Trung tá, ThS. Nguyễn Hải Hà
Trung tá, ThS. Nguyễn Xuân Tho
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trên cơ sở phương pháp luận của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng về xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam, bài viết tập trung luận giải sâu sắc mối quan hệ biện chứng, nội tại giữa việc phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” với việc nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên tại các nhà trường quân đội. Bài viết khẳng định giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” vừa là nền tảng tư tưởng, đạo đức, vừa là động lực tinh thần trực tiếp hình thành, củng cố và nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” của học viên. Qua việc phân tích những ưu điểm, hạn chế và các nguyên nhân, bài viết đề xuất một hệ thống các giải pháp cơ bản, đồng bộ, có tính khả thi cao nhằm tiếp tục phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” trong nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên ở nhà trường quân đội hiện nay, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
Từ khóa: “Bộ đội Cụ Hồ”; giá trị văn hóa; ý thức; đơn vị vững mạnh toàn diện; “mẫu mực tiêu biểu”; học viên; nhà trường quân đội.
1. Đặt vấn đề
Sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa đang đặt ra những yêu cầu mới, sâu sắc và toàn diện hơn đối với nhiệm vụ xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại. Bối cảnh thế giới và khu vực diễn biến phức tạp, khó dự báo, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng quyết liệt; cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 tác động sâu sắc, làm thay đổi cả phương thức tiến hành chiến tranh và bản chất của các mối đe dọa an ninh phi truyền thống. Các thế lực thù địch không ngừng âm mưu đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, “phi chính trị hóa” quân đội với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, xảo quyệt, lấy không gian mạng làm mặt trận tấn công chủ yếu, hướng trực diện vào nền tảng tư tưởng, đạo đức, lối sống của thế hệ quân nhân trẻ. Thực tiễn đó đặt ra vấn đề xây dựng con người trở thành yếu tố quyết định hàng đầu đến sức mạnh chiến đấu của quân đội. Một quân đội hiện đại không thể chỉ dựa vào vũ khí, trang bị tối tân mà trước hết và trên hết, phải mạnh về bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu và phẩm chất đạo đức của quân nhân. Đối với các nhà trường quân đội, nơi đào tạo, rèn luyện đội ngũ sĩ quan, cán bộ tương lai, nhiệm vụ này càng trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, “chất lượng đào tạo của các nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”.
Trong hệ giá trị nhân cách của quân nhân cách mạng, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là tài sản tinh thần vô giá, là vũ khí sắc bén để chống lại mọi sự tấn công của kẻ thù trên mặt trận tư tưởng. Tuy nhiên, việc phát huy giá trị văn hóa cao đẹp đó không phải là một quá trình tự phát, nhất là đối với thế hệ học viên trẻ. Việc chuyển hóa những giá trị văn hóa cao đẹp đó thành ý thức tự giác, thành hành động cụ thể, hằng ngày trong thực hiện nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” chính là thước đo chân thực nhất, là yêu cầu cấp bách nhất của quá trình rèn luyện tại nhà trường. Tuy nhiên, vẫn còn một bộ phận học viên có những biểu hiện chưa tương xứng với vai trò của một quân nhân cách mạng. Vì vậy, việc đi sâu nghiên cứu một cách hệ thống, khoa học nhằm tìm ra những giải pháp hữu hiệu để phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” của học viên là cấp thiết.
2. Giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” là nền tảng, động lực trong nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên quân đội
Trong hệ thống lý luận của chủ nghĩa Mác – Lênin về xây dựng quân đội kiểu mới của giai cấp vô sản, yếu tố con người, với hạt nhân là phẩm chất chính trị – đạo đức, luôn được khẳng định là nhân tố giữ vai trò quyết định tuyệt đối đến sức mạnh chiến đấu. Kế thừa và phát triển sáng tạo luận điểm đó trong điều kiện cụ thể của cách mạng Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta đã dày công xây dựng, bồi đắp nên một hình mẫu người quân nhân cách mạng ưu tú, mà biểu hiện kết tinh, cao đẹp nhất chính là giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Đây không chỉ là một danh xưng cao quý mà còn là một phạm trù khoa học, một chỉnh thể giá trị nhân cách toàn diện, sâu sắc.
