Promoting the role of the press in aligning the Party’s will with the People’s aspirations in the new era
TS. Nguyễn Thị Minh Thùy
Học viện Báo chí và Tuyên truyền
Email: nguyenminhthuy1181@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Sự thống nhất giữa ý chí của Đảng với khát vọng của Nhân dân là nhân tố quyết định sức mạnh và sự phát triển bền vững của đất nước. Trên cơ sở tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về báo chí cách mạng, bài viết phân tích vai trò của báo chí trong việc kết nối, kiến tạo đồng thuận xã hội và chuyển hóa ý chí chính trị thành hành động thực tiễn. Đồng thời, bài viết liên hệ thực tiễn trong bối cảnh chuyển đổi số, chỉ ra những thách thức và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả vai trò của báo chí trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Báo chí; gắn kết; ý chí của Đảng; khát vọng của Nhân dân.
Abstract: The alignment between the Party’s will and the people’s aspirations is a decisive factor in determining the country’s strength and sustainable development. Drawing on Ho Chi Minh’s thought and the Communist Party of Vietnam’s perspectives on revolutionary journalism, this article analyzes the role of the press in fostering connectivity, building social consensus, and translating political will into practical action. It also examines practical issues arising in the context of digital transformation, identifies key challenges, and proposes solutions to enhance the effectiveness of the press in fulfilling its role in the current period.
Keywords: Journalism; connectivity; the Party’s will; the people’s aspirations.
1. Đặt vấn đề
Trong tiến trình cách mạng Việt Nam, sự gắn bó mật thiết giữa Đảng và Nhân dân luôn là cội nguồn sức mạnh. Sự thống nhất giữa ý chí của Đảng Cộng sản Việt Nam với khát vọng của Nhân dân không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là điều kiện quyết định đối với sự phát triển ổn định và bền vững của đất nước. Trong hệ thống các công cụ bảo đảm sự thống nhất đó, báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Ngay từ những năm đầu xây dựng nền báo chí cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã xác định báo chí là “vũ khí sắc bén” trên mặt trận tư tưởng, là cầu nối giữa Đảng với quần chúng. Trong bối cảnh hiện nay, khi truyền thông số phát triển mạnh mẽ, vai trò của báo chí càng trở nên quan trọng trong việc kết nối, định hướng và kiến tạo đồng thuận xã hội, đặc biệt mối quan hệ mật thiết giữa Đảng và Nhân dân.
2. Cơ sở lý luận về vai trò của báo chí trong gắn kết giữa Đảng với Nhân dân
Thứ nhất, báo chí thực hiện nhiệm vụ truyền bá tư tưởng của Đảng đến với Nhân dân.
Trong hệ thống lý luận về báo chí cách mạng, một luận điểm có tính nền tảng: báo chí là một bộ phận của công tác tư tưởng của Đảng. Quan điểm này được Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định khi Người xem báo chí là “vũ khí sắc bén” trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, trực tiếp phục vụ sự nghiệp cách mạng và gắn bó chặt chẽ với nhiệm vụ chính trị của Đảng. Trong buổi nói chuyện với các thế hệ nhà báo Việt Nam, Người nói về đề tài xuyên suốt của mình: “Tất cả những bài Bác viết chỉ có một “đề tài” là: chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội. Duyên nợ của Bác đối với báo chí là như vậy đó” (Hồ Chí Minh, 2011d, tr. 171). Quan trọng hơn, quá trình truyền bá này không dừng lại ở việc “thông tin” mà hướng tới “thuyết phục” và “định hướng”. Báo chí góp phần làm cho đường lối của Đảng trở thành nhận thức chung của xã hội, từ đó, hình thành sự thống nhất về tư tưởng và hành động. Khi Nhân dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa của các chủ trương, chính sách, họ sẽ chủ động tham gia và ủng hộ quá trình thực hiện, biến ý chí của Đảng thành sức mạnh vật chất trong đời sống xã hội. Đồng thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt coi trọng tính chân thực, ngắn gọn, dễ hiểu của báo chí; Người yêu cầu báo chí phải viết “các bài báo phải giản đơn, dễ hiểu, phổ thông, thiết thực” (Hồ Chí Minh, 2011b, tr. 102), tránh lối viết sáo rỗng, xa rời thực tiễn. Điều này không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn phản ánh sâu sắc quan điểm dân chủ trong hoạt động báo chí: thông tin phải đến được với mọi tầng lớp Nhân dân, không bị cản trở bởi rào cản ngôn ngữ hay trình độ.
