Phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng, lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại

Thiếu tá, ThS. Trần Thị Xuyên
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

(Quanlynhanuoc.vn) – Trên cơ sở tiếp cận của triết học Mác – Lênin về giá trị và phẩm chất con người, bài viết làm rõ nội hàm các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại gồm: tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang; phân tích vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng và lan tỏa các giá trị đó trong môi trường quân đội hiện nay. Từ đó, đề xuất một số giải pháp nhằm tiếp tục phát huy vai trò của phụ nữ quân đội, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong thời kỳ mới.

Từ khóa: Phụ nữ quân đội; giá trị phẩm chất; phụ nữ Việt Nam.

1. Đặt vấn đề

Trong tiến trình đổi mới, hội nhập quốc tế và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, việc xây dựng và phát huy các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước. Đảng đã xác định hệ giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam thời kỳ mới gồm: tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang, vừa kế thừa những giá trị truyền thống tốt đẹp, vừa đáp ứng yêu cầu của xã hội hiện đại.

Trong Quân đội nhân dân Việt Nam, phụ nữ quân đội là một bộ phận quan trọng của nguồn nhân lực quân sự, trực tiếp tham gia thực hiện nhiệm vụ chính trị, chuyên môn và quản lý trong môi trường có tính tổ chức, kỷ luật cao. Với đặc thù đó, phụ nữ quân đội không chỉ là chủ thể trực tiếp hình thành các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại thông qua thực tiễn hoạt động quân sự mà còn giữ vai trò quan trọng trong việc lan tỏa các giá trị này trong tập thể quân nhân và đời sống xã hội. Việc nghiên cứu làm rõ vai trò của phụ nữ quân đội và đề xuất các giải pháp nhằm phát huy hiệu quả các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại trong thời kỳ mới có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn.

2. Giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại – tiếp cận từ triết học Mác – Lênin

Theo triết học Mác – Lênin, con người là tổng hòa các mối quan hệ xã hội; do đó, giá trị phẩm chất con người được hiểu là những đức tính tích cực được kết tinh và biểu hiện trong nhân cách con người, hình thành và phát triển trong quá trình con người tham gia hoạt động thực tiễn và các mối quan hệ xã hội lịch sử – cụ thể. Giá trị phẩm chất con người không phải là những thuộc tính bẩm sinh hay trừu tượng, siêu lịch sử, mà luôn gắn với các điều kiện kinh tế – xã hội, văn hóa và môi trường giáo dục nhất định, phản ánh nhu cầu, lợi ích và mục tiêu phát triển của con người trong từng giai đoạn lịch sử. Vì vậy, giá trị phẩm chất con người vừa mang tính xã hội, thể hiện sự tiếp nhận và tuân thủ các chuẩn mực, giá trị chung của cộng đồng, vừa mang dấu ấn cá nhân, phụ thuộc vào trình độ tự ý thức, năng lực tự rèn luyện và mức độ tham gia của mỗi cá nhân vào các hoạt động thực tiễn xã hội.

Từ quan điểm triết học Mác – Lênin, giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại là sự cụ thể hóa các giá trị phẩm chất con người trong những điều kiện lịch sử – xã hội của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Hệ giá trị này vừa kế thừa các phẩm chất truyền thống tốt đẹp của phụ nữ Việt Nam, vừa được bổ sung, phát triển để đáp ứng yêu cầu mới của xã hội hiện đại và nhiệm vụ xây dựng, bảo vệ Tổ quốc, thể hiện tập trung ở các phẩm chất: tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang. Các phẩm chất này phản ánh sự thống nhất giữa giá trị xã hội và sự hiện thực hóa trong nhân cách, hành vi của người phụ nữ Việt Nam hôm nay.

Tự tin là phẩm chất phản ánh trình độ tự ý thức, niềm tin và khả năng làm chủ bản thân của con người trong hoạt động thực tiễn xã hội. Phẩm chất này được hình thành và phát triển thông qua quá trình cá nhân nhận thức đúng giá trị, vị trí của mình trong các mối quan hệ xã hội và khẳng định năng lực thông qua hành động. Đối với phụ nữ Việt Nam hiện đại, tự tin thể hiện sự trưởng thành về nhân cách, khả năng chủ động tham gia đời sống kinh tế, chính trị, văn hóa – xã hội và thực hiện trách nhiệm công dân trong điều kiện mới.

