính. Đây là nền tảng quan trọng để phân tích hiệu quả hoạt động và năng lực điều hành của các cơ quan hành chính nhà nước.
Thứ hai, khoa học hành chính có mối liên hệ mật thiết với khoa học tổ chức bộ máy nhà nước. Các vấn đề về thiết kế tổ chức, phân tích, phân công, phối hợp công việc, phân cấp, phân quyền, kiểm soát quyền lực hành chính là những nội dung nghiên cứu cốt lõi, đặc biệt trong bối cảnh cải cách tổ chức bộ máy và đổi mới mô hình thực hiện chính quyền địa phương hai cấp như hiện nay.
Thứ ba, khoa học hành chính tiếp thu tri thức của các khoa học xã hội như xã hội học, tâm lý học, khoa học chính trị. Các nghiên cứu về hành vi công vụ, văn hóa hành chính, văn hóa công vụ, đạo đức công vụ; văn hoá số, quan hệ Nhà nước, xã hội, mức độ hài lòng của người dân đối với việc cung ứng dịch vụ công của nhà nước đã mở rộng phạm vi nghiên cứu của khoa học hành chính, giúp lý giải sâu sắc hơn tác động của hành chính nhà nước đối với quản lý, phát triển xã hội trong kỷ nguyên số.
Chính tính liên ngành này cho phép khoa học hành chính trở thành khung tiếp cận phù hợp để nghiên cứu các vấn đề cải cách hành chính phức tạp, trong đó có việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh mới.
3. Nghiên cứu sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành của chính quyền địa phương hai cấp từ khoa học hành chính
Trong điều kiện Việt Nam đang thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, khoa học hành chính đóng vai trò như một khung lý luận và phương pháp luận quan trọng. Cách tiếp cận này cho phép phân tích không chỉ sự thay đổi về tổ chức bộ máy, thiết kế tổ chức mà còn cả cơ chế vận hành, năng lực quản trị và tác động của cải cách hành chính đến sự phát triển bền vững của xã hội. Việc vận dụng khoa học hành chính giúp làm rõ mối quan hệ giữa tổ chức bộ máy và hiệu quả quản lý phát triển xã hội, giữa phân cấp, phân quyền và trách nhiệm giải trình, giữa tinh gọn bộ máy và chất lượng cung ứng dịch vụ công. Đây là những vấn đề cốt lõi cần được nghiên cứu sâu trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay. Bởi bản chất của cải cách hành chính suy cho đến cùng là phục vụ người dân và doanh nghiệp một cách tốt nhất có thể, mang lại sự hài lòng cho người dân, hướng tới xây dựng một xã hội phồn vinh, phát triển, người dân được hạnh phúc.
Việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính gắn với vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một quá trình cải cách có tính hệ thống, tác động đồng thời đến tổ chức, thể chế, con người và phương thức quản lý ở địa phương. Nếu chỉ tiếp cận nghiên cứu từ góc độ pháp lý hoặc tổ chức học thuần túy thì chưa đủ để phản ánh đầy đủ bản chất và tác động thực tiễn của quá trình cải cách này. Do đó, tiếp cận theo khoa học hành chính cho phép xem xét hành chính nhà nước như một hệ thống vận hành, trong đó các yếu tố tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, nguồn lực và phương thức điều hành có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Đây là cơ sở quan trọng để phân tích cách thức bộ máy hành chính địa phương vận hành sau sắp xếp, khả năng phối hợp giữa các cấp chính quyền và mức độ đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công.
Sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính có tác động trực tiếp đến quản lý phát triển xã hội ở địa phương. Chất lượng quản trị địa phương, hiệu quả cung ứng dịch vụ công, khả năng bảo đảm an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội đều chịu ảnh hưởng từ cách thức tổ chức và vận hành của chính quyền địa phương hai cấp. Do đó, nghiên cứu vấn đề này cần được đặt trong mối quan hệ với hiệu quả quản lý và kết quả phục vụ xã hội, chứ không chỉ dừng lại ở việc tinh gọn bộ máy về mặt hình thức. Với tư cách là một khung tiếp cận liên ngành, khoa học hành chính cho phép tích hợp các góc nhìn khác nhau để phân tích một cách toàn diện quá trình sắp xếp và vận hành chính quyền địa phương hai cấp, qua đó cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý phát triển xã hội trong bối cảnh mới.
4. Một số phương pháp tiếp cận nghiên cứu
Trên cơ sở tiếp cận khoa học hành chính như một lĩnh vực nghiên cứu liên ngành, bài viết sử dụng tổng hợp nhiều cách tiếp cận và phương pháp nghiên cứu nhằm phân tích một cách toàn diện việc sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh hiện nay. Thông qua đó tác giả đề xuất năm cách tiếp cận nghiên cứu sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp như sau:
Một là, tiếp cận từ thể chế/pháp luật hành chính nhằm phân tích mức độ phù hợp của hệ thống pháp luật, các quy định về tổ chức bộ máy, cơ chế phân cấp, phân quyền, ủy quyền và kiểm soát quyền lực hành chính trong điều kiện vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Cách tiếp cận này cho phép đánh giá sự thống nhất, đồng bộ và tính khả thi của khung thể chế hành chính đối với yêu cầu quản lý nhà nước và quản lý phát triển xã hội ở địa phương trong thời kỳ mới.
