ThS. Trịnh Hải Tuyến
Viện nghiên cứu Châu Á- Thái Bình Dương
(Quanlynhanuoc.vn) – Mặc dù mới ra đời năm 1965, diện tích nhỏ bé và tài nguyên thiên nhiên hạn chế, song Chính phủ Singapore đã xoay chuyển cục diện, từ “thế giới thứ ba” vươn lên thành quốc đảo phát triển thuộc “thế giới thứ nhất”. Sự thành công đó được cấu thành từ nhiều yếu tố, trong đó mô hình chính quyền lai giữa chính quyền hợp nhất một cấp (one-tier consolidated government) và mô hình thành phố – quốc gia (city-state). Với cách tiếp cận toàn chính phủ đã đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển quốc gia Singapore. Bài viết khái quát cấu trúc và cơ chế vận hành tổ chức chính quyền của Singapore, xem xét hiệu quả của quản trị của tổ chức chính quyền và từ đó rút ra hàm ý cho Việt Nam.
Từ khoá: Chính quyền hợp nhất một cấp; thành phố – quốc gia; Singapore; Việt Nam.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đứng trước yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục hiện đại hóa nền hành chính công thông qua việc cải cách bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu quả và nâng cao năng lực quản trị nhằm bảo đảm phân cấp, phân quyền hợp lý cũng như hướng tới xây dựng cơ chế điều phối hiệu quả giữa trung ương, địa phương và cộng đồng xã hội, Singapore được xem là trường hợp điển hình về “hình mẫu quản trị tốt”. Với đặc thù là một quốc gia – thành phố, Singapore đã áp dụng mô hình chính quyền hợp nhất một cấp, cho phép duy trì sự tập trung quyền lực ở trung ương trong khi vẫn bảo đảm khả năng phản hồi nhanh, hiệu quả và tăng cường gắn kết xã hội ở cấp cơ sở. Năm 2023, đảo quốc này đã vươn lên dẫn đầu bảng xếp hạng theo dõi hiệu quả hoạt động của các chính phủ trên toàn thế giới1. Điều đó đặt ra câu hỏi về cơ chế phối hợp giữa các thiết chế trung ương và địa phương được vận hành như thế nào để nền công vụ luôn hoạt động hiệu quả? Và, mô hình này gợi mở những kinh nghiệm gì cho quá trình đổi mới tổ chức bộ máy nhà nước và chính quyền đô thị ở Việt Nam hiện nay?
2. Khái quát cấu trúc và cơ chế vận hành tổ chức chính quyền của Singapore
Singapore là một quốc gia – thành phố đặc thù, về địa lý, lịch sử phát triển, sự thịnh vượng về kinh tế cũng như cả cấu trúc mô hình chính quyền. Do quy mô nhỏ với diện tịch chỉ hơn 700 km² và dân số khoảng 5,9 triệu người, Singapore là một thành phố – quốc gia (city-states), không có các tỉnh hay thành phố trung gian như ở nhiều quốc gia khác, nên Chính phủ đã áp dụng mô hình hợp nhất một cấp (one-tier consolidated government model) – mô hình chính quyền địa phương duy nhất với ranh giới địa lý bao trùm toàn bộ khu vực đô thị2. Trên thực tế, tại Singapore, chính quyền trung ương trực tiếp quản lý toàn bộ các lĩnh vực từ lập pháp, hành pháp đến tư pháp. Do vậy, các mạng lưới chính sách được giải quyết theo tuyến dọc ở cấp trung ương. Tuy nhiên, để bảo đảm tính thống nhất, hiệu quả, dân chủ, khả năng đáp ứng và trách nhiệm giải trình trong quá trình thi hành pháp luật trên toàn lãnh thổ, Chính phủ nước Singapore còn thiết lập cấp “chính quyền địa phương ảo”, tồn tại như một không gian quản trị và chịu sự quản lý theo chiều ngang với các cơ chế/cơ quan điều phối trong chính phủ. Trong đó, Trung ương giữ quyền lực chiến lược và chính trị; địa phương ảo đảm nhận chức năng thực thi, điều phối sự vụ và gắn kết xã hội; hai cấp kết nối bằng cơ chế điều phối và phản hồi liên tục.
