Promoting democracy in the prevention and combating of wastefulness today
TS. Lê Đình Thảo
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh
Email: thaohvpt@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí là yêu cầu quan trọng nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực, tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Trong quản lý nhà nước, lãng phí có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân, cả khách quan và chủ quan, nhất là trong phân bổ, sử dụng ngân sách, đầu tư công và quản lý tài sản công. Để phòng, chống lãng phí hiệu quả, bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế quản lý và nâng cao trách nhiệm công vụ, cần phát huy quyền làm chủ của Nhân dân, tạo điều kiện để người dân tham gia, giám sát và phản biện các quyết định quản lý. Bài viết phân tích một số biểu hiện lãng phí trong quản lý nhà nước, làm rõ sự cần thiết và đề xuất một số kiến nghị nhằm phát huy tính dân chủ trong phòng, chống lãng phí ở Việt Nam hiện nay.
Từ khóa: Dân chủ trong quản lý nhà nước; phát huy dân chủ; phòng, chống lãng phí.
Abstract: Practising thrift and preventing and combating wastefulness are important requirements for mobilising and making effective use of resources, thereby fostering sustainable socio-economic development. In state management, wastefulness can arise from various objective and subjective factors, particularly in the allocation and use of public budgets, public investment, and the management of public assets. Effective prevention and combating of wastefulness require not only improvements to management mechanisms and greater accountability in the performance of public duties, but also the promotion of the people’s right to mastery by enabling citizens to participate in, monitor, and critically review management decisions. This article examines some manifestations of wastefulness in state management, clarifies the need to promote democracy in preventing and combating wastefulness, and puts forward several recommendations for doing so in Vietnam today.
Keywords: Democracy in state management; promoting democracy; prevention and combating of wastefulness.
1. Đặt vấn đề
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng chỉ rõ: “Tham ô có hại nhưng lãng phí có khi còn hại nhiều hơn: Nó tai hại hơn tham ô vì lãng phí rất phổ biến” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.345); “Lãng phí tuy không lấy của công đút túi, song kết quả cũng rất tai hại cho Nhân dân, cho Chính phủ” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.357). Những nhận định này cho thấy lãng phí không chỉ gây thất thoát nguồn lực mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả quản lý nhà nước và lợi ích của Nhân dân.
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu tăng trưởng kinh tế hai con số gắn với bảo đảm chất lượng và tính bền vững, việc quản lý, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực càng trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, lãng phí trong quản lý nhà nước có thể phát sinh từ nhiều nguyên nhân, trong đó có những hạn chế trong nhận thức, năng lực quản lý, trách nhiệm thực thi công vụ và cơ chế giám sát. Đặc biệt, khi nhiệm vụ và thẩm quyền của các cơ quan, địa phương được điều chỉnh theo yêu cầu đổi mới tổ chức bộ máy, nếu thiếu cơ chế kiểm soát phù hợp, những quyết định thiếu căn cứ thực tiễn hoặc việc tổ chức thực hiện kém hiệu quả có thể dẫn đến lãng phí lớn về ngân sách, tài sản và các nguồn lực xã hội.
Trong bối cảnh đó, phát huy tính dân chủ có ý nghĩa quan trọng đối với công tác phòng, chống lãng phí. Việc bảo đảm quyền tham gia, giám sát và phản biện của Nhân dân không chỉ góp phần nâng cao chất lượng các quyết định quản lý mà còn tạo cơ chế phát hiện sớm những bất cập, sai phạm trong quá trình tổ chức thực hiện. Vì vậy, phát huy tính dân chủ cần được xem là một trong những cơ sở quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm các nguồn lực được sử dụng đúng mục đích và mang lại hiệu quả thiết thực.
2. Một số biểu hiện lãng phí xảy ra trong quản lý nhà nước hiện nay
Một là, lãng phí do chậm giải ngân vốn đầu tư công từ nguồn ngân sách nhà nước.
Kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo, có chức năng góp phần ổn định kinh tế vĩ, bảo đảm các cân đối lớn trong nền kinh tế, dẫn dắt và kiến tạo phát triển. Trong đó, đầu tư công từ ngân sách nhà nước tập trung vào các lĩnh vực, các công trình, dự án thiết yếu, có ý nghĩa quan trọng đối với phát triển kinh tế – xã hội, nhất là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân chưa sẵn sàng tham gia hoặc không có khả năng tham gia. Thông qua đầu tư kết cấu hạ tầng và các công trình trọng điểm, Nhà nước tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư của người dân và doanh nghiệp. Vì vậy, chậm giải ngân vốn đầu tư công không chỉ làm giảm hiệu quả sử dụng ngân sách mà còn ảnh hưởng đến khả năng huy động các nguồn lực xã hội, làm chậm tiến độ phát triển và bỏ lỡ cơ hội tạo việc làm, tăng thu ngân sách.
Thực tế cho thấy, tiến độ giải ngân vốn đầu tư công tại một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương còn chậm so với kế hoạch. Theo Bộ Tài chính, số giải ngân từ đầu năm đến hết ngày 22/10/2026 là 673.970,1 tỷ đồng, đạt 65,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Trong đó, có 6 bộ, cơ quan trung ương và 21 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt từ mức bình quân chung cả nước; có 27 bộ, cơ quan trung ương và 13 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước (Báo Điện tử Chính phủ, 27/10/2026)
Tình trạng chậm giải ngân có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân, như: dự án chậm được phê duyệt, tiến độ triển khai không bảo đảm kế hoạch, vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và thủ tục hành chính phức tạp. Bên cạnh đó, tâm lý sợ sai, sợ trách nhiệm của một bộ phận cán bộ cũng ảnh hưởng đến quá trình xử lý công việc, làm chậm tiến độ thực hiện dự án. Những hạn chế này không chỉ gây lãng phí nguồn vốn đã bố trí mà còn làm giảm hiệu quả đầu tư và khả năng lan tỏa của các công trình đối với nền kinh tế.
Hai là, lãng phí do phê duyệt và triển khai các dự án không bảo đảm hiệu quả kinh tế – xã hội.
Đầu tư công là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Tuy nhiên, hiệu quả đầu tư không chỉ được thể hiện ở quy mô vốn giải ngân mà còn phụ thuộc vào khả năng hoàn thành mục tiêu, bảo đảm tiến độ và tạo ra giá trị kinh tế – xã hội của dự án. Thực tế cho thấy, những hạn chế trong công tác chuẩn bị, thẩm định và phê duyệt đầu tư tại một số nơi đã dẫn đến tình trạng lựa chọn dự án chưa sát với nhu cầu thực tiễn, đầu tư dàn trải, phải điều chỉnh nhiều lần, chậm tiến độ và làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực.
Tình trạng này được phản ánh qua kết quả giám sát việc thực hành tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn 2016 – 2021. Theo đó, số dự án đầu tư công chậm tiến độ tăng từ 1.448 dự án năm 2016 lên 1.962 dự án năm 2021. Số dự án được xác định có thất thoát, lãng phí cũng ở mức đáng kể, với 590 dự án năm 2016, 840 dự án năm 2017 và 923 dự án năm 2020 (Lương Bằng, 15/10/2022). Bên cạnh đó, nhiều dự án phải điều chỉnh quyết định đầu tư, thậm chí điều chỉnh nhiều lần, làm tăng tổng mức đầu tư so với phê duyệt ban đầu. Đến tháng 7/2025, cả nước đã xác định hơn 2.800 công trình, dự án chậm tiến độ, có khó khăn, vướng mắc, với nguồn lực tồn đọng gồm khoảng 347 nghìn ha đất và giá trị đầu tư hơn 5,8 triệu tỷ đồng (Kim Anh, 09/7/2025).Những số liệu trên cho thấy quy mô lớn của nguồn lực đang bị đình trệ, chưa thể đưa vào khai thác, sử dụng để tạo ra giá trị kinh tế – xã hội như kỳ vọng
Ba là, lãng phí trong quản lý, sử dụng tài sản công sau sáp nhập các đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp.
Việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp đặt ra yêu cầu rà soát, bố trí và sử dụng lại hệ thống trụ sở, nhà, đất và các tài sản công phù hợp với mô hình tổ chức mới. Tuy nhiên, quá trình sắp xếp cũng làm phát sinh khối lượng lớn tài sản dôi dư cần được xử lý. Theo báo cáo của Chính phủ, trong số 38.182 trụ sở công cấp tỉnh tại 52 địa phương thực hiện sắp xếp, có 4.226 trụ sở dự kiến dôi dư, trong khi 33.956 trụ sở tiếp tục được sử dụng (Báo Điện tử Chính phủ, 11/6/2025). Mặc dù các địa phương và cơ quan trung ương đã triển khai rà soát, bố trí và xử lý tài sản dôi dư, tiến độ thực hiện vẫn chưa đồng đều và khối lượng tài sản cần tiếp tục xử lý còn lớn. Theo số liệu cập nhật đến tháng 10/2026, khối địa phương còn 9.608 cơ sở nhà, đất dôi dư chưa hoàn thành việc xử lý, khai thác; khối bộ, cơ quan trung ương còn 795 cơ sở. Riêng tại địa phương, trong tổng số 26.415 cơ sở nhà, đất dôi dư cần xử lý, mới có 16.807 cơ sở hoàn thành xử lý, khai thác, đạt 63,6%; còn lại 9.608 cơ sở chưa hoàn thành. Đáng chú ý, cả 34 tỉnh, thành phố đều còn cơ sở nhà, đất dôi dư cần tiếp tục xử lý (Minh Phương, 27/10/2026). Thực trạng này cho thấy, mặc dù công tác sắp xếp tài sản công đã đạt được những kết quả nhất định, việc xử lý và đưa tài sản dôi dư vào khai thác, sử dụng vẫn còn chậm so với yêu cầu. Nếu không được giải quyết kịp thời, các cơ sở nhà, đất này có nguy cơ bị bỏ trống, xuống cấp, gây lãng phí nguồn lực đất đai và tài sản nhà nước; đồng thời, có thể làm phát sinh thêm chi phí quản lý, bảo vệ và bảo dưỡng.
2. Sự cần thiết phải phát huy tính dân chủ trong phòng, chống lãng phí ở Việt Nam hiện nay
Phát huy tính dân chủ trong quản lý nhà nước là quá trình bảo đảm và nâng cao khả năng tham gia của Nhân dân vào các hoạt động quản lý; tôn trọng, lắng nghe và tiếp thu ý kiến của người dân; tạo điều kiện thuận lợi để người dân, doanh nghiệp tham gia đóng góp, giám sát các quyết định và hoạt động quản lý. Đây cũng là quá trình phát huy vai trò, trí tuệ và nguồn lực của Nhân dân trong xây dựng, phát triển đất nước, đúng với tư tưởng Hồ Chí Minh về việc “dùng tài dân, sức dân để làm lợi cho dân”.
Phát huy tính dân chủ phải dựa trên nguyên tắc quyền lực nhà nước thuộc về Nhân dân, tin tưởng vào khả năng phát hiện và giải quyết các vấn đề thực tiễn của Nhân dân; đồng thời, dựa vào Nhân dân để xây dựng Đảng và Nhà nước trong sạch, vững mạnh. Điều đó đòi hỏi phải khắc phục dân chủ hình thức, dân chủ cực đoan, chủ nghĩa dân túy và biểu hiện “theo đuôi quần chúng” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.337).
Thứ nhất, phát huy tính dân chủ sẽ góp phần nâng cao chất lượng các quyết định quản lý, hạn chế lãng phí do nhận thức và năng lực hoạch định chính sách còn hạn chế.
Trong quản lý nhà nước, những quyết định thiếu căn cứ khoa học, chưa phù hợp với điều kiện thực tiễn hoặc không tính đến nhu cầu của người dân và doanh nghiệp có thể dẫn đến phân bổ, sử dụng nguồn lực kém hiệu quả. Trong bối cảnh đổi mới mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu, gắn hội nhập quốc tế với xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ thì yêu cầu về năng lực nhận thức, dự báo và hoạch định chính sách của các cơ quan quản lý trở lên cấp thiết. Nếu thiếu thông tin thực tiễn, không tham khảo đầy đủ kinh nghiệm phát triển trong nước và quốc tế, các cấp, các ngành, địa phương có nguy cơ đưa ra những quyết định chưa phù hợp, dẫn đến lựa chọn và triển khai các dự án không mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội.
