Đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong giai đoạn mới

Reforming cadre evaluation based on performance in carrying out assigned duties to meet the requirements of Party building in the new period

TS. Hoàng Thu Hương
Đại học Bách khoa Hà Nội
Email: huong.hoangthu@hust.edu.vn

(Quanlynhanuoc.vn) – Trước yêu cầu nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng và hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị, đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ trở thành vấn đề cấp thiết, nhằm khắc phục những hạn chế trong việc nhận diện năng lực, phẩm chất và mức độ cống hiến thực tế của cán bộ. Trên cơ sở làm rõ một số vấn đề lý luận về đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ, bài báo phân tích những chuyển biến cũng như một số bất cập, hạn chế trong công tác đánh giá cán bộ ở Việt Nam giai đoạn 2020 – 2026. Đặc biệt, từ những quan điểm, định hướng của Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026, bài viết đề xuất một số giải pháp theo hướng hoàn thiện tiêu chí, đổi mới phương pháp, tăng cường trách nhiệm của cấp ủy, người đứng đầu, ứng dụng dữ liệu số và gắn kết quả đánh giá với sử dụng, phát triển cán bộ. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng công tác cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong giai đoạn mới.

Từ khóa: Công tác cán bộ; đánh giá cán bộ; kết quả thực thi nhiệm vụ; xây dựng Đảng; quản trị cán bộ; trách nhiệm giải trình.

Abstract: In response to the need to enhance the Party’s leadership capacity and combativeness, as well as the effectiveness and efficiency of the political system, there is an urgent need to reform cadre evaluation based on performance in carrying out assigned duties. This is essential to address existing shortcomings in assessing cadres’ competencies, personal qualities, and actual contributions. Building on a clarification of several theoretical issues concerning cadre evaluation based on performance in carrying out assigned duties, this article examines the progress made, as well as certain shortcomings and limitations, in cadre evaluation practices in Vietnam during the 2020–2026 period. In particular, drawing on the perspectives and orientations set out in Resolution No. 30-NQ/TW dated October 15, 2026, the article proposes several solutions, including refining evaluation criteria, updating evaluation methods, strengthening the responsibilities of Party committees and their heads, making greater use of digital data in cadre evaluation, and linking evaluation results to decisions on cadre deployment and development. These solutions are expected to contribute to improving the quality of cadre management, thereby meeting the requirements of Party building in the new period.

Keywords: Cadre management; cadre evaluation; performance in carrying out assigned duties; Party building; cadre governance; accountability.

1. Một số vấn đề lý luận về đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ

1.1. Khái niệm, bản chất và vai trò của công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ

Đánh giá cán bộ được hiểu là quá trình thu thập, kiểm chứng và nhận định về phẩm chất, năng lực, trách nhiệm và kết quả thực hiện chức trách của cán bộ theo những tiêu chí và thẩm quyền đã được xác định. Trong công tác xây dựng Đảng, đánh giá không chỉ nhằm xếp loại chất lượng mà còn cung cấp căn cứ cho việc lựa chọn, bố trí, sử dụng và phát triển đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, cũng cần lưu ý về sự khác biệt nhất định giữa đánh giá cán bộ trong hệ thống chính trị với đánh giá công chức theo quy định pháp luật, bởi hai hoạt động tuy cùng coi trọng phẩm chất và kết quả công tác nhưng có phạm vi, đối tượng và thẩm quyền áp dụng không hoàn toàn giống nhau trong Quy định số 366-QĐ/TW ngày 30/8/2025 về việc kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị (Bộ Chính trị, 2025a).

Đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ là phương thức lấy mức độ hoàn thành chức trách, nhiệm vụ, sản phẩm, kết quả và hiệu quả công việc làm căn cứ quan trọng để xác định năng lực thực tiễn và mức độ cống hiến. Bản chất của phương thức này không phải loại bỏ việc xem xét quá trình công tác, mà chuyển trọng tâm từ xác nhận hoạt động đã thực hiện sang đánh giá giá trị thực chất của những kết quả đạt được. Theo đó, việc hoàn thành nhiều công việc chưa đồng nghĩa với hiệu quả cao nếu sản phẩm không đáp ứng mục tiêu hoặc thiếu giá trị sử dụng. Ngược lại, những nhiệm vụ phức tạp có thể tạo ra đóng góp đáng kể dù số lượng sản phẩm không lớn. Vì vậy, kết quả cần được xem xét trong quan hệ với chức trách, thẩm quyền, nguồn lực và điều kiện thực hiện. Quan điểm coi trọng sản phẩm công việc trước đây cũng đã được đề cập tới trong Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2018).

Đánh giá theo kết quả phải bảo đảm tính toàn diện, kết hợp phẩm chất chính trị, đạo đức, liêm chính, kỷ luật và uy tín với năng lực, trách nhiệm và kết quả thực thi. Phẩm chất phản ánh yêu cầu về động cơ, chuẩn mực và hành vi. Năng lực thể hiện khả năng thực hiện nhiệm vụ. Trong khi đó, còn kết quả cho thấy mức độ hiện thực hóa năng lực trong những điều kiện cụ thể. Các phương diện này có quan hệ chặt chẽ nhưng không thể thay thế nhau: thành tích công tác không làm mất đi trách nhiệm đối với vi phạm, trong khi phẩm chất tốt không tự động chứng minh hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Do đó, đánh giá theo kết quả phải hướng tới nhận diện đầy đủ cả chất lượng cán bộ và giá trị cống hiến thực tế.

