Mối quan hệ giữa Việt Nam – Ba Lan: thành tựu và triển vọng hợp tác

Vietnam – Poland Relations: Achievements and Prospects for Cooperation

ThS. Trịnh Thị Hiền
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam
Email: truonghuuvietanh@yahoo.com

(Quanlynhanuoc.vn) – Mối quan hệ giữa Việt Nam và Ba Lan đã trải qua 75 năm hình thành, phát triển, không ngừng được mở rộng và làm sâu sắc trên nhiều lĩnh vực: kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục, an ninh – quốc phòng. Hiện nay, Ba Lan là đối tác thương mại hàng đầu của Việt Nam tại khu vực Trung – Đông Âu; trong khi đó, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Ba Lan tại Đông Nam Á và là một trong những đối tác ưu tiên trong chính sách mở rộng quan hệ với khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Ba Lan. Bài viết đánh giá những thành tựu nổi bật trong quan hệ song phương kể từ khi hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao, đưa ra một số nhận định về triển vọng phát triển quan hệ giữa hai nước trong thời gian tới.

Từ khóa:Việt Nam; Ba Lan; thành tựu; triển vọng; hợp tác.

Abstract: Over the past 75 years, the relationship between Vietnam and Poland has continually grown, expanded, and deepened across multiple fields, including economics, politics, culture, education, and defense and security. Today, Poland is one of Vietnam’s leading trade partners in Central and Eastern Europe, while Vietnam stands as Poland’s largest trading partner in Southeast Asia and one of the priority partners in its policy to expand engagement with the Asia–Pacific region. This paper evaluates the prominent achievements in bilateral relations since the establishment of diplomatic ties and provides several assessments regarding the prospects for the further development of relations between the two nations.

Keywords: Vietnam; Poland; achievements; prospects; cooperation.

1.Đặt vấn đề

Việt Nam và Ba Lan thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 03/02/1950. Trải qua 75 năm, quan hệ hai nước được xây dựng trên nền tảng hữu nghị truyền thống và từng bước mở rộng sang nhiều lĩnh vực. Từ hợp tác trong giáo dục, đào tạo và văn hóa trong những giai đoạn đầu, quan hệ song phương đã phát triển theo hướng toàn diện hơn, bao gồm kinh tế – thương mại, đầu tư, quốc phòng – an ninh, khoa học – công nghệ và giao lưu nhân dân. Trong bối cảnh môi trường quốc tế biến động nhanh, cạnh tranh chiến lược gia tăng và châu Âu điều chỉnh các ưu tiên về an ninh, năng lượng, chuỗi cung ứng và chuyển đổi xanh, quan hệ Việt Nam – Ba Lan đứng trước cả cơ hội và thách thức mới. Việc Ba Lan giữ vị trí quan trọng tại Trung – Đông Âu, đồng thời là thành viên EU và NATO, tạo thêm dư địa để Việt Nam tăng cường kết nối với thị trường và các cơ chế hợp tác của châu Âu. Ở chiều ngược lại, Việt Nam có vị trí ngày càng quan trọng trong mạng lưới kinh tế của Đông Nam Á. Vì vậy, đánh giá những thành tựu đã đạt được, nhận diện những điểm nghẽn và xác định các hướng hợp tác phù hợp có ý nghĩa thiết thực đối với việc làm sâu sắc quan hệ Việt Nam – Ba Lan trong giai đoạn mới.