Tự trọng là phẩm chất thể hiện ý thức tôn trọng giá trị bản thân gắn liền với sự tự giác tuân thủ các chuẩn mực đạo đức, pháp luật và trách nhiệm xã hội. Phẩm chất này giữ vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi cá nhân, bảo đảm sự hài hòa giữa lợi ích cá nhân và lợi ích cộng đồng. Đối với phụ nữ Việt Nam hiện đại, tự trọng không chỉ là giữ gìn nhân phẩm cá nhân, mà còn là sự tự giác sống và hành động phù hợp với các giá trị tiến bộ của xã hội.

Trung hậu là phẩm chất phản ánh chiều sâu đạo đức và sự bền vững về tình cảm xã hội của con người trong các mối quan hệ gia đình, cộng đồng và xã hội. Phẩm chất này được hình thành trong quá trình tiếp nhận, kế thừa và thực hành các giá trị nhân văn, góp phần duy trì sự ổn định và gắn kết xã hội. Ở phụ nữ Việt Nam hiện đại, trung hậu thể hiện ở lòng nhân ái, tinh thần trách nhiệm, sự thủy chung với các giá trị tốt đẹp và sự tận tụy trong các mối quan hệ xã hội.

Đảm đang là phẩm chất thể hiện năng lực tổ chức, sắp xếp và thực hiện hiệu quả các vai trò xã hội của con người trong đời sống thực tiễn. Phẩm chất này phản ánh khả năng thích ứng, sáng tạo và làm chủ hoạt động trước những yêu cầu ngày càng đa dạng của xã hội. Trong điều kiện hiện nay, đảm đang của phụ nữ Việt Nam không chỉ giới hạn trong phạm vi gia đình mà còn được mở rộng trong lao động, quản lý và hoạt động xã hội, thể hiện sự thống nhất giữa trách nhiệm cá nhân và trách nhiệm xã hội.

Trong thực tiễn, phụ nữ quân đội là một trong những chủ thể tiêu biểu hiện thực hóa và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại. Thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ quân sự, chính trị, chuyên môn và xã hội trong môi trường có tính tổ chức, kỷ luật cao, các phẩm chất tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang của phụ nữ quân đội được hình thành, củng cố và phát triển một cách bền vững. Đồng thời, bằng hoạt động nêu gương, giảng dạy, quản lý và công tác quần chúng, phụ nữ quân đội góp phần lan tỏa các giá trị này trong tập thể quân nhân và đời sống xã hội, qua đó khẳng định vai trò quan trọng của phụ nữ quân đội trong xây dựng con người và môi trường văn hóa quân sự ở thời kỳ mới.

3. Vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng, lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại

Trong đời sống xã hội nói chung và môi trường quân sự nói riêng, con người vừa là sản phẩm của các điều kiện lịch sử – xã hội, vừa là chủ thể sáng tạo các giá trị xã hội. Từ cách tiếp cận đó, phụ nữ quân đội không chỉ là đối tượng thụ hưởng các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại mà còn là lực lượng trực tiếp tham gia xây dựng, hiện thực hóa và lan tỏa các giá trị ấy trong thực tiễn hoạt động quân sự và đời sống xã hội.

Thứ nhất, phụ nữ quân đội là chủ thể trực tiếp và tích cực xây dựng các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại thông qua quá trình thực hiện nhiệm vụ chính trị, xã hội. Trong môi trường quân đội có tính tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh và yêu cầu cao về trách nhiệm, các giá trị phẩm chất như tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang không hình thành một cách tự phát mà được tôi luyện, kiểm chứng và phát triển gắn liền với thực tiễn huấn luyện, công tác chuyên môn, quản lý, nghiên cứu khoa học và phục vụ nhiệm vụ chung. Chính thông qua quá trình tham gia và hoàn thành nhiệm vụ, các giá trị ấy được hiện thực hóa trong nhân cách, hành vi và phong cách công tác của nữ quân nhân, trở thành những phẩm chất bền vững, có khả năng chi phối hành động và định hướng lối sống.

