Integrating economic development with national defense in Phu Tho province in response to the task of safeguarding the fatherland in the new era
Đại úy Bùi Quang Huy
Học viện chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực diễn biến nhanh chóng, phức tạp, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc đặt ra những yêu cầu mới, toàn diện và ngày càng cao. Một trong những vấn đề có ý nghĩa chiến lược là kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng – an ninh. Trên cơ sở tiếp cận lý luận của kinh tế chính trị Mác – Lênin, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam, bài viết phân tích thực trạng kết hợp kinh tế với quốc phòng ở tỉnh Phú Thọ. Qua đó, chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân; đồng thời, đề xuất một số giải pháp nhằm tăng cường hiệu quả kết hợp kinh tế với quốc phòng trước nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Kết hợp kinh tế với quốc phòng; bảo vệ Tổ quốc; tỉnh Phú Thọ; kỷ nguyên mới.
Abstract: In the context of rapidly changing and increasingly complex global and regional developments, the task of national defense poses new, comprehensive, and ever higher requirements. One strategic issue of particular importance is the close integration of economic development with the strengthening of national defense and security. Based on the theoretical approach of Marxist-Leninist political economy and the viewpoints of the Communist Party of Vietnam, this article analyzes the current state of the integration of economic development with national defense in Phu Tho Province. It thereby identifies the achievements, limitations, and underlying causes, and proposes several solutions to enhance the effectiveness of combining economic development with national defense in response to the task of safeguarding the Fatherland in the new era.
Keywords: Integration of economic development with national defense; safeguarding the Fatherland; Phu Tho Province; new era.
1. Đặt vấn đề
Bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta. Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc không chỉ được đặt ra trong phương diện quốc phòng – an ninh thuần túy mà còn gắn chặt với yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội bền vững. Thực tiễn lịch sử cách mạng Việt Nam cho thấy, chỉ khi nào kinh tế phát triển, tiềm lực quốc phòng được củng cố thì nền độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước mới được bảo vệ vững chắc.
Trong các văn kiện của Đảng, đặc biệt từ thời kỳ đổi mới đến nay, kết hợp kinh tế với quốc phòng luôn được xác định là một trong những quan điểm xuyên suốt. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu “gắn kết chặt chẽ, hài hòa giữa phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội, bảo vệ môi trường với củng cố quốc phòng, an ninh”1 nhằm tạo nền tảng vững chắc cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Điều này cho thấy, kết hợp kinh tế với quốc phòng không chỉ là giải pháp tình thế mà là chiến lược lâu dài, mang tính quy luật trong quá trình phát triển của đất nước.
Phú Thọ là một tỉnh có cả vùng đồng bằng, trung du và vùng núi, có vị trí quan trọng trong thế trận quốc phòng toàn dân, an ninh nhân dân ở phía Bắc. Những năm qua, tỉnh Phú Thọ đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế – xã hội; đồng thời, chú trọng củng cố quốc phòng – an ninh, xây dựng khu vực phòng thủ vững chắc. Tuy nhiên, trước yêu cầu của nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, việc kết hợp kinh tế với quốc phòng trên địa bàn tỉnh vẫn chưa phát huy hết hiệu quả cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện.
2. Quan niệm về kinh tế, quốc phòng và kết hợp kinh tế với quốc phòng
Trong khoa học kinh tế chính trị, kinh tế được hiểu là toàn bộ các hoạt động sản xuất, phân phối, trao đổi và tiêu dùng của cải vật chất trong xã hội nhằm đáp ứng nhu cầu tồn tại và phát triển của con người. Kinh tế không chỉ tạo ra của cải vật chất mà còn là nền tảng vật chất – kỹ thuật cho mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có quốc phòng – an ninh.
