The role of company political officers at the basic level in the military in managing the social relations of officers and soldiers today
Phạm Xuân Quỳnh
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Chính trị viên đại đội giữ vị trí đặc biệt quan trọng, là người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo; tổ chức quản lý và cũng là người trực tiếp quản lý, định hướng và điều chỉnh các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ. Bài viết làm rõ một số vấn đề về lý luận về vai trò của chính trị viên đại đội ở đơn vị cơ sở Quân đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ hiện nay; đánh giá thực trạng thực hiện vai trò của chính trị viên đại đội ở đơn vị cơ sở Quân đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ; từ đó đề xuất một số giải pháp phát huy vai trò của chính trị viên đại đội ở đơn vị cơ sở Quân đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ hiện nay.
Từ khóa: Chính trị viên đại đội, quản lý, mối quan hệ xã hội, cán bộ, chiến sĩ, đơn vị cơ sở.
Abstract: The company political officer holds a particularly important position, directly leading and directing; organizing and managing; and also directly managing, guiding, and regulating the social relationships of officers and soldiers. This article clarifies some theoretical issues regarding the role of the company political officer in military units at the grassroots level in managing the social relationships of officers and soldiers today; assesses the current state of the company political officer’s role in managing the social relationships of officers and soldiers at the grassroots level; and proposes some solutions to enhance the role of the company political officer at the grassroots level.
Keywords: Company political officer; management; social relations; officers and soldiers; basic unit.
1. Đặt vấn đề
Trong quá trình công tác, học tập, huấn luyện và sinh hoạt, cán bộ, chiến sĩ ở đơn vị cơ sở Quân đội tham gia vào nhiều mối quan hệ xã hội khác nhau. Các mối quan hệ này không chỉ là môi trường hình thành, phát triển nhân cách quân nhân mà còn tác động trực tiếp đến bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý thức tổ chức kỷ luật và kết quả thực hiện nhiệm vụ của mỗi cá nhân. Trước tác động của mặt trái kinh tế thị trường, sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và hoạt động chống phá của các thế lực thù địch trên không gian mạng, công tác quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ đang đặt ra nhiều yêu cầu mới. Vì vậy, vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ hiện nay có ý nghĩa quan trọng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác đảng, công tác chính trị, xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực tiêu biểu” đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
2. Vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ
Các nhà kinh điển của chủ nghĩa Mác đã khẳng định bản chất con người không phải là cái gì trừu tượng, cố hữu của cá nhân riêng biệt mà được hình thành, phát triển thông qua hoạt động thực tiễn và các mối quan hệ xã hội mà con người tham gia. C.Mác chỉ rõ: “Trong tính hiện thực của nó, bản chất con người là tổng hòa những mối quan hệ xã hội”. Quá trình sống và hoạt động xã hội, mỗi cá nhân luôn thiết lập, duy trì và phát triển nhiều mối quan hệ khác nhau. Chính hệ thống các mối quan hệ đó tạo nên môi trường xã hội trực tiếp tác động đến nhận thức, thái độ, động cơ, hành vi và định hướng giá trị của con người. Vì vậy, việc quản lý, định hướng và điều chỉnh các mối quan hệ xã hội luôn là một yêu cầu khách quan nhằm bảo đảm sự phát triển đúng hướng của tập thể và cá nhân.
Đối với cán bộ, chiến sĩ trong Quân đội nhân dân Việt Nam, các mối quan hệ xã hội không chỉ phản ánh đời sống xã hội thông thường mà còn mang tính chính trị – quân sự sâu sắc, gắn liền với chức trách, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Trong quá trình công tác, huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và sinh hoạt hằng ngày, cán bộ, chiến sĩ tham gia vào nhiều mối quan hệ xã hội khác nhau như: quan hệ với tổ chức đảng, tổ chức chỉ huy, tổ chức quần chúng; quan hệ với cấp trên, cấp dưới và đồng chí, đồng đội; quan hệ với gia đình, người thân; quan hệ với cấp ủy, chính quyền, nhân dân địa phương nơi đóng quân; quan hệ trên không gian mạng và các quan hệ xã hội khác phát sinh trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Những mối quan hệ xã hội đó vừa là môi trường trực tiếp hình thành, phát triển nhân cách quân nhân, vừa là điều kiện quan trọng bảo đảm cho cán bộ, chiến sĩ hoàn thành tốt chức trách, nhiệm vụ được giao.