Thứ hai, phụ nữ quân đội giữ vai trò quan trọng và trực tiếp trong việc lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại trong tập thể quân nhân và đời sống xã hội. Thông qua hoạt động giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý, công tác quần chúng và nêu gương trong thực tiễn, các giá trị phẩm chất cá nhân của nữ quân nhân được chuyển hóa thành chuẩn mực hành vi chung, góp phần xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, kỷ cương và nhân văn. Sự lan tỏa đó không chỉ tác động trong phạm vi đơn vị mà còn góp phần khẳng định hình ảnh, vị thế và những giá trị tích cực của phụ nữ Việt Nam hiện đại trong đời sống xã hội.

Thứ ba, phụ nữ quân đội đóng vai trò kết nối, điều hòa và dung hợp các giá trị trong những mối quan hệ xã hội đặc thù. Vai trò này thể hiện ở khả năng dung hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa trách nhiệm gia đình và nghĩa vụ xã hội, giữa yêu cầu kỷ luật nghiêm minh của quân đội và các giá trị nhân văn của xã hội. Với vị trí xã hội đặc thù, phụ nữ quân đội không chỉ làm phong phú nội dung các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại mà còn góp phần tạo nên sự hài hòa trong quản lý và phát triển con người, qua đó nâng cao hiệu quả xây dựng con người trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.

4. Thực tiễn phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng, lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại

Thực tiễn những năm gần đây cho thấy, vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại ngày càng được khẳng định rõ nét trên nhiều lĩnh vực công tác. Phụ nữ quân đội đã trở thành lực lượng nòng cốt, tiên phong trong thực hiện phong trào thi đua “Xây dựng người phụ nữ Việt Nam thời đại mới” thông qua phong trào thi đua “Phụ nữ quân đội trí tuệ – bản lĩnh, hoàn thành tốt nhiệm vụ, xây dựng gia đình hạnh phúc, xứng danh Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới” và mô hình “Phụ nữ quân đội bốn tốt” (sức khỏe tốt, phẩm chất tốt, chuyên môn tốt, xây dựng gia đình tốt), hướng tới xây dựng hình mẫu phụ nữ quân đội đáp ứng các tiêu chí “trí tuệ, bản lĩnh, kỷ cương, nhân ái”.

Các phong trào và mô hình này đã tạo môi trường thuận lợi để nữ quân nhân phát huy trí tuệ, bản lĩnh chính trị, ý thức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm, đồng thời kết hợp hài hòa giữa yêu cầu nhiệm vụ quân sự với trách nhiệm gia đình và xã hội. Thông qua hoạt động thực tiễn phong phú, các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang” từng bước được hiện thực hóa trong nhân cách và hành vi của nữ quân nhân, đồng thời lan tỏa trong tập thể quân nhân và đời sống xã hội, góp phần xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, củng cố nền tảng chính trị tinh thần của Quân đội nhân dân Việt Nam trong thời kỳ mới.

Phẩm chất tự tin được thể hiện nổi bật ở bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần chủ động, sáng tạo, dám đảm nhiệm và hoàn thành tốt nhiệm vụ trong điều kiện yêu cầu ngày càng cao. Nhiều nữ quân nhân đã khẳng định rõ vai trò và vị thế của mình trong các lĩnh vực huấn luyện, giảng dạy, nghiên cứu khoa học, quản lý, hậu cần – kỹ thuật, y tế, thông tin, công tác quần chúng và đối ngoại quốc phòng. Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu phụ nữ quân đội lần thứ VIII (2025-2030) cho thấy, 100% cán bộ, hội viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và công cuộc đổi mới của đất nước; gần 90% hội viên đạt các tiêu chí “Trí tuệ, bản lĩnh, kỷ cương, nhân ái”, hoàn thành tốt và xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Đội ngũ nữ quân nhân có nhiều cá nhân tiêu biểu với 14 nữ nghệ sĩ được trao tặng danh hiệu nghệ sĩ nhân dân, nghệ sĩ ưu tú; 2 nhà giáo nữ được phong tặng danh hiệu “Nhà giáo ưu tú”; 2 nữ giảng viên được phong tặng chức danh phó giáo sư; 13 nữ giảng viên, giáo viên được công nhận giảng viên, giáo viên giỏi cấp Bộ Quốc phòng¹. Đặc biệt, việc phát huy thế mạnh của các nhà khoa học nữ trong phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được thể hiện sinh động qua trường hợp trung tá Lê Thị Hằng – Giám đốc Trung tâm C4, Viện Hàng không vũ trụ Viettel/Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội, được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong nghiên cứu, phát triển khí tài công nghệ cao.

