Kinh nghiệm của Australia về vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương và hàm ý cho Việt Nam

Effective local government in Australia: lessons and policy implications for Vietnam

TS. Trần Lê Minh Trang
Viện Nghiên cứu châu Á – Thái Bình Dương
Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam
Email: tlmtrang@yahoo.com

(Quanlynhanuoc.vn) – Mô hình chính quyền địa phương của Australia đã hình thành từ rất sớm. Hội đồng đầu tiên được thành lập năm 1840 tại Adelaide và không ngừng được cải tiến nhằm hoạt động hiệu quả, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng, đóng góp vào sự phát triển bền vững của quốc gia. Australia là một trong những nước có kinh nghiệm tiêu biểu trong vận hành chính quyền địa phương theo hướng hiện đại, tự chủ và gắn với phát triển bền vững. Việc nghiên cứu kinh nghiệm của Australia có ý nghĩa tham khảo quan trọng đối với Việt Nam trong quá trình đổi mới mô hình chính quyền địa phương hiện nay.

Từ khóa: Australia; cải cách bộ máy; đổi mới; quản trị công; chính quyền địa phương.

Abstract: Australia’s local government model took shape very early on. The first council was established in 1840 in Adelaide and has been continuously refined to operate effectively, meet community needs, and contribute to the nation’s sustainable development. Australia has exemplary experience operating local governments in a modern, autonomous manner aligned with sustainable development. Studying Australia’s experience provides important insights for Vietnam as it reforms its current local government model.

Keywords: Australia; administrative reform; innovation; public governance; local government.

1. Khái quát mô hình chính quyền địa phương tại Australia:

Australia theo thể chế liên bang với ba cấp chính quyền: liên bang, bang/vùng lãnh thổ và địa phương. Dù không có quy định trực tiếp trong Hiến pháp Liên bang, chính quyền địa phương tồn tại và hoạt động dựa trên luật do từng bang hoặc vùng lãnh thổ ban hành. Mỗi bang/vùng lãnh thổ đều có đạo luật riêng quy định cụ thể vai trò, chức năng và cơ cấu của các hội đồng địa phương1. Mặc dù không được Hiến pháp quy định quyền hạn độc lập, chính quyền địa phương tại Australia vẫn giữ vị trí ổn định trong hệ thống quản trị nhà nước và được trao quyền tự chủ tương đối rộng.

Chính quyền địa phương vận hành chủ yếu thông qua hội đồng địa phương do người dân bầu trực tiếp, kết hợp với bộ máy hành chính chuyên nghiệp. Trách nhiệm và quyền hạn của chính quyền địa phương trải rộng trên nhiều lĩnh vực phục vụ đời sống cộng đồng. Các hội đồng có thẩm quyền theo luật định trong việc cung cấp hạ tầng công cộng tại địa phương, quản lý đường xá, dịch vụ… với trọng trách quản trị cấp cơ sở, được trao quyền hạn để phát triển cộng đồng địa phương trong khuôn khổ luật pháp cho phép2.

Về đại diện tổ chức, mỗi hội đồng địa phương gồm các ủy viên hội đồng do người dân địa phương bầu ra định kỳ. Đứng đầu hội đồng thường là Thị trưởng (có nơi gọi là Chủ tịch Hội đồng) do hội đồng hoặc dân bầu trực tiếp tùy luật mỗi bang. Bộ máy hành chính của hội đồng điều hành, chịu trách nhiệm thực thi các nghị quyết và quản lý nhân sự3. Đáng chú ý, tại cấp quốc gia, Australia có Hiệp hội Chính quyền địa phương Australia (ALGA), là tổ chức liên bang tập hợp các hiệp hội chính quyền địa phương bang/vùng. ALGA được công nhận là cơ quan đại diện chung cho các hội đồng toàn quốc, tham gia vào các hội đồng Bộ trưởng và Ủy ban liên Chính phủ, giúp tiếng nói của chính quyền địa phương được lồng ghép vào quá trình hoạch định chính sách ở tầm quốc gia4. Về phía chính quyền liên bang, Bộ Cơ sở hạ tầng, Giao thông, Phát triển Vùng và Truyền thông (trước đây là Bộ Cơ sở hạ tầng và Phát triển Vùng) được phân công phụ trách các chương trình và chính sách liên quan đến chính quyền địa phương5. Cơ chế pháp lý và thể chế nêu trên tạo nên nền tảng vận hành thống nhất cho hệ thống chính quyền địa phương trên khắp Australia.