Trong điều kiện hiện nay, cùng với quá trình phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và các phương tiện truyền thông số, các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ ngày càng mở rộng cả về phạm vi, nội dung và hình thức biểu hiện. Cùng với những tác động tích cực, môi trường xã hội mới cũng làm xuất hiện nhiều yếu tố phức tạp ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống tư tưởng, tâm lý và hành vi của quân nhân. Các thế lực thù địch, phản động tăng cường lợi dụng không gian mạng để truyền bá thông tin xấu độc, xuyên tạc đường lối của Đảng, kích động tư tưởng cực đoan, cá nhân chủ nghĩa, lối sống thực dụng; từ đó tác động vào nhận thức, tình cảm và các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Đơn vị cơ sở là một bộ phận cấu thành đặc biệt quan trọng trong tổ chức của Quân đội. Đây là nơi trực tiếp tiến hành công tác giáo dục, quản lý, bồi dưỡng, rèn luyện và huấn luyện quân nhân; đồng thời là cấp tổ chức triển khai, cụ thể hóa và hiện thực hóa đường lối, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như các nhiệm vụ quân sự được giao. Trong những điều kiện, tình huống cụ thể, đơn vị cơ sở còn đảm nhiệm các nhiệm vụ đột xuất, đặc thù theo sự chỉ đạo của cấp trên.
Theo quy định của Điều lệ Công tác đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam, chính trị viên đại đội là người chủ trì về chính trị ở đơn vị, chịu trách nhiệm trước cấp trên, cấp ủy và chi bộ về toàn bộ hoạt động công tác đảng, công tác chính trị trong đơn vị; đồng thời cùng đại đội trưởng chịu trách nhiệm về mọi mặt hoạt động của đại đội. Với vị trí, chức năng đó, chính trị viên đại đội không chỉ là người giáo dục, định hướng tư tưởng, xây dựng bản lĩnh chính trị cho bộ đội mà còn là chủ thể trực tiếp lãnh đạo, tổ chức và quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ trong đơn vị.
Một là, chính trị viên đại đội là người trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Đây là vai trò giữ vị trí trung tâm, mang tính định hướng chính trị và quyết định về nguyên tắc đối với toàn bộ quá trình quản lý các mối quan hệ xã hội trong đơn vị cơ sở. Với cương vị bí thư chi bộ, người chủ trì về chính trị, chính trị viên đại đội trực tiếp tham gia xây dựng nghị quyết lãnh đạo, đề xuất chủ trương, biện pháp và định hướng nội dung quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ phù hợp với nhiệm vụ chính trị của đơn vị.
Thông qua hoạt động lãnh đạo của chi bộ và hệ thống công tác Đảng, công tác chính trị, chính trị viên đại đội bảo đảm mọi hoạt động quản lý các mối quan hệ xã hội đều đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, tuân thủ pháp luật Nhà nước, kỷ luật Quân đội và các quy định của đơn vị. Vai trò lãnh đạo, chỉ đạo của chính trị viên không chỉ thể hiện ở việc xác định mục tiêu, phương hướng và yêu cầu quản lý các mối quan hệ xã hội mà còn thể hiện ở việc định hướng giá trị, xây dựng chuẩn mực ứng xử và tạo lập môi trường chính trị – tinh thần lành mạnh trong đơn vị. Thông qua giáo dục chính trị, giáo dục pháp luật, quản lý tư tưởng, định hướng dư luận và xây dựng đời sống văn hóa ở cơ sở, chính trị viên đại đội giúp cán bộ, chiến sĩ nhận thức đúng đắn về vị trí, vai trò của các mối quan hệ xã hội; từ đó chủ động xây dựng các mối quan hệ tích cực, lành mạnh, phù hợp với phẩm chất và nhân cách của người quân nhân cách mạng.