Từ những phân tích trên đã khẳng định, báo chí không chỉ là phương tiện truyền bá đường lối, chủ trương của Đảng mà còn là công cụ quan trọng trong việc xã hội hóa nhận thức chính trị, tạo nền tảng tư tưởng cho sự đồng thuận xã hội. Chính vai trò này là bước khởi đầu có ý nghĩa quyết định trong quá trình hình thành sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và khát vọng của Nhân dân.
Thứ hai, báo chí có sứ mệnh dẫn dắt Nhân dân thực hiện sự nghiệp cách mạng dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng không chỉ là phương tiện thông tin mà còn là công cụ tư tưởng sắc bén, có sứ mệnh giác ngộ, thức tỉnh và dẫn dắt quần chúng hành động vì lợi ích của cách mạng. Đây là biểu hiện sinh động của vai trò báo chí trên mặt trận tư tưởng – văn hóa, nơi diễn ra cuộc đấu tranh giữa cái đúng và cái sai, giữa tiến bộ và lạc hậu. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ Nhân dân, phục vụ cách mạng” (Hồ Chí Minh, 2011đ, tr. 463).Trong nhiều giai đoạn lịch sử, báo chí đã góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí, khơi dậy tinh thần yêu nước và ý chí đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí phải “làm cho họ thấy được nguyên nhân những đau khổ, đói nghèo của họ và chỉ ra cho họ làm cách nào để tránh được những điều đó” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. 510). Và, nếu làm được như vậy, thì chính báo chí đã thực sự trở thành lực lượng quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng.
Khi nhận thức đã được hình thành, báo chí tiếp tục tác động bằng cách cổ vũ, động viên quần chúng tham gia vào các phong trào hành động vì lợi ích chung. Báo chí không chỉ dừng lại ở việc “nói cho dân biết” mà còn hướng tới “làm cho dân hiểu, dân tin và dân làm theo”. Thông qua việc cổ vũ các phong trào cách mạng, lan tỏa các tấm gương điển hình và định hướng hành động xã hội, báo chí góp phần biến nhận thức chính trị thành hành động thực tiễn. Đồng thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng xác định rõ tính chiến đấu của báo chí trong sự nghiệp cách mạng: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ” (Hồ Chí Minh, 2011đ, tr. 466). Điều này cho thấy, báo chí là lực lượng trực tiếp tham gia trên mặt trận tư tưởng, có nhiệm vụ đấu tranh bảo vệ chân lý, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và định hướng xã hội phát triển đúng hướng. Từ đó có thể khẳng định, báo chí mang sứ mệnh toàn diện: giác ngộ tư tưởng, củng cố niềm tin và dẫn dắt hành động của Nhân dân, góp phần tạo sự thống nhất giữa “ý Đảng” và “lòng dân” trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Thứ ba, báo chí phải gắn với thực tiễn đời sống và phản ánh nguyện vọng của Nhân dân đến Đảng; đồng thời, phục vụ lợi ích của Nhân dân.