2. Kinh nghiệm của Australia trong việc vận hành chính quyền địa phương

Một là, phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền.

Hệ thống quản trị của Australia được tổ chức theo mô hình liên bang ba cấp gồm: Chính phủ Liên bang, chính quyền các bang/vùng lãnh thổ, chính quyền địa phương. Do không được thừa nhận độc lập trong Hiến pháp Liên bang, cấp quản trị địa phương hoàn toàn là các thực thể pháp lý được kiến tạo, định hình và điều chỉnh bởi hệ thống lập pháp của chính quyền các bang. Điều này thiết lập một mối quan hệ bất đối xứng về mặt quyền lực, nơi chính quyền bang tập trung vào việc xây dựng khung pháp lý, định hướng chiến lược vĩ mô và thực hiện chức năng giám sát, trong khi chính quyền địa phương chịu trách nhiệm trực tiếp trong việc quản lý đô thị, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy kinh tế cơ sở.   

Mặc dù sự phân định này trên lý thuyết giúp hạn chế chồng chéo và nâng cao hiệu quả điều hành, thực tiễn vận hành trong những thập kỷ gần đây tại Australia lại ghi nhận một xu hướng trung ương hóa quyền lực rõ nét về phía chính quyền các bang. Biểu hiện rõ nhất của xu hướng này nằm ở lĩnh vực quy hoạch và đánh giá phát triển đô thị, nơi chính quyền các bang liên tục thu hẹp quyền hạn của chính quyền địa phương đối với việc ra quyết định quy hoạch chiến lược và thẩm định các dự án phát triển lớn. Sự can thiệp này làm phát sinh các tranh luận sâu sắc về nguyên tắc bổ trợ – nguyên tắc cốt lõi đòi hỏi các quyết định hành chính phải đảm bảo tính dân chủ và quyền lợi của công dân. Bên cạnh đó, các cải cách thể chế cũng định hình lại phương thức hoạt động của chính quyền địa phương. Điển hình là việc thực thi Hiệp định Nguyên tắc Cạnh tranh quốc gia được ký kết vào năm 1994 giữa Chính phủ Liên bang và các bang. Dưới tác động của hiệp định này, chính quyền các bang buộc chính quyền địa phương phải tái cơ cấu toàn diện bộ máy, buộc các hội đồng địa phương phải tách biệt các hoạt động quản lý hành chính, điều tiết công vụ khỏi các hoạt động cung ứng mang tính thương mại, từ đó thúc đẩy quy trình đấu thầu cạnh tranh bắt buộc và xóa bỏ vị thế độc quyền của các doanh nghiệp thuộc sở hữu của chính quyền địa phương.   

Chính quyền địa phương Australia áp dụng mô hình Hội đồng – Giám đốc, tách biệt chức năng hoạch định chính sách với chức năng hành chính. Hội đồng địa phương là nhánh hoạch định chính sách gồm Thị trưởng và các Ủy viên Hội đồng do cử tri bầu ra. Nhánh này đại diện cho tiếng nói và lợi ích của cộng đồng, thông qua luật địa phương quyết định các chính sách vĩ mô, phê duyệt ngân sách và thực hiện chức năng giám sát hoạt động điều hành chung. Họ chịu trách nhiệm chính trị trước cử tri thông qua các chu kỳ bầu cử định kỳ. Nhánh Hành chính đứng đầu là Giám đốc điều hành, quản lý tài chính, tài sản công và chịu trách nhiệm hành chính trước Hội đồng. Mối quan hệ giữa Thị trưởng (với tư cách là người đứng đầu cơ quan chính trị) và Giám đốc điều hành (với tư cách là người đứng đầu cơ quan hành chính) được xem là trục xương sống quyết định sự thành bại của hệ thống. Giám đốc điều hành đóng vai trò là cầu nối duy nhất giữa các thành viên hội đồng và đội ngũ nhân sự.