Hai là, chính trị viên đại đội là chủ thể tổ chức quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Trên cương vị của mình, chính trị viên đại đội trực tiếp xây dựng kế hoạch quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ; xác định nội dung, hình thức, phương pháp và lực lượng tham gia quản lý; phối hợp chặt chẽ với đại đội trưởng, đội ngũ cán bộ các cấp và các tổ chức quần chúng trong triển khai thực hiện. Thông qua việc tổ chức các hoạt động huấn luyện, giáo dục, sinh hoạt đảng, sinh hoạt đoàn, phong trào thi đua, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, công tác dân vận, công tác chính sách và các hoạt động tập thể khác, chính trị viên tạo ra môi trường thuận lợi để cán bộ, chiến sĩ thiết lập và phát triển các mối quan hệ xã hội tích cực. Đồng thời, chính trị viên đại đội còn tổ chức các biện pháp phối hợp giữa đơn vị với gia đình quân nhân, cấp ủy, chính quyền địa phương và các tổ chức xã hội nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp trong quản lý, giáo dục cán bộ, chiến sĩ. Thông qua hoạt động tổ chức, các mối quan hệ xã hội của quân nhân được đặt trong khuôn khổ quản lý thống nhất, bảo đảm tính đồng bộ, chặt chẽ và hiệu quả.
Ba là, chính trị viên đại đội là người trực tiếp quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Thông qua các hoạt động tiếp xúc, gặp gỡ, trao đổi, đối thoại dân chủ, sinh hoạt tập thể và tiến hành công tác đảng, công tác chính trị hằng ngày, chính trị viên đại đội kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường trong tư tưởng, tình cảm và các mối quan hệ xã hội của quân nhân. Trên cơ sở đó, chủ động áp dụng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, cảm hóa, giúp đỡ và uốn nắn nhằm điều chỉnh những quan hệ lệch chuẩn, ngăn ngừa nguy cơ vi phạm kỷ luật và các biểu hiện tiêu cực nảy sinh. Chính trị viên đại đội trực tiếp theo dõi, quản lý các mối quan hệ của cán bộ, chiến sĩ trên không gian mạng; quản lý quan hệ với gia đình, địa phương và các đối tượng xã hội khác; đồng thời làm tốt vai trò cầu nối giữa đơn vị với gia đình quân nhân trong giải quyết những khó khăn, vướng mắc nảy sinh. Chính sự quản lý trực tiếp, thường xuyên và sát thực tiễn đó giúp chính trị viên đại đội kịp thời tác động đến nhận thức, thái độ và hành vi của cán bộ, chiến sĩ, góp phần giữ vững sự ổn định về chính trị, tư tưởng và xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong đơn vị.
3. Thực trạng thực hiện vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ hiện nay
Thời gian vừa qua, quán triệt các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đội ngũ chính trị viên đại đội ở các đơn vị cơ sở đã từng bước phát huy tốt vai trò của mình trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ. Nhận thức của đa số chính trị viên đại đội về vị trí, vai trò của công tác quản lý các mối quan hệ xã hội không ngừng được nâng lên. Nội dung quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ từng bước được đưa vào nghị quyết lãnh đạo, kế hoạch công tác Đảng, công tác chính trị và các chương trình hoạt động thường xuyên của đơn vị.