Phẩm chất tự trọng được thể hiện ở ý thức chấp hành nghiêm kỷ luật quân đội, pháp luật Nhà nước và chuẩn mực đạo đức quân nhân, gắn việc giữ gìn nhân phẩm cá nhân với bảo vệ danh dự, uy tín của Quân đội nhân dân Việt Nam. Đại hội đại biểu phụ nữ quân đội lần thứ VIII (2025 – 2030) đánh giá: 100% hội phụ nữ đã cụ thể hóa tiêu chí rèn luyện phù hợp với đặc thù cơ quan, đơn vị; 100% hội viên đăng ký thực hiện ít nhất một việc cụ thể “làm theo Bác”; 100% hội viên chấp hành nghiêm kỷ luật, pháp luật². Đây là minh chứng rõ nét cho quá trình chuyển hóa các chuẩn mực quản lý hành chính – kỷ luật thành giá trị đạo đức nội tâm, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý con người trong quân đội.

Phẩm chất trung hậu được thể hiện trong các mối quan hệ đồng chí, đồng đội, trong tinh thần đoàn kết, sẻ chia và trách nhiệm xã hội. Phụ nữ quân đội đã phát huy vai trò tích cực trong xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, trong công tác chính sách, dân vận, hậu phương quân đội, góp phần củng cố “thế trận lòng dân”. Thông qua hàng loạt chương trình, cuộc vận động như “Mẹ đỡ đầu”, “Phụ nữ quân đội chắp cánh ước mơ”, “Phụ nữ quân đội lan tỏa yêu thương”, “Phụ nữ quân đội tri ân – tiếp nối truyền thống uống nước nhớ nguồn”, Cuộc vận động “Xây dựng gia đình 5 không, 3 sạch”, “Gia đình 5 có, 3 sạch”…, phụ nữ quân đội đã nhận nuôi, đỡ đầu, hỗ trợ học phí và sinh hoạt phí cho hàng nghìn trẻ em mồ côi; trao tặng hàng trăm sổ tiết kiệm, hàng nghìn suất quà, học bổng, nhu yếu phẩm, xây tặng nhà “Mái ấm tình thương”, “Nghĩa tình đồng đội”… cho các Mẹ Việt Nam Anh hùng, nữ Anh hùng lực lượng vũ trang, nữ cựu tù, các gia đình chính sách, người có công với cách mạng, trẻ em mồ côi, học sinh có hoàn cảnh khó khăn, mắc bệnh hiểm nghèo… với giá trị lên đến hàng chục tỷ đồng, qua đó lan tỏa sâu sắc các giá trị nhân văn trong xã hội³.