Đối với công tác xây dựng Đảng, chất lượng đánh giá ảnh hưởng trực tiếp đến độ tin cậy của các quyết định về cán bộ. Đánh giá chính xác giúp phát hiện năng lực, xác định nhu cầu đào tạo, lựa chọn vị trí phù hợp và xem xét phát triển hoặc sàng lọc cán bộ theo quy định. Ngược lại, nhận định thiếu khách quan có thể dẫn đến bố trí, sử dụng không tương xứng với năng lực, làm giảm hiệu quả hoạt động của tổ chức. Đánh giá dựa trên kết quả có kiểm chứng còn tạo cơ sở cho việc xác định trách nhiệm cá nhân, nâng cao trách nhiệm giải trình và hỗ trợ kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ. Giá trị của hoạt động này không chỉ nằm ở kết quả xếp loại mà còn ở khả năng sử dụng kết quả đánh giá để nâng cao chất lượng đội ngũ.

1.2. Nội dung, nguyên tắc và tiêu chí đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ

Ở góc độ lý luận, nội dung đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ cần được xem xét kết hợp năm phương diện có quan hệ bổ trợ. Phẩm chất và trách nhiệm bao gồm bản lĩnh chính trị, đạo đức, liêm chính, kỷ luật, uy tín và trách nhiệm nêu gương. Năng lực thực thi thể hiện ở khả năng tổ chức công việc, giải quyết vấn đề, phối hợp và đổi mới. Sản phẩm và kết quả phản ánh chất lượng, tiến độ, mức độ hoàn thành mục tiêu và những đầu ra có thể kiểm chứng. Hiệu quả và tác động cho thấy, giá trị thực chất của kết quả, tương quan với nguồn lực sử dụng và đóng góp đối với nhiệm vụ chính trị. Điều kiện thực thi và trách nhiệm cá nhân là căn cứ để xác định mức độ đóng góp phù hợp với thẩm quyền, nguồn lực và độ khó của nhiệm vụ.

Các phương diện trên cần được nhìn nhận trong mối quan hệ thống nhất nhưng cần có sự phân biệt về bản chất. Sản phẩm là đầu ra của hoạt động, kết quả phản ánh mức độ đạt mục tiêu, còn hiệu quả gắn với giá trị đạt được trong tương quan với nguồn lực sử dụng. Vì vậy, số lượng sản phẩm không thể thay thế đánh giá chất lượng hoặc tác động thực tế. Tương tự, kết quả hoạt động của tập thể là căn cứ quan trọng nhưng chưa đủ để xác định chính xác năng lực và trách nhiệm của từng cá nhân. Cách phân biệt này giúp hạn chế được tình trạng đánh giá thiên về thành tích dễ thống kê, đồng thời, bảo đảm sự công bằng đối với cán bộ thực hiện nhiệm vụ phức tạp.

Về nguyên tắc, đánh giá phải khách quan, toàn diện, thường xuyên, đa chiều, công bằng, có phân hóa và có khả năng kiểm chứng. Điều này đòi hỏi kết hợp nhận xét định tính với chỉ tiêu định lượng. Đánh giá quá trình với sản phẩm và kết quả, đồng thời làm rõ trách nhiệm của chủ thể đánh giá đối với từng nhận định. Chỉ dựa vào nhận xét định tính có thể làm giảm khả năng đối chiếu, trong khi tuyệt đối hóa chỉ số định lượng dễ bỏ sót chất lượng và giá trị của những nhiệm vụ khó đo lường. Quy định số 366-QĐ/TW cũng đã thể hiện rõ yêu cầu coi trọng kết quả trong thực hiện nhiệm vụ.

Tiêu chí đánh giá phải phù hợp với đặc điểm từng nhóm chức danh. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, cần chú trọng chất lượng quyết định, năng lực tổ chức thực hiện, kết quả hoạt động của đơn vị và trách nhiệm trong phạm vi phụ trách. Đối với cán bộ tham mưu, chuyên môn, trọng tâm là chất lượng sản phẩm, tiến độ, tính chính xác, khả năng ứng dụng và đóng góp thực tế. Đặc biệt, đánh giá phải đặt kết quả trong tương quan với thẩm quyền, điều kiện, nguồn lực và độ khó của nhiệm vụ; tránh sử dụng một bộ chỉ số đồng nhất cho các vị trí có tính chất công việc khác nhau.
2. Thực trạng công tác đánh giá cán bộ trong những năm qua

2.1. Những kết quả đạt được

Trong giai đoạn 2020 – 2026, công tác đánh giá cán bộ ở nước ta tiếp tục được đổi mới theo hướng coi trọng phẩm chất, năng lực, trách nhiệm và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Những chuyển biến được thể hiện trên ba phương diện: hoàn thiện quy định; cụ thể hóa tiêu chí, phương pháp và trách nhiệm đánh giá; từng bước gắn kết quả đánh giá với công tác quản lý, sử dụng cán bộ. Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIII ghi nhận, hệ thống quy định về công tác cán bộ được sửa đổi, bổ sung tương đối toàn diện, trong đó có tiêu chuẩn, tiêu chí đánh giá; đồng thời, nhận định hoạt động đánh giá ngày càng dân chủ, khách quan, thực chất hơn, gắn phẩm chất, năng lực và uy tín với chức trách, nhiệm vụ, sản phẩm cụ thể (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026).