Trong tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, một trong những yêu cầu cốt lõi đối với báo chí cách mạng là phải bám sát thực tiễn đời sống và thực sự trở thành tiếng nói của Nhân dân. Người luôn nhấn mạnh rằng, giá trị và sức sống của báo chí không nằm ở hình thức hay khẩu hiệu mà ở mức độ phản ánh đúng thực tiễn và đáp ứng nhu cầu của quần chúng.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đặt ra nguyên tắc đối với người làm báo: “Viết cho ai? Viết để làm gì?” (Hồ Chí Minh, 2011c, tr. 205). Đây không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật nghề nghiệp mà là định hướng mang tính phương pháp luận. “Viết cho ai” xác định rõ đối tượng phục vụ là Nhân dân; “viết để làm gì” nhằm phục vụ cách mạng, nâng cao nhận thức và hành động của quần chúng; còn “viết như thế nào” đòi hỏi cách diễn đạt phải rõ ràng, dễ hiểu, thiết thực. Người chỉ rõ: “Viết phải thiết thực, “nói có sách, mách có chứng”” (Hồ Chí Minh, 2011c, tr. 208). Từ đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu báo chí phải bảo đảm tính chân thực, gần gũi và dễ hiểu, tránh xa rời quần chúng. Người phê phán lối viết cầu kỳ, hình thức, “nói chữ” mà không phục vụ người đọc; đồng thời, nhấn mạnh báo chí phải phản ánh đúng đời sống, nói đúng sự thật, không tô hồng cũng không bôi đen hiện thực. Theo Người, chỉ khi trung thực với sự thật, báo chí mới có sức thuyết phục và tạo dựng được niềm tin trong xã hội. Báo chí phải luôn lấy lợi ích của Nhân dân làm trung tâm, coi đó là tiêu chuẩn cao nhất để đánh giá nội dung và hiệu quả thông tin. Người căn dặn: “Nhiệm vụ của báo chí là phục vụ Nhân dân, phục vụ cách mạng” (Hồ Chí Minh, 2011đ, tr. 463). Điều này đồng nghĩa với việc báo chí không chỉ phản ánh thực tiễn mà còn phải hướng tới cải thiện đời sống Nhân dân, bảo vệ quyền lợi chính đáng và góp phần giải quyết các vấn đề xã hội. Quan trọng hơn, báo chí phải thực hiện tốt chức năng cầu nối phản hồi, chuyển tải tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của Nhân dân đến Đảng và Nhà nước. Đây không chỉ là kênh thông tin mà còn là cơ chế quan trọng để Đảng nắm bắt thực tiễn, điều chỉnh chủ trương, chính sách phù hợp với yêu cầu của đời sống xã hội. Khi tiếng nói của Nhân dân được phản ánh đầy đủ, trung thực, mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân sẽ được củng cố trên nền tảng thấu hiểu và tin cậy lẫn nhau.
Như vậy, việc gắn với thực tiễn và phản ánh nguyện vọng của Nhân dân, phục vụ lợi ích của Nhân dân không chỉ là yêu cầu nghề nghiệp mà còn là điều kiện bảo đảm để báo chí thực hiện vai trò chính trị – xã hội, góp phần tăng cường mối quan hệ mật thiết giữa Đảng với Nhân dân, tăng cường đồng thuận và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong bối cảnh hiện nay.
3. Phát huy vai trò của báo chí trong kết nối, thống nhất ý chí của Đảng với khát vọng của Nhân dân trong kỷ nguyên mới của dân tộc
Trong bối cảnh chuyển đổi số và truyền thông đa nền tảng, việc kết nối và thống nhất giữa “ý Đảng” và “lòng dân” không chỉ là yêu cầu chính trị mà còn là thước đo hiệu quả của hệ thống truyền thông quốc gia. Vận dụng tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, báo chí cách mạng tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong việc dẫn dắt nhận thức, củng cố niềm tin và điều hòa các lợi ích xã hội trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến chuyển sâu sắc.
