Digital culture development as a driver of digital transformation in state agencies
TS. Doãn Minh Thắng
Học viện Hành chính và Quản trị công
Email: thangdm@apag.edu.vn
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết phân tích vai trò của văn hóa số trong chuyển đổi số tại cơ quan nhà nước trên cơ sở tổng quan tài liệu và phân tích chính sách. Từ cách tiếp cận coi chuyển đổi số là sự thay đổi đồng thời về công nghệ, dữ liệu, tổ chức và hành vi, nghiên cứu làm rõ bốn thành tố của văn hóa số: hợp tác, ra quyết định dựa trên dữ liệu, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm và đổi mới liên tục. Trên cơ sở đó, bài viết đề xuất quy trình bốn bước gồm đánh giá hiện trạng, xác lập định hướng, tổ chức thực hiện và đo lường cải tiến; đồng thời kiến nghị các nhóm giải pháp về vai trò lãnh đạo, năng lực số, chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm giải trình và đánh giá chất lượng phục vụ. Kết quả tổng hợp cho thấy văn hóa số cần được xem là điều kiện tổ chức hỗ trợ chuyển đổi số, bên cạnh hạ tầng công nghệ và quản trị dữ liệu.
Từ khóa: Văn hóa số; chuyển đổi số; cơ quan nhà nước; quản trị dữ liệu; văn hóa tổ chức.
Abstract. This article analyzes the role of digital culture in digital transformation within government agencies based on a literature review and policy analysis. Adopting an approach that views digital transformation as a simultaneous shift in technology, data, organization, and behavior, the study identifies four key components of digital culture: collaboration, data-driven decision-making, a citizen- and business-centered approach, and continuous innovation. Based on this, the article proposes a four-step process consisting of assessing the current status, establishing a roadmap, organizing implementation, and measuring improvements; it also recommends sets of solutions regarding leadership, digital capabilities, data sharing, accountability, and service quality assessment. The synthesized results indicate that digital culture should be viewed as an organizational condition supporting digital transformation, alongside technological infrastructure and data governance.
Keywords: Digital culture; digital transformation; state agencies; data governance; organizational culture.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước không chỉ là số hóa hồ sơ hoặc đầu tư hệ thống công nghệ. Việc tái thiết kế quy trình, chia sẻ dữ liệu, phối hợp giữa các đơn vị và nâng cao trải nghiệm của người dân phụ thuộc đáng kể vào hành vi và chuẩn mực của tổ chức. World Economic Forum (2021) nhấn mạnh vai trò của con người và văn hóa trong chuyển đổi số, bên cạnh các lựa chọn công nghệ.
Văn hóa số có thể được hiểu là hệ thống giá trị, nhận thức, chuẩn mực và hành vi giúp các thành viên tổ chức sử dụng công nghệ và dữ liệu một cách có trách nhiệm, phối hợp hiệu quả và liên tục cải tiến phương thức phục vụ. Khái niệm này không đồng nhất với kỹ năng sử dụng phần mềm; cũng không thể thay thế các điều kiện cần về thể chế, nguồn lực, an toàn thông tin và chất lượng dữ liệu. Theo World Economic Forum (2021), văn hóa số gắn với hợp tác, tư duy dựa trên dữ liệu, định hướng khách hàng và đổi mới. Khi vận dụng vào khu vực công, “định hướng khách hàng” cần được diễn giải thành lấy người dân, doanh nghiệp và lợi ích công làm trung tâm, đồng thời bảo đảm công bằng trong tiếp cận dịch vụ.
Có thể xem công nghệ số, dữ liệu và văn hóa số là ba nhóm điều kiện tương tác trong chuyển đổi số. Công nghệ tạo khả năng xử lý và kết nối; dữ liệu hỗ trợ nhận diện vấn đề và ra quyết định; văn hóa số ảnh hưởng đến mức độ sẵn sàng sử dụng, chia sẻ và cải tiến các công cụ đó. Đây là khung phân tích tổng hợp của bài viết, không phải mô hình ba trụ cột đã được kiểm định thực nghiệm tại Việt Nam.