Khuôn khổ thể chế về đánh giá cán bộ cũng đã được hoàn thiện theo hướng xác định rõ hơn căn cứ, tiêu chí và trách nhiệm đánh giá. Nghị định số 90/2020/NĐ-CP ngày 13/8/2020 quy định đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức trên cơ sở kết hợp các tiêu chí về chính trị, đạo đức, tác phong, kỷ luật với kết quả thực hiện chức trách, nhiệm vụ (Chính phủ, 2020); đồng thời, phân biệt yêu cầu đối với người giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý. Nghị định số 48/2023/NĐ-CP ngày 17/7/2023 tiếp tục sửa đổi, bổ sung các nguyên tắc đánh giá, nhất là mối quan hệ giữa kết quả xếp loại và việc xử lý kỷ luật (Chính phủ, 2023).

Đối với hoạt động kiểm điểm, đánh giá trong hệ thống chính trị, Quy định số 366-QĐ/TW ngày 30/8/2025 của Bộ Chính trị về việc kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị (Bộ Chính trị, 2025a), đánh dấu bước hoàn thiện mới khi thay thế Quy định số 124-QĐ/TW ngày 04/10/2023 của Bộ Chính trị, trong đó xác lập việc kiểm điểm, đánh giá, xếp loại theo nhiệm kỳ, hằng năm, hằng quý hoặc khi cần thiết, đồng thời tăng yêu cầu gắn nhận định với kết quả thực hiện nhiệm vụ (Bộ Chính trị, 2023). Sự thay đổi về thời điểm và căn cứ đánh giá có ý nghĩa quan trọng đối với việc khắc phục hạn chế của phương thức nhận xét tập trung vào cuối năm, tạo điều kiện theo dõi cán bộ trong cả quá trình công tác.

Cùng với hoàn thiện quy định, việc cụ thể hóa tiêu chí đánh giá theo chức trách và nhiệm vụ được giao cũng đã có chuyển biến trong quá trình tổ chức thực hiện. Kết luận số 12-KL/TW ngày 19/3/2026 của Bộ Chính trị, trên cơ sở xem xét kết quả kiểm điểm năm 2025, nhận định các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương và các cơ quan liên quan đã chủ động xây dựng kế hoạch, cụ thể hóa tiêu chí đối với tập thể, cá nhân thuộc phạm vi quản lý (Bộ Chính trị, 2026). Đáng chú ý, kết luận ghi nhận hoạt động đánh giá, xếp loại được triển khai với những minh chứng cụ thể gắn với kết quả, sản phẩm công việc và mức độ hoàn thành nhiệm vụ.

Đồng thời, việc thể chế hóa phương thức đánh giá theo kết quả cũng đã có bước phát triển rõ hơn trong việc thiết kế các tiêu chí đánh giá. Luật Cán bộ, công chức năm 2025 tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý, đánh giá công chức gắn với vị trí việc làm và kết quả thực hiện nhiệm vụ. Nghị định số 335/2025/NĐ-CP ngày 21/12/2025 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2026) cũng đã quy định đánh giá, xếp loại cơ quan hành chính nhà nước và công chức theo hệ thống tiêu chí, thang điểm, chú trọng kết quả công việc (Chính phủ, 2025). Đối với đánh giá công chức, cơ cấu điểm gồm tối đa 30 điểm cho tiêu chí chung và 70 điểm cho kết quả thực hiện nhiệm vụ. Việc tăng trọng số kết quả thể hiện bước tiến mới trong thiết kế công cụ đánh giá, góp phần tạo căn cứ để phân biệt giữa mức độ chấp hành yêu cầu chung với mức độ hoàn thành công việc.

Về phương thức tổ chức, hoạt động kiểm điểm, đánh giá từng bước được triển khai theo hướng thường xuyên, có sự tham gia và xem xét của các chủ thể có thẩm quyền. Kết luận số 198-KL/TW ngày 08/10/2025 của Bộ Chính trị thể hiện chủ trương đánh giá cán bộ lãnh đạo, quản lý định kỳ hằng quý, hằng năm (Bộ Chính trị, 2025b). Trong thực tiễn năm 2025, Ban Thường vụ Đảng ủy Quốc hội đã tổ chức hội nghị kiểm điểm, đánh giá, xếp loại tập thể và cá nhân trên cơ sở Quy định 366-QĐ/TW, Hướng dẫn 43-HD/BTCTW và quy định cụ thể của Đảng ủy Quốc hội. Minh chứng này phản ánh việc chuyển hóa các yêu cầu chung thành hoạt động đánh giá tại một tổ chức đảng cụ thể, tiêu biểu. Điều đáng nói là quy trình triển khai có căn cứ, thời hạn và trách nhiệm tổ chức đã dần được hình thành.