Australia đặc biệt chú trọng việc xác định rõ chức năng, nhiệm vụ và trách nhiệm giữa chính quyền bang và chính quyền địa phương. Chính quyền bang tập trung vào xây dựng khung pháp lý, định hướng chiến lược và giám sát, trong khi chính quyền địa phương chịu trách nhiệm cung ứng dịch vụ công, quản lý đô thị và phát triển kinh tế địa phương. Sự phân định này giúp hạn chế chồng chéo, nâng cao hiệu quả điều hành.

Hai là, bảo đảm minh bạch tài chính.

Chính quyền địa phương tại Australia vận hành dựa trên cơ cấu tài chính tương đối đặc thù. Phần lớn doanh thu thông qua các nguồn thu tại chỗ, trong đó thuế tài sản là danh mục duy nhất mà địa phương có quyền tự quyết, chiếm 36% tổng doanh thu. Quyền tự chủ tài chính bị giới hạn đáng kể bởi các rào cản thể chế từ chính quyền bang, hạn chế khả năng mở rộng nguồn thu của địa phương trước nhu cầu dịch vụ ngày càng tăng. Để bù đắp sự thiếu hụt tài chính, chính phủ cung cấp các khoản hỗ trợ tài chính, cho phép địa phương phân bổ ngân sách dựa trên nguyên tắc cân bằng khả năng tài chính. Đây thực sự là chiếc phao cứu sinh đối với 20% các hội đồng nông thôn, vùng sâu vùng xa khi nguồn viện trợ này chiếm tới 48% hoặc hơn trong tổng nguồn thu của họ.   

Song song với quyền tự chủ, trách nhiệm giải trình tài khóa của chính quyền địa phương được kiểm soát chặt chẽ, buộc các hội đồng phải công khai minh bạch toàn bộ chi phí vận hành, giá trị tài sản khấu hao và thiết lập các kế hoạch quản trị tài sản dài hạn. Đó là cơ chế công khai ngân sách, kiểm toán độc lập và giám sát xã hội. Áp lực duy trì chất lượng hạ tầng trong bối cảnh các nguồn thu bị bóp nghẹt tạo ra rủi ro dịch chuyển gánh nặng nợ sang các thế hệ tương lai. Có thể thấy, tự chủ tài chính giúp chính quyền địa phương chủ động trong đầu tư phát triển, đồng thời nâng cao trách nhiệm giải trình trước người dân. Sau các đợt sáp nhập, các đơn vị chính quyền địa phương tại Australia có quy mô đủ lớn để điều phối phát triển theo không gian vùng. Chính quyền địa phương không chỉ cung ứng dịch vụ công mà còn đóng vai trò đầu mối trong thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, hỗ trợ doanh nghiệp và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Ba là, tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

Tham vấn cộng đồng và minh bạch thông tin là nguyên tắc xuyên suốt trong vận hành chính quyền địa phương Australia. Người dân được tạo điều kiện tham gia vào quá trình xây dựng quy hoạch, chính sách và giám sát hoạt động của chính quyền, qua đó góp phần củng cố sự đồng thuận xã hội và nâng cao tính chính danh của bộ máy chính quyền địa phương.Có thể nói, mô hình chính quyền địa phương của Australia, với bề dày kinh nghiệm vận hành hàng trăm năm, đã chứng tỏ hiệu quả, đóng góp đáng kể vào sự phát triển quốc gia. Một khung pháp lý phân cấp rõ ràng đi đôi với cơ chế giám sát hợp lý là nền tảng cho chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả. Australia cho thấy khi chính quyền cơ sở được trao quyền chủ động và được bảo vệ bởi hệ thống luật định chặt chẽ, họ có thể phát huy tính sáng tạo và sự linh hoạt để phục vụ địa phương. Đồng thời, sự giám sát và hỗ trợ từ cấp bang (như quyền giải tán hội đồng khi cần thiết) bảo đảm tính liêm chính và kỷ luật, ngăn ngừa những thất bại nghiêm trọng trong quản lý6. Bài học ở đây chính là sự cần thiết trong việc lập ranh giới rõ ràng về quyền hạn giữa các cấp kèm theo trách nhiệm giải trình, để chính quyền địa phương “tự chủ trong khuôn khổ”, vừa năng động, vừa không vượt khỏi quỹ đạo chung.