2. Thành tựu hợp tác trong quan hệ Việt Nam – Ba Lan từ năm 1950 đến nay

2.1. Quan hệ chính trị – ngoại giao

Sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1950, Việt Nam và Ba Lan từng bước xây dựng khuôn khổ pháp lý cho hợp tác song phương. Hai nước đã ký nhiều hiệp ước, hiệp định và thỏa thuận về văn hóa, giáo dục, kinh tế, khoa học – công nghệ, đầu tư và thuế, tạo nền tảng thể chế cho quan hệ hợp tác trên nhiều lĩnh vực, gồm: Hiệp ước hợp tác văn hóa giữa Việt Nam và Ba Lan (1957); Hiệp định hợp tác kinh tế và giúp đỡ Việt Nam (1965); Hiệp định về hợp tác kinh tế và khoa học – công nghệ (1969) – được mở rộng vào năm 1973 nhằm làm sâu sắc hơn trong hợp tác với Ba Lan về lĩnh vực này; Hiệp định hợp tác khoa học và công nghệ giữa Việt Nam và Ba Lan (1999); Hiệp định hợp tác giữa hai Bộ Giáo dục (1990) và đến năm 1992 được thay thế bằng Hiệp định hợp tác văn hóa và giáo dục với phạm vi rộng hơn, tích hợp cả lĩnh vực văn hóa và giáo dục; Hiệp định hỗ trợ và bảo hộ đầu tư lẫn nhau và Hiệp định tránh đánh thuế hai lần ngăn chặn việc trốn thuế trong vấn đề thuế thu nhập (1994).

Từ đầu thế kỷ XXI, trao đổi đoàn các cấp, giao lưu Quốc hội và tiếp xúc giữa các bộ, ngành, địa phương được tăng cường, góp phần củng cố tin cậy chính trị và hiểu biết lẫn nhau. Hai bên đã có nhiều chuyến thăm lẫn nhau của lãnh đạo cấp cao hai nước, tiêu biểu: chuyến thăm Việt Nam của Tổng thống Ba Lan Andrzej Duda (tháng 11/2017), Bộ trưởng Ngoại giao Ba Lan Zbigniew Rau (tháng 3/2023); Chuyến thăm chính thức Ba Lan của Thủ tướng Phạm Minh Chính (tháng 1/2025) (Trọng Đức, 2025).

Trong giai đoạn 2010 –  2017, hai nước đã ký kết 5 văn bản: Thỏa thuận hợp tác về quốc phòng, Nghị định thư về hợp tác giữa hai Bộ Ngoại giao, Thỏa thuận về bảo vệ lẫn nhau thông tin mật, Thỏa thuận về phát triển và hợp tác cùng có lợi trong lĩnh vực an ninh quốc phòng, thú y và Nghị định thư về hợp tác của Bộ Môi trường hai nước; Trao đổi các chủ đề liên quan đến việc ký kết và phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do giữa Liên minh Châu Âu (EU) và Việt Nam (EVFTA). Năm 2025, hai nước ra Tuyên bố chung về việc nâng tầm quan hệ song phương, nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, chuyên ngành, địa phương và giao lưu nhân dân hướng tới mục tiêu thiết lập quan hệ ở mức chiến lược trong thời gian tới (Báo Điện tử Chính phủ, 2025).

2.2. Quan hệ kinh tế

Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam – Ba Lan đã không ngừng được mở rộng, phát triển trên nhiều phương diện, cấp độ. Đặc biệt, khi Hiệp định EVFTA chính thức có hiệu lực vào ngày 01/8/2020 đã mở đường cho quan hệ kinh tế giữa hai bên bước sang một giai đoạn mới.

Về kim ngạch xuất nhập khẩu: Kim ngạch thương mại hai chiều hai nước năm 2021 đạt gần 2,6 tỷ USD. Trong đó, giá trị xuất khẩu từ Việt Nam sang Ba Lan đạt hơn 2,1 tỷ USD và nhập khẩu của Việt Nam từ Ba Lan đạt trên 500 triệu USD (Lê Anh, 2022). Năm 2022, thương mại hai chiều đạt gần 2,7 tỷ USD (Lê Anh, 2023), Việt Nam xuất siêu ~1,9 tỷ USD (Đại Việt, 2023). Năm 2023, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu giữa hai bên đạt trên 2,8 tỷ USD, trong đó xuất khẩu đạt 2,4 tỷ USD, nhập khẩu đạt 373 triệu USD (Uyen Hương, 2025). Năm 2024 kim ngạch thương mại hai chiều đạt 3,4 tỷ USD (cao nhất hơn 10 năm), xuất khẩu Việt Nam sang Ba Lan 3,04 tỷ USD, xuất siêu 2,66 tỷ USD (12 năm liên tiếp) (Mekong ASEAN, 2025), nhập khẩu của Việt Nam từ Ba Lan đạt gần 400 triệu USD. Riêng 7 tháng đầu năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt trên 2,2 tỷ USD, tăng 14,2% so với cùng kỳ năm 2024, trong đó xuất khẩu của Việt Nam sang Ba Lan đạt trên 1,9 tỷ USD và nhập khẩu từ Ba Lan đạt trên 250 triệu USD (Đình Đại, 2025).