Ngoài ra, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu trong đánh giá cán bộ tiếp tục được cụ thể hóa, gắn với yêu cầu kiểm tra, giám sát và kiểm chứng kết quả. Theo Kết luận số 12-KL/TW, việc kiểm điểm năm 2025 tại các ban thường vụ cấp ủy trực thuộc Trung ương và các cơ quan liên quan nhìn chung được chuẩn bị nền nếp; nội dung thảo luận chú trọng trách nhiệm tập thể, cá nhân và việc thực hiện nhiệm vụ. Kết luận cũng ghi nhận việc xếp loại người đứng đầu được gắn với kết quả xếp loại của tập thể, cơ quan, đơn vị phụ trách. Hơn nữa, Bộ Chính trị cũng đã yêu cầu rà soát, đánh giá lại những trường hợp đề xuất xếp loại xuất sắc chưa bảo đảm tiêu chí hoặc vượt tỷ lệ quy định, đồng thời giao nhiệm vụ theo dõi, kiểm tra việc khắc phục. Điều này cho thấy, cơ chế thẩm định và chấn chỉnh kết quả đánh giá đã được vận dụng trên thực tế.

Việc gắn đánh giá với các khâu khác của công tác cán bộ cũng được chú trọng hơn. Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ Đại hội XIII ghi nhận công tác quy hoạch cán bộ có chuyển biến, bảo đảm sự kế thừa, liên thông và gắn với đánh giá. Việc tuyển chọn, bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, giới thiệu cán bộ ứng cử từng bước được đổi mới đồng bộ hơn. Báo cáo cũng ghi nhận việc miễn nhiệm, từ chức được chỉ đạo, thực hiện nghiêm túc hơn, góp phần từng bước hình thành cơ chế sàng lọc đối với cán bộ không đáp ứng yêu cầu (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026). Những kết quả này cho thấy, đánh giá cán bộ ngày càng được đặt trong mối liên hệ với quyết định quản lý nhân sự, thay vì chỉ phục vụ xếp loại.

Công tác kiểm điểm, xếp loại trong hệ thống chính trị cũng được triển khai trên phạm vi rộng, tạo cơ sở thông tin phục vụ quản lý và giám sát tổ chức đảng, đảng viên. Báo cáo tổng kết nhiệm kỳ XIII cho thấy, tỷ lệ tổ chức cơ sở đảng đã được đánh giá, xếp loại chất lượng đạt trung bình là 98,72%, trong đó 18,28% được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ; tỷ lệ đảng viên được đánh giá, xếp loại trung bình đạt 89,16%, trong đó 14,69% được xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026). Các số liệu này cũng phản ánh việc kiểm điểm, xếp loại đã hình thành nền nếp và tạo ra nguồn dữ liệu quan trọng để tiếp tục hoàn thiện phương thức quản lý, đánh giá trong hệ thống chính trị.

Cùng với đổi mới tiêu chí và quy trình, hạ tầng dữ liệu phục vụ quản lý cán bộ, công chức, viên chức cũng được mở rộng. Theo Bộ Nội vụ, đến ngày 30/6/2024, 100% bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành kết nối, đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức; tổng số dữ liệu được đồng bộ đạt 2.292.771 hồ sơ (Cổng Thông tin điện tử cải cách hành chính của Bộ Nội vụ, 16/7/2024). Đây là kết quả cụ thể về xây dựng nền tảng thông tin nhân sự, tạo điều kiện chuẩn hóa, cập nhật và đối chiếu dữ liệu phục vụ quản lý đội ngũ. Về phương diện đánh giá theo kết quả, hạ tầng này có ý nghĩa hỗ trợ xác định hồ sơ công tác, chức trách và quá trình phát triển cán bộ.  

2.2. Những hạn chế, bất cập

Mặc dù công tác đánh giá cán bộ ở Việt Nam giai đoạn 2020 – 2026 đã có những chuyển biến về thể chế và phương thức thực hiện, chất lượng đánh giá vẫn chưa phản ánh đầy đủ phẩm chất, năng lực và mức độ cống hiến thực tế của cán bộ. Báo cáo tổng kết công tác xây dựng Đảng nhiệm kỳ Đại hội XIII đã nhận định việc đánh giá cán bộ còn chưa toàn diện, chính xác, đầy đủ. Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026 tiếp tục xác định đánh giá cán bộ là khâu yếu, việc lượng hóa, kiểm chứng sản phẩm, kết quả và hiệu quả còn hạn chế (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026). Qua đó cho thấy, khoảng cách giữa yêu cầu đánh giá thực chất với khả năng nhận diện chính xác mức độ hoàn thành nhiệm vụ cũng ảnh hưởng đến chất lượng lựa chọn, bố trí và sử dụng cán bộ.