Trong khi đó, Nhân dân là chủ thể trực tiếp tham gia các hoạt động kinh tế – xã hội, có khả năng nhận biết và phản ánh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định Nhân dân rất sáng suốt, có thể “biết giải nhiều vấn đề một cách giản đơn, mau chóng, đầy đủ, mà những người tài giỏi, những đoàn thể to lớn, nghĩ mãi không ra” (Hồ Chí Minh, 2011, tr.337). Vì vậy, phát huy tính dân chủ, thực hiện nghiêm túc phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng” sẽ tạo điều kiện để các cơ quan quản lý tiếp nhận thông tin, ý kiến phản ánh và sáng kiến từ nhiều tầng lớp nhân dân.
Thông qua đó, các cơ quan quản lý có thêm cơ sở thực tiễn để lựa chọn, phê duyệt những công trình, dự án thực sự cần thiết, có khả năng kết nối và lan tỏa; nhận diện những khó khăn, vướng mắc làm chậm tiến độ đầu tư công; đồng thời, xây dựng phương án xử lý, khai thác tài sản công dôi dư phù hợp với nhu cầu của địa phương. Như vậy, phát huy tính dân chủ không chỉ giúp nâng cao chất lượng quyết định quản lý mà còn góp phần phòng ngừa lãng phí ngay từ khâu hoạch định và lựa chọn phương án sử dụng nguồn lực.
Thứ hai, phát huy tính dân chủ góp phần tăng cường giám sát, phát hiện và ngăn ngừa các hành vi gây lãng phí.
Lãng phí trong quản lý nhà nước không chỉ bắt nguồn từ hạn chế về nhận thức và năng lực mà còn có thể xuất phát từ chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm, bệnh thành tích và sự thiếu trách nhiệm của một bộ phận cán bộ. Khi những biểu hiện này không được kiểm soát, việc phê duyệt và triển khai các dự án thiếu hiệu quả, lựa chọn nhà thầu không đủ năng lực hoặc buông lỏng quản lý trong quá trình thực hiện có thể gây thất thoát, lãng phí ngân sách và tài sản công.
Trong bối cảnh đó, phát huy tính dân chủ, bảo đảm quyền tham gia và giám sát của Nhân dân có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo lập cơ chế kiểm soát từ bên ngoài đối với hoạt động của các cơ quan quản lý. Thông qua việc tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và giám sát của người dân, những bất cập trong quá trình phê duyệt, triển khai dự án, quản lý ngân sách và sử dụng tài sản công có thể được phát hiện kịp thời. Đây là cơ sở để các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra, xác minh và xử lý nghiêm minh những sai phạm, tiêu cực, hạn chế nguy cơ lãng phí kéo dài.
Bên cạnh đó, sự tham gia và giám sát của Nhân dân còn thúc đẩy cán bộ, công chức nâng cao ý thức trách nhiệm, tu dưỡng đạo đức và thực hiện đúng chức trách, nhiệm vụ được giao. Do đó, phát huy tính dân chủ vừa là phương thức huy động trí tuệ, kinh nghiệm của Nhân dân, vừa là cơ chế góp phần kiểm soát quyền lực, nâng cao tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong quản lý nhà nước.
3. Một số kiến nghị
Một là, nâng cao ý thức và khả năng tham gia vào các công việc quản lý nhà nước của Nhân dân.
Phát huy tính dân chủ trong phòng, chống lãng phí trước hết đòi hỏi Nhân dân nhận thức đầy đủ về quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong tham gia quản lý nhà nước. Khi hiểu rõ quyền làm chủ cũng như ý nghĩa của việc tham gia vào các hoạt động quản lý, người dân sẽ chủ động hơn trong việc theo dõi, phản ánh, kiến nghị và giám sát việc quản lý, sử dụng các nguồn lực công. Tuy nhiên, để thực hiện hiệu quả quyền tham gia, người dân không chỉ cần có ý thức trách nhiệm mà còn phải được trang bị những kiến thức cần thiết về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và các chương trình, kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội của địa phương. Đây là cơ sở để người dân nhận diện những vấn đề bất cập, đánh giá tính phù hợp của các quyết định quản lý và đưa ra ý kiến phản ánh, kiến nghị có căn cứ.