Hai là, tiếp cận từ tổ chức – chức năng, tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa cơ cấu tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính với chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước và quản lý phát triển xã hội của chính quyền địa phương. Qua đó, làm rõ mức độ phù hợp giữa tổ chức bộ máy sau sắp xếp với yêu cầu thực hiện chức năng, nhiệm vụ trong điều kiện giảm tầng nấc trung gian và thay đổi phương thức quản lý, điều hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ba là, tiếp cận quản trị công nhằm đánh giá hiệu quả điều hành, năng lực quản trị địa phương, mức độ phân định rõ trách nhiệm giữa các chủ thể quản lý, cơ chế phối hợp trong nội bộ bộ máy hành chính địa phương cũng như trách nhiệm giải trình của chính quyền địa phương trong quá trình vận hành mô hình hai cấp. Cách tiếp cận này đồng thời chú trọng xem xét mức độ đáp ứng nhu cầu của người dân, doanh nghiệp và chất lượng cung ứng dịch vụ công tại địa phương.
Bốn là, tiếp cận xã hội học hành chính nhằm phân tích các tác động xã hội của việc sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính đối với người dân, cộng đồng dân cư và đội ngũ cán bộ, công chức. Tiếp cận này giúp nhận diện những thay đổi về quan hệ hành chính, đạo đức công vụ, văn hóa công vụ, tâm lý cán bộ, công chức, viên chức và người lao động cũng như mức độ chấp nhận và đồng thuận xã hội đối với mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Năm là, tiếp cận so sánh và nghiên cứu trường hợp nhằm làm rõ sự khác biệt trong tổ chức và vận hành chính quyền địa phương hai cấp giữa các địa phương, qua đó rút ra những bài học kinh nghiệm có giá trị thực tiễn. Việc so sánh giữa các địa phương có điều kiện kinh tế – xã hội, quy mô dân số, đặc điểm địa lý khác nhau cho phép đánh giá khách quan hơn hiệu quả của mô hình và các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả thực hiện.
Ngoài ra còn kết hợp các phương pháp nghiên cứu định tính và định lượng. Phương pháp định tính được sử dụng thông qua phân tích văn bản pháp luật, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, các báo cáo tổng kết thực tiễn, cũng như tham vấn ý kiến chuyên gia nhằm làm rõ bối cảnh thể chế, tổ chức và cách thức vận hành của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Phương pháp định lượng được vận dụng nhằm phân tích, đo lường mức độ tác động của một số yếu tố đến hiệu quả vận hành bộ máy chính quyền địa phương, trong đó có thể sử dụng các kỹ thuật phân tích thống kê và hồi quy để nhận diện vai trò của các yếu tố bên trong và bên ngoài tổ chức.
Bên cạnh đó, bài viết nghiên cứu cũng xem xét tác động của các yếu tố môi trường bên trong và bên ngoài như bối cảnh hội nhập quốc tế, sự phát triển của khoa học công nghệ cao và tiến trình chuyển đổi số đối với tổ chức và vận hành của chính quyền địa phương hai cấp. Đây là những yếu tố ngày càng có ảnh hưởng lớn đến mô hình quản trị địa phương, phương thức điều hành, cung ứng dịch vụ công trên môi trường điện tử, yêu cầu về năng lực số, văn hóa số của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức và người lao động trong thời đại mới.
5. Kết luận
Thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp là một bước cải cách quan trọng trong tiến trình đổi mới tổ chức và hoạt động của nền hành chính nhà nước ở Việt Nam. Tiếp cận nghiên cứu sắp xếp tổ chức bộ máy, đơn vị hành chính và vận hành của chính quyền địa phương hai cấp từ góc nhìn khoa học hành chính là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh cải cách hành chính và đổi mới quản trị nhà nước, quản trị địa phương hiện nay. Cách tiếp cận này cho phép phân tích toàn diện cả tổ chức bộ máy và cách thức vận hành của nền hành chính địa phương, làm rõ các tác động đối với quản lý phát triển xã hội, từ đó góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước ở địa phương, góp phần thực hiện thành công mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Tài liệu tham khảo:
Đoàn Văn Dũng & Vũ Cẩm Lệ (2024). Khoa học hành chính ở Việt Nam – thực tiễn và một số vấn đề đặt ra. Tạp chí Quản lý nhà nước, số (336), tr. 62-66. https://doi.org/10.59394/qlnn.336.2024.743
Học viện Hành chính Quốc gia (2021). Giáo trình Hành chính học đại cương. Nxb Bách khoa Hà Nội.
Nguyễn Thị Hà (26/9/2024). Đổi mới sáng tạo cung ứng dịch vụ hành chính công đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiệu quả. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2024/09/26/doi-moi-sang-tao-trong-cung-ung-dich-vu-hanh-chinh-cong-dap-ung-yeu-cau-quan-tri-quoc-gia-hieu-qua/
Nguyễn Thành Vinh (2012). Khoa học quản lý đại cương. Nxb Giáo dục Việt Nam.
Wilson, W. (1887). The Study of Administration. Political Science Quarterly, 2(2).