Theo quan điểm của triết học Mác – Lênin, ý thức là sự phản ánh tồn tại khách quan vào trong bộ não người, song đó là sự phản ánh năng động, sáng tạo chứ không phải thụ động, máy móc. Quá trình phản ánh này luôn bị chi phối bởi lăng kính chủ quan của mỗi cá nhân, bao gồm lập trường giai cấp, hệ thống tri thức, niềm tin, tình cảm, và các phẩm chất nhân cách đã được định hình. Từ góc độ này, giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” đóng vai trò là nền tảng vững chắc, là lăng kính chi phối toàn bộ quá trình hình thành, củng cố, phát triển ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” của học viên.
Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là nền tảng về mặt thế giới quan và nhận thức luận, cung cấp cho học viên một hệ quy chiếu khoa học và cách mạng để nhận thức đúng đắn, sâu sắc về bản chất, mục tiêu, ý nghĩa của việc xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Lòng trung thành vô hạn với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân giúp học viên nhận thức được việc xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” không phải là một hoạt động hành chính đơn thuần mà là một nhiệm vụ chính trị có ý nghĩa sống còn. Đó là biểu hiện cụ thể nhất của lòng trung thành, là hành động thiết thực để củng cố sức mạnh của quân đội, bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng. Không có nền tảng của lòng trung thành, việc xây dựng đơn vị sẽ dễ bị nhìn nhận một cách lệch lạc, hời hợt, chỉ mang tính hình thức, đối phó. Tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa và ý chí quyết chiến, quyết thắng giúp học viên có được tri thức đúng đắn về mối quan hệ giữa xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” với yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Họ hiểu rằng, một đơn vị huấn luyện giỏi, kỷ luật nghiêm, chính quy, đoàn kết chính là một hạt nhân vững chắc, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp của toàn quân.
Nhận thức này vượt lên trên những toan tính cá nhân, những lợi ích cục bộ, hướng tới mục tiêu cao cả nhất. Tinh thần đổi mới, sáng tạo là nền tảng để học viên nhận thức một cách khoa học, toàn diện về tiêu chuẩn của đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Họ không chỉ hiểu phải làm gì mà còn hiểu tại sao phải làm như vậy và làm thế nào cho hiệu quả nhất. Tinh thần đó giúp học viên phân tích, đánh giá, nhận diện đúng những thuận lợi, khó khăn, từ đó có ý thức tham gia đóng góp những sáng kiến, giải pháp xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” một cách sáng tạo.
Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là nền tảng về mặt nhân sinh quan và đạo đức, kiến tạo nên hệ giá trị, mục tiêu sống, lý tưởng và lẽ sống đúng đắn, từ đó hình thành nên tình cảm cách mạng. Lý tưởng vì Nhân dân phục vụ và đạo đức cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư là cơ sở để hình thành tình yêu thương, sự gắn bó sâu sắc của học viên với đơn vị. Khi coi đơn vị là ngôi nhà chung, đồng đội là anh em, học viên sẽ có ý thức vun đắp, xây dựng ngôi nhà đó bằng tất cả trách nhiệm và tình cảm của mình. Họ sẽ có ý thức bảo vệ của công, thực hành tiết kiệm, đấu tranh với những biểu hiện tiêu cực làm ảnh hưởng đến truyền thống đơn vị. Tinh thần đoàn kết, thương yêu đồng chí, đồng đội là nền tảng để xây dựng niềm tin tập thể. Học viên tin tưởng vào sự lãnh đạo của chỉ huy, tin vào sức mạnh của sự đoàn kết, thống nhất. Niềm tin này là chất keo gắn kết các cá nhân thành một khối vững chắc, tạo ra sự đồng thuận cao trong nhận thức và hành động, là điều kiện tiên quyết để xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.