Vì vậy, các tổ chức đảng, cơ quan quản lý nhà nước và toàn bộ hệ thống chính trị cần chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến, cung cấp thông tin để nâng cao nhận thức và năng lực tham gia của Nhân dân. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào quyền, nghĩa vụ công dân; chủ trương, chính sách, pháp luật của Đảng và Nhà nước; các chương trình, kế hoạch, quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội, nhất là những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích của người dân. Việc phổ biến cần được thực hiện bằng nhiều hình thức phù hợp như hội nghị, hội thảo, các phương tiện thông tin đại chúng, cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước, tổ chức đảng, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp. Qua đó, người dân có thêm thông tin và điều kiện cần thiết để thực hiện quyền làm chủ, tham gia phát hiện, ngăn ngừa và phản ánh các biểu hiện lãng phí.
Hai là, hoàn thiện các quy định pháp luật về thực hiện dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện trong phòng, chống lãng phí.
Nâng cao nhận thức và khả năng tham gia của Nhân dân cần được bảo đảm bằng khuôn khổ pháp lý đồng bộ, minh bạch và có tính khả thi. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật về thực hiện dân chủ trực tiếp và dân chủ đại diện theo hướng bảo đảm quyền tham gia của Nhân dân, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền trong việc tiếp nhận, giải trình và xử lý ý kiến, kiến nghị của người dân. Đây là điều kiện quan trọng để việc thực hiện dân chủ không dừng lại ở quyền được tham gia mà thực sự tạo ra tác động đối với quá trình quản lý, điều hành và phòng, chống lãng phí.
Đối với dân chủ đại diện, người dân thực hiện quyền làm chủ thông qua đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp. Do đó, cần hoàn thiện các quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của đại biểu dân cử trong việc duy trì mối liên hệ với cử tri, thông tin về tình hình phát triển kinh tế – xã hội và hoạt động của cơ quan dân cử; đồng thời lắng nghe, tiếp thu, chuyển tải và theo dõi việc giải quyết các ý kiến, kiến nghị của cử tri. Đặc biệt, cần chú trọng trách nhiệm giám sát, chất vấn và kiến nghị xử lý đối với những vấn đề liên quan đến quản lý, sử dụng nguồn lực công tại địa phương và lĩnh vực phụ trách. Các nội dung như chậm giải ngân vốn đầu tư công, dự án triển khai không đúng tiến độ, không bảo đảm hiệu quả kinh tế – xã hội hoặc tài sản công bị bỏ không, sử dụng kém hiệu quả cần được quan tâm giám sát, yêu cầu giải trình và kiến nghị xử lý theo thẩm quyền. Qua đó, phát huy vai trò của cơ quan dân cử và đại biểu dân cử trong kiểm soát việc quản lý, sử dụng nguồn lực công, kịp thời phát hiện và ngăn ngừa nguy cơ lãng phí.
Đối với dân chủ trực tiếp, cần đa dạng hóa các hình thức để Nhân dân tham gia góp ý, phản ánh và giám sát hoạt động quản lý nhà nước. Các cấp, các ngành và địa phương cần phát huy hiệu quả cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước, tổ chức đảng và các tổ chức chính trị – xã hội; đồng thời xây dựng các diễn đàn trao đổi, tham vấn chính sách nhằm thu hút sự tham gia của người dân, doanh nghiệp, chuyên gia và nhà khoa học. Đối với các công trình, dự án có quy mô lớn, phạm vi tác động rộng đến kinh tế – xã hội và đời sống dân cư, cần đặc biệt chú trọng tham vấn ý kiến của những đối tượng chịu tác động trực tiếp và những người có chuyên môn, kinh nghiệm thực tiễn. Quá trình tham vấn phải gắn với trách nhiệm tiếp thu, giải trình công khai, minh bạch của cơ quan có thẩm quyền, tránh hình thức hoặc chỉ thực hiện để hoàn tất thủ tục. Việc thực hiện tốt yêu cầu này sẽ góp phần nâng cao chất lượng quyết định quản lý, quyết định đầu tư, bảo đảm các dự án xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, hạn chế tình trạng đầu tư không cần thiết, không phù hợp và gây lãng phí nguồn lực.
Ba là, đề cao trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị và địa phương trong phòng, chống lãng phí.