Ngày nay, quốc phòng được xem là tổng thể các hoạt động của Nhà nước và Nhân dân nhằm bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc, bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa, bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Quốc phòng có mối quan hệ mật thiết với kinh tế; trong đó, kinh tế là cơ sở vật chất quyết định sức mạnh quốc phòng, còn quốc phòng giữ vai trò bảo vệ môi trường hòa bình, ổn định để phát triển kinh tế.
Kết hợp kinh tế với quốc phòng là quá trình Nhà nước quản lý, điều hành các hoạt động phát triển kinh tế gắn với củng cố, tăng cường tiềm lực quốc phòng – an ninh; đồng thời, sử dụng hợp lý tiềm lực quốc phòng để phục vụ phát triển kinh tế – xã hội. Sự kết hợp này diễn ra trên nhiều lĩnh vực, nhiều cấp độ, từ chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển đến tổ chức thực hiện cụ thể ở từng ngành, từng địa phương.
Trong kỷ nguyên mới, khi đất nước đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ, vai trò của kết hợp kinh tế với quốc phòng ngày càng được thể hiện rõ nét.
Thứ nhất, kết hợp kinh tế với quốc phòng góp phần tạo dựng tiềm lực tổng hợp của quốc gia, trong đó tiềm lực kinh tế là nền tảng vật chất cho xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại.
Thứ hai, giúp chủ động phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia. Việc phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng, đặc biệt ở các địa bàn chiến lược sẽ góp phần ổn định chính trị – xã hội, nâng cao đời sống nhân dân, từ đó, củng cố “thế trận lòng dân” – yếu tố có ý nghĩa quyết định trong bảo vệ Tổ quốc.
Thứ ba, tạo điều kiện sử dụng hiệu quả các nguồn lực của đất nước, tránh đầu tư chồng chéo, lãng phí; đồng thời, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về kinh tế – xã hội và quốc phòng – an ninh.
3. Quan điểm của Đảng về kết hợp kinh tế với quốc phòng
Kết hợp kinh tế với quốc phòng là quan điểm nhất quán, xuyên suốt trong đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam. Ngay từ những năm đầu của cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ rõ mối quan hệ hữu cơ giữa xây dựng đất nước và bảo vệ Tổ quốc, giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng. Người đã chỉ ra rằng: “thực hiện kế hoạch sản xuất và tiết kiệm là bồi dưỡng và tích trữ lực lượng dồi dào để kháng chiến lâu dài, để chuẩn bị đầy đủ chuyển sang tổng phản công, để đưa kháng chiến đến hoàn toàn thắng lợi”2. Người cũng nhắc nhở, muốn giữ vững hòa bình thì phải chuẩn bị quốc phòng cho tốt; muốn quốc phòng vững mạnh thì kinh tế phải phát triển.
Trong thời kỳ đổi mới, quan điểm kết hợp kinh tế với quốc phòng được Đảng bổ sung, phát triển phù hợp với bối cảnh trong nước và quốc tế. Đại hội VI của Đảng đã đặt nền móng cho tư duy đổi mới toàn diện, trong đó nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng – an ninh. Đại hội X của Đảng (năm 2006) xác định phát triển kinh tế gắn với củng cố quốc phòng – an ninh là quy luật tất yếu để dựng nước và giữ nước. Đến Đại hội XII (năm 2016) và Đại hội XIII (năm 2021), Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và tăng cường quốc phòng – an ninh trong tình hình mới.
Đặc biệt, Đại hội XIV (năm 2026) của Đảng một lần nữa khẳng định: “Phát triển kinh tế, xã hội, bảo vệ môi trường là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; phát triển văn hóa, con người là nền tảng; tăng cường quốc phòng – an ninh và đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là trọng yếu, thường xuyên”3; trong đó yêu cầu kết hợp chặt chẽ giữa kinh tế với quốc phòng – an ninh được coi là nguyên tắc cơ bản trong hoạch định và thực thi chính sách phát triển. Quan điểm này thể hiện nhận thức ngày càng sâu sắc của Đảng về vai trò quyết định của kinh tế đối với sức mạnh quốc phòng; đồng thời, khẳng định quốc phòng, an ninh là điều kiện tiên quyết để bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định cho phát triển kinh tế.