Khi học viên đã có nhận thức đúng đắn về tiêu chuẩn xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, chính tính kỷ luật tự giác, nghiêm minh và ý chí quyết tâm cao sẽ là động lực thôi thúc họ biến nhận thức đó thành hành động. Họ tự giác chấp hành nền nếp, chế độ, nỗ lực vượt khó, say mê trong học tập, rèn luyện để đạt mục tiêu, yêu cầu đào tạo. Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”là động lực từ bên trong, giúp họ vượt qua sức ì, sự ngại khó, ngại khổ của bản thân.Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”, với tinh thần tiên phong, gương mẫu của người đảng viên, đoàn viên ưu tú, sẽ chuyển hóa ý thức trách thành ý thức tự nguyện, tự giác. Học viên không chỉ làm tròn nhiệm vụ được giao mà còn chủ động tìm tòi, đề xuất sáng kiến, tự nhận những việc khó khăn, xung kích vào những khâu yếu, mặt yếu của đơn vị. Tinh thần đoàn kết, tương trợ đồng đội là động lực mạnh mẽ để biến những nỗ lực cá nhân thành sức mạnh của tập thể. Phẩm chất tốt sẽ tạo ra một trường tích cực, lan tỏa trong toàn đơn vị, thúc đẩy phong trào thi đua và tạo nên sức mạnh tổng hợp để hoàn thành mọi mục tiêu chung.
Giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là cơ sở, tiền đề, quyết định sự hình thành và phát triển của ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Quá trình rèn luyện ý thức và hành động xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” chính là môi trường, là nơi để tôi rèn, củng cố và nâng tầm giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ”. Chính trong quá trình nỗ lực không ngừng để nâng cao ý thức, chuyển hóa ý thức thành hành động xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”.
3. Thực trạng phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” trong học viên
Nhận thức rõ tầm quan trọng của nhiệm vụ, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Tổng cục Chính trị, cấp ủy, chỉ huy các cấp ở nhà trường quân đội đã tập trung cụ thể hóa, triển khai toàn diện, đồng bộ việc phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên. Do đó, đã tác động trực tiếp, tích cực, chặt chẽ, hiệu quả đến việc nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên.
Trước hết, đa số học viên, đều có lập trường tư tưởng kiên định, tin tưởng tuyệt đối vào sự lãnh đạo của Đảng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội, vào nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”, họ luôn nêu cao ý chí tự lực, tự cường, chủ động, sáng tạo, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị; xây dựng các tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh tiêu biểu; xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”1.
Song song với đó, ý thức tổ chức kỷ luật và tác phong chính quy của học viện đã có sự chuyển biến tích cực, “tỷ lệ vi phạm pháp luật, kỷ luật quân đội và nội quy của các nhà trường đã giảm rõ rệt”2. Hơn nữa, tinh thần đoàn kết, tương trợ đồng đội, giúp đỡ nhân dân là nét đẹp văn hóa quân sự, được phát huy cao độ, họ luôn “nêu cao tinh thần “phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân”, khắc phục mọi khó khăn, gian khổ, hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao”, “tiếp tục tô thắm truyền thống “Quyết chiến, Quyết thắng” và tỏa sáng phẩm chất, hình ảnh cao đẹp “Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới”3.
Tuy nhiên, hiện nay, vẫn tồn tại những hạn chế, bất cập, nhất là “một số học viên ý thức tự giác chấp hành pháp luật của Nhà nước, kỷ luật quân đội chưa cao; kết quả rèn luyện kỷ luật, xây dựng nền nếp chính quy có mặt còn hạn chế. Tình trạng đối phó trong học tập, thi cử, vi phạm trật tự xã hội, luật lệ giao thông… của học viên vẫn xảy ra, gây dư luận xấu trong các nhà trường và ngoài xã hội”4. Đồng thời, khi học viên tốt nghiệp ra trường, thực hiện các nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” thì “chưa thích ứng nhanh với điều kiện, môi trường công tác mới và còn gặp khó khăn trong tổ chức quản lý, chỉ huy, huấn luyện”, “phương pháp, tác phong công tác, tính chủ động trong công việc còn hạn chế”5.