Hai bên hợp tác chủ yếu trong các lĩnh vực: nông sản, dược phẩm, mỹ phẩm, công nghệ xanh và xử lý nước thải. Xuất khẩu chủ yếu của Việt Nam sang Ba Lan là điện tử, thiết bị, giày dép, dệt may và các mặt hàng nông nghiệp (cà phê, hạt tiêu, dừa và hạt điều); trong đó điện tử, may mặc, thủy sản, hàng nông sản (ngũ cốc, cà phê), giày dép các loại chiếm tỷ trọng lớn. Năm 2024, Việt Nam đã xuất khẩu 23 mặt hàng chủ lực sang Ba Lan, trong đó nhóm hàng điện tử chiếm tỷ trọng kim ngạch cao nhất; nhập khẩu từ Ba Lan 14 mặt hàng chính. Máy móc, thiết bị, dụng cụ, phụ tùng khác là mặt hàng nhập khẩu lớn nhất với 74 triệu USD, giảm 18% so với năm trước (Mekong ASEAN, 2025).

Bảng 1: Kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – Ba Lan Giai đoạn 2021 – 2024

Đơn vị : Triệu USD

	2021	2022	2023	2024
Xuất khẩu	2.100,00	2.291,32	2.451,17	3.048,90
Nhập khẩu	510,10	375,28	373,61	387,64
Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu	2.576,81	2.666,60	2.824,78	3.436,54
Cán cân thương mại	1.556,62	1.916,04	2.077,56	2.661,27

Bảng 1 cho thấy, kim ngạch thương mại hai chiều tăng trưởng liên tục qua từng năm, đặc biệt năm 2024 đạt kỷ lục cao nhất trong hơn một thập kỷ. Xuất khẩu của Việt Nam chiếm ưu thế rõ rệt với gần 88% tổng kim ngạch. Từ 2022 – 2024, Việt Nam liên tục xuất siêu từ gần 1,9 tỷ USD (2022) lên 2,66 tỷ USD (2024).

Về lĩnh vực đầu tư: Việt Nam là quốc gia đầu tiên mà Ba Lan đặt Văn phòng của Cơ quan Thương mại và Đầu tư. Đây là bước tiến rất quan trọng để thúc đẩy hợp tác kinh tế, đầu tư giữa hai nước. Đến tháng 3/2025, Ba Lan có 34 dự án đầu tư vào Việt Nam, với tổng vốn đăng ký đạt 474 triệu USD (Đình Đại, 2025). Việt Nam đầu tư sang Ba Lan 3,61 triệu USD (7 dự án) với tổng vốn đầu tư đăng ký đạt 3,61 triệu USD, xếp thứ 49/79 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư của Việt Nam. Đầu tư của Việt Nam sang Ba Lan thuộc lĩnh vực bán lẻ, sửa chữa ô tô, mô tô, xe máy và xe có động cơ khác và lĩnh vực xây dựng (Trang Trần, 2023).

2.3. Hợp tác an ninh – quốc phòng

Hai bên đã ký kết Biên bản ghi nhớ về hợp tác quốc phòng song phương năm 2010. Từ đó đến nay, đã có 6 hợp đồng quốc phòng trị giá 37 triệu USD được ký kết giữa hai bên. Ba Lan cũng đã đóng tàu buồm Lê Quý Đôn cho Việt Nam vào năm 2015 (Bộ Ngoại giao Việt Nam, 2023). Hai nước cũng đạt nhiều kết quả tích cực trên các lĩnh vực: Trao đổi đoàn các cấp; đào tạo; công nghiệp quốc phòng; gìn giữ hòa bình Liên Hợp quốc; quân y; tìm kiếm cứu nạn – cứu trợ nhân đạo… (Kiều Trinh, 2026).

2.4. Hợp tác văn hóa, giáo dục

Giáo dục và đào tạo là lĩnh vực có chiều sâu lịch sử trong quan hệ Việt Nam – Ba Lan. Từ năm 1960, Ba Lan đã tiếp nhận nhiều nhà nghiên cứu, sinh viên và lao động kỹ thuật Việt Nam. Giai đoạn 1960 – 1990, hơn 4.000 sinh viên, cán bộ khoa học Việt Nam và trên 3.500 công nhân lành nghề, chủ yếu trong các ngành than, đóng tàu đã được đào tạo ở Ba Lan (Trọng Đức, 2026).