Khảo sát do Capgemini Digital Transformation Institute thực hiện trong tháng 3–4/2017 với 1.700 người tại 340 tổ chức cho thấy 62% người trả lời xếp vấn đề văn hóa vào nhóm rào cản hàng đầu đối với chuyển đổi số (Capgemini Digital Transformation Institute, 2017). Kết quả này phản ánh nhận thức của người tham gia khảo sát trong các tổ chức thuộc mẫu nghiên cứu, không phải tỷ lệ thất bại của dự án chuyển đổi số và không phải số liệu về cơ quan nhà nước Việt Nam. Bài viết sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu có chọn lọc, phân tích nội dung các báo cáo nghiên cứu và đối chiếu chính sách, nghiên cứu lý luận và đề xuất chính sách; không tiến hành khảo sát định lượng tại các cơ quan nhà nước Việt Nam. Vì vậy, các nhận định về tác động được trình bày dưới dạng cơ chế lý luận hoặc hàm ý quản trị, không phải kết quả kiểm định nhân quả.
2. Bốn thành tố của văn hóa số trong cơ quan nhà nước
Một là, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Cơ quan nhà nước cần tổ chức dịch vụ theo nhu cầu, hành trình và khả năng tiếp cận thực tế của người sử dụng; đồng thời chú ý người cao tuổi, người khuyết tật và nhóm có hạn chế về kỹ năng số. Các chỉ báo có thể gồm mức độ hài lòng, tỷ lệ hoàn thành thủ tục trực tuyến, thời gian giải quyết và khả năng tiếp cận đa kênh. Khác với doanh nghiệp, mục tiêu cuối cùng không phải tối đa hóa doanh thu mà là giá trị công và trách nhiệm phục vụ.
Hai là, ra quyết định dựa trên dữ liệu.
Ra quyết định dựa trên dữ liệu đòi hỏi quy tắc về chất lượng, cập nhật, phân quyền truy cập, bảo vệ dữ liệu cá nhân và khả năng truy vết quyết định. Việc thu thập nhiều dữ liệu không tự động tạo ra quyết định tốt hơn; cần năng lực phân tích, giải thích kết quả và kiểm soát sai lệch. Các cơ quan có thể đo lường tỷ lệ bộ dữ liệu được chuẩn hóa, tần suất tái sử dụng dữ liệu và số quy trình có bằng chứng dữ liệu hỗ trợ quyết định.
Ba là, hợp tác và chia sẻ liên thông.
Văn hóa hợp tác thể hiện ở việc giảm chia cắt giữa các phòng, ban và giữa các cơ quan, phối hợp giải quyết thủ tục liên thông, cùng chịu trách nhiệm đối với kết quả đầu ra. Những hành vi cần khuyến khích bao gồm chia sẻ tri thức, phản hồi kịp thời và giải quyết vấn đề liên chức năng. Các chỉ báo tham khảo là thời gian xử lý hồ sơ liên thông, tỷ lệ dữ liệu được khai thác lại hợp lệ và mức độ phối hợp qua các quy trình dùng chung.
Bốn là, đổi mới, học hỏi và thích ứng.
Đổi mới trong khu vực công cần kết hợp khuyến khích sáng kiến với kỷ luật pháp lý, bảo mật và quản trị rủi ro. Cơ quan nhà nước có thể thử nghiệm quy trình ở quy mô kiểm soát được, đánh giá kết quả rồi mới nhân rộng. Chỉ báo gồm tỷ lệ sáng kiến được áp dụng, mức độ tham gia đào tạo, tỷ lệ cải tiến quy trình có đo lường trước – sau và phản hồi của người sử dụng dịch vụ.