Bên cạnh đó, việc cụ thể hóa tiêu chí đánh giá theo chức danh, vị trí việc làm và sản phẩm công việc chưa đồng đều. Kết luận số 12-KL/TW ngày 19/3/2026 của Bộ Chính trị đã chỉ rõ một số cơ quan, địa phương chưa xây dựng được tiêu chí phù hợp với từng nhóm chức danh; việc chấm điểm còn lúng túng, cảm tính (Bộ Chính trị, 2026). Trong khi đó, những nhiệm vụ như: tham mưu chiến lược, xây dựng chính sách, lãnh đạo và phối hợp liên ngành thường khó đánh giá chỉ bằng số lượng sản phẩm hoặc tiến độ hoàn thành. Nếu không phân biệt sản phẩm đầu ra với chất lượng, hiệu quả và tác động, kết quả đánh giá dễ thiên về những chỉ tiêu có thể thống kê, chưa phản ánh tương xứng giá trị đóng góp và độ khó của nhiệm vụ.

Phương pháp đánh giá và khả năng phân hóa chất lượng cán bộ cũng còn bất cập. Theo Kết luận số 12-KL/TW, tại một số địa phương, cơ quan, đơn vị, việc góp ý còn hình thức, nể nang, né tránh; nhận xét cá nhân chủ yếu dựa vào bản tự kiểm điểm hoặc ý kiến chung của người đứng đầu. Đáng chú ý, có trường hợp tập thể, cá nhân được đề xuất xếp loại hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ dù chưa hoàn thành chỉ tiêu được giao hoặc vượt tỷ lệ xếp loại theo quy định, dẫn đến yêu cầu rà soát, đánh giá lại. Những biểu hiện này phản ánh hạn chế trong kiểm chứng kết quả và thực hiện trách nhiệm đánh giá. Khi nhận xét thiếu căn cứ hoặc chưa phân hóa đúng mức độ hoàn thành nhiệm vụ, kết quả xếp loại khó phản ánh chính xác chất lượng cán bộ.

Việc xác định trách nhiệm cá nhân và kiểm soát quyền lực trong đánh giá chưa thật sự chặt chẽ ở một số khâu. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, kết quả hoạt động của tập thể là căn cứ quan trọng nhưng không thể thay thế việc xác định vai trò, thẩm quyền và đóng góp của từng cá nhân. Nếu thiếu sự phân định này, thành tích chung có thể che khuất hạn chế cá nhân hoặc trách nhiệm tập thể bị quy kết thiếu công bằng cho người đứng đầu. Bên cạnh đó, việc kiểm tra, giám sát chưa thường xuyên ở một số nơi làm hạn chế khả năng phát hiện, điều chỉnh những nhận định đánh giá thiếu khách quan.

Dữ liệu phục vụ đánh giá theo kết quả thực thi nhiệm vụ còn thiếu tính đồng bộ và khả năng kiểm chứng. Mặc dù việc số hóa, kết nối hồ sơ cán bộ, công chức, viên chức đã đạt được những kết quả nhất định, nhưng vẫn còn tình trạng dữ liệu cán bộ còn phân tán. Về bản chất, số hóa hồ sơ nhân sự chưa đồng nghĩa với việc hình thành cơ sở dữ liệu theo dõi nhiệm vụ được giao, sản phẩm, tiến độ, chất lượng và hiệu quả thực hiện. Khi những thông tin này chưa được chuẩn hóa và liên thông, việc đối chiếu kết quả giữa các kỳ đánh giá, xác định mức độ đóng góp và kiểm chứng trách nhiệm cá nhân gặp khó khăn.

Đáng chú ý, kết quả đánh giá chưa được sử dụng thực chất, xuyên suốt trong các khâu của công tác cán bộ. Phương thức quản lý cán bộ còn chia cắt theo từng khâu, từng cấp và từng nhiệm kỳ. Điều này làm giảm khả năng kết nối kết quả đánh giá với quy hoạch, bố trí, sử dụng, đào tạo, phát triển và sàng lọc cán bộ. Khi kết quả đánh giá thiếu chính xác hoặc chưa được tích lũy, đối chiếu qua nhiều kỳ công tác, các quyết định nhân sự có nguy cơ chưa phản ánh đầy đủ năng lực và mức độ cống hiến thực tế.

Những hạn chế trên bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân. Về thể chế, việc xác định tiêu chí, sản phẩm và trách nhiệm theo từng chức danh chưa đủ cụ thể. Về phương pháp, khả năng kết hợp đánh giá định tính với dữ liệu kết quả còn hạn chế. Trong tổ chức thực hiện, trách nhiệm của một số chủ thể đánh giá, chất lượng tự phê bình, phê bình và kiểm tra, giám sát chưa đáp ứng yêu cầu. Đồng thời, dữ liệu phân tán và sự thiếu liên thông giữa đánh giá với các quyết định nhân sự làm giảm hiệu quả của cơ chế quản trị cán bộ. Nghị quyết số 30-NQ/TW đã xác định những hạn chế trong công tác cán bộ chủ yếu xuất phát từ nguyên nhân chủ quan, trong đó có nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, người đứng đầu và phương thức quản lý chưa theo kịp yêu cầu mới. Do đó, yêu cầu đặt ra là đổi mới đồng bộ tiêu chí, phương pháp, trách nhiệm đánh giá và cơ chế sử dụng kết quả, bảo đảm đánh giá cán bộ thực sự dựa trên phẩm chất, năng lực, sản phẩm, hiệu quả và trách nhiệm cá nhân.