(1) Ở cấp trung ương.Ba trụ cột của quá trình ra quyết định trong bộ máy nhà nước, được quy định trong Hiến pháp, bao gồm: hành pháp, lập pháp và tư pháp. Trong đó, cơ quan hành pháp (nội các) do Thủ tướng đứng đầu. Thủ tướng được Tổng thống bổ nhiệm từ các thành viên Quốc hội được đa số nghị sĩ tín nhiệm. Điều này đồng nghĩa với việc người lãnh đạo của đảng giành đa số phiếu trong cuộc tổng tuyển cử sẽ trở thành Thủ tướng. Theo đề nghị của Thủ tướng, Tổng thống bổ nhiệm các bộ trưởng khác trong số các nghị sĩ được bầu để thành lập nội các. Nội các chịu trách nhiệm đối với toàn bộ chính sách của chính phủ và việc điều hành công việc thường nhật của nhà nước.Singapore có 16 Bộ thuộc Nội các3 và 61 Ban chuyên trách/Hội đồng theo luật định4, cùng phối hợp để cung cấp dịch vụ cho người dân. Các Bộ do Bộ trưởng đứng đầu chịu trách nhiệm định hướng chính sách, trong khi các Hội đồng, theo quy định, tập trung vào việc thực thi để đạt được các mục tiêu chính sách. 16 Bộ này là trung tâm của nền công vụ (civil service), chủ yếu đảm nhiệm chức năng hoạch định chính sách ở cấp trung ương và thực thi một số lĩnh vực trọng yếu như giáo dục, an ninh trật tự và lao động, việc làm. Tuy nhiên, trong những năm gần đây, nhiều chức năng thực thi đã dần được chuyển giao cho các hội đồng theo quy định nhằm nâng cao tính chuyên môn hóa và hiệu quả quản trị.
Mỗi Hội đồng theo luật định đều thành lập theo một đạo luật riêng, quy định rõ quyền hạn, chức năng và các yêu cầu quản trị chính và được điều hành bởi Hội đồng quản trị riêng. Cách thức hoạt động của các Hội đồng theo luật định phải phù hợp với định hướng chính sách do các Bộ trưởng và Bộ đề ra. Tuy “cố ý thành lập như những thực thể riêng biệt để bảo đảm bảo tính linh hoạt trong hoạt động”5, được trao quyền tự chủ tài chính, nhân sự và hoạt động, song các ban này cũng cần tuân thủ các nguyên tắc quản trị quan trọng, chẳng hạn như các tiêu chuẩn về đạo đức và kỷ luật; các nguyên tắc về tiền lương như chính sách tiền lương minh bạch, áp dụng cho toàn bộ khu vực công. Các Hội đồng theo luật định chủ yếu đảm nhiệm các lĩnh vực chuyên môn và kỹ thuật như quản lý hạ tầng, quy hoạch đô thị, phân bổ đất đai, cấp phép và điều tiết dịch vụ công; đồng thời, nhiều cơ quan ngày càng được vận hành theo cơ chế gần với mô hình doanh nghiệp nhằm nâng cao hiệu quả quản trị6.
(2) Ở cấp “chính quyền địa phương ảo”.Chính phủ Singapore đã sử dụng mô hình quản trị này thay thế cho chính quyền địa phương dân cử truyền thống dựa trên hai trụ cột chính là Văn phòng Dịch vụ đô thị (MSO) – cơ quan trung ương chuyên môn về điều phối dịch vụ đô thị và Hiệp hội Nhân dân (PA) – thiết chế trung gian cộng đồng – với Hội đồng các Thị trấn (TC) và Tổ chức Cơ sở (GRO) đóng vai trò hạt nhân vận hành (xem Sơ đồ 1: Cơ cơ cấu chính quyền địa phương ảo của Singapore).