3. Quy trình phát triển và đo lường văn hóa số
Trên cơ sở tổng hợp các gợi ý quản trị trong tài liệu quốc tế, bài viết đề xuất quy trình bốn bước; đây là cấu trúc do tác giả hệ thống hóa, không phải là mô hình sẵn có của một tổ chức cụ thể.
Bảng 1. Quy trình phát triển và đo lường văn hóa số
| Bước | Hoạt động trọng tâm | Sản phẩm/đầu ra cần kiểm tra |
| 1. Đánh giá | Khảo sát hành vi, năng lực số, quy trình và trải nghiệm người dùng | Báo cáo hiện trạng, khoảng cách năng lực và đường cơ sở |
| 2. Xác lập định hướng | Chọn giá trị cốt lõi, mục tiêu, người chịu trách nhiệm và nguồn lực | Kế hoạch văn hóa số có chỉ tiêu, mốc thời gian |
| 3. Thực hiện | Đào tạo, cải tiến quy trình, chia sẻ dữ liệu, truyền thông nội bộ | Hoạt động có bằng chứng thực hiện và hồ sơ theo dõi |
| 4. Đo lường và cải tiến | Đánh giá định kỳ, đối chiếu đường cơ sở, phản hồi và điều chỉnh | Bảng chỉ số và báo cáo cải tiến theo chu kỳ |
3.1. Bước 1: Đánh giá hiện trạng và thiết lập đường cơ sở
Mục tiêu của bước đánh giá là xác định khoảng cách giữa các giá trị văn hóa số được tuyên bố và hành vi thực tế trong cơ quan. Đơn vị triển khai cần kết hợp ít nhất ba nguồn bằng chứng, khảo sát cán bộ, công chức theo nhóm vị trí việc làm; dữ liệu vận hành từ hệ thống xử lý hồ sơ, quản lý văn bản và phản ánh, kiến nghị; phỏng vấn hoặc thảo luận nhóm với người thực thi và người sử dụng dịch vụ. Cách tiếp cận đa nguồn giúp hạn chế sai lệch do chỉ dựa vào nhận định chủ quan của người trả lời khảo sát.
Bốn thành tố văn hóa số được chuyển thành các nhóm câu hỏi và chỉ báo quan sát, định hướng phục vụ được xem xét qua khả năng tiếp cận và hoàn tất thủ tục; ra quyết định dựa trên dữ liệu qua mức độ sử dụng dữ liệu đã kiểm tra chất lượng; hợp tác qua thời gian và số lần chuyển xử lý giữa các đơn vị; đổi mới qua số cải tiến được áp dụng và đánh giá. Cần ghi nhận kỳ đo, mẫu khảo sát, cách tính và nguồn dữ liệu cho từng chỉ báo, đồng thời phân tổ theo cấp quản lý, đơn vị và nhóm người sử dụng để tránh che khuất chênh lệch.
Bằng chứng cần kiểm tra ở bước này là báo cáo hiện trạng có dữ liệu gốc, danh mục quy trình ưu tiên và bộ giá trị đường cơ sở. Chẳng hạn, “tỷ lệ hồ sơ trực tuyến hoàn tất” phải được tính từ số hồ sơ nộp trực tuyến đã hoàn tất trên tổng số hồ sơ trực tuyến hợp lệ trong cùng kỳ; không đồng nhất với tỷ lệ dịch vụ đã được cung cấp trực tuyến. Đây là ví dụ về quy tắc đo lường, không phải số liệu khảo sát của nghiên cứu.