Trên bình diện quản lý nhà nước, Đảng yêu cầu việc kết hợp kinh tế với quốc phòng phải được thể chế hóa bằng các chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội gắn với quy hoạch quốc phòng – an ninh; đồng thời, phải được tổ chức thực hiện đồng bộ từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm tính thống nhất, hiệu quả và phù hợp với điều kiện cụ thể của từng vùng, từng địa bàn.
4. Thực trạng kết hợp kinh tế với quốc phòng ở tỉnh Phú Thọ hiện nay
Phú Thọ là tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Bộ, có vị trí chiến lược trong khu vực, là cửa ngõ nối vùng trung du, miền núi với Thủ đô Hà Nội và đồng bằng sông Hồng. Trải qua nhiều lần chia tách, sáp nhập địa giới hành chính, ngày 12/6/2025, Quốc hội khóa XV thông qua Nghị quyết số 202/2025/QH15 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của 3 tỉnh: Phú Thọ, Vĩnh Phúc, Hòa Bình thành tỉnh mới có tên gọi là tỉnh Phú Thọ. Sau khi sắp xếp, tỉnh Phú Thọ có diện tích tự nhiên là 9.361 km², dân số hơn 4 triệu người, Phú Thọ có tiềm năng phát triển đa dạng về nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ và du lịch văn hóa – lịch sử4.
Những năm gần đây, kinh tế tỉnh Phú Thọ có bước phát triển tương đối ổn định. Tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân giai đoạn 2021 – 2025 ước đạt khoảng 7,5%/năm; quy mô kinh tế năm năm 2025 ước đạt 412,4 nghìn tỷ đồng; cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ trọng công nghiệp – xây dựng và dịch vụ ngày càng tăng5. Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn không ngừng được cải thiện, tạo điều kiện thuận lợi cho đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng và thực hiện các nhiệm vụ quốc phòng – an ninh.
Về quốc phòng – an ninh, Phú Thọ là địa bàn có ý nghĩa quan trọng trong thế trận phòng thủ quân khu. Lực lượng vũ trang tỉnh được xây dựng theo hướng vững mạnh toàn diện, có trình độ sẵn sàng chiến đấu cao, phối hợp chặt chẽ với các lực lượng bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn.
Những kết quả đạt được trong kết hợp kinh tế với quốc phòng.
Thứ nhất, việc gắn kết phát triển kinh tế – xã hội với xây dựng khu vực phòng thủ được chú trọng. Trong quá trình xây dựng và triển khai các quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, tỉnh Phú Thọ đã từng bước lồng ghép yêu cầu quốc phòng – an ninh, nhất là trong quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch hạ tầng giao thông, khu công nghiệp, cụm công nghiệp và khu dân cư tập trung.
Thứ hai, phát triển kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội gắn với yêu cầu quốc phòng được triển khai khá đồng bộ. Nhiều công trình giao thông, thủy lợi, điện lực, thông tin – truyền thông vừa phục vụ phát triển kinh tế, nâng cao đời sống Nhân dân, vừa đáp ứng yêu cầu cơ động lực lượng, bảo đảm hậu cần – kỹ thuật cho nhiệm vụ quốc phòng trong các tình huống cần thiết.
Thứ ba, kết hợp phát triển kinh tế với củng cố quốc phòng ở các địa bàn khó khăn, vùng sâu, vùng xa đạt được những kết quả bước đầu. Thông qua các chương trình phát triển kinh tế – xã hội, xóa đói, giảm nghèo, xây dựng nông thôn mới, đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân từng bước được nâng cao, góp phần củng cố thế trận quốc phòng toàn dân và thế trận an ninh nhân dân trên địa bàn tỉnh.