3. Định hướng và giải pháp đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong giai đoạn mới

3.1. Một số quan điểm, định hướng về đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ trong Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026

Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026 xác định đổi mới công tác đánh giá cán bộ là một trong những đột phá trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ và hiệu quả công tác cán bộ. Định hướng xuyên suốt là chuyển từ đánh giá còn nặng về hồ sơ, quy trình, thủ tục sang đánh giá thực chất dựa trên phẩm chất, năng lực, sản phẩm, kết quả, hiệu quả và uy tín. Trong đó, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng và liêm chính là nền tảng; năng lực, thực tài và khả năng tổ chức thực hiện là yếu tố trọng yếu; sản phẩm, kết quả và sự hài lòng của nhân dân là những thước đo chủ yếu. Cách tiếp cận này đặt ra yêu cầu cần kết hợp chặt chẽ giữa phẩm chất và năng lực với cống hiến thực tế của cán bộ.

Nghị quyết yêu cầu gắn đánh giá với chức trách, vị trí việc làm, thẩm quyền và trách nhiệm cá nhân. Mỗi vị trí phải được xác định rõ nhiệm vụ, sản phẩm chủ yếu và yêu cầu năng lực. Đối với người đứng đầu, kết quả đánh giá còn phải gắn với kết quả hoạt động của cơ quan, đơn vị, chất lượng đội ngũ, năng lực sử dụng, phát triển cán bộ, chuẩn bị nguồn kế cận và kiểm soát quyền lực. Đồng thời, phải xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, tập thể lãnh đạo, người đứng đầu và cơ quan tham mưu, không để trách nhiệm tập thể làm mờ trách nhiệm cá nhân hoặc ngược lại.

Về phương thức, Nghị quyết định hướng đánh giá công tâm, khách quan, xuyên suốt, đa chiều, có phân hóa và kiểm chứng; kết hợp định tính với định lượng, quá trình với sản phẩm, kết quả và tác động. Kết quả phải được xem xét tương quan với thẩm quyền, nguồn lực, điều kiện, hoàn cảnh và độ khó của nhiệm vụ, không tuyệt đối hóa chỉ số hoặc thành tích nhất thời. Cùng với ứng dụng khoa học, công nghệ và dữ liệu có kiểm chứng, Nghị quyết nhấn mạnh kiểm soát chất lượng đánh giá, trách nhiệm giải trình và xử lý nghiêm hành vi đánh giá sai lệch, thiên vị, can thiệp trái quy định.

Đặc biệt, Nghị quyết còn yêu cầu kết quả đánh giá phải được tích lũy, kiểm chứng và sử dụng trực tiếp trong các quyết định về cán bộ. Cán bộ nổi trội được giao nhiệm vụ lớn, khó và tạo điều kiện phát triển; cán bộ không đáp ứng yêu cầu phải được sắp xếp lại, miễn nhiệm hoặc thay thế kịp thời; trường hợp có khả năng khắc phục hạn chế phải được xác định yêu cầu, thời hạn và đánh giá lại. Qua đó có thể thấy, đánh giá cán bộ trở thành căn cứ xuyên suốt để lựa chọn, sử dụng, phát triển và sàng lọc đội ngũ.

3.2. Một số giải pháp đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng trong giai đoạn mới

Một là, hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá cán bộ gắn với chức trách, vị trí việc làm và sản phẩm công việc

Trước những hạn chế về tính cụ thể và khả năng phân hóa của tiêu chí đánh giá, cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan tham mưu về công tác cán bộ cần tiếp tục cụ thể hóa các quy định hiện hành theo đặc điểm từng nhóm chức danh, nhiệm vụ và thẩm quyền quản lý. Trọng tâm không phải xây dựng thêm những bộ tiêu chí mang tính hình thức mà xác định rõ yêu cầu thực hiện, sản phẩm chủ yếu, chất lượng và kết quả cần đạt được đối với từng vị trí. Việc cụ thể hóa phải bảo đảm thống nhất giữa phẩm chất chính trị, đạo đức, liêm chính, năng lực, uy tín với kết quả thực thi nhiệm vụ; không lấy chỉ tiêu định lượng thay thế yêu cầu đánh giá toàn diện. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, cần làm rõ trách nhiệm cá nhân trong chất lượng quyết định, kết quả tổ chức thực hiện, hiệu quả hoạt động của cơ quan, đơn vị và thực hiện nhiệm vụ chính trị. Đối với cán bộ tham mưu, chuyên môn, tiêu chí cần phản ánh độ chính xác, tính khả thi, chất lượng và giá trị sử dụng của sản phẩm. Đồng thời, phải phân biệt số lượng công việc với hiệu quả thực tế, xem xét kết quả trong tương quan với thẩm quyền, nguồn lực, điều kiện và độ khó của nhiệm vụ. Cơ quan có thẩm quyền cần rà soát định kỳ tính phù hợp của tiêu chí, bảo đảm vừa thống nhất về nguyên tắc, vừa đáp ứng đặc thù từng lĩnh vực. Đây là cơ sở để hạn chế đánh giá cảm tính và nâng cao khả năng nhận diện đúng mức độ đóng góp của cán bộ.