Từ 2012 đến nay, Ba Lan đã nhận đào tạo cho Việt Nam 141 suất đại học và trên đại học miễn phí (Bộ Ngoại giao Việt Nam, 2023). Năm 2017, hai bên đã ký kết Thỏa thuận giáo dục mới, bao gồm việc tăng số lượng học bổng lên 20 suất/1 năm. Ba Lan cấp cho Việt Nam 20 suất học bổng đại học và trên đại học; trong khi đó, Việt Nam tiếp nhận 20 sinh viên Ba Lan sang thực tập (Trọng Đức, 2025). Giai đoạn 2017 – 2022, Việt Nam tiếp nhận 46 lưu học sinh sang thực tập ngắn hạn. Năm 2024, có 113 du học sinh Việt Nam đang học tập và nghiên cứu tại Ba Lan và dự kiến sẽ tăng học bổng diện Hiệp định cho Việt Nam từ 20 lên 50 suất mỗi năm (Vân Anh, 2024).

Nhìn chung, Quan hệ Việt Nam – Ba Lan sau 75 năm đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng là do: (1) Việt Nam và Ba Lan có một nền tảng quan hệ chính trị bền vững, được xây dựng trên nền tảng hữu nghị, gắn bó; (2) Cộng đồng người Việt tại Ba Lan là nền tảng nhân lực và cầu nối bền vững trong quan hệ hai bên; (3) Sự tương đồng trong quan điểm ngoại giao trong theo đuổi đường lối đối ngoại hòa bình, độc lập, đa phương và tôn trọng luật pháp quốc tế đã tạo nền tảng thuận lợi để hai bên tăng cường hợp tác ngày càng sâu rộng; (4) Sự bổ trợ giữa hai nền kinh tế, tác động của EVFTA và nhu cầu mở rộng thị trường của cả hai quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng đã đem lại những kết quả khởi sắc trong hợp tác kinh tế; (5) Hai nước có nhiều lợi ích chung, có thể hỗ trợ lẫn nhau trong phát triển kinh tế – xã hội, nhất là trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế, nông nghiệp, công nghệ; đồng thời, xu hướng hội nhập quốc tế và nhu cầu mở rộng hợp tác với các đối tác đã thúc đẩy tăng cường phối hợp giữa hai bên.

3. Những vấn đề đặt ra

Trong bối cảnh quốc tế và tình hình kinh tế, chính trị – xã hội của mỗi nước đều có nhiều thay đổi đã và đang đặt ra những vấn đề cần được xem xét và giải quyết:

Thứ nhất, quan hệ kinh tế – thương mại hai nước hiện chưa tương xứng với tiềm năng hợp tác. Thương mại song phương còn ở mức khiêm tốn, chưa phản ánh đầy đủ khả năng phát triển giữa hai bên. Mức đầu tư giữa hai bên chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, thiếu các dự án quy mô lớn. Các doanh nghiệp hai nước còn gặp khó khăn do thiếu thông tin về thị trường, văn hóa, môi trường pháp lý của đối tác, đặc biệt là đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Cơ hội từ Hiệp định EVFTA chưa được khai thác hiệu quả.

Thứ hai, các tiêu chuẩn ngày càng cao của EU đang làm thay đổi điều kiện tiếp cận thị trường. Việc cắt giảm thuế quan theo EVFTA không còn là lợi thế duy nhất; doanh nghiệp Việt Nam phải đáp ứng yêu cầu về chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, môi trường, phát triển bền vững và các quy định về phòng vệ thương mại. Điều này đặc biệt quan trọng đối với nông sản, thủy sản, dệt may và đồ gỗ.