3.2. Bước 2: Xác lập định hướng, mục tiêu và trách nhiệm thực hiện
Kết quả đánh giá hiện trạng chỉ có giá trị quản trị khi được chuyển thành mục tiêu có thể đo lường. Cơ quan cần lựa chọn một số hành vi ưu tiên thay vì triển khai đồng thời quá nhiều khẩu hiệu văn hóa, sử dụng dữ liệu đã được xác thực trước khi ra quyết định; chia sẻ thông tin theo đúng thẩm quyền; phối hợp xử lý hồ sơ theo trách nhiệm đầu mối và phản hồi người dân bằng ngôn ngữ dễ hiểu. Mỗi mục tiêu phải gắn với một chủ thể chịu trách nhiệm, nguồn lực, thời hạn và phương thức kiểm tra.
Có thể vận dụng nguyên tắc mục tiêu SMART để thiết kế chỉ tiêu phù hợp với điều kiện từng cơ quan. Ví dụ: một đơn vị đặt mục tiêu giảm thời gian xử lý trung vị của một nhóm thủ tục trong sáu tháng, trên cơ sở đường cơ sở đã đo và không làm tăng tỷ lệ hồ sơ phải bổ sung. Mức giảm cụ thể phải do đơn vị quyết định sau khi xác minh dữ liệu, không nên áp dụng một ngưỡng thống nhất cho mọi loại thủ tục. Để chứng minh tính khả thi, kế hoạch cần kèm ma trận trách nhiệm, lãnh đạo phê duyệt mục tiêu và tháo gỡ vướng mắc; bộ phận chuyên môn tái thiết kế quy trình; đơn vị công nghệ bảo đảm dữ liệu và an toàn thông tin; bộ phận kiểm tra theo dõi kết quả; người dân và doanh nghiệp tham gia phản hồi. Sản phẩm cần kiểm tra là kế hoạch có chỉ tiêu, mốc đo, ngân sách, rủi ro và cơ chế giải trình, không chỉ là văn bản phát động phong trào.
3.3. Bước 3: Tổ chức thực hiện thông qua thay đổi hành vi và quy trình
Văn hóa số được hình thành trong thực hành công vụ thường ngày. Vì vậy, đào tạo kỹ năng sử dụng phần mềm cần đi cùng tái thiết kế quy trình, quy tắc phối hợp và cơ chế khuyến khích. Có thể lựa chọn một số quy trình liên thông có tần suất cao để thí điểm; mô tả luồng công việc trước và sau cải tiến; xác định điểm nhập liệu trùng lặp, điểm chờ phê duyệt và tình huống phải yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống.
Tại mỗi điểm can thiệp, cơ quan cần lưu hồ sơ minh chứng gồm phiên bản quy trình, nhật ký đào tạo, quyết định phân quyền, nhật ký trao đổi dữ liệu hợp pháp, biên bản xử lý lỗi và phản hồi người sử dụng. Đối với việc chia sẻ dữ liệu, phải kiểm tra căn cứ pháp lý, mục đích sử dụng, quyền truy cập và bảo vệ dữ liệu cá nhân. Việc tăng số lượng tài khoản hoặc số lượt truy cập không tự nó chứng minh văn hóa số được cải thiện; bằng chứng thuyết phục hơn là sự thay đổi trong hành vi phối hợp và chất lượng giải quyết công việc.
Cơ chế triển khai nên theo chu kỳ thử nghiệm nhỏ, đánh giá, điều chỉnh rồi mở rộng. Nếu một quy trình giảm thời gian xử lý nhưng làm tăng tỷ lệ trả hồ sơ hoặc phát sinh bất bình đẳng trong tiếp cận, cơ quan phải điều chỉnh trước khi nhân rộng. Điều này phản ánh đặc thù khu vực công: hiệu quả vận hành cần được xem xét đồng thời với tính hợp pháp, công bằng và trách nhiệm giải trình.