Bên cạnh đó, việc bảo đảm nguồn lực tài chính bền vững và công bằng là điều kiện tiên quyết. Kinh nghiệm của Australia cho thấy, chính quyền địa phương cần có nguồn thu ổn định từ địa bàn (như thuế tài sản) để chủ động chi trả dịch vụ. Cơ chế phân bổ ngân sách từ trung ương/bang phải tính đến yếu tố chênh lệch vùng miền nhằm mọi địa phương đều có điều kiện cung cấp dịch vụ công tối thiểu7. Việc thiết kế hệ thống trợ cấp tài khóa theo tiêu chí bình đẳng đã giúp Australia giải quyết được bài toán nhiều địa phương dân ít, giàu nghèo khác nhau nhưng vẫn duy trì được mạng lưới dịch vụ phủ khắp. Có thể thấy tầm quan trọng của việc xây dựng cơ chế tài chính hợp lý, trong đó cấp trên hỗ trợ nhưng không làm mất khả năng tự chủ của cấp dưới, chú trọng tính hiệu quả trong phân bổ ngân sách dựa trên nhu cầu thực tế của cộng đồng.

Sự nhất quán và đồng thuận cao từ trung ương tới địa phương khi triển khai nhiều chương trình trọng điểm, khuyến khích các hội đồng hợp tác, chia sẻ nguồn lực và sáng kiến, tránh trùng lặp và lãng phí. Một hệ thống chính quyền nhiều tầng nấc chỉ có thể vận hành hiệu quả khi sự kết nối thông suốt các cơ chế đối thoại, phối hợp một cách thường xuyên để bảo đảm mục tiêu chung được thực hiện đồng bộ, phát huy được thế mạnh của mỗi cấp. Việc cam kết cải cách và thích ứng linh hoạt giúp hệ thống chính quyền địa phương không ngừng nâng cao hiệu suất. Việc định kỳ rà soát, tái cơ cấu (như sáp nhập khi cần, hoặc phân quyền thêm nhiệm vụ) kèm theo đón nhận các mô hình quản trị mới đã giúp chính quyền địa phương bắt kịp với yêu cầu thời đại. Không nên coi một mô hình cứng (ví dụ: “càng lớn càng tốt”) là vạn năng8. Thay vào đó, hãy linh hoạt áp dụng giải pháp phù hợp với bối cảnh từng nơi. Tinh thần cải tiến liên tục và sẵn sàng thử nghiệm cái mới chính là chìa khóa để duy trì tính hiệu quả của bộ máy chính quyền địa phương trong bối cảnh nhu cầu xã hội luôn thay đổi hiện nay.

Ngoài ra, lòng tin và sự đồng thuận của cộng đồng chính là thước đo và là nhân tố quyết định hiệu quả hoạt động của chính quyền địa phương. Ở Australia, chính quyền địa phương có được sự tin tưởng nhờ luôn gắn bó mật thiết với người dân, phản ánh đúng nguyện vọng đa dạng của các nhóm dân cư trong cộng đồng và đảm bảo tính minh bạch, công bằng khi đưa ra những quyết định quan trọng cho cộng đồng9. Bất cứ cải cách hay chính sách nào muốn thành công cũng cần đặt người dân làm trung tâm, lắng nghe ý kiến cộng đồng, tăng cường đại diện cho các nhóm yếu thế và minh bạch hóa quy trình quản trị. Khi người dân đồng lòng và tham gia tích cực, bộ máy chính quyền địa phương sẽ vận hành trơn tru hơn và mục tiêu phát triển sẽ đạt được hiệu quả cao hơn.

Tóm lại, kinh nghiệm của Australia cho thấy, việc vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương đòi hỏi một cách tiếp cận toàn diện và cân bằng: vừa phân quyền hợp lý vừa thống nhất phối hợp, vừa khuyến khích sáng tạo tại chỗ vừa duy trì giám sát chuẩn mực, vừa đảm bảo nguồn lực tài chính vừa không quên sứ mệnh phục vụ người dân. Những bài học này không chỉ có giá trị tham khảo cho việc hoàn thiện chính sách quản lý nhà nước trong tương lai, mà còn mang tính gợi mở cho các quốc gia khác trong các nỗ lực xây dựng nền quản trị địa phương hiệu quả, gần dân và bền vững.