Năm 2014, chính phủ Singapore đã tiến hành cải cách thể chế đối với cấu trúc quản trị quận, bằng cách thành lập Văn phòng Dịch vụ đô thị (MSO) trực thuộc Bộ Phát triển Quốc gia. MSO là một cơ quan điều phối trung tâm, hợp tác với 10 cơ quan công quyền, các đối tác và 17 Hội đồng Thị trấn để phát triển các giải pháp mang tính hệ thống, cải thiện việc quản lý phản hồi và cung cấp dịch vụ cho các dịch vụ đô thị nhằm để phục vụ người dân và công chúng tốt hơn7. Trong khi đó, các Hội đồng Thị trấn được thành lập trong giai đoạn 1989 – 1991 theo Đạo luật Hội đồng Thị trấn nhằm đối phó với sự phức tạp ngày càng tăng trong quản lý khu dân cư do các chương trình nhà ở công cộng ngày càng mở rộng. Các Hội đồng Thị trấn theo luật định đã trở thành đơn vị hành chính cơ bản và “chính quyền địa phương ảo” ở Singapore, với mục đích quản lý và bảo trì các tài sản chung trong các khu nhà ở công cộng bằng nguồn kinh phí riêng8. Hiện nay, Singapore có 17 Hội đồng Thị trấn, chỉ tập trung quản lý các khu nhà ở công cộng còn các cơ quan chính phủ khác đảm nhiệm các dịch vụ công cộng thuộc phạm vi quản lý của họ (ví dụ: vệ sinh công cộng, bảo trì cây xanh và cơ sở hạ tầng đường bộ).
Bên cạnh đó, tổ chức Hiệp hội Nhân dân (PA) trực thuộc Bộ Văn hóa, Cộng đồng và Thanh niên, thành lập theo luật định vào năm 1960 với mạng lưới gồm 1.800 Tổ chức Cơ sở (GRO), hơn 100 trung tâm/Câu lạc bộ cộng đồng (Community clubs), 5 Hội đồng Phát triển cộng đồng (Community Development Councils), Viện Lãnh đạo cộng đồng Quốc gia (National Community Leadership Institute) và PAssion Wave9. Là một thiết chế xã hội – chính trị bán công/thiết chế bán chính trị, PA được thành lập nhằm thúc đẩy hòa hợp sắc tộc, tăng cường gắn kết xã hội và đóng vai trò cầu nối giữa Chính phủ với người dân. Về nhiệm vụ, PA có chức năng truyền đạt, giải thích các chính sách và chủ trương của Chính phủ tới người dân; giúp cư dân hiểu rõ mục tiêu, nội dung và ý nghĩa của các chính sách đó; đồng thời thu thập ý kiến, phản hồi và tâm tư của người dân để chuyển tải ngược lại cho Chính phủ. Qua đó, PA góp phần giúp các chính sách công được điều chỉnh phù hợp hơn với nhu cầu thực tiễn của xã hội Singapore.
Về cách thức hoạt động, PA vận hành thông qua mạng lưới các tổ chức cơ sở và đội ngũ cố vấn cơ sở (Grassroots Advisers – GRAs). Các GRAs được PA bổ nhiệm để hướng dẫn và hỗ trợ các tổ chức quần chúng trong hoạt động tiếp xúc cộng đồng và kết nối với cư dân. Một trong những vai trò quan trọng của họ là trực tiếp tham gia các hoạt động tại địa bàn dân cư cùng các lãnh đạo và tình nguyện viên cơ sở nhằm phổ biến chính sách, giải thích các sáng kiến của Chính phủ, đồng thời ghi nhận các vấn đề, mối quan tâm và phản hồi từ người dân. Vì vậy, các GRAs không chỉ đóng vai trò truyền tải chính sách mà còn là lực lượng trung gian giúp duy trì sự tương tác hai chiều giữa Chính phủ và xã hội10.
Đáng chú ý là, hai tổ chức này đều không có quyền lập pháp hay hành pháp độc lập mà vận hành như không gian thực thi và phản hồi chính sách, vừa cho phép trung ương can thiệp đủ sâu để bảo đảm hiệu quả thông qua vai trò điều phối hành chính của MSO, vừa giúp chính quyền trung ương “hiện diện” ở địa phương mà không cần cai trị trực tiếp, đồng thời tránh chính trị hóa các vấn đề đời sống thường nhật qua PA.