Thứ tư, vai trò của lực lượng vũ trang tỉnh trong tham gia phát triển kinh tế – xã hội ngày càng được phát huy. Lực lượng vũ trang đã tích cực tham gia xây dựng cơ sở hạ tầng nông thôn, phòng chống thiên tai, cứu hộ cứu nạn góp phần ổn định đời sống Nhân dân và củng cố niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.
Bên cạnh những kết quả đạt được, việc kết hợp kinh tế với quốc phòng ở tỉnh Phú Thọ vẫn còn một số hạn chế nhất định.
Một là, nhận thức của một số cấp, ngành và cán bộ về vai trò, ý nghĩa của kết hợp kinh tế với quốc phòng chưa thật đầy đủ, dẫn đến việc tổ chức thực hiện ở một số lĩnh vực còn mang tính hình thức, chưa đồng bộ.
Hai là, cơ chế, chính sách cụ thể để triển khai kết hợp kinh tế với quốc phòng ở cấp tỉnh còn thiếu và chưa đồng bộ; việc lồng ghép yêu cầu quốc phòng trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội chưa thật sự chặt chẽ.
Ba là, nguồn lực dành cho nhiệm vụ kết hợp kinh tế với quốc phòng còn hạn chế; sự phối hợp giữa các sở, ban, ngành trong tổ chức thực hiện có lúc, có nơi chưa hiệu quả.
Nguyên nhân của những hạn chế trên chủ yếu xuất phát từ điều kiện kinh tế – xã hội của tỉnh còn khó khăn; nhận thức và năng lực tổ chức thực hiện của một bộ phận cán bộ còn hạn chế; đồng thời, hệ thống văn bản hướng dẫn cụ thể về kết hợp kinh tế với quốc phòng ở cấp địa phương chưa thật sự đầy đủ.
5. Yêu cầu và giải pháp tăng cường kết hợp kinh tế với quốc phòng ở tỉnh Phú Thọ trước nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới
Thứ nhất, yêu cầu từ nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới. Bối cảnh quốc tế và khu vực tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống đan xen, tác động trực tiếp đến nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Điều này đòi hỏi việc kết hợp kinh tế với quốc phòng ở tỉnh Phú Thọ phải hướng tới xây dựng tiềm lực tổng hợp vững chắc, bảo đảm vừa phát triển kinh tế nhanh và bền vững, vừa tăng cường khả năng phòng thủ, chủ động ứng phó với các tình huống.
Thứ hai, yêu cầu từ quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa và chuyển đổi số. Phú Thọ đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Quá trình này đặt ra yêu cầu phải lồng ghép chặt chẽ yếu tố quốc phòng – an ninh trong quy hoạch phát triển các khu công nghiệp, khu đô thị, hệ thống hạ tầng chiến lược, bảo đảm phát triển kinh tế không làm suy giảm tiềm lực quốc phòng.
Thứ ba, yêu cầu từ phát triển bền vững và quản lý nhà nước hiện đại. Kết hợp kinh tế với quốc phòng không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu trước mắt mà còn phải bảo đảm tính lâu dài, bền vững. Điều này đòi hỏi nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước; hoàn thiện thể chế, cơ chế phối hợp giữa các ngành, các cấp trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ kết hợp kinh tế với quốc phòng.
Để đạt được mục tiêu đề ra, cần thực hiện một số giải pháp sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền và hệ thống chính trị. Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm làm rõ vị trí, vai trò và tầm quan trọng của việc kết hợp kinh tế với quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Qua đó, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn bộ hệ thống chính trị, nhất là đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.
Hai là, hoàn thiện cơ chế, chính sách kết hợp kinh tế với quốc phòng phù hợp với đặc thù của tỉnh. Trên cơ sở các chủ trương, chính sách chung của Trung ương, tỉnh cần cụ thể hóa thành các chương trình, kế hoạch, đề án phù hợp với điều kiện thực tiễn. Đặc biệt, cần chú trọng cơ chế lồng ghép yêu cầu quốc phòng trong quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và hiệu quả.