Bên cạnh sự tham gia của Nhân dân và việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, hiệu quả phòng, chống lãng phí còn phụ thuộc trực tiếp vào trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện của người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị và địa phương. Người đứng đầu giữ vai trò quyết định trong việc cụ thể hóa chủ trương, chính sách thành nhiệm vụ và tổ chức quản lý, sử dụng các nguồn lực được giao. Vì vậy, cần xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu trong thực hành tiết kiệm, phòng, chống lãng phí, nhất là đối với quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công, tài nguyên, đất đai và triển khai các công trình, dự án đầu tư. Khi xảy ra lãng phí do buông lỏng quản lý, thiếu trách nhiệm trong chỉ đạo, điều hành hoặc quyết định đầu tư không bảo đảm hiệu quả, cần xem xét trách nhiệm của người đứng đầu trên cơ sở chức trách, nhiệm vụ, thẩm quyền và mức độ liên quan đến sai phạm. Việc xem xét, xử lý trách nhiệm phải bảo đảm khách quan, công bằng, nghiêm minh, gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị và địa phương. Chủ trương của Đảng cũng nhấn mạnh yêu cầu “kịp thời thay thế, cho từ chức những cán bộ yếu kém về năng lực, thiếu trách nhiệm, uy tín thấp, sai phạm và cán bộ ở những cơ quan, đơn vị, địa phương có kết quả thực hiện nhiệm vụ yếu kém mà không chờ hết nhiệm kỳ, hết thời gian bổ nhiệm” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.138).
Việc đề cao trách nhiệm của người đứng đầu không chỉ nhằm tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong quản lý mà còn tạo động lực để cán bộ chủ động, nghiêm túc thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Trách nhiệm này cần được thể hiện cả trong công tác lãnh đạo, điều hành và trong việc bảo đảm quyền tham gia, giám sát của Nhân dân. Theo đó, người đứng đầu cần trực tiếp quan tâm đến việc tiếp nhận, lắng nghe và chỉ đạo giải quyết các ý kiến phản ánh, kiến nghị của người dân; đồng thời, tạo điều kiện để Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức xã hội và tổ chức xã hội – nghề nghiệp thực hiện vai trò giám sát, phản biện xã hội. Cùng với đó, cần đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng số trong tiếp nhận, tổng hợp, theo dõi và xử lý ý kiến của người dân, qua đó mở rộng kênh tham gia, tăng cường tính công khai, minh bạch và khả năng giám sát. Khi trách nhiệm của người đứng đầu được gắn với kết quả phòng, chống lãng phí và việc bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân, các cơ quan, đơn vị và địa phương sẽ có điều kiện nâng cao chất lượng quản lý, kịp thời phát hiện, khắc phục hạn chế, bất cập và sử dụng hiệu quả các nguồn lực được giao.
Tài liệu tham khảo:
Báo Điện tử Chính phủ (2025). Quốc hội thảo luận sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/sap-xep-dvhc-khan-truong-kien-toan-to-chuc-bo-may-nhan-su-xu-ly-tai-chinh-tai-san-cong-119250611101839247.htm?utm
Báo Điện tử Chính phủ (27/10/2026). Giải ngân vốn đầu tư công đạt 65,9% kế hoạch, một số bộ, cơ quan chậm tiến độ. https://baochinhphu.vn/giai-ngan-von-dau-tu-cong-dat-659-ke-hoach-mot-so-bo-co-quan-cham-tien-do-102261027184259107.htm
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập 1). Nxb Chính trị Quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011b). Toàn tập (Tập 7). Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011a). Toàn tập (Tập 5). Nxb. Chính trị Quốc gia Sự thật
Kim Anh (09/7/2025). Xử lý dứt điểm các công trình, dự án chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, nguy cơ gây thất thoát, lãng phí trong năm 2025.https://noichinh.vn/tin-tuc-su-kien/202507/xu-ly-dut-diem-cac-cong-trinh-du-an-cham-tien-do-ton-dong-keo-dai-nguy-co-gay-that-thoat-lang-phi-trong-nam-2025-314829/?utm
Lương Bằng (15/10/2022). Đầu tư công lãng phí: Nghìn dự án chậm tiến độ, đội vốn.https://vietnamnet.vn/dau-tu-cong-lang-phi-nghin-du-an-cham-tien-do-doi-von-2070297.html?utm
Minh Phương (27/10/2026). Gỡ vướng, thúc đẩy khai thác nhà, đất dôi dư sau sắp xếp bộ máy. https://nhandan.vn/go-vuong-thuc-day-khai-thac-nha-dat-doi-du-sau-sap-xep-bo-may-post998353.html).