Sơ đồ 1: Cơ cấu chính quyền địa phương ảo của Singapore
Nguồn: Tác giả dựng sơ đồ trên cơ sở tổng hợp từ các trang thông tin chính thúc các cơ quan chính phủ của Singapore, gồm: https://www.parliament.gov.sg/, https://www.mnd.gov.sg/, https://www.pa.gov.sg/, https://www.cdc.gov.sg/, https://www.careers.gov.sg/, https://www.vendors.go,…
3. Hiệu quả quản trị của tổ chức chính quyền
Mô hình chính quyền của Singapore có thể được tiếp cận như một mô hình lai giữa chính quyền hợp nhất một cấp (one-tier consolidated government) và mô hình thành phố – quốc gia (city-state). Một mặt, Singapore mang đặc trưng của mô hình chính quyền hợp nhất khi toàn bộ lãnh thổ được quản lý dưới một cấu trúc hành chính thống nhất, giúp tăng cường khả năng điều phối dịch vụ công, tinh giản quy trình ra quyết định và nâng cao trách nhiệm giải trình so với mô hình tồn tại nhiều đơn vị chính quyền phân tán11. Mặt khác, với tư cách vừa là một đô thị, vừa là một quốc gia có chủ quyền, Singapore đồng thời mang đặc điểm của mô hình thành phố – quốc gia, thể hiện ở mức độ tự chủ rất cao trong quản trị ngân sách, điều hành chính sách phát triển, huy động nguồn lực tài chính và tổ chức điều phối trên phạm vi toàn lãnh thổ. Chính sự kết hợp này giúp Singapore vừa duy trì được tính thống nhất và hiệu quả trong quản trị đô thị, vừa phát huy được tính linh hoạt và năng lực cạnh tranh của một trung tâm kinh tế toàn cầu12. Nghiên cứu của Meloche và Vaillancourt (2013)13 cũng cho rằng, các chính quyền đô thị quy mô lớn thường có khả năng cạnh tranh cao hơn trong nền kinh tế toàn cầu.
Song song với đó, Singapore là một quốc gia – thành phố với hệ thống chính trị do một đảng chiếm ưu thế. Việc gần như không tồn tại phe đối lập chính trị kể từ năm 196814 đã tạo điều kiện để chính phủ Singapore hoạch định và triển khai chính sách theo hướng tập trung, thống nhất và ít chịu tác động từ các xung đột thường thấy trong hệ thống quản trị liên chính quyền. Đồng thời, nhiều chính sách quan trọng, như quy hoạch tổng thể, lao động, nhà ở hay nhập cư được hoạch định và thực thi với tư cách là chính sách của một quốc gia có chủ quyền thay vì chỉ là chính sách của một chính quyền đô thị. Thành công của Singapore không chỉ xuất phát từ vai trò của một đô thị mà còn gắn liền với vị thế của một quốc gia độc lập có quyền tự chủ cao trong hoạch định chiến lược phát triển. Cấu trúc quyền lực tập trung cùng mức độ ổn định chính trị cao cũng giúp Singapore duy trì tính nhất quán trong hoạch định và thực thi các chính sách dài hạn về phát triển đô thị, giao thông, nhà ở và chuyển đổi kinh tế mà không bị gián đoạn bởi các biến động chính trị ngắn hạn.