Hai là, đổi mới phương pháp đánh giá theo hướng thường xuyên, đa chiều, kết hợp định tính với định lượng và dữ liệu kiểm chứng.

Để khắc phục tình trạng đánh giá còn phụ thuộc vào nhận xét chủ quan và thiếu minh chứng, cần chuyển từ việc tổng hợp thành tích vào cuối kỳ sang theo dõi kết quả thực hiện nhiệm vụ trong cả quá trình công tác. Theo đó, cơ quan quản lý cán bộ cần tổ chức ghi nhận nhiệm vụ được giao, tiến độ, sản phẩm, chất lượng và kết quả hoàn thành theo kỳ đánh giá; kết hợp nhận xét chuyên môn có căn cứ với các chỉ tiêu định lượng phù hợp. Đánh giá định kỳ phải sử dụng kết quả theo dõi thường xuyên, đồng thời đối chiếu thông tin từ những chủ thể có trách nhiệm và nguồn minh chứng hợp pháp, tránh chỉ dựa vào bản tự kiểm điểm hoặc một nhận định riêng lẻ. Đối với những công việc khó lượng hóa, cần chú trọng chất lượng giải quyết vấn đề, giá trị của sản phẩm và kết quả thực tế; không đánh đồng số lượng đầu ra với hiệu quả thực thi. Song song với đổi mới phương pháp, cần chuẩn hóa và từng bước liên thông dữ liệu về chức trách, nhiệm vụ, sản phẩm và quá trình công tác, bảo đảm thông tin được cập nhật, kiểm chứng và truy xuất theo đúng thẩm quyền.

Việc ứng dụng công nghệ phải hướng đến hỗ trợ so sánh kết quả giữa các kỳ, phát hiện thông tin thiếu nhất quán và cung cấp căn cứ cho quyết định đánh giá; đồng thời, bảo đảm bảo mật, phân quyền sử dụng và cơ chế điều chỉnh dữ liệu sai lệch. Đặc biệt, dữ liệu số chỉ là công cụ hỗ trợ, không thay thế trách nhiệm nhận định, đánh giá của chủ thể có thẩm quyền. Có như vậy mới đáp ứng yêu cầu đánh giá xuyên suốt, đa chiều, dựa trên sản phẩm và kết quả có kiểm chứng.

Ba là, đề cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu, tăng cường kiểm soát quyền lực trong đánh giá cán bộ.

Tính khách quan và thực chất của đánh giá không chỉ phụ thuộc vào tiêu chí, phương pháp mà còn được quyết định bởi trách nhiệm của những chủ thể tổ chức thực hiện. Vì vậy, cần xác định rõ trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng trong lãnh đạo, chỉ đạo, kiểm tra, giám sát; trách nhiệm của cơ quan tham mưu trong thẩm định, kiểm chứng căn cứ; trách nhiệm của người đứng đầu đối với những nhận xét, đề xuất và quyết định thuộc thẩm quyền. Trọng tâm là thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình, khắc phục biểu hiện nể nang, né tránh hoặc thống nhất hình thức với bản tự kiểm điểm. Đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý, phải xem xét kết quả của tập thể trong mối quan hệ với vai trò chỉ đạo, điều hành và trách nhiệm cá nhân, không lấy thành tích chung thay thế hoàn toàn đóng góp của từng người hoặc quy trách nhiệm vượt quá thẩm quyền.

Hoạt động kiểm tra, giám sát cần chú trọng những trường hợp kết quả xếp loại không tương thích với nhiệm vụ đã hoàn thành, thiếu minh chứng hoặc chưa bảo đảm tiêu chí; yêu cầu chủ thể đánh giá giải trình và thực hiện rà soát, chấn chỉnh theo đúng quy định. Kết quả kiểm điểm phải gắn với xác định trách nhiệm và theo dõi việc khắc phục hạn chế, thay vì kết thúc ở nhận xét, xếp loại. Qua đó, tăng cường khả năng kiểm soát sai lệch, bảo đảm sự thống nhất giữa kết quả thực thi nhiệm vụ và đánh giá chất lượng cán bộ.

Bốn là, gắn kết quả đánh giá với bố trí, sử dụng, đào tạo, phát triển và sàng lọc cán bộ.