3. Hàm ý cho Việt Nam từ kinh nghiệm của Australia

Từ kinh nghiệm của Australia, có thể rút ra một số gợi ý quan trọng cho Việt Nam như sau:

Thứ nhất, cải cách tổ chức chính quyền địa phương cần gắn với việc phân định rõ chức năng, thẩm quyền và trách nhiệm giữa các cấp chính quyền.

Việt Nam đang trong quá trình cải cách tổ chức chính quyền địa phương, bao gồm sáp nhập các đơn vị hành chính cấp huyện, xã và đẩy mạnh phân cấp quản lý. Trong bối cảnh đó, mô hình chính quyền địa phương của Australia được vận hành hiệu quả và có bề dày kinh nghiệm có thể cung cấp nhiều bài học giá trị. Dù chính quyền địa phương tại Australia có phạm vi thẩm quyền hạn chế hơn so với nhiều nước phát triển khác, tuy nhiên mô hình này nổi bật ở tính minh bạch, sự tham gia của cộng đồng và quản trị địa phương chuyên nghiệp10. Cần xây dựng khung pháp lý minh bạch, phân định rõ thẩm quyền của chính quyền trung ương, tỉnh/thành và địa phương cơ sở. Hiến pháp và luật pháp nên bảo đảm sự tồn tại và quyền hạn của chính quyền địa phương một cách lâu dài.

Thứ hai, cải cách cơ chế tài chính địa phương theo hướng tăng tính tự chủ, hoàn thiện cơ chế công khai minh bạch, giám sát chặt chẽ và trách nhiệm giải trình.

Để chính quyền địa phương hoạt động hiệu quả, cần thiết kế cơ chế tài chính bảo đảm cả quyền tự chủ lẫn trách nhiệm giải trình. Cơ chế chuyển giao ngân sách từ trung ương cho địa phương cần được hoàn thiện theo hướng công bằng, minh bạch, và ưu tiên địa phương khó khăn. Mô hình Quỹ trợ cấp tài chính của Australia gợi ý rằng Việt Nam có thể thiết lập một cơ chế phân bổ dựa trên định mức dân số, diện tích, mức phát triển… để hỗ trợ các tỉnh có nguồn thu yếu, giảm chênh lệch vùng miền. Điều này càng quan trọng khi chủ trương sáp nhập đơn vị hành chính sẽ tạo ra các địa phương có quy mô lớn hơn, do đó cần phân bổ ngân sách phù hợp quy mô. Ngoài ra, cần hạn chế áp đặt cứng nhắc từ trung ương, thay vào đó là giám sát thông qua các chỉ số hiệu quả. Kỷ luật tài khóa nên được thực thi bằng hệ thống kiểm toán độc lập và công khai ngân sách để người dân biết, hơn là bằng mệnh lệnh hành chính. Việt Nam có thể thành lập các ủy ban kiểm toán địa phương (với chuyên gia độc lập) hoặc giao cho cơ quan kiểm toán nhà nước đánh giá thường xuyên tình hình tài chính từng địa phương, qua đó, nâng cao trách nhiệm giải trình và hiệu quả sử dụng ngân sách công.

Thứ ba, mở rộng sự tham gia của người dân và cộng đồng trong quá trình tổ chức và vận hành chính quyền địa phương nhằm bảo đảm tính đồng thuận và bền vững của cải cách.

Một trong những đặc điểm nổi bật của quản trị địa phương Australia là đề cao sự tham gia của cộng đồng và tính công khai, minh bạch trong hoạt động chính quyền. Thúc đẩy dân chủ và minh bạch phải là trọng tâm trong cải cách chính quyền địa phương ở Việt Nam. Việc sáp nhập, tinh gọn đơn vị hành chính địa phương cần được tiến hành thận trọng, có lộ trình và đi đôi với các biện pháp bổ trợ. Kinh nghiệm Australia cho thấy, sáp nhập có thể đem lại lợi ích quy mô nhưng cũng tiềm ẩn hệ lụy nếu không quản lý tốt giai đoạn chuyển đổi. Do đó, Việt Nam khi giảm số lượng cấp tỉnh, cấp xã cần đánh giá kỹ lưỡng yếu tố diện tích, dân số, bản sắc cộng đồng của đơn vị mới để bảo đảm người dân không cảm thấy xa chính quyền. Quan trọng hơn, sau khi sáp nhập, nên phân cấp mạnh hơn cho đơn vị mới để họ có đủ thẩm quyền quản lý địa bàn rộng lớn hơn. Thay vì quản lý tập trung như trước, cấp trung ương nên trao quyền chủ động về quy hoạch, ngân sách, nhân sự nhất định cho chính quyền địa phương đã được mở rộng quy mô, từ đó phát huy tính tự chịu trách nhiệm.