Thông qua công tác giáo dục chính trị, giáo dục pháp luật, quản lý tư tưởng và định hướng dư luận, chính trị viên đại đội đã góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trong xây dựng các mối quan hệ xã hội lành mạnh, đúng chuẩn mực, phù hợp với phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới. Nhiều đồng chí đã chủ động xây dựng kế hoạch quản lý quân nhân gắn với quản lý các mối quan hệ xã hội; phát huy vai trò của cấp ủy, chỉ huy, tổ chức quần chúng và đội ngũ cán bộ các cấp trong quản lý, giáo dục bộ đội. Các hoạt động giáo dục chính trị, sinh hoạt tư tưởng, đối thoại dân chủ, hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể thao, công tác dân vận và các phong trào thi đua được duy trì thường xuyên, tạo môi trường thuận lợi để cán bộ, chiến sĩ xây dựng và phát triển các mối quan hệ xã hội tích cực. Công tác phối hợp giữa đơn vị với gia đình quân nhân, cấp ủy, chính quyền địa phương từng bước được tăng cường, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý quân nhân nói chung và quản lý các mối quan hệ xã hội nói riêng.
Nhiều chính trị viên đại đội đã tích cực đổi mới phương pháp nắm và quản lý bộ đội; tăng cường sâu sát cơ sở, thực hiện tốt chế độ đối thoại dân chủ, kịp thời nắm bắt diễn biến tư tưởng, tâm tư, nguyện vọng, hoàn cảnh gia đình và các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ. Thông qua các hoạt động công tác đảng, công tác chính trị, nhiều vấn đề phát sinh trong các mối quan hệ xã hội được phát hiện, giải quyết kịp thời, góp phần hạn chế vi phạm kỷ luật, giữ vững đoàn kết nội bộ và ổn định đơn vị.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát huy vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ vẫn còn một số hạn chế. Ở một số đơn vị, việc cụ thể hóa các chủ trương, nghị quyết về quản lý các mối quan hệ xã hội còn chung chung, chưa sát với đặc điểm đối tượng và những vấn đề nổi lên trong thực tiễn. Năng lực dự báo, nhận diện và xử lý các vấn đề phát sinh từ các mối quan hệ xã hội của một bộ phận chính trị viên còn hạn chế; việc quản lý có lúc còn nặng về hành chính, mệnh lệnh, chưa phát huy đầy đủ các biện pháp giáo dục, thuyết phục và cảm hóa; một số chính trị viên còn thiếu kiến thức và kỹ năng quản lý các mối quan hệ xã hội trong môi trường số; lúng túng trong xử lý những vấn đề liên quan đến quan hệ xã hội trên mạng, các quan hệ kinh tế, dân sự hoặc những tác động tiêu cực từ môi trường xã hội bên ngoài. Công tác phối hợp giữa các lực lượng trong quản lý quân nhân ở một số nơi chưa thật sự chặt chẽ; vai trò của tổ chức quần chúng và đội ngũ cán bộ các cấp trong tham gia quản lý các mối quan hệ xã hội chưa được phát huy.
4. Một số giải pháp
Một là, nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện năng lực quản lý các mối quan hệ xã hội cho đội ngũ chính trị viên đại đội.
Đây là giải pháp giữ vai trò nền tảng, có ý nghĩa quyết định trực tiếp đến chất lượng phát huy vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”. Vì vậy, phát huy vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ trước hết phải bắt đầu từ việc nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện đội ngũ chính trị viên. Với tinh thần đó, các nhà trường quân đội, cơ quan chức năng và đơn vị cơ sở cần tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ chính trị theo hướng tăng cường kiến thức về xã hội học quân sự, tâm lý học quân sự, quản lý xã hội, khoa học lãnh đạo, khoa học quản lý con người và kỹ năng xử lý các tình huống xã hội phát sinh trong đơn vị.
Chú trọng trang bị cho chính trị viên những tri thức mới về quản lý quân nhân trong điều kiện chuyển đổi số, về nhận diện các nguy cơ tác động từ không gian mạng, về phương pháp nắm bắt và định hướng dư luận xã hội, quản lý các mối quan hệ xã hội trong môi trường số. Kết hợp chặt chẽ giữa đào tạo lý luận với bồi dưỡng năng lực thực tiễn. Tăng cường các hình thức tập huấn, diễn tập, trao đổi kinh nghiệm, xử lý tình huống mô phỏng liên quan đến quản lý tư tưởng, quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ; mỗi chính trị viên đại đội cần phát huy tinh thần tự học tập, tự nghiên cứu, tự bồi dưỡng; thường xuyên cập nhật tri thức mới, nâng cao trình độ lý luận chính trị, kiến thức xã hội và năng lực quản lý con người.