Nguyên nhân của những hạn chế nêu trên bao gồm cả khách quan và chủ quan, trong đó, nguyên nhân chủ quan ở chính bản thân học viên giữ vai trò quyết định. Một bộ phận học viên còn thiếu ý chí, nghị lực, chưa chuyển hóa được quá trình giáo dục thành tự giáo dục, còn thụ động và ỷ lại vào tập thể, “ý thức tự bồi dưỡng, tự học tập, rèn luyện, học tập suốt đời chưa thực sự trở thành yêu cầu tất yếu”6.
4. Một số giải pháp cơ bản phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” đối với học viên quân đội
Một là, tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng, đề cao vai trò tiên phong, gương mẫu của đội ngũ cán bộ, giảng viên.
Đây là giải pháp giữ vị trí then chốt, bao trùm, quán triệt sâu sắc nguyên tắc Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt đối với Quân đội. Trong nhà trường quân đội, cấp ủy và tổ chức đảng là chủ thể trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức, kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình giáo dục, rèn luyện. Nội dung cốt lõi là phải nâng cao năng lực lãnh đạo toàn diện và sức chiến đấu của các tổ chức cơ sở đảng, đặc biệt là vai trò của chi bộ đại đội học viên. Nghị quyết lãnh đạo của cấp ủy phải cụ thể hóa tiêu chuẩn xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” thành các chỉ tiêu sát với đặc thù nhiệm vụ và đối tượng học viên từng năm học. Cấp ủy phải thường xuyên tiến hành kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện những khâu yếu, mặt yếu trong nhận thức và hành động của học viên để có biện pháp uốn nắn.
Song song với năng lực lãnh đạo của tổ chức là vai trò tiên phong của cán bộ, giảng viên. Trong môi trường giáo dục đặc thù, cán bộ, giảng viên phải thực sự là những tấm gương sáng, là chuẩn mực về đạo đức và trí tuệ. Mệnh lệnh không lời từ nhân cách, lối sống trong sạch, giản dị của người thầy, người chỉ huy có sức thuyết phục và cảm hóa mạnh mẽ hơn hàng trăm bài giáo huấn lý thuyết. Cụ thể hóa các các nghị quyết, quy định của Đảng, Quân ủy Trung ương về trách nhiệm nêu gương và vai trò gương mẫu của cán bộ, đảng viên, nhất là Kết luận số 01-KL/TW ngày 18/5/2021 của Bộ Chính trị (khóa XIII) về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 05-CT/TW của Bộ Chính trị (khóa XII) về đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 của Quân ủy Trung ương về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới. Cần xác định rõ trách nhiệm liên đới của người đứng đầu; đồng thời, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát thường xuyên và đột xuất. Phải kịp thời chấn chỉnh những biểu hiện lệch lạc, xa rời quần chúng, quan liêu; bảo đảm sự thống nhất biện chứng giữa lời nói và việc làm.
Hai là, đổi mới toàn diện, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống.
Giải pháp này giữ vai trò nền tảng, là công cụ sắc bén để trực tiếp nâng cao nhận thức, củng cố tình cảm, niềm tin khoa học và ý chí quyết tâm cho học viên. Trong kỷ nguyên số và bùng nổ thông tin hiện nay, công tác giáo dục không chỉ là truyền đạt tri thức mà phải là quá trình tác động vào nhận thức, tình cảm để chuyển hóa thành hành động tự giác.Nội dung giáo dục cần đi vào chiều sâu, tập trung làm rõ giá trị bền vững và sức sống của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, gắn những giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” với yêu cầu thực tiễn của nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.