Thứ tư, chuyển từ tư duy quản lý theo đơn vị hành chính sang tư duy phát triển theo không gian vùng, tăng cường liên kết giữa các địa phương sau sáp nhập.

Song song, Việt Nam nên thúc đẩy các hình thức liên kết vùng linh hoạt. Khi quy mô đơn vị hành chính tăng, vẫn sẽ có những vấn đề liên vùng (liên tỉnh) đòi hỏi sự hợp tác. Ở Australia, Hội đồng vùng gồm lãnh đạo các tỉnh trong một vùng kinh tế trọng điểm để phối hợp về hạ tầng liên tỉnh, quản lý lưu vực sông chung, hoặc xúc tiến du lịch vùng. Những hội đồng vùng này không nhất thiết là cấp chính quyền mới, mà có thể dưới dạng ủy ban liên tỉnh do Chính phủ thành lập, trao một số thẩm quyền điều phối. Mặt khác, khi cải cách thể chế địa phương, nên bổ sung các nguyên tắc quản trị hiện đại (như công khai, tham gia, bảo đảm tính hiệu quả, trách nhiệm giải trình) vào luật chính quyền địa phương, tương tự cách các bang Australia đã làm11. Điều này giúp định hướng cho chính quyền cơ sở vận hành theo chuẩn mực tốt, đồng thời vẫn cho phép áp dụng linh hoạt sáng kiến cải thiện dịch vụ công.

Kinh nghiệm từ Australia cũng nhắc nhở rằng, cải cách phân cấp phải đi kèm với bảo đảm nguồn lực: trung ương cần cân đối ngân sách, nhân lực tương xứng với nhiệm vụ mới của địa phương sau phân cấp, nếu không các cải cách sẽ khó đạt kết quả mong muốn12.

4. Kết luận

Mô hình chính quyền địa phương của Australia đem lại nhiều gợi ý hữu ích cho quá trình đổi mới tổ chức chính quyền địa phương ở Việt Nam. Những nguyên tắc nền tảng, như: phân quyền rõ ràng, tự chủ có kiểm soát, chuyên nghiệp hóa bộ máy, minh bạch và đề cao vai trò người dân đã giúp chính quyền địa phương Australia hoạt động hiệu quả, đáp ứng tốt các nhu cầu thiết yếu của cộng đồng. Tất nhiên, bối cảnh hai nước có khác biệt, Australia là liên bang với dân số thưa, còn Việt Nam là nhà nước đơn nhất với mật độ dân cao, nên không thể rập khuôn máy móc. Tuy vậy, các hàm ý rút ra từ kinh nghiệm Australia mang tính phổ quát về quản trị địa phương tốt. Đối với Việt Nam, trong giai đoạn đẩy mạnh phân cấp và tinh gọn bộ máy, việc thể chế hóa những kinh nghiệm tiên tiến sẽ góp phần xây dựng chính quyền địa phương dân chủ, hiệu quả và gần dân hơn. Cụ thể, cần hoàn thiện khung pháp lý bảo đảm vị thế và tính tự quản của chính quyền địa phương; đào tạo đội ngũ cán bộ chuyên nghiệp và liêm chính; chế độ đãi ngộ tốt; thiết lập kênh để người dân tham gia và giám sát; và áp dụng linh hoạt mô hình liên kết vùng để giải quyết các vấn đề liên địa phương. Với những bước đi đồng bộ đó, chính quyền địa phương ở Việt Nam có thể vừa tinh gọn về tổ chức, vừa nâng cao được năng lực quản lý và chất lượng dịch vụ, đáp ứng kỳ vọng của Nhà nước và nhân dân.