3.4. Bước 4: Đo lường kết quả, đối chiếu đường cơ sở và cải tiến liên tục
Đánh giá cần tách ba cấp độ: đầu vào (nguồn lực, năng lực, công cụ); thay đổi hành vi và quy trình (mức độ sử dụng dữ liệu, phối hợp, cải tiến); kết quả phục vụ (thời gian, chất lượng, mức độ hài lòng, khả năng tiếp cận). Nếu chỉ báo đầu vào tăng nhưng kết quả phục vụ không cải thiện, chưa đủ căn cứ kết luận văn hóa số tạo tác động tích cực. Ngược lại, biến động kết quả phục vụ có thể do thay đổi chính sách, cơ cấu hồ sơ hoặc hạ tầng, nên không thể quy toàn bộ cho văn hóa số.
Cơ quan nên so sánh cùng loại thủ tục và cùng cách tính giữa kỳ gốc với kỳ đánh giá; công bố số lượng quan sát, tỷ lệ dữ liệu thiếu và các thay đổi về phạm vi đo. Khi có điều kiện, có thể đối chiếu giữa đơn vị thí điểm và đơn vị chưa triển khai, hoặc theo dõi nhiều kỳ trước và sau can thiệp để tăng sức thuyết phục. Tuy nhiên, so sánh trước – sau đơn giản chỉ phản ánh sự đồng biến, chưa đủ để chứng minh quan hệ nhân quả.
Đầu ra của bước này là bảng chỉ số định kỳ, biên bản giải thích sai lệch và danh mục quyết định cải tiến có người chịu trách nhiệm. Kết quả đo phải quay trở lại bước đánh giá hiện trạng của chu kỳ tiếp theo, tạo vòng phản hồi khép kín. Như vậy, quy trình bốn bước không phải là chuỗi hoạt động tuyến tính kết thúc ở báo cáo mà là cơ chế học hỏi tổ chức dựa trên bằng chứng.
Bảng 2. Ma trận chỉ báo và bằng chứng đánh giá quy trình bốn bước
| Bước | Chỉ báo tham khảo | Nguồn kiểm chứng |
| 1. Hiện trạng | Tỷ lệ hồ sơ hoàn tất trực tuyến; thời gian xử lý trung vị; mức hài lòng | Nhật ký hệ thống, khảo sát có phương pháp, hồ sơ thủ tục |
| 2. Định hướng | Tỷ lệ mục tiêu có đường cơ sở, người chịu trách nhiệm và thời hạn | Kế hoạch được phê duyệt, ma trận trách nhiệm |
| 3. Thực hiện | Tỷ lệ quy trình thí điểm được cải tiến; tỷ lệ lỗi nhập liệu trùng lặp | Quy trình trước – sau, nhật ký xử lý, biên bản kiểm thử |
| 4. Cải tiến | Chênh lệch chỉ báo theo kỳ; tỷ lệ kiến nghị được xử lý và phản hồi | Dashboard, báo cáo đối chiếu, biên bản điều chỉnh |
Về giá trị chứng minh, quy trình trên cung cấp chuỗi lập luận có thể kiểm tra: xác định vấn đề bằng dữ liệu → đặt mục tiêu và phân công trách nhiệm → can thiệp vào hành vi, quy trình → đo lường thay đổi và điều chỉnh. Mức độ thuyết phục của từng mắt xích phụ thuộc vào khả năng truy xuất dữ liệu và loại trừ những giải thích thay thế.
4. Định hướng và giải pháp
Các định hướng về chuyển đổi số quốc gia và phát triển văn hóa tạo bối cảnh cho việc xây dựng văn hóa số trong cơ quan nhà nước. Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 04/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ về chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa có phạm vi điều chỉnh riêng; không nên đồng nhất “chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa” với “văn hóa số của tổ chức hành chính”. Tương tự, Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/01/2025 về các ngành công nghiệp văn hóa là nguồn tham khảo về bối cảnh phát triển văn hóa, không phải bằng chứng trực tiếp về hiệu quả chuyển đổi số trong cơ quan nhà nước (Bộ Chính trị, 2026; Thủ tướng Chính phủ, 2025, 2026).