Thứ ba, biến động địa chính trị tại châu Âu, đặc biệt là xung đột Nga – Ukraine và quá trình tái cấu trúc an ninh khu vực đã tác động sâu sắc và đa chiều đến quan hệ Việt Nam – Ba Lan. Việc EU tăng cường phối hợp với NATO và ưu tiên củng cố sườn Đông khiến Ba Lan phải điều chỉnh ưu tiên chiến lược theo hướng tăng cường quốc phòng, củng cố an ninh năng lượng và nâng cao vị thế trong cấu trúc quyền lực châu Âu. Ba Lan đã tăng chi tiêu quân sự từ 2,7% GDP năm 2022 lên dự kiến 4,7% năm 2025 (Oleksiejuk, 2025). Sự dịch chuyển này làm thay đổi tương quan phân bổ nguồn lực quốc gia, do đó, Việt Nam cần tính đến những thay đổi này khi xác định các lĩnh vực hợp tác dài hạn.

Thứ tư, quan hệ chính trị tích cực chưa được chuyển hóa đầy đủ thành các chương trình hợp tác có chiều sâu và quy mô lớn trong khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, quốc phòng và an ninh. Việc hình thành các cơ chế hợp tác dài hạn, có đầu mối điều phối và nguồn lực cụ thể còn hạn chế.

Thứ năm, cộng đồng người Việt tại Ba Lan có tiềm năng lớn nhưng vẫn gặp một số khó khăn liên quan đến hội nhập xã hội, cư trú, lao động và địa vị pháp lý. Đồng thời, các tranh luận nội khối của EU về di cư, ngân sách, phúc lợi xã hội, cùng với việc Quốc hội Ba Lan thông qua dự luật phúc lợi mới cho người nước ngoài đã tạo ra những tác động trực tiếp đến cộng đồng người Việt (Portal Polskiego Radia SA, 2025), đòi hỏi hai bên cần tăng cường cơ chế bảo hộ công dân, thúc đẩy các khuôn khổ hợp tác lao động hợp pháp, minh bạch, bền vững.

Thứ sáu, hợp tác trong các lĩnh vực mới, như: công nghệ cao, chuyển đổi số, năng lượng tái tạo và đổi mới sáng tạo vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới. EU đang đẩy mạnh mục tiêu giảm 90% phát thải ròng vào năm 2040 và hướng tới trung hòa carbon vào năm 2050 (European Council, 2025); đồng thời, siết chặt các quy định về kinh tế tuần hoàn, tái chế (European Parliament, 2025) và tiêu chuẩn chuỗi cung ứng xanh. Do đó, việc triển khai EVFTA không chỉ dừng ở việc mở rộng thương mại mà còn đòi hỏi đáp ứng các tiêu chuẩn môi trường, thuế carbon và minh bạch hóa chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, liên kết giữa các trường đại học, viện nghiên cứu và trung tâm công nghệ của hai nước vẫn còn hạn chế đặc biệt là các chương trình hợp tác nghiên cứu chung, chuyển giao công nghệ hoặc đồng tài trợ đổi mới sáng tạo. Do đó, việc tăng cường kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thúc đẩy hợp tác nghiên cứu – đào tạo và hình thành các dự án công nghệ chung giữa hai nước cần được xem là một ưu tiên chiến lược nhằm nâng cao chất lượng và chiều sâu quan hệ song phương trong giai đoạn mới.

4. Triển vọng và khuyến nghị hợp tác

Trong thời gian tới, triển vọng quan hệ Việt Nam – Ba Lan được đánh giá tích cực trên cơ sở nền tảng chính trị ổn định, quan hệ thương mại tăng trưởng, vị trí địa kinh tế của Ba Lan tại Trung – Đông Âu và vai trò ngày càng lớn của Việt Nam tại Đông Nam Á. Tuy nhiên, để chuyển tiềm năng thành kết quả, trọng tâm cần chuyển từ mở rộng quan hệ sang nâng cao chất lượng, chiều sâu và khả năng liên kết của các chương trình hợp tác.

Một là, nâng cao hiệu quả cơ chế điều phối và đối thoại chính sách. Hai nước cần tăng cường trao đổi ở cấp chính phủ, bộ, ngành và địa phương; nghiên cứu thiết lập cơ chế đối thoại kinh tế thường niên để kịp thời tháo gỡ các vướng mắc trong thương mại, đầu tư và hợp tác chuyên ngành. Đồng thời, cần chuyển các cam kết chính trị thành chương trình, dự án cụ thể, xác định rõ cơ quan đầu mối, nguồn lực và thời hạn thực hiện. Việc thúc đẩy Ba Lan sớm phê chuẩn EVIPA cũng cần được quan tâm nhằm củng cố môi trường đầu tư ổn định, minh bạch và có tính dự báo.