Để thực hiện tốt giải pháp này, cần tiếp tục đổi mới toàn diện về phương pháp, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số, sử dụng các nền tảng trực quan để bài giảng sinh động hơn. Cần kết hợp chặt chẽ, nhuần nhuyễn giữa giáo dục chính trị với giáo dục pháp luật và kỹ năng mềm. Đa dạng hóa các hình thức giáo dục mở như tọa đàm, đối thoại dân chủ, sân khấu hóa các nội dung lý luận. Đặc biệt, phải chú trọng giáo dục qua thực tiễn, đưa học viên vào các tình huống khó khăn, gian khổ, thử thách để tôi luyện bản lĩnh chính trị. Từ đó, hình thành cho họ một ý chí quyết tâm trước sự xâm nhập của các quan điểm sai trái, thù địch và lối sống thực dụng để hiện thực hóa việc nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”.
Ba là, xây dựng môi trường văn hóa kỷ luật quân sự trong sạch, lành mạnh, chính quy, mẫu mực.
Giải pháp này giữ vai trò tạo lập môi trường tối ưu để phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” trong nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên ở nhà trường quân đội hiện nay. Nội dung giải pháp tập trung vào việc xây dựng bầu không khí dân chủ, đoàn kết, giàu tính nhân văn, nơi mà các giá trị chân – thiện – mỹ được tôn vinh; gắn kết chặt chẽ, biện chứng giữa xây dựng đời sống văn hóa tinh thần phong phú và chống nhận thức và hành vi vi phạm kỷ luật.
Về biện pháp thực hiện, cần chú trọng xây dựng con người văn hóa kỷ luật, rèn luyện tính tự giác, ý thức chấp hành pháp luật, kỷ luật trở thành nhu cầu tự thân của họ. Xây dựng, bồi đắp mối quan hệ cấp trên – cấp dưới, thầy – trò, đồng chí – đồng đội dựa trên tình thương, trách nhiệm và sự tôn trọng lẫn nhau. Các thiết chế văn hóa, như: Phòng Hồ Chí Minh, thư viện, câu lạc bộ, hệ thống truyền thanh nội bộ cần được đầu tư nâng cấp và hoạt động thực chất, trở thành nhu cầu tinh thần không thể thiếu. Việc tổ chức thường xuyên các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao lành mạnh sẽ tạo ra bầu không khí tâm lý tích cực, lạc quan, giúp học viên giải tỏa căng thẳng sau giờ học; đồng thời, tạo ra sức đề kháng, ngăn chặn sự xâm nhập của các tệ nạn xã hội và văn hóa phẩm độc hại vào nhà trường. Các nhà trường cần quy hoạch doanh trại theo hướng “xanh – sạch – đẹp”, chính quy, thống nhất, tạo cảm giác gắn bó, yêu mến đơn vị cho học viên. Môi trường nhà trường phải thực sự trong sạch, lành mạnh, chính quy, mẫu mực để các giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” thẩm thấu vào các yếu tố, góp phần nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” của học viên
Bốn là, phát huy tính tích cực, tự giác của học viên trong quá trình tự giáo dục, tự rèn luyện.
Giải pháp này mang tính quyết định trực tiếp đến hiệu quả phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội cụ Hồ” trong nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu” của học viên. Mọi điều kiện khách quan chỉ thực sự chuyển hóa thành nhu cầu tự thân của học viên thông qua quá trình tự tu dưỡng, tự rèn luyện của chính họ. Do đó, cần tập trung giáo dục để học viên nhận thức sâu sắc rằng tự giáo dục không chỉ là nhiệm vụ, mà là nhu cầu tự thân, là lòng tự trọng và danh dự của người sĩ quan tương lai. Cần khơi dậy trong mỗi học viên khát vọng cống hiến, ý thức vươn lên làm chủ tri thức và làm chủ bản thân, khắc phục tâm lý thụ động, ỷ lại, hoặc thực hiện nhiệm vụ theo kiểu đối phó.