Nhìn từ góc độ tổ chức bộ máy nhà nước, mô hình chính quyền Singapore cho thấy, mức độ phân công chức năng tương đối rõ ràng và hiệu quả. Ở cấp trung ương, các Bộ và các Hội đồng theo luật định duy trì mối quan hệ phối hợp chặt chẽ, nhưng đồng thời có sự tách biệt tương đối giữa chức năng “hoạch định chính sách” của các Bộ và chức năng “thực thi chính sách” của các Hội đồng theo luật định. Cơ chế này giúp giảm thiểu chồng chéo trách nhiệm, nâng cao tính chuyên nghiệp trong quản lý nhà nước và tăng khả năng phản ứng nhanh trước các thách thức kinh tế – xã hội và biến động toàn cầu. Đồng thời, Singapore áp dụng cách tiếp cận “Chính phủ toàn diện” (Whole-of-Government – WOG) như nền tảng của nền công vụ quốc gia. Điều này bắt nguồn từ sự thừa nhận rằng nhiều vấn đề chính sách mang tính đa diện và liên quan đến các cơ quan khác nhau. Theo Báo cáo đánh giá kết quả khu vực công Singapore năm 2010, mục đích của cách tiếp cận này là “vượt qua ranh giới giữa các Bộ” và để các cơ quan công quyền “phối hợp chặt chẽ nhằm giải quyết hiệu quả bất kỳ vấn đề nào được đưa ra”. Khi làm điều này, “các cơ quan đã thống nhất về một tập hợp các kết quả chung, từ đó điều chỉnh các ưu tiên của họ cho phù hợp”. Điều này đòi hỏi các nhà lãnh đạo khu vực công phải áp dụng một cái nhìn tổng thể về các vấn đề đa diện vốn vượt qua các lĩnh vực chính sách khác nhau và liên quan đến nhiều cơ quan. Các cơ quan này cần phải làm việc cùng nhau, đồng thuận về các kết quả chung, chia sẻ thông tin và chuyên môn, đồng thời tham gia vào các hoạt động chung15.
Chính vì vậy, khi vận hành, bộ máy chính quyền của Singapore sẽ hạn chế được tình trạng phân mảnh thể chế đô thị – quốc gia. Trong khi nhiều đô thị lớn trên thế giới thường gặp khó khăn do sự chồng chéo giữa các cấp chính quyền và cơ quan chức năng, Singapore có điều kiện duy trì tính thống nhất cao trong quy hoạch, phân bổ nguồn lực và triển khai chính sách công trên toàn lãnh thổ. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với các lĩnh vực đòi hỏi sự phối hợp liên ngành và liên vùng, như giao thông, nhà ở, môi trường và phát triển hạ tầng đô thị. Thêm vào đó, chính cơ cấu bộ máy nhà nước nhỏ gọn, ít tầng/lớp hành chính, cũng như mức độ “hình thức hóa” trong bộ máy hành chính công thấp do tập trung vào hiệu quả và khả năng thực hiện các chương trình phát triển, cho phép các luồng thông tin đầu vào và đầu ra được truyền tải trực tiếp và không bị cản trở, chính sách ít bị bóp méo, do đó, việc quản lý tương đối thông thuận, đơn giản và hiệu quả.
Ở cấp địa phương ảo, các vấn đề của chính quyền địa phương được giải quyết theo vòng phản hồi quản trị khép kín theo hướng tích hợp và lấy người dân làm trung tâm, vừa nhằm nâng cao hiệu quả cung ứng dịch vụ đô thị, vừa có thể duy trì sự gắn kết và chính danh xã hội. Lấy MSO làm ví dụ, không chỉ hoạt động như văn phòng trung tâm để điều phối các Hội đồng Thị trấn và các cơ quan công cộng, mà còn là “người tiên phong và đổi mới” cho các dịch vụ đô thị. Nhiều sáng kiến của MSO đã cải thiện sự hợp tác và quản lý trong các trường hợp đô thị giữa các cơ quan chính phủ. Trong số 1,7 triệu hồ sơ đô thị được đệ trình lên Chính phủ Singapore năm 2023, có tới 61% đơn vị cung cấp dịch vụ đánh giá chất lượng dịch vụ từ 4 – 5 sao.