Tiếp cận quản trị công tạo giá trị công nhấn mạnh hiệu quả chuyển đổi số không thể chỉ được đo bằng số lượng phần mềm, hồ sơ điện tử hoặc mức đầu tư công nghệ mà còn cần được đánh giá qua khả năng đáp ứng nhu cầu, bảo đảm công bằng tiếp cận và củng cố trách nhiệm giải trình. Khuyến nghị của OECD về chiến lược chính phủ số (OECD, 2014) xác định sự tham gia của các bên liên quan, phối hợp liên cơ quan, cam kết lãnh đạo, văn hóa sử dụng dữ liệu và quản trị rủi ro bảo mật là những điều kiện quan trọng để tạo giá trị công. Khung chính sách chính phủ số của OECD (2020) xác định sáu chiều cạnh: số hóa ngay từ thiết kế; khu vực công dựa trên dữ liệu; chính phủ như một nền tảng; mở theo mặc định; lấy người sử dụng làm trung tâm và chủ động cung cấp dịch vụ.
Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030; Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 phê duyệt Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030. Hai văn bản này là căn cứ định hướng để gắn thay đổi văn hóa tổ chức với đổi mới quy trình, phát triển năng lực và chất lượng dịch vụ công. Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân đặt ra yêu cầu tuân thủ khi thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu liên quan đến cá nhân.
Thứ nhất, cần có sự cam kết và nêu gương của lãnh đạo.
Quản trị thay đổi tổ chức, cam kết của người đứng đầu giúp thống nhất mục tiêu, phân bổ nguồn lực và tạo chuẩn mực hành vi. Khuyến nghị OECD (2014) nhấn mạnh vai trò lãnh đạo và phối hợp liên cơ quan; Quyết định số 942/QĐ-TTg tạo căn cứ chính sách về tổ chức thực hiện chính phủ số. Do đó, cần quy định trách nhiệm cụ thể của lãnh đạo đối với chất lượng dữ liệu, tỷ lệ quy trình cải tiến và mức độ hài lòng, thay vì chỉ giao chỉ tiêu triển khai phần mềm. Người đứng đầu cần thể hiện nhất quán việc sử dụng dữ liệu, phản hồi minh bạch, phối hợp liên đơn vị và chịu trách nhiệm về chất lượng phục vụ. Mục tiêu văn hóa số phải được cụ thể hóa thành nhiệm vụ, chỉ số và cơ chế kiểm tra, tránh dừng ở khẩu hiệu.
Thứ hai, phát triển năng lực và động lực thay đổi.
Xuất phát từ quan điểm năng lực tổ chức, công nghệ chỉ tạo giá trị khi cán bộ có khả năng sử dụng, phối hợp và điều chỉnh cách làm. OECD (2020) coi thiết kế số ngay từ đầu và cách tiếp cận lấy người dùng làm trung tâm là những chiều cạnh của chính phủ số; Quyết định số 749/QĐ-TTg cung cấp định hướng chuyển đổi số quốc gia. Vì vậy, đào tạo cần gắn với vị trí việc làm, tình huống thực hành và sản phẩm cải tiến; hiệu quả được kiểm tra bằng năng lực thực hiện nhiệm vụ, không chỉ bằng số lượt học. Đào tạo cần phân nhóm theo vị trí việc làm và kết hợp kỹ năng công nghệ với năng lực dữ liệu, đạo đức công vụ, an toàn thông tin và phục vụ công dân. Cơ chế ghi nhận sáng kiến nên dựa vào kết quả cải tiến có thể kiểm chứng thay vì số lượng hoạt động truyền thông.
Thứ ba, quản trị dữ liệu và phối hợp liên thông.