Ba là, gắn kết chặt chẽ quy hoạch phát triển kinh tế – xã hội với quy hoạch quốc phòng – an ninh. Trong quá trình lập và điều chỉnh quy hoạch, cần đánh giá đầy đủ tác động của các dự án phát triển kinh tế đối với quốc phòng – an ninh; đồng thời, khai thác hiệu quả các tiềm năng, lợi thế của địa phương để phục vụ cả hai mục tiêu phát triển kinh tế và củng cố quốc phòng.
Bốn là, phát huy vai trò của lực lượng vũ trang trong tham gia phát triển kinh tế – xã hội. Lực lượng vũ trang cần tiếp tục tham gia tích cực vào các chương trình phát triển kinh tế – xã hội, nhất là ở vùng khó khăn, vùng trọng điểm về quốc phòng – an ninh; đồng thời, nâng cao chất lượng huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, bảo đảm hoàn thành tốt nhiệm vụ trong mọi tình huống.
Năm là, tăng cường phối hợp giữa các sở, ban, ngành trong tổ chức thực hiện. Cần xây dựng cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên giữa các cơ quan quản lý nhà nước về kinh tế, quốc phòng – an ninh; nâng cao trách nhiệm của từng chủ thể trong triển khai các nhiệm vụ, giải pháp đã đề ra.
6. Kết luận
Trước yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên mới, việc tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và nâng cao hiệu quả kết hợp kinh tế với quốc phòng ở tỉnh Phú Thọ là nhiệm vụ cấp thiết. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, sự đổi mới tư duy quản lý và tổ chức thực hiện nhằm bảo đảm phát triển nhanh, bền vững, gắn chặt với củng cố quốc phòng – an ninh, góp phần thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2045, Phú Thọ trở thành thành phố trực thuộc Trung ương; có hạ tầng hiện đại, xã hội phồn vinh, thịnh vượng; đời sống nhân dân ngày càng nâng cao; văn hóa giàu bản sắc; môi trường trong lành; quốc phòng – an ninh vững chắc, bảo đảm an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Chú thích:
1, 3. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. https://baochinhphu.vn/toan-van-nghi-quyet-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xiv-cua-dang-102260206211344712.htm
2. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 7. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 349.
4. Lịch sử hình thành và phát triển. http://tinhphutho.pto.vnptweb.vn/tong-quan-ve-tinh/lich-su-hinh-thanh-va-phat-trien-tinh-phu-tho-219403
5. Phú Thọ đạt mốc tăng trưởng kinh tế cao nhất trong 10 năm qua. https://kinhtedothi.vn/phu-tho-dat-moc-tang-truong-kinh-te-cao-nhat-trong-10-nam-qua.966055.html
Tài liệu tham khảo:
1. Cục Thống kê tỉnh Phú Thọ (2025). Báo cáo tình hình kinh tế – xã hội năm 2025.
2. Đảng bộ Quân sự tỉnh Phú Thọ lần thứ I (2025). Nghị quyết số 42-NQ/ĐH ngày 30/7/2025 Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân sự tỉnh lần thứ I (nhiệm kỳ 2025 – 2030).
3. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2020). Giáo trình kinh tế chính trị Mác – Lênin. H. NXB Lý luận chính trị.
4. Quốc hội (2025). Luật Quốc phòng năm 2025.
5. Tỉnh ủy Phú Thọ (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Phú Thọ lần thứ I.
6. Yêu cầu kết hợp phát triển kinh tế với quốc phòng ở Việt Nam trong bối cảnh mới hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/10/09/yeu-cau-ket-hop-phat-trien-kinh-te-voi-quoc-phong-o-viet-nam-trong-boi-canh-moi-hien-nay/.