Bên cạnh đó, mặc dù không tổ chức chính quyền địa phương theo mô hình truyền thống, Singapore vẫn duy trì hiệu quả quản trị ở cấp cơ sở thông qua mạng lưới các thiết chế xã hội – cộng đồng như Hội đồng Thị trấn và Trung tâm Cộng đồng (CCs), Ủy ban tư vấn công dân (CCCs)… Các thiết chế này đóng vai trò cầu nối giữa chính phủ và người dân, hỗ trợ truyền tải chính sách, tiếp nhận phản hồi xã hội và củng cố sự đồng thuận trong cộng đồng. Điều đó cho thấy, hiệu quả quản trị không chỉ phụ thuộc vào cấu trúc hành chính mà còn gắn chặt với năng lực tổ chức, huy động và thúc đẩy sự tham gia của xã hội. Thực tế cho thấy, mô hình này nhận được mức độ hưởng ứng khá cao từ người dân địa phương. Theo một khảo sát của MSO năm 2023, khoảng 1/2 cư dân được khảo sát cho biết họ sẵn sàng tự mình giải quyết các vấn đề đô thị như một bước đầu tiên, trong khi 2/5 sẵn sàng hợp tác với các cơ quan chính phủ và các nhà lãnh đạo cơ sở để giải quyết các vấn đề khu phố16.
Mặc dù đạt hiệu quả quản trị cao, mô hình chính quyền Singapore vẫn tồn tại một số giới hạn nhất định. Trước hết, hiệu quả của mô hình này phụ thuộc đáng kể vào những điều kiện đặc thù như quy mô lãnh thổ nhỏ, mức độ tập trung quyền lực cao và năng lực điều hành mạnh của bộ máy hành chính trung ương. Bên cạnh đó, do mang đặc điểm riêng của một quốc gia – thành phố, Enid Slack (2019)17 cho rằng, khó có thể xem mô hình quản trị của Singapore là khuôn mẫu có thể áp dụng rộng rãi cho mọi quốc gia hay đô thị, bởi hiệu quả của mô hình này gắn chặt với những điều kiện chính trị, kinh tế và xã hội đặc thù của Singapore.
4. Hàm ý cho Việt Nam
Một là, kinh nghiệm của Singapore cho thấy, mối quan hệ giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương ảo ở Singapore không được tổ chức theo lãnh thổ hay cấp bậc quyền lực, mà theo logic phân công chức năng và điều phối ngang; hiệu quả quản trị không nhất thiết đến từ việc mở rộng hay thu hẹp các cấp chính quyền, mà từ việc tái cấu trúc mối quan hệ giữa trung ương, không gian đô thị và cộng đồng. Theo đó, Việt Nam có thể học cách Singapore về tự chủ gắn trách nhiệm hay điều phối theo vấn đề. Trong đó, các bộ, ban ngành Trung ương tập trung vào hoạch định chính sách và giám sát; đóng vai trò chủ chốt, “khóa cứng” trong quy hoạch hạ tầng, dữ liệu, để tránh bẻ cong, điều chỉnh quy hoạch khi áp dụng tại địa phương. Các địa phương cần được trao quyền tự chủ nhiều hơn song hành với cá nhân hóa trách nhiệm, giám sát độc lập hiệu quả cũng như tăng cường cơ chế hợp tác công – tư tại cấp phường trong các vấn đề vốn, nguồn nhân lực, công nghệ… để cải thiện năng lực quản trị cũng như xử lý hiệu quả các vấn đề kinh tế – xã hội theo đặc thù từng địa phương.
Hai là, mô hình chính quyền ảo của Singapore, đặc biệt là MSO, PA cho thấy, hiệu quả quản trị đô thị gắn chặt với sự chấp nhận xã hội cũng như mức độ tin cậy của người dân. Vì vậy, cải cách thể chế đô thị (như TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội) cần đi kèm với cơ chế điều phối, phản hồi và gắn kết xã hội thông qua thiết chế trung gian đủ mạnh và có quyền yêu cầu phối hợp giữa các cơ quan, đối tác và dân chúng (như lập văn phòng điều phối đô thị, hoặc chuyên nghiệp hóa các thiết chế xã hội hiện có) để khắc phục tình trạng phân mảnh thể chế đô thị hiện nay.