Hai là, về kinh tế – thương mại: Hợp tác trong lĩnh vực này giữa Việt Nam – Ba Lan thời gian qua đã có bước phát triển tích cực, tuy nhiên vẫn chưa khai thác hết tiềm năng sẵn có. Một trong những rào cản chính là sự thiếu hụt thông tin về thị trường, pháp lý và văn hóa kinh doanh giữa doanh nghiệp hai nước. Trong bối cảnh EU tái cơ cấu chuỗi cung ứng nhằm giảm thiểu rủi ro địa chính trị và nâng cao tự chủ chiến lược, Việt Nam là một điểm đến hấp dẫn cho dòng vốn đầu tư mới nhờ môi trường ổn định, chi phí cạnh tranh và lực lượng lao động dồi dào. Ba Lan với vai trò cửa ngõ vào thị trường EU, có thể trở thành điểm trung chuyển chiến lược cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập sâu hơn vào châu Âu. Việc tận dụng hiệu quả các khuôn khổ EVFTA, Hiệp định Bảo hộ Đầu tư Việt Nam – EU (EVIPA) và thúc đẩy Ba Lan sớm phê chuẩn EVIPA sẽ góp phần củng cố môi trường đầu tư minh bạch, ổn định, thu hút dòng vốn chất lượng cao vào các lĩnh vực công nghệ cao, dược phẩm, công nghiệp chế biến, chuyển đổi số và năng lượng tái tạo.

Bên cạnh đó, việc xem xét gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU của Ủy ban Châu Âu đối với thủy sản Việt Nam sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu sang Ba Lan, EU. Trong dài hạn, hai nước cần đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối doanh nghiệp, phát triển logistics và vận tải trực tiếp nhằm giảm chi phí giao thương. Đồng thời, chủ động thích ứng với các tiêu chuẩn của EU, tăng cường đối thoại chính sách, mở rộng hợp tác trong hạ tầng số, an ninh mạng và công nghệ xanh không chỉ giúp doanh nghiệp hai nước nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo nền tảng vững chắc cho quan hệ kinh tế – thương mại hai bên phát triển sâu rộng, bền vững trong giai đoạn tới.

Để hiện thực hóa, từ nay đến 2030, trọng tâm là xây dựng nền tảng thể chế và điều phối chính sách thông qua việc thiết lập cơ chế Đối thoại kinh tế thường niên giữa hai bên và đẩy nhanh hoàn thiện khung pháp lý về thị trường carbon, an ninh mạng và dữ liệu, tăng cường xúc tiến thương mại và nghiên cứu khả thi các tuyến logistics, vận tải trực tiếp. Từ đó, triển khai các dự án hợp tác trong những lĩnh vực chiến lược, như: dược phẩm, công nghệ số, công nghệ xanh, chế biến thực phẩm và hạ tầng dữ liệu; hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư hệ thống truy xuất nguồn gốc, chứng nhận môi trường và quản trị phát thải, từng bước kết nối tiêu chuẩn kỹ thuật và thị trường carbon với EU. Mục tiêu đến 2045, hướng tới công nhận lẫn nhau một số tiêu chuẩn kỹ thuật, phát triển trung tâm dữ liệu và chuỗi cung ứng carbon thấp, hình thành hệ sinh thái hợp tác kinh tế – thương mại bền vững, giá trị gia tăng cao, thích ứng dài hạn với chuyển động địa – kinh tế của châu Âu.

Ba là, về quốc phòng – an ninh: Ba Lan có lợi thế về các dòng sản phẩm quốc phòng hiệu quả, độ tin cậy lớn, chi phí bảo trì thấp, giá thành hợp lý, nhiều trang thiết bị đã được kiểm nghiệm thực tế cho thấy tính ứng dụng và khả năng thích nghi cao. Việt Nam có thể xem xét thúc đẩy hợp tác theo hướng kết hợp mua sắm, chuyển giao công nghệ, cùng phát triển sản phẩm trong các lĩnh vực quốc phòng công nghệ cao, an ninh mạng, quốc phòng số và hàng không vũ trụ. Hợp tác cần gắn với đào tạo nhân lực kỹ thuật, xây dựng năng lực bảo trì, bảo dưỡng trong nước và từng bước tham gia chuỗi cung ứng công nghiệp quốc phòng của Ba Lan và châu Âu. Việt Nam cũng cần nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, tuân thủ chuẩn xanh – số, chủ động tham gia các chương trình hợp tác về AI, an ninh mạng và công nghệ lưỡng dụng.