Để quá trình này đi vào chiều sâu, nhà trường cần trang bị cho học viên phương pháp luận khoa học về tự học, tự rèn; hướng dẫn kỹ năng lập kế hoạch phấn đấu cá nhân, kỹ năng quản lý thời gian và kỹ năng giải quyết các mâu thuẫn tâm lý. Quan trọng hơn, cấp ủy, chỉ huy cần tạo ra cơ chế và môi trường thuận lợi để học viên được phát huy tối đa tính chủ động, sáng tạo. Cần mạnh dạn giao nhiệm vụ, tạo điều kiện để học viên tham gia vào các hoạt động quản lý, tự quản của đơn vị, phát huy vai trò xung kích của Đoàn Thanh niên, Hội đồng quân nhân. Khi được tin tưởng và trao quyền, học viên sẽ nâng cao tinh thần trách nhiệm, tích cực tham gia đóng góp ý kiến xây dựng đơn vị, đồng thời qua thực tiễn đó mà tự kiểm nghiệm và hoàn thiện nhân cách của mình.
5. Kết luận
Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” là giải pháp then chốt, vừa mang tính cấp thiết vừa có ý nghĩa quan trọng để nâng cao ý thức xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu” của học viên. Quá trình này đòi hỏi các nhà trường quân đội phải kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục chính trị với rèn luyện thực tiễn, chuyển hóa niềm tự hào truyền thống thành động cơ đúng đắn và hành động tự giác trong học tập, công tác. Việc lan tỏa sâu rộng các chuẩn mực giá trị này không chỉ bồi dưỡng nhân cách quân nhân cách mạng mà còn tạo nên nền tảng tinh thần vững chắc, góp phần trực tiếp vào sự nghiệp xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Chú thích:
1, 3. Sơ kết 3 năm thực hiện Kết luận số 01-KL/TW và 2 năm thực hiện Nghị quyết số 847-NQ/QUTW. https://tapchiqptd.vn/vi/tin-tuc-thoi-su/so-ket-03-nam-thuc-hien-ket-luan-so-01kltw-va-02-nam-thuc-hien-nghi-quyet-so-847nqqutw/22089.html
2, 4. Nâng cao chất lượng giáo dục văn hóa pháp luật cho học viên trong nhà trường quân đội ở Việt Nam hiện nay. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/nghien-cu/-/2018/915902/nang-cao-chat-luong-giao-duc-van-hoa-phap-luat-cho-hoc-vien-trong-nha-truong-quan-doi-o-viet-nam-hien-nay.aspx.
5, 6. Bộ Quốc phòng (2025). Báo có sơ kết 3 năm thực hiện phương châm “Chất lượng đào tạo của nhà trường là khả năng sẵn sàng chiến đấu của đơn vị”. Hà Nội, tr. 11, 13.
Tài liệu tham khảo:
1. Lương Cường (2022). Phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” tiếp tục xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị trong tình hình mới. H. NXB Quân đội nhân dân, 2022.
2. Ngô Xuân Lịch (2022). Bộ đội Cụ Hồ phụng sự Tổ quốc, phục vụ Nhân dân. H. NXB Quân đội nhân dân.
3.Quân đội nhân dân Việt Nam phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII. https://www.tapchicongsan.org.vn/media-story/-/asset_publisher/V8hhp4dK31Gf/content/quan-doi-nhan-dan-viet-nam-phat-huy-pham-chat-bo-doi-cu-ho-trong-xay-dung-va-bao-ve-to-quoc-theo-tinh-than-nghi-quyet-hoi-nghi-trung-uong-8-khoa-xiii
4. Phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” trong xây dựng quân đội vững mạnh về chính trị. https://lyluanchinhtri.vn/phat-huy-gia-tri-van-hoa-bo-doi-cu-ho-trong-xay-dung-quan-doi-vung-manh-ve-chinh-tri-182.html
5. Tự tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ của cán bộ, chiến sĩ trong quân đội hiện nay. https://lyluanchinhtri.vn/tu-tu-duong-ren-luyen-pham-chat-bo-doi-cu-ho-cua-can-bo-chien-si-trong-quan-doi-hien-nay-6808.html