Kết quả đánh giá cần được coi là căn cứ quan trọng trong toàn bộ quá trình quản lý, phát triển đội ngũ, thay vì chỉ phục vụ xếp loại định kỳ. Cấp ủy và cơ quan có thẩm quyền cần kết hợp kết quả đánh giá từng kỳ với thông tin về quá trình công tác, phẩm chất, năng lực, uy tín và mức độ hoàn thành nhiệm vụ để phục vụ quy hoạch, bố trí, sử dụng, bổ nhiệm, đào tạo và bồi dưỡng cán bộ. Đối với cán bộ có phẩm chất, năng lực và kết quả nổi trội, cần chủ động phát hiện, giao nhiệm vụ phù hợp, tạo điều kiện phát huy sở trường và phát triển. Đối với cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu, phải xác định cụ thể những hạn chế, khả năng khắc phục và yêu cầu cải thiện; trên cơ sở đó xem xét bồi dưỡng, bố trí lại hoặc thực hiện biện pháp phù hợp theo quy định.

Đặc biệt, kết quả của một kỳ đánh giá hoặc một chỉ tiêu đơn lẻ không được trở thành căn cứ duy nhất cho quyết định nhân sự. Việc sử dụng kết quả phải bảo đảm tính liên tục, toàn diện, khách quan, có kiểm chứng và tuân thủ đầy đủ nguyên tắc, tiêu chuẩn, điều kiện, quy trình, thẩm quyền của công tác cán bộ. Đồng thời, cần theo dõi sự phù hợp giữa kết quả đánh giá với hiệu quả công tác sau bố trí, sử dụng để nhận diện những bất cập trong đánh giá và điều chỉnh cách thức thực hiện. Khi kết quả đánh giá thực sự được vận dụng trong lựa chọn, sử dụng và phát triển cán bộ, hoạt động này mới phát huy đầy đủ giá trị đối với nâng cao chất lượng đội ngũ và công tác xây dựng Đảng.
4. Kết luận

Đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng công tác cán bộ, năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng trong giai đoạn mới. Bản chất của sự đổi mới không chỉ là hoàn thiện tiêu chí, phương pháp đánh giá mà còn chuyển trọng tâm sang nhận diện chính xác phẩm chất, năng lực, trách nhiệm và mức độ cống hiến thực tế của cán bộ thông qua sản phẩm, kết quả và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Thực tiễn giai đoạn 2020 – 2026 cho thấy, công tác đánh giá cán bộ đã có những chuyển biến về thể chế, phương thức tổ chức và trách nhiệm đánh giá. Tuy nhiên, việc cụ thể hóa tiêu chí, kiểm chứng kết quả, phân hóa chất lượng, xác định trách nhiệm cá nhân và sử dụng kết quả đánh giá vẫn còn những hạn chế nhất định. Vì vậy, thời gian tới cần tiếp tục đổi mới công tác đánh giá cán bộ theo kết quả thực thi nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026 nhằm góp phần nâng cao tính khách quan, công bằng và hiệu quả đánh giá, tạo cơ sở xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước và xây dựng Đảng trong giai đoạn mới.

Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2018). Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026). Nghị quyết số 30-NQ/TW ngày 15/10/2026 Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIV) về tiếp tục xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp và đổi mới căn bản, toàn diện công tác cán bộ đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Bộ Chính trị (2023). Quy định số 124-QĐ/TW, ngày 04/10/2023 về việc kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng hằng năm đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị.
Bộ Chính trị (2025a). Quy định số 366-QĐ/TW ngày 30/8/2025 về việc kiểm điểm và đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân trong hệ thống chính trị.
Bộ Chính trị (2025b). Kết luận số 198-KL/TW ngày 08/10/2025 về chủ trương đánh giá đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý trong hệ thống chính trị.
Bộ Chính trị (2026). Kết luận số 12-KL/TW ngày 19/3/2026 về kết quả kiểm điểm, đánh giá, xếp loại chất lượng đối với tập thể, cá nhân ban thường vụ các tỉnh ủy, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương; tập thể, cá nhân cán bộ lãnh đạo, quản lý các cơ quan, đơn vị ở Trung ương năm 2025.
Chính phủ (2020). Nghị định số 90/2020/NĐ-CP ngày 13/8/2020 về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức.
Chính phủ (2023). Nghị định số 48/2023/NĐ-CP ngày 17/7/2023 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 90/2020/NĐ-CP ngày 13/8/2020 về đánh giá, xếp loại chất lượng cán bộ, công chức, viên chức.
Chính phủ (2025). Nghị định số 335/2025/NĐ-CP 21/12/2025 quy định về đánh giá, xếp loại chất lượng đối với cơ quan hành chính nhà nước và công chức.
Cổng Thông tin điện tử cải cách hành chính của Bộ Nội vụ (16/7/2024). 100% các bộ, ngành, địa phương đã hoàn thành kết nối, đồng bộ dữ liệu Cơ sở quốc gia về cán bộ, công chức, viên chức. http://caicachhanhchinh.gov.vn/tin-tuc/100-cac-bo-nganh-dia-phuong-da-hoan-thanh-ket-noi-dong-bo-du-lieu-co-so-quoc-gia-ve-can-bo-cong-chuc-vien-chuc
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026a). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 359 – 360, 363, 357 – 359.