Quản trị dữ liệu như một tài sản chiến lược và phối hợp liên tổ chức, dữ liệu chỉ hỗ trợ quyết định khi có chất lượng, trách nhiệm quản lý và khả năng sử dụng lại hợp pháp (OECD, 2020). Cơ sở pháp lý liên quan gồm định hướng Chính phủ số tại Quyết định số 942/QĐ-TTg và yêu cầu bảo vệ dữ liệu cá nhân tại Nghị định số 13/2023/NĐ-CP. Cần phân biệt chia sẻ dữ liệu được phép với công khai dữ liệu; xây dựng quy trình phân quyền, ghi nhật ký truy cập và xử lý sai lệch trước khi liên thông. Cần xác lập trách nhiệm quản trị dữ liệu, quy trình chia sẻ hợp pháp, tiêu chuẩn chất lượng và cơ chế xử lý sai lệch. Việc tích hợp hệ thống phải đi cùng cải tiến quy trình nghiệp vụ và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Thứ tư, đánh giá theo kết quả phục vụ.
Từ nguyên tắc quản trị theo kết quả và tạo giá trị công, các chỉ số đầu vào như số hệ thống hoặc số lớp đào tạo không đủ để phản ánh lợi ích người dân nhận được. Khung OECD (2020) đặt người sử dụng và tính chủ động ở trung tâm của chính phủ số; vì vậy, nên kết hợp chỉ số hành vi công vụ với thời gian xử lý, tỷ lệ hoàn thành dịch vụ, khả năng tiếp cận và phản hồi người dân. Chỉ tiêu và ngưỡng đánh giá cần được xây dựng từ đường cơ sở của từng cơ quan; không áp dụng một mức chuẩn giả định cho mọi đơn vị. Bộ chỉ số đánh giá văn hóa số nên kết hợp chỉ báo hành vi nội bộ và kết quả đầu ra: mức độ sử dụng dữ liệu trong quyết định, tỷ lệ quy trình được cải tiến, chất lượng phối hợp, mức độ hài lòng và khả năng tiếp cận dịch vụ. Các chỉ báo đề xuất cần được thử nghiệm và hiệu chỉnh trước khi áp dụng rộng rãi; chưa thể xem là thang đo đã được kiểm định.
5. Kết luận
Văn hóa số là điều kiện tổ chức quan trọng giúp chuyển hóa đầu tư công nghệ và dữ liệu thành cải tiến trong hoạt động của cơ quan nhà nước. Bốn thành tố gồm định hướng phục vụ, ra quyết định dựa trên dữ liệu, hợp tác và đổi mới có thể được sử dụng làm khung phân tích ban đầu. Việc triển khai cần đi từ đánh giá hiện trạng đến thiết lập mục tiêu, thực thi và đo lường; đồng thời bảo đảm tuân thủ pháp luật và trách nhiệm giải trình.
Tài liệu tham khảo:
Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
Capgemini Digital Transformation Institute. (2017). The digital culture challenge: Closing the employee leadership gap. https://lediag.net/ressources/dti_digitalculture_report.pdf
Chính phủ (2023). Nghị định số 13/2023/NĐ-CP ngày 17/4/2023 về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
OECD (2014). Recommendation of the Council on Digital Government Strategies. https://legalinstruments.oecd.org/public/doc/306/body-text.en.html
OECD (2020). The OECD digital government policy framework: Six dimensions of a digital government (OECD Public Governance Policy Papers, No. 02). OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/f64fed2a-en
Thủ tướng Chính phủ (2020). Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 03/6/2020 phê duyệt Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030.
Thủ tướng Chính phủ (2021). Quyết định số 942/QĐ-TTg ngày 15/6/2021 phê duyệt Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030.
Thủ tướng Chính phủ (2025). Quyết định số 2486/QĐ-TTg ngày 14/11/2025 phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
Thủ tướng Chính phủ (2026). Quyết định số 611/QĐ-TTg ngày 04/4/2026 phê duyệt Đề án Chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
World Economic Forum (2021). Digital culture: The driving force of digital transformation. https://www.weforum.org/publications/digital-culture-the-driving-force-of-digital-transformation.