Bốn là, về giáo dục – đào tạo: Việc duy trì và mở rộng các thỏa thuận song phương, chương trình học bổng trong thời gian tới sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho sinh viên Việt Nam tiếp cận nền giáo dục chất lượng cao tại Ba Lan, đặc biệt là đa dạng hóa ngành đào tạo ưu tiên (công nghệ thông tin, kỹ thuật, y dược, năng lượng tái tạo, quản trị công). Đồng thời, đơn giản hóa thủ tục công nhận văn bằng và hỗ trợ thị thực cho sinh viên, nghiên cứu sinh. Ngoài ra, cần thúc đẩy hợp tác trực tiếp giữa các trường đại học thông qua chương trình trao đổi sinh viên, giảng viên, đào tạo liên kết và xây dựng nhóm nghiên cứu chung; khuyến khích phát triển các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh hoặc song ngữ để tăng khả năng tiếp cận. Hai nước cũng có thể xem xét thành lập quỹ nghiên cứu chung hoặc trung tâm hợp tác học thuật Việt Nam – Ba Lan nhằm thúc đẩy các dự án khoa học ứng dụng gắn với nhu cầu phát triển kinh tế – xã hội.

Năm là, về cộng đồng người Việt tại Ba Lan: Người Việt tại Ba Lan có thể đóng góp mạnh mẽ hơn vào các hoạt động xúc tiến thương mại, quảng bá văn hóa và kết nối doanh nghiệp nếu được hỗ trợ tốt hơn thông qua các chính sách hội nhập xã hội, pháp lý và phát triển cộng đồng từ cả hai phía. Việt Nam cần tăng cường thông tin, hướng dẫn công dân về quy định mới của Ba Lan về Đạo luật phúc lợi mới, đặc biệt về quyền tiếp cận phúc lợi xã hội, đồng thời thúc đẩy kênh ngoại giao để bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho người lao động Việt Nam tại Ba Lan, đánh giá rủi ro và cơ hội trong lao động di cư sang EU, tăng cường bổ sung khung pháp lý, phối hợp giữa Chính phủ, các cơ quan chức năng hai nước, hội đoàn người Việt và các tổ chức hỗ trợ người nhập cư, tạo điều kiện thuận lợi để cộng đồng người Việt phát triển ổn định, từng bước hội nhập toàn diện vào xã hội Ba Lan nhưng vẫn giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Tài liệu tham khảo:
Báo Điện tử Chính phủ (18/01/2025). Tuyên bố chung Việt Nam – Ba Lan về nâng tầm quan hệ song phương. https://baochinhphu.vn/tuyen-bo-chung-viet-nam-ba-lan-ve-nang-tam-quan-he-song-phuong-102250118211357176.htm
Bộ Ngoại giao Việt Nam (2023). Quan hệ Việt Nam – Ba Lan. Đại sứ quán Việt Nam tại Ba Lan. https://vietnam.pl/quan-he-song-phuong/cac-moc-trong-quan-he-song-phuong/
Đại Việt (25/2/2023). Ba Lan muốn xuất khẩu thêm nhiều nông sản sang Việt Nam. Tài chính Doanh nghiệp. https://taichinhdoanhnghiep.net.vn/ba-lan-muon-xuat-khau-them-nhieu-nong-san-sang-viet-nam-d36935.html
Đình Đại (7/8/2025). Quan hệ thương mại Việt Nam – Ba Lan còn nhiều dư địa hợp tác. VCCI. https://vcci.com.vn/tin-tuc/quan-he-thuong-mai-viet-nam-ba-lan-con-nhieu-du-dia-hop-tac
European Council (03/12/2025). Council and Parliament strike a deal on rules to phase out Russian gas imports for an energy secure and independent Europe. https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/12/03/council-and-parliament-strike-a-deal-on-rules-to-phase-out-russian-gas-imports-for-an-energy-secure-and-independent-europe/