Phẩm chất đảm đang được thể hiện ở năng lực tổ chức công việc, quản lý thời gian và kết hợp hài hòa giữa nhiệm vụ chuyên môn, nhiệm vụ chính trị với trách nhiệm gia đình. Phụ nữ quân đội đã chủ động vượt qua khó khăn, rào cản về giới, không ngừng học tập, rèn luyện và nâng cao chất lượng công tác thông qua nhiều mô hình tiêu biểu, như: “Cán bộ phụ nữ Ba giỏi”, “Hội viên phụ nữ ba đẹp”, “Nữ chiến đấu viên ba giỏi, hai khéo léo”, “Tổ phụ nữ tinh nhuệ”, “Chi hội phụ nữ bếp nuôi quân giỏi”, “Thương yêu, quý trọng bệnh nhân như người thân ruột thịt”, “Tổ kỹ thuật nữ bảo đảm an toàn vũ khí, trang bị, kỹ thuật”, “Phụ nữ khơi nguồn sáng tạo”, “Giáo án hay, bài giảng tốt”, “Phụ nữ tiến quân vào khoa học – công nghệ”, “Phụ nữ đối ngoại giỏi, hội nhập và phát triển”, “Phụ nữ xung phong thực hiện nhiệm vụ gìn giữ hòa bình”, “Giỏi việc nước, đảm việc nhà, xông pha trên mặt trận không tiếng súng”… Bên cạnh đó, đa số gia đình cán bộ, hội viên phụ nữ quân đội duy trì được sự tôn trọng, bình đẳng giữa các thành viên, không xảy ra bạo lực gia đình; trên 98% gia đình hội viên đạt danh hiệu “Gia đình văn hóa”, với 2.375 câu lạc bộ, mô hình gìn giữ và phát huy các giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam, góp phần xây dựng môi trường văn hóa tốt, đẹp, lành mạnh trong toàn quân và khu dân cư⁴.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, thực tiễn phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Ở một số đơn vị, nhận thức của cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy về vai trò chủ thể của phụ nữ quân đội chưa thật sự đầy đủ; việc lãnh đạo, chỉ đạo và tạo điều kiện phát huy vai trò của phụ nữ còn mang tính hình thức, chưa gắn chặt với công tác quản lý con người và xây dựng môi trường văn hóa đơn vị.

Một số cơ chế, chính sách về đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và phát triển đội ngũ nữ quân nhân chưa thật sự đồng bộ. Đồng thời, ở một bộ phận nữ quân nhân, trình độ tự ý thức, tinh thần chủ động và khả năng tự rèn luyện, tự khẳng định mình trong hoạt động thực tiễn còn hạn chế; áp lực dung hòa giữa yêu cầu nhiệm vụ quân sự và trách nhiệm gia đình trong điều kiện đặc thù của quân đội tiếp tục đặt ra những thách thức đối với việc phát triển bền vững các giá trị phẩm chất phụ nữ quân đội trong thời kỳ mới.

5. Một số giải pháp

Một là, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy các cấp về vai trò của phụ nữ quân đội.

Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, giữ vai trò định hướng và chi phối toàn bộ quá trình phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng, lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại. Trong quản lý nhà nước và quản lý quân sự, nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy các cấp không chỉ quyết định phương hướng, nội dung lãnh đạo, chỉ đạo mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến việc tổ chức thực hiện, phân bổ nguồn lực và đánh giá hiệu quả chính sách đối với đội ngũ nữ quân nhân. Nếu nhận thức không đầy đủ, trách nhiệm không rõ ràng, thì việc phát huy vai trò của phụ nữ quân đội dễ rơi vào hình thức, thiếu chiều sâu và không tạo được tác động lan tỏa bền vững.

Thực hiện giải pháp này cần đặt việc phát huy vai trò của phụ nữ quân đội vào đúng vị trí trong tổng thể công tác xây dựng con người và quản lý nguồn nhân lực của Quân đội nhân dân Việt Nam. Theo đó, các cấp ủy, tổ chức đảng cần đưa nội dung này trở thành một bộ phận hữu cơ trong nghị quyết lãnh đạo, gắn chặt với nhiệm vụ xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Cần tăng cường bồi dưỡng cho đội ngũ cán bộ chủ trì về tư duy quản lý phát triển nguồn nhân lực, kỹ năng lãnh đạo nhạy cảm giới và phương pháp tổ chức thực hiện các chính sách liên quan đến phụ nữ quân đội trong điều kiện mới. Công tác kiểm tra, giám sát phải được tiến hành thường xuyên, thực chất, gắn với đánh giá trách nhiệm cá nhân và tập thể, nhằm bảo đảm các chủ trương về phát huy vai trò của phụ nữ quân đội được chuyển hóa thành kết quả quản lý cụ thể, góp phần hiện thực hóa và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại trong toàn quân.

Hai là, đổi mới nội dung, hình thức hoạt động của tổ chức Hội Phụ nữ trong quân đội gắn với nhiệm vụ chính trị của đơn vị.