Hai là, tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức đảng và phát huy sức mạnh tổng hợp của các chủ thể trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Phát huy vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ không phải là nhiệm vụ riêng của cá nhân chính trị viên mà là trách nhiệm của cả hệ thống tổ chức trong đơn vị. Vì vậy, cần tăng cường sự lãnh đạo của cấp ủy, chi bộ và phát huy sức mạnh tổng hợp của các tổ chức, các lực lượng tham gia quản lý quân nhân. Theo đó, cấp ủy, chi bộ các cấp cần thường xuyên quan tâm lãnh đạo công tác quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ; đưa vào nghị quyết lãnh đạo, chương trình hành động và kế hoạch công tác hằng năm của đơn vị.
Quá trình lãnh đạo phải gắn quản lý các mối quan hệ xã hội với nhiệm vụ xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”, xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh và xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh. Đồng thời, cần xác định rõ trách nhiệm của từng tổ chức, từng lực lượng trong quản lý các mối quan hệ xã hội của quân nhân. Người chỉ huy, chính trị viên, cán bộ các cấp, tổ chức đoàn thanh niên, hội đồng quân nhân và các tổ chức quần chúng phải phối hợp chặt chẽ, tạo thành mạng lưới quản lý đồng bộ, thống nhất.
Đặc biệt, cần phát huy vai trò của đội ngũ cán bộ trung đội, tiểu đội là những người gần gũi, trực tiếp quản lý quân nhân hằng ngày. Cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa đơn vị với gia đình quân nhân, cấp ủy, chính quyền địa phương và các cơ quan chức năng trong quản lý cán bộ, chiến sĩ. Thông qua cơ chế phối hợp thường xuyên, liên tục, chính trị viên đại đội có điều kiện nắm chắc hơn hoàn cảnh gia đình, các mối quan hệ xã hội và những yếu tố tác động đến tư tưởng, tâm lý của quân nhân để có biện pháp quản lý phù hợp.
Ba là, đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ theo hướng chủ động, toàn diện và thích ứng với môi trường xã hội mới.
Đây là giải pháp trực tiếp nâng cao hiệu quả phát huy vai trò của chính trị viên đại đội trong thực tiễn quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ. Với tinh thần đó, đổi mới tư duy quản lý theo hướng chuyển mạnh từ quản lý mang tính hành chính đơn thuần sang quản lý bằng giáo dục, thuyết phục, định hướng và phát huy tính tự giác của quân nhân. Chính trị viên đại đội phải thực sự trở thành người đồng hành, người định hướng và người tư vấn về chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ trong quá trình xây dựng và phát triển các mối quan hệ xã hội.
Quá trình quản lý cần kết hợp chặt chẽ giữa quản lý con người với quản lý các điều kiện, môi trường và các yếu tố tác động đến con người. Không chỉ quan tâm đến những biểu hiện bên ngoài của các mối quan hệ xã hội mà phải đi sâu nắm bắt động cơ, nhu cầu, lợi ích, tâm tư, nguyện vọng và các yếu tố tâm lý chi phối hành vi của cán bộ, chiến sĩ. Chính trị viên đại đội cần tăng cường thực hiện các hình thức đối thoại dân chủ, gặp gỡ trao đổi trực tiếp, sinh hoạt tư tưởng, sinh hoạt chuyên đề; thường xuyên khảo sát dư luận, nắm bắt tâm trạng xã hội trong đơn vị. Qua đó kịp thời phát hiện những biểu hiện bất thường trong các mối quan hệ xã hội để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn từ sớm, từ xa các nguy cơ phát sinh vi phạm.
Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, cần đổi mới mạnh mẽ phương pháp quản lý các mối quan hệ xã hội trên không gian mạng. Chính trị viên phải chủ động nắm bắt các xu hướng giao tiếp, tương tác của quân nhân trên môi trường số; tăng cường giáo dục kỹ năng sử dụng internet và mạng xã hội an toàn; nâng cao khả năng nhận diện các thông tin xấu độc, các hoạt động lôi kéo, kích động, chống phá của các thế lực thù địch trên không gian mạng. Đồng thời, xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ ý thức tự giác trong việc quản lý và kiểm soát các mối quan hệ xã hội trực tuyến, góp phần giữ vững an ninh chính trị nội bộ và kỷ luật Quân đội.
Bốn là, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, tạo điều kiện thuận lợi để chính trị viên phát huy vai trò trong quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Môi trường văn hóa quân sự là tổng hòa các yếu tố chính trị, tư tưởng, đạo đức, pháp luật, truyền thống, chuẩn mực ứng xử và các điều kiện vật chất, tinh thần tác động trực tiếp đến quá trình hình thành, phát triển các mối quan hệ xã hội của quân nhân. Vì vậy, xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh vừa là mục tiêu, vừa là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ.
Các đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh thực hiện các phong trào thi đua quyết thắng, Cuộc vận động phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, xây dựng môi trường văn hóa tốt đẹp, lành mạnh, phong phú trong đơn vị. Chú trọng xây dựng bầu không khí dân chủ, đoàn kết, cởi mở nhưng vẫn bảo đảm tính tổ chức, tính kỷ luật và tính chiến đấu cao. Thông qua các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, hoạt động dân vận, hoạt động kết nghĩa quân – dân, các chương trình giao lưu, tọa đàm, sinh hoạt tập thể, tạo điều kiện để cán bộ, chiến sĩ hình thành và phát triển các mối quan hệ xã hội tích cực, nhân văn và lành mạnh. Đây cũng là môi trường thuận lợi để chính trị viên đại đội thực hiện chức năng giáo dục, định hướng và điều chỉnh các mối quan hệ xã hội của quân nhân.
Chú trọng xây dựng văn hóa ứng xử quân sự chuẩn mực; xây dựng các mô hình, điển hình tiên tiến về đoàn kết nội bộ, quan hệ quân – dân và sử dụng mạng xã hội văn minh, có trách nhiệm. Thông qua sức mạnh của môi trường văn hóa, các chuẩn mực xã hội tích cực sẽ từng bước được nội tâm hóa thành nhu cầu tự giác của mỗi cán bộ, chiến sĩ, góp phần giảm áp lực quản lý trực tiếp và nâng cao hiệu quả trong việc phát huy vai trò của chính trị viên đại đội trong quản lý các mối quan hệ xã hội hiện nay.
5. Kết luận
Quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ là nhiệm vụ quan trọng trong xây dựng đơn vị cơ sở vững mạnh toàn diện, “Mẫu mực tiêu biểu”. Với vị trí là người chủ trì về chính trị ở đại đội, chính trị viên giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lãnh đạo, tổ chức và trực tiếp quản lý các mối quan hệ xã hội của cán bộ, chiến sĩ. Phát huy tốt vai trò của chính trị viên đại đội không chỉ góp phần xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, củng cố đoàn kết nội bộ, giữ vững kỷ luật Quân đội mà còn trực tiếp nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu của đơn vị, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Quốc phòng (2026). Điều lệnh quản lý bộ đội và các văn bản quy định về công tác quản lý tư tưởng, kỷ luật của quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam.
2. Bộ Quốc phòng (2020). Giáo trình Công tác Đảng, công tác chính trị trong Quân đội nhân dân Việt Nam. H. NXB Quân đội nhân dân.
3. C.Mác và Ph.Ăngghen toàn tập (2005). Tập 3. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 11.
4. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 280.
5. Học viện Chính trị (2021). Giáo trình Tâm lý học xã hội quân sự. H. NXB Quân đội nhân dân.
6. Quân ủy Trung ương (2019). Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2019 về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.
7. V.I. Lênin toàn tập (2005). Tập 41. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