3.1. Những đóng góp nổi bật của báo chí trong việc kết nối, thống nhất ý chí của Đảng với khát vọng của Nhân dân
Trong kỷ nguyên số, báo chí Việt Nam đã có những chuyển biến mạnh mẽ cả về quy mô, phương thức hoạt động và năng lực tác động xã hội. Hiện nay cả nước có 884 cơ quan báo chí với khoảng 41.000 người làm báo (Trần Quang Diệu, 2025), tạo thành một hệ thống truyền thông rộng khắp, có khả năng lan tỏa sâu rộng tới mọi tầng lớp Nhân dân. Đây chính là nền tảng vật chất – tổ chức quan trọng để báo chí thực hiện vai trò kết nối giữa Đảng với Nhân dân. Một trong những chuyển biến nổi bật là báo chí đã chủ động tham gia quá trình chuyển đổi số, từng bước đổi mới phương thức truyền tải thông tin theo hướng đa nền tảng, tăng cường tương tác với công chúng. Điều này cho thấy, báo chí không chỉ thích ứng với môi trường truyền thông mới mà còn góp phần rút ngắn khoảng cách giữa chủ trương của Đảng với thực tiễn đời sống xã hội.
Thứ nhất, báo chí đã đóng góp quan trọng trong thực hiện “truyền thông chính sách” các chủ trương, chính sách của Đảng, chuyển tải những nội dung mang tính định hướng vĩ mô thành thông tin cụ thể, gần gũi, dễ tiếp cận với từng nhóm đối tượng. Đây không đơn thuần là hoạt động truyền đạt mà là quá trình “xã hội hóa nhận thức chính trị”, giúp Nhân dân hiểu đúng, tin tưởng và tự giác thực hiện. Nhờ đó, khoảng cách giữa chính sách và đời sống được thu hẹp, góp phần tạo nên sự thống nhất trong nhận thức và hành động. Báo chí hiện đại không chỉ đưa tin nhanh, mà phải “mang lại giá trị sâu sắc và đáng tin cậy”, trong đó niềm tin của công chúng là tài sản cốt lõi. Vai trò này được thể hiện rõ trong công tác phòng, chống dịch Covid-19. Trong giai đoạn cao điểm dịch bệnh, báo chí đã phát huy hiệu quả vai trò dẫn dắt và định hướng dư luận thông qua việc tuyên truyền mạnh mẽ các thông điệp, như: “thông điệp 5K”, “ở nhà là yêu nước”, hay tuyên truyền tiêm vaccine. Qua đó, báo chí góp phần tạo sự đồng thuận xã hội rộng rãi, nâng cao ý thức tự giác của người dân và hỗ trợ hiệu quả cho quá trình triển khai các biện pháp phòng, chống dịch của Đảng và Nhà nước. Đây là minh chứng điển hình cho khả năng kết nối giữa quyết sách của Đảng với hành động tự giác của Nhân dân thông qua báo chí.
Thứ hai, báo chí giữ vai trò quan trọng trong định hướng dư luận xã hội, tạo lập không gian công khai để người dân trao đổi, bày tỏ quan điểm về các vấn đề chính sách. Thông qua đó, các cơ quan hoạch định chính sách có điều kiện tiếp nhận ý kiến phản hồi từ thực tiễn nhằm điều chỉnh, hoàn thiện chính sách phù hợp hơn với yêu cầu của Nhân dân. Với chức năng phân tích, kiểm chứng và chọn lọc thông tin, báo chí góp phần dẫn dắt dư luận theo hướng đúng đắn, đặc biệt trong bối cảnh môi trường truyền thông số và mạng xã hội phát triển mạnh mẽ. Bằng việc phản ánh khách quan, đa chiều và có định hướng, báo chí giúp công chúng hiểu đúng bản chất và ý nghĩa của các chủ trương, chính sách. Trong điều kiện tin giả, thông tin sai lệch lan truyền nhanh trên không gian mạng, báo chí chính thống còn giữ vai trò “neo thông tin”, góp phần kiểm chứng, phản bác các luận điệu sai trái, hạn chế tác động tiêu cực và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.