Tổ chức Hội phụ nữ trong quân đội là một thiết chế xã hội – chính trị đặc thù, giữ vị trí quan trọng trong hệ thống tổ chức quần chúng của Quân đội nhân dân Việt Nam, trực tiếp tham gia quản lý con người, xây dựng môi trường văn hóa và thúc đẩy bình đẳng giới trong đơn vị. Thông qua chức năng tập hợp, đoàn kết, giáo dục và phát huy tiềm năng của nữ quân nhân, tổ chức Hội phụ nữ có tác động trực tiếp đến quá trình hình thành, củng cố và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại. Do đó, đổi mới nội dung, hình thức hoạt động của Hội phụ nữ là giải pháp mang tính then chốt nhằm nâng cao hiệu quả phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong điều kiện xây dựng Quân đội hiện đại.

Trọng tâm của giải pháp là đổi mới nội dung hoạt động của Hội theo hướng bám sát nhiệm vụ chính trị trung tâm của đơn vị, gắn với yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và mục tiêu xây dựng con người quân nhân phát triển toàn diện. Các chương trình, kế hoạch công tác Hội cần cụ thể hóa các giá trị phẩm chất “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang” và tiêu chí “bản lĩnh, trí tuệ, kỷ cương, nhân ái” thành nội dung giáo dục chính trị tư tưởng, rèn luyện đạo đức, lối sống, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng số và năng lực thực thi nhiệm vụ của nữ quân nhân.

Công tác phụ nữ và phong trào phụ nữ cần tiếp tục hướng mạnh về cơ sở; chú trọng kiện toàn tổ chức, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chuyên trách công tác phụ nữ và cán bộ Hội, bảo đảm hoạt động đúng quy chế, nền nếp, hiệu quả.

Đổi mới mạnh mẽ hình thức hoạt động của Hội theo hướng giảm tính phong trào, hình thức, tăng tính thực chất, hiệu quả. Hoạt động Hội phải hướng tới tạo thêm các mô hình Hội phụ nữ vững mạnh tiêu biểu, rèn luyện phẩm chất gắn với nhiệm vụ chuyên môn, hỗ trợ phụ nữ cân bằng giữa nhiệm vụ quân sự và trách nhiệm gia đình… Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác Hội; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành, truyền thông và kết nối hội viên. Đồng thời, phát huy vai trò của tổ chức Hội và hội viên phụ nữ trong các hoạt động đối ngoại quốc phòng, đối ngoại nhân dân, tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc, qua đó lan tỏa hình ảnh phụ nữ quân đội nhân dân Việt Nam, đóng góp thiết thực vào việc giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa.

Ba là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, tạo điều kiện để phụ nữ quân đội lan tỏa các giá trị phẩm chất hiện đại.

Môi trường văn hóa quân sự là không gian đặc thù, nơi các giá trị, chuẩn mực và phẩm chất của quân nhân được hình thành, kiểm nghiệm và lan tỏa thông qua hoạt động thực tiễn, quan hệ công tác và lối sống hằng ngày. Đối với phụ nữ quân đội, môi trường văn hóa quân sự không chỉ là điều kiện khách quan tác động đến quá trình phát triển nhân cách mà còn là không gian để họ thể hiện, khẳng định và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại. Vì vậy, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh là giải pháp có ý nghĩa trực tiếp trong việc phát huy vai trò của phụ nữ quân đội hiện nay.

Triển khai hiệu quả giải pháp này cần đặt việc phát huy các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại vào tổng thể xây dựng môi trường văn hóa quân sự chính quy, kỷ luật, nhân văn. Theo đó, các giá trị “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang” cần được lồng ghép có hệ thống vào các chuẩn mực văn hóa, quy tắc ứng xử, quy chế quản lý và đánh giá thi đua của đơn vị. Việc này không chỉ giúp định hướng hành vi của nữ quân nhân mà còn tạo cơ sở để các giá trị phẩm chất trở thành chuẩn mực chung, được thừa nhận và thực hành trong tập thể quân nhân.

Phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng đoàn kết nội bộ, nâng cao chất lượng giao tiếp, ứng xử và tinh thần trách nhiệm xã hội trong đơn vị. Thông qua nêu gương trong thực hiện nhiệm vụ, trong quan hệ đồng chí, đồng đội và trong tham gia các hoạt động văn hóa – xã hội, phụ nữ quân đội góp phần lan tỏa các giá trị nhân văn, củng cố nền tảng đạo đức và văn hóa quân sự. Đồng thời, cần tăng cường kết nối giữa môi trường văn hóa quân đội với môi trường gia đình quân nhân và địa bàn đóng quân, bảo đảm sự thống nhất trong quản lý, giáo dục con người. Việc xây dựng môi trường văn hóa quân sự cần được xác định là nhiệm vụ quản lý thường xuyên, có tiêu chí đánh giá cụ thể, gắn chặt với trách nhiệm của cấp ủy, lãnh đạo, chỉ huy các cấp.

Bốn là, gắn phát huy vai trò của phụ nữ quân đội với đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo.

Đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu khoa học là những công cụ quản lý then chốt nhằm phát triển toàn diện năng lực, trí tuệ và bản lĩnh chính trị của phụ nữ quân đội, qua đó tạo nền tảng bền vững để hiện thực hóa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại trong điều kiện xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Việc phát huy vai trò của phụ nữ quân đội cần được đặt trong mối liên hệ hữu cơ với chiến lược phát triển nguồn nhân lực, khoa học – công nghệ và chuyển đổi số của toàn quân.

Giải pháp này trước hết đòi hỏi tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách tạo điều kiện thuận lợi để nữ quân nhân được tham gia đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận chính trị, quản lý và khoa học – công nghệ, phù hợp với vị trí việc làm và yêu cầu nhiệm vụ. Cùng với đó, cần tăng cường giáo dục chính trị tư tưởng, xây dựng người phụ nữ quân đội có bản lĩnh chính trị vững vàng, chấp hành nghiêm pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội; mẫu mực về đạo đức, lối sống; tích cực học tập, rèn luyện, phát huy trí tuệ, tinh thần đổi mới, sáng tạo, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Việc duy trì và nâng cao chất lượng các mô hình như “Phụ nữ quân đội bốn tốt”, gắn rèn luyện phẩm chất “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang” với tiêu chí “bản lĩnh, trí tuệ, kỷ cương, nhân ái” cần được coi là nội dung xuyên suốt trong công tác quản lý, giáo dục và đánh giá nữ quân nhân.

Khuyến khích và hỗ trợ phụ nữ quân đội tham gia nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, coi đây là môi trường thực tiễn quan trọng để phát huy năng lực tư duy, khả năng tổ chức và đóng góp trí tuệ của đội ngũ cán bộ, hội viên nữ. Việc xây dựng lộ trình bồi dưỡng kỹ năng số theo từng nhóm đối tượng, từ cơ bản đến chuyên sâu; đa dạng hóa hình thức đào tạo, kết hợp trực tiếp và trực tuyến; phát huy vai trò nòng cốt của cán bộ nữ trong ứng dụng công nghệ mới sẽ góp phần tạo chuyển biến rõ nét về năng lực số trong phụ nữ toàn quân. Trên cơ sở đó, cần gắn chặt kết quả đào tạo, nghiên cứu với công tác sử dụng, đánh giá, quy hoạch và bổ nhiệm cán bộ nữ, bảo đảm quản lý theo năng lực và hiệu quả, qua đó khẳng định phụ nữ quân đội là một nguồn lực quan trọng trong quản lý, phát triển và hiện đại hóa Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay.

Năm là, phát huy vai trò tự giác, chủ động của phụ nữ quân đội trong tự rèn luyện và hiện thực hóa các giá trị phẩm chất.

Đây là giải pháp mang tính nội sinh, có ý nghĩa quyết định đối với chiều sâu và hiệu quả thực chất của quá trình phát huy vai trò phụ nữ quân đội trong xây dựng và lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại. Trong quản lý con người, mọi chủ trương, chính sách và cơ chế tổ chức chỉ thực sự phát huy tác dụng khi được chuyển hóa thành động lực tự giác, ý thức trách nhiệm và hành động chủ động của mỗi cá nhân. Do đó, phát huy vai trò chủ thể của chính phụ nữ quân đội là điều kiện tiên quyết để các giá trị phẩm chất không dừng lại ở chuẩn mực định hướng, mà trở thành phẩm chất ổn định trong nhân cách và hành vi nghề nghiệp của nữ quân nhân.