European Parliament (12/12/2025). Circular economy: Deal on new EU rules for the automotive sector. https://www.europarl.europa.eu/news/en/press-room/20251209IPR32114/circular-economy-deal-on-new-eu-rules-for-the-automotive-sector
Kiều Trinh (08/9/2026). Nhiều tiềm năng và dư địa mới trong hợp tác quốc phòng Việt Nam – Ba Lan. Báo Quân đội nhân dân. https://www.qdnd.vn/quoc-te/doi-ngoai-quoc-phong/nhieu-tiem-nang-va-du-dia-moi-trong-hop-tac-quoc-phong-viet-nam-ba-lan-1056260
Lê Anh (12/8/2022). Tăng cường thúc đẩy thương mại và đầu tư Việt Nam – Ba Lan. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. https://tphcm.chinhphu.vn/tang-cuong-thuc-day-thuong-mai-va-dau-tu-giua-viet-nam-ba-lan-101220811185257546.htm
Lê Anh (24/2/2023). Kết nối kinh doanh Việt Nam – Ba Lan. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ. https://tphcm.chinhphu.vn/ket-noi-kinh-doanh-viet-nam-ba-lan-101230224155618497.htm
Mekong ASEAN (18/1/2025). Xuất nhập khẩu Việt Nam – Ba Lan đạt kỷ lục năm 2024. Mekong ASEAN. https://mekongasean.vn/xuat-nhap-khau-viet-nam-ba-lan-dat-ky-luc-nam-2024-37618.html
Oleksiejuk, M. (14/4/2025). Sharing the burden: How Poland and Germany are shifting the dial on European defence expenditure. NATO Review. https://archives.nato.int/uploads/r/nato-archives-online/e/c/5/ec5c61761313f9647459c265d3f8da4e39390238681b6bc0041314673ba7f337/2025-04-14_Sharing_the_burden-How_Poland_and_Germany_are_shifting_the_dial_on_European_defence_expenditure_ENG.pdf
Portal Polskiego Radia SA (17/9/2025). Polish senators back plan to tie benefits for foreigners to work. https://www.polskieradio.pl/395/7786/Artykul/3580965,polish-senators-back-plan-to-tie-benefits-for-foreigners-to-work
Trang Trần (16/3/2023). Việt Nam – Ba Lan: Đối tác truyền thống, tin cậy. Trung tâm Thông tin Công tác Tuyên giáo. https://ttdn.vn/nghien-cuu-trao-doi/su-kien-binh-luan/viet-nam-ba-lan-doi-tac-truyen-thong-tin-cay-75383
Trọng Đức (3/2/2025). Hướng tới nâng tầm quan hệ Việt Nam – Ba Lan lên Đối tác Chiến lược. Trung tâm Thông tin Công tác Tuyên giáo. https://ttdn.vn/nghien-cuu-trao-doi/su-kien-binh-luan/huong-toi-nang-tam-quan-he-viet-nam-ba-lan-len-doi-tac-chien-luoc-113993
Trọng Đức (2026). Thúc đẩy quan hệ hữu nghị truyền thống, hợp tác nhiều mặt Việt Nam – Ba Lan. Thông tấn xã Việt Nam. https://nvsk.vnanet.vn/thuc-day-quan-he-huu-nghi-truyen-thong-hop-tac-nhieu-mat-viet-nam-ba-lan-1-160688.vna
Uyen Hương (15/01/2025). Việt Nam – Ba Lan: Nhiều tiềm năng trong hợp tác thương mại. Trung tâm Thông tin Công tác Tuyên giáo. https://ttdn.vn/hoi-nhap-va-phat-trien/kinh-te-dau-tu/viet-nam-ba-lan-nhieu-tiem-nang-trong-hop-tac-thuong-mai-113477
Vân Anh (28/3/2024). Ba Lan tăng học bổng diện Hiệp định cho Việt Nam lên 50 suất mỗi năm. Giáo dục và Thời đại. https://giaoducthoidai.vn/ba-lan-tang-hoc-bong-dien-hiep-dinh-cho-viet-nam-len-50-suat-moi-nam-post677111.html