Thứ ba, trong thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, báo chí đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, lan tỏa tri thức và thay đổi hành vi xã hội. Các cơ quan báo chí đã tích cực tuyên truyền về chính phủ số, kinh tế số, xã hội số; hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, nền tảng số và các ứng dụng công nghệ. Năm 2024, có 282 cơ quan báo chí tham gia đánh giá chuyển đổi số, trong đó 28 cơ quan đạt mức xuất sắc, tăng đáng kể so với năm trước (Văn Toản, 2024).
Đồng thời, các cơ quan báo chí tiên phong trong chuyển đổi số, với việc phát triển báo chí đa nền tảng, báo chí dữ liệu, trí tuệ nhân tạo…, qua đó, nâng cao hiệu quả truyền thông và khả năng tương tác với công chúng. Những nỗ lực này đã góp phần kết nối định hướng chiến lược của Đảng về chuyển đổi số với nhu cầu và hành vi thực tiễn của xã hội.
Thứ tư, báo chí đã góp phần quan trọng trong việc khơi dậy và lan tỏa khát vọng phát triển quốc gia, cổ vũ tinh thần đổi mới, sáng tạo và trách nhiệm xã hội. Thông qua việc tôn vinh các mô hình tốt, cách làm hay, các cá nhân tiêu biểu, báo chí tạo ra hiệu ứng lan tỏa tích cực, biến các giá trị chung thành động lực hành động cụ thể trong xã hội. Đây chính là quá trình “kết nối mềm” giữa lý tưởng chính trị với động lực cá nhân, làm cho khát vọng phát triển trở thành giá trị chung được chia sẻ rộng rãi, qua đó, tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực trong xã hội. Nhiều phong trào thi đua, sáng kiến đổi mới, câu chuyện khởi nghiệp, chuyển đổi mô hình sản xuất… được báo chí phản ánh sâu sắc, giúp biến các mục tiêu chiến lược thành động lực hành động cụ thể của từng cá nhân và cộng đồng. Đây chính là quá trình “chuyển hóa mềm” từ ý chí chính trị thành khát vọng xã hội, làm cho sự phát triển trở thành giá trị chung được chia sẻ. Thông qua vai trò kết nối hành động, báo chí góp phần tạo nên sự thống nhất giữa ý chí của Đảng và hành động của toàn xã hội, từ đó, hình thành sức mạnh tổng hợp trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Thứ năm, báo chí còn đóng vai trò quan trọng trong tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm giải trình, qua đó, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Thông qua chức năng giám sát và phản biện xã hội, báo chí góp phần phát hiện, đấu tranh với các biểu hiện tiêu cực, tham nhũng, lãng phí; đồng thời, thúc đẩy hoàn thiện cơ chế quản trị theo hướng công khai, minh bạch. Theo thống kê từ các báo cáo tổng kết công tác báo chí hằng năm, hàng nghìn tin, bài điều tra, phản ánh tiêu cực được đăng tải mỗi năm, góp phần hỗ trợ các cơ quan chức năng phát hiện và xử lý vi phạm. Việc thông tin kịp thời, công khai về các vụ án tham nhũng không chỉ thể hiện quyết tâm chính trị của Đảng mà còn góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân đối với quyết tâm chính trị của Đảng trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng. Tổng Bí thư Tô Lâm đã khẳng định: “Trong khói lửa chiến tranh, báo chí là vũ khí sắc bén, mạnh hơn các loại đạn bom, xe tăng, đại bác, truyền tải tinh thần kháng chiến, lòng quả cảm và khát vọng độc lập, kêu gọi toàn dân tộc đấu tranh giải phóng và thống nhất non sông. Trong xây dựng, bảo vệ và phát triển đất nước, báo chí là nhịp cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là diễn đàn tin cậy của nhân dân, là sức mạnh, là nguồn cảm hứng cho toàn dân tộc trên con đường hướng tới tương lai giàu mạnh, phồn thịnh, độc lập, tự do, phát triển bền vững” (Tô Lâm, 2025).