Giải pháp này cần tập trung nâng cao trình độ tự ý thức, năng lực tự quản và tinh thần trách nhiệm cá nhân của phụ nữ quân đội trong học tập, công tác và rèn luyện. Trên cơ sở mục tiêu, yêu cầu xây dựng Quân đội hiện đại, cần khuyến khích và tạo điều kiện để mỗi nữ quân nhân chủ động xây dựng kế hoạch phát triển cá nhân, xác định rõ mục tiêu rèn luyện phẩm chất, nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý, năng lực số và bản lĩnh chính trị phù hợp với vị trí công tác. Việc tự rèn luyện cần được gắn với các tiêu chí cụ thể về đạo đức, lối sống, kỷ luật, hiệu quả thực thi nhiệm vụ và tinh thần đổi mới, sáng tạo.

Tạo môi trường và cơ chế quản lý khuyến khích phụ nữ quân đội chủ động tham gia các phong trào thi đua, hoạt động nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và các mô hình rèn luyện phẩm chất gắn với thực tiễn nhiệm vụ. Thông qua quá trình tự giác rèn luyện thường xuyên, phụ nữ quân đội không chỉ hoàn thiện và phát triển nhân cách cá nhân mà còn trở thành những “chủ thể lan tỏa” các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại trong tập thể quân nhân và đời sống xã hội, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả quản lý con người, xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam hiện đại trong giai đoạn mới.

6. Kết luận

Phát huy vai trò của phụ nữ quân đội trong xây dựng, lan tỏa các giá trị phẩm chất phụ nữ Việt Nam hiện đại là yêu cầu khách quan, có tính tất yếu cả về lý luận và thực tiễn trong tiến trình xây dựng con người Việt Nam và Quân đội nhân dân Việt Nam thời kỳ mới. Trên cơ sở tiếp cận từ góc độ triết học và quản lý con người, khẳng định phụ nữ quân đội không chỉ là đối tượng thụ hưởng chính sách mà trước hết là chủ thể tích cực tham gia kiến tạo, hiện thực hóa và lan tỏa hệ giá trị “tự tin, tự trọng, trung hậu, đảm đang” trong môi trường quân sự đặc thù.

Thực tiễn cho thấy, khi vai trò chủ thể của phụ nữ quân đội được nhận thức đầy đủ, được bảo đảm bằng cơ chế lãnh đạo, quản lý phù hợp và được thúc đẩy bằng động lực tự giác, sáng tạo của mỗi nữ quân nhân, các giá trị phẩm chất không dừng lại ở chuẩn mực đạo đức mang tính tuyên truyền mà trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng của quản lý con người và xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp đề xuất trong bài viết có ý nghĩa thiết thực trong nâng cao chất lượng nguồn nhân lực nữ, củng cố nền tảng chính trị – tinh thần của Quân đội, tăng cường thế trận lòng dân quốc phòng, qua đó góp phần trực tiếp vào mục tiêu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong thời kỳ mới.

Chú thích:
1, 2, 3, 4. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025). Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu Phụ nữ quân đội lần thứ VIII (2025 – 2030). Hà Nội.
Tài liệu tham khảo:
1. Bùi Thế Cường (2012). Phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên biến đổi xã hội nhanh. H. NXB Từ điển Bách khoa.
2. Nguyễn Xuân Đông (2025). Phát huy phẩm chất của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên mới. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/03/06/phat-huy-pham-chat-cua-phu-nu-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi/, ngày 06/3/2025.
3. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2025). Báo cáo Chính trị tại Đại hội đại biểu Phụ nữ quân đội lần thứ VIII (2025 – 2030).
4. Nguyễn Thị Tuyến (2025). Phát huy vai trò của phụ nữ Việt Nam trong kỷ nguyên mới. https://tapchicongsan.org.vn/web/guest/van_hoa_xa_hoi/-/2018/1069302/phat-huy-vai-tro-cua-phu-nu-viet-nam-trong-ky-nguyen-moi.aspx, ngày 31/3/2025.