Chú thích:
1. Commonwealth of Australia. https://www.gold.uclg.org/sites/default/files/Australia.pdf
2, 10. An introduction to local government- An overview of how local government works, https://www.dlgsc.wa.gov.au/local-government/local-governments/council-elections/an-introduction-to-local-government.
3. Commonwealth Local Government Forum. https://www.clgf.org.uk/regions/clgf-pacific/australia
4. Local government co-ordination: Metropolitan governance in twenty-first century Australia. https://www.ahuri.edu.au/sites/default/files/migration/documents/AHURI-Final-Report-352-Local-government-co-ordination-metropolitan-governance-in-twenty-first-century-Australia.pdf.
5. Nghiên cứu phân tích các cải cách quy hoạch và hạ tầng tại các tiểu bang của Australia, chỉ ra xu hướng trung ương hóa rõ nét ở cấp bang. Các cải cách này trực tiếp làm suy giảm quyền lực của chính quyền địa phương trong cả hai khía cạnh: hoạch định chính sách chiến lược lẫn thẩm định, đánh giá các dự án phát triển đô thị. Hệ quả của xu hướng này đã đặt ra những vấn đề tranh luận sâu sắc liên quan đến nguyên tắc bổ trợ, việc đưa ra quyết định hành chính về cấp gần dân nhất, bảo đảm dân chủ và tính chính danh của thể chế.
6. ACELG Briefing Paper: Financial Sustainability (Báo cáo tóm tắt về tính bền vững tài chính của Trung tâm Quốc gia về chất lượng chính quyền địa phương Australia – ACELG). https://www.uts.edu.au/globalassets/sites/default/files/2013-ACELG_Briefing_paper_Financial_Sustainability.pdf.
7, 8. Commonwealth of Australia. https://www.gold.uclg.org/sites/default/files/Australia.pdf.
9. Brian Dollery and Lin Crase. Is bigger Local Government better? An evaluation of the economic case for Australian Municipal Amalgamation Programs; https://www.une.edu.au/about-une/faculty-of-science-agriculture-business-and-law/unebs/research/occasional-paper-series/economics/economics-2004-2007/pdfs-economics-2004-2007/econ-2004-04.pdf.
11, 12. Tan, Su Fei and Graham, Sansom (2022).  Systems of local government. https://press.lse.ac.uk/chapters/20/files/beacc918-7df6-434c-885c-e821772644ca.pdf.
Tài liệu tham khảo:
1. Australian Center of Excellence for Local Government. (2013). Financial sustainability: ACELG briefing paper.University of Technology Sydney. https://www.uts.edu.au/globalassets/sites/default/files/2013-ACELG_Briefing_paper_Financial_Sustainability.pdf
2. Brenton, S. (2024). The legitimacy of local government in the Australian federation. Politics & Policy, 52(2), 450–470. https://doi.org/10.1111/polp.12582
3. Busbridge, R., Chou, M., & Rutledge-Prior, S. (2024). The Three Rs and beyond: Public perceptions on the role of Australian local government today. Urban Policy and Research, 42(2), 204–216. https://doi.org/10.1080/08111146.2024.2320637
4. Careers at Council. (n.d.). Local government advances the interests and provides services to communities across Australia. https://www.careersatcouncil.com.au/about-local-government/
5. Department of Local Government, Sport and Cultural Industries. (n.d.). An introduction to local government: An overview of how local government works. Government of Western Australia. https://www.dlgsc.wa.gov.au/local-government/local-governments/council-elections/an-introduction-to-local-government
6. Dollery, B., & Crase, L. (2004). Is bigger local government better? An evaluation of the economic case for Australian municipal amalgamation programs. University of New England. https://www.une.edu.au/about-une/faculty-of-science-agriculture-business-and-law/unebs/research/occasional-paper-series/economics/economics-2004-2007/pdfs-economics-2004-2007/econ-2004-04.pdf
7. Dollery, B., & Crase, L. (2006). Optimal approaches to structural reform in regional and rural local governance: The Australian experience. Local Government Studies, 32(4), 551–565. https://doi.org/10.1080/03003930600793029
8. Morgan, M. J., Stratford, E., Rowbotham, S., & Harpur, S. (2025). How can local government be better supported to collaborate for community health and wellbeing? Australian Journal of Public Administration, 84(1), 26–47. https://doi.org/10.1111/1467-8500.12643
9. Organization for Economic Co-operation and Development. (2019). Making decentralization work: A handbook for policy makers. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/g2g9faa7-en
10. Organization for Economic Co-operation and Development. (2023). OECD economic surveys: Australia 2023. OECD Publishing.