4. Những thách thức đặt ra hiện nay
Sự cạnh tranh gay gắt của mạng xã hội và các nền tảng xuyên biên giới. Theo số liệu từ nền tảng DataReportal, tính đến cuối năm 2025, Việt Nam có khoảng 85,6 triệu người sử dụng internet (hơn 84% dân số), 79 triệu tài khoản mạng xã hội (gần 78% dân số) (Thành Nam, 2026). Điều này đồng nghĩa với việc một phần lớn công chúng tiếp cận thông tin qua các nền tảng phi chính thống, nơi báo chí chính thống không còn giữ vị trí “độc quyền thông tin” như trước. Sự dịch chuyển này làm suy giảm khả năng định hướng nếu báo chí không kịp thời thích ứng.
Tình trạng tin giả, thông tin sai lệch và thao túng thông tin gia tăng đang tạo ra “nhiễu loạn nhận thức” trong xã hội. Mỗi năm có hàng nghìn trường hợp thông tin sai sự thật trên mạng bị phát hiện và xử lý, trong đó nhiều nội dung liên quan đến chính sách, đời sống xã hội và các vấn đề nhạy cảm. Đáng chú ý, tốc độ lan truyền của tin giả trên mạng xã hội thường nhanh hơn nhiều lần so với thông tin chính thống, gây khó khăn cho báo chí trong việc định hướng và “đính chính nhận thức”.
Áp lực thương mại hóa và cạnh tranh thông tin đang đặt ra thách thức đối với chất lượng và tính định hướng của báo chí. Trong bối cảnh nguồn thu quảng cáo bị phân tán mạnh sang các nền tảng số, một số cơ quan báo chí có xu hướng chạy theo lượt xem, giật tít, khai thác yếu tố giật gân, làm giảm chiều sâu phân tích và tính chuẩn mực. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến uy tín báo chí mà còn làm suy yếu vai trò định hướng và kết nối xã hội.
Khoảng cách giữa thông tin báo chí và nhu cầu thực tiễn của một bộ phận Nhân dân vẫn còn tồn tại. Một số nội dung báo chí còn mang tính một chiều, thiếu tính đối thoại, chưa phản ánh đầy đủ và kịp thời những vấn đề bức thiết từ cơ sở. Khi tiếng nói của Nhân dân chưa được phản ánh đầy đủ, chức năng “cầu nối hai chiều” của báo chí sẽ bị hạn chế, từ đó, ảnh hưởng đến mức độ gắn kết giữa Đảng với Nhân dân.
Thách thức về niềm tin truyền thông trong môi trường số đang ngày càng rõ nét. Trong bối cảnh đa dạng nguồn tin, công chúng có xu hướng lựa chọn thông tin theo cảm tính hoặc theo “buồng lọc thông tin”, dẫn đến phân mảnh nhận thức xã hội. Nếu báo chí không duy trì được tính chính xác, khách quan và thuyết phục, thì khả năng tạo dựng niềm tin – yếu tố cốt lõi để kết nối “ý Đảng” với “lòng dân” sẽ bị suy giảm.
Từ những thách thức trên có thể thấy, trong kỷ nguyên số, vai trò của báo chí không tự nhiên được bảo đảm mà phải được củng cố thông qua đổi mới nội dung, phương thức và nâng cao chất lượng thông tin. Chính trong bối cảnh cạnh tranh và nhiễu loạn thông tin, yêu cầu phát huy vai trò của báo chí càng trở nên cấp thiết, nhằm giữ vững vị thế là lực lượng nòng cốt trong định hướng dư luận, củng cố niềm tin và tăng cường mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân.