Ba là, trong nền công vụ Singapore, các cấu trúc và quy trình vận hành theo cách tiếp cận Chính phủ toàn diện (WOG) giữ vai trò quan trọng trong việc tăng cường phối hợp liên cơ quan và bảo đảm tính thống nhất trong quản trị nhà nước. Tuy nhiên, yếu tố cốt lõi của mô hình này không chỉ nằm ở cơ chế tổ chức mà còn ở nhận thức chung của đội ngũ công chức ở mọi cấp độ về việc cùng hoạt động như một “chính phủ thống nhất”. Tư duy đó tác động trực tiếp đến công tác tuyển dụng, sử dụng, luân chuyển và phát triển nhân sự trong khu vực công18. Đây cũng là kinh nghiệm đáng chú ý để Việt Nam nghiên cứu và vận dụng phù hợp trong quá trình xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, hiện đại và tăng cường năng lực phối hợp liên ngành.
5. Kết luận
Mô hình lai giữa chính quyền hợp nhất một cấp và mô hình thành phố – quốc gia đặc thù và độc đáo của Singapore cùng quản trị công trên cách tiếp cận chính phủ toàn diện được đánh giá là mô hình quản trị tốt về kỹ trị và minh bạch, gợi mở cho Việt Nam những bài học về cách thức vận hành nhà nước, hoàn thiện về tổ chức chính quyền địa phương và nâng cao niềm tin của công chúng vào bộ máy công quyền, đáp ứng yêu cầu quản trị xã hội hiện đại để tạo đà cho nước ta tiến vào kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.
Chú thích:
1. Tham Yuen-C (2023). Singapore moves up 2 spots to the top world ranking on government effectiveness. https://www.straitstimes.com/singapore/politics/singapore-moves-up-2-spots-to-top-world-ranking-on-government-effectiveness
2, 11, 12, 13, 17. Enid Slack (2019). Metropolitan Governance: Principles and Practice, Interamerican. Development Bank. Discussion Paper. IDB-DP659, tr. 12, 12, 20, 12, 20.
3. 16 Bộ gồm: Bộ Văn hóa, Cộng đồng và Thanh niên (MCCY), Bộ Quốc phòng (MINDEF), Bộ Phát triển Kỹ thuật số và Thông tin (MDDI), Bộ Giáo dục (MOE), Bộ Tài chính (MOF), Bộ Ngoại giao (MFA), Bộ Y tế (MOH), Bộ Nội vụ (MHA). Bộ Tư pháp (MINLAW), Bộ Lao động (MOM), Bộ Phát triển Quốc gia (MND), Bộ Phát triển Bền vững và Môi trường (MSE), Bộ Thương mại và Công nghiệm (MTI), Bộ Giao thông Vận tải (MOT) và Văn phòng Thủ tướng (PMO). Singapore Government Directory. https://www.sgdi.gov.sg/ministries/mom
4, 5. Ong Ye Kung (2018). Speech on Public Sector (Governance) Bill by Mr. Ong Ye Kung at Parliament. https://www.psd.gov.sg/newsroom/public-sector-governance-bill-by-min-ong-ye-kung-at-parliament/
6, 15. David Seth Jones (2018). “Leadership and Public Sector Reform in Singapore”. Leadership and Public Sector Reform in Asia, Emerald Publishing Limited, tr.181-182, 189.
7. Municipal Services Office (2025). Vision and Mission. https://www.oneservice.gov.sg/about-us/vision-and-mission.
8. Ho Pin Teo (2023). Handbook of Township Management: The Singapore Model. World Scientific Publishing Company, tr. 3.
9. About People’s Association. https://www.onepa.gov.sg/about-us.
10. The People’s Association: Bridging the Government and the People. https://www.gov.sg/explainers/peoples-association-bridging-the-government-and-the-people/
14. Yeo Lay Hwee, Tan Hsien Li, Joanne Lin (2005). Governing Singapore: How, Why, and Where are we Heading? The Singapore “Executive-led” Government System: Reflections for Hong Kong. Civic Exchange, 69 Wyndham Street, Central, Hong Kong, tr. 5.
16. Esearch Office Legislative Council Secretariat (2025). Information Note: Measures to enhance district governance in Shanghai and Singapore. https://app7.legco.gov.hk/rpdb/en/uploads/2025/IN/IN03_2025_20250211_en.pdf
18. Serene Koh, Rachel Lim (2024). What can we learn about governance and public service leadership from Singapore? BIT, tr. 8-9.