5. Một số giải pháp
Một là, phát triển báo chí theo hướng tăng cường đối thoại xã hội, bảo đảm dòng chảy thông tin hai chiều giữa Đảng với Nhân dân. Thực tiễn cho thấy, khoảng cách giữa “ý Đảng” và “lòng dân” không xuất phát từ sự khác biệt về mục tiêu mà chủ yếu do hạn chế trong quá trình truyền tải và tiếp nhận thông tin. Vì vậy, báo chí cần chuyển từ mô hình truyền thông một chiều sang mô hình đối thoại công khai, tương tác hai chiều. Điều này đòi hỏi mở rộng các diễn đàn báo chí, chuyên mục phản hồi chính sách, tăng cường các hình thức tương tác trực tuyến, qua đó, giúp Nhân dân không chỉ tiếp nhận mà còn tham gia vào quá trình trao đổi, phản biện. Khi tiếng nói của Nhân dân được lắng nghe và phản hồi kịp thời, báo chí sẽ trở thành cầu nối thực chất, góp phần củng cố sự gắn bó và tin cậy giữa Đảng với Nhân dân.
Hai là, nâng cao chất lượng “truyền thông chính sách”, làm cho chủ trương của Đảng trở nên gần gũi, dễ hiểu và gắn với lợi ích thiết thực của Nhân dân. Một trong những rào cản lớn trong việc tạo đồng thuận là khoảng cách giữa ngôn ngữ chính sách và đời sống. Do đó, báo chí cần đóng vai trò “trung gian diễn giải”, chuyển hóa các chủ trương, chính sách thành nội dung cụ thể, dễ tiếp cận, gắn với từng nhóm đối tượng xã hội. Không chỉ dừng lại ở việc thông tin, báo chí phải làm rõ ý nghĩa, tác động và lợi ích của chính sách đối với người dân, giúp họ hiểu rõ “được gì, cần làm gì, thay đổi ra sao”. Khi chính sách được “hiểu đúng”, sự đồng thuận sẽ không còn mang tính hình thức mà trở thành động lực hành động tự giác.
Ba là, bám sát thực tiễn đời sống, tập trung vào những vấn đề cấp thiết của Nhân dân, qua đó, củng cố nền tảng xã hội của mối quan hệ Đảng – Nhân dân. Báo chí chỉ thực sự có sức thuyết phục khi phản ánh đúng và trúng những vấn đề mà Nhân dân quan tâm. Vì vậy, cần tăng cường các tuyến bài điều tra, phản ánh từ cơ sở, nhất là trong các lĩnh vực dân sinh, như: việc làm, thu nhập, giáo dục, y tế, môi trường… Đồng thời, cần đi sâu phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp, tạo diễn đàn để các bên liên quan cùng tham gia giải quyết vấn đề. Khi báo chí “đồng hành cùng đời sống”, mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân sẽ được củng cố từ chính thực tiễn công việc.
Bốn là, xây dựng và củng cố niềm tin xã hội thông qua thông tin minh bạch, khách quan và có trách nhiệm. Niềm tin là nền tảng cốt lõi của sự gắn kết xã hội. Trong môi trường thông tin đa chiều, báo chí cần khẳng định vai trò là nguồn thông tin chính thống, đáng tin cậy, bằng cách bảo đảm tính chính xác, kịp thời và minh bạch. Đặc biệt, đối với các vấn đề nhạy cảm, báo chí cần chủ động cung cấp thông tin đầy đủ, tránh tạo khoảng trống thông tin – nơi tin giả dễ phát sinh. Đồng thời, việc phản ánh cả mặt tích cực và hạn chế một cách khách quan sẽ góp phần nâng cao tính thuyết phục, từ đó, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và Nhà nước. Khi niềm tin được củng cố, sự thống nhất giữa “ý Đảng” và “lòng dân” sẽ trở nên bền vững hơn.
Năm là, phát huy vai trò “xây” của báo chí trong lan tỏa giá trị tích cực và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Bên cạnh chức năng phản ánh và phản biện, báo chí cần đẩy mạnh việc tôn vinh các mô hình tốt, cách làm hay, các cá nhân tiêu biểu, qua đó, lan tỏa các giá trị tích cực trong xã hội. Việc kết nối các câu chuyện đời thường với mục tiêu phát triển chung sẽ giúp chuyển hóa ý chí chính trị thành khát vọng xã hội, làm cho các định hướng của Đảng trở thành động lực nội sinh của Nhân dân. Đây là phương thức “kết nối mềm” nhưng có sức lan tỏa sâu rộng và bền vững.
Thứ sáu, phát huy vai trò “chống” của báo chí trong chủ động đấu tranh với thông tin sai lệch trên không gian mạng. Sự bùng nổ của truyền thông số và các nền tảng mạng xã hội đã làm thay đổi căn bản cấu trúc không gian thông tin, tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức đối với hoạt động báo chí. Trong môi trường này, thông tin được lan truyền với tốc độ nhanh, phạm vi rộng nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ gia tăng các thông tin sai lệch, xuyên tạc, gây nhiễu loạn nhận thức xã hội. Vì vậy, báo chí cần chủ động tham gia không gian mạng với vai trò nòng cốt trong việc định hướng thông tin, bảo vệ nền tảng tư tưởng và củng cố sự thống nhất xã hội.
Thứ bảy, xây dựng đội ngũ người làm báo có bản lĩnh chính trị vững vàng, đạo đức nghề nghiệp trong sáng và năng lực số cao. Hiệu quả của mọi giải pháp đều phụ thuộc vào con người. Người làm báo không chỉ là người truyền tin mà còn là chủ thể định hướng và kết nối xã hội. Do đó, cần chú trọng nâng cao bản lĩnh chính trị, ý thức trách nhiệm xã hội và đạo đức nghề nghiệp; đồng thời, trang bị kỹ năng số để thích ứng với môi trường truyền thông mới. Đây là điều kiện bảo đảm để báo chí giữ vững vai trò là lực lượng nòng cốt trong việc củng cố mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân.
6. Kết luận
Báo chí giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc kết nối, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng và Nhân dân. Không chỉ là công cụ tuyên truyền đường lối của Đảng, báo chí còn thực hiện chức năng thông tin hai chiều, phản ánh tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, góp phần xây dựng niềm tin xã hội và tạo lập sự đồng thuận trong quá trình phát triển đất nước. Đây là cơ sở quan trọng bảo đảm sự thống nhất giữa ý chí chính trị của Đảng với hành động thực tiễn của xã hội. Báo chí phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Vì vậy, phát huy vai trò của báo chí chính là giải pháp quan trọng nhằm củng cố sự thống nhất giữa ý chí của Đảng với khát vọng của Nhân dân, tạo động lực nội sinh cho sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
Tài liệu tham khảo:
Hồ Chí Minh (2011a). Toàn tập (Tập 2). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011b). Toàn tập (Tập 6). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011c). Toàn tập (Tập 8). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011d). Toàn tập (Tập 12). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011đ). Toàn tập (Tập 13). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, t. tr. 463.
Tô Lâm (21/6/2025). Báo chí phải trở thành lực lượng kiến tạo niềm tin, cổ vũ khát vọng phát triển, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng một nước Việt Nam hùng cường, thịnh vượng, trường tồn trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Tạp chí Cộng sản. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/bao-chi-phai-tro-thanh-luc-luong-kien-tao-niem-tin-co-vu-khat-vong-phat-trien-gop-phan-hien-thuc-hoa-muc-tieu-xay-dung-mot-nuoc-viet-nam-hung-cuong-th
Thành Nam (17/03/2026). Ứng xử văn minh trên môi trường số. Báo Nhân dân. https://nhandan.vn/ung-xu-van-minh-tren-moi-truong-so-post949008.html
Trần Quang Diệu (19/6/2025). Vai trò của công nghệ đối với báo chí cách mạng. Tạp chí Cộng sản. https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/-/2018/1094502/vai-tro-cua-cong-nghe-doi-voi-bao-chi-cach-mang-viet-nam.aspx#
Văn Toản (19/12/2024). Năm 2024 có 28 cơ quan báo chí chuyển đổi số đạt mức Xuất sắc. Báo Nhân dân. https://nhandan.vn/nam-2024-28-co-quan-bao-chi-chuyen-doi-so-dat-muc-xuat-sac-post850750.html
