Improving the quality of political theory education for cadres and party members to meet the requirements of national development in the new era
ThS. Vương Trọng Phú
Hội đồng Lý luận Trung ương
TS. Trần Văn Hoan
Học viện Hậu cần, Bộ Quốc phòng
Email: Vuongtrongphuqy@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Giáo dục lý luận chính trị không chỉ góp phần củng cố bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực tư duy của đội ngũ cán bộ, đảng viên mà còn tạo nền tảng nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng. Trên cơ sở phân tích những yêu cầu mới đặt ra, bài viết đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Từ khóa: Giáo dục lý luận chính trị; cán bộ, đảng viên; chất lượng giáo dục; kỷ nguyên mới.
Abstract: Political theory education not only contributes to strengthening the political mettle, moral qualities, and thinking capacity of cadres and Party members but also provides a foundation for enhancing the Party’s leadership and governing capacity. Based on an analysis of the new requirements, this article proposes several solutions to improve the quality of political theory education, thereby contributing to building a contingent of cadres and Party members with sufficient qualities, competence, and prestige to meet the requirements of national development in the new era.
Keywords: Political theory education; cadres and Party members; education quality; new era.
1. Đặt vấn đề
Giáo dục lý luận chính trị là một bộ phận quan trọng trong công tác tư tưởng của Đảng, trực tiếp góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, thế giới quan và phương pháp luận khoa học, phẩm chất đạo đức cách mạng và năng lực hoạt động thực tiễn. V.I. Lênin khẳng định: “Không có lý luận cách mạng thì cũng không thể có phong trào cách mạng” (V.I. Lênin, 2005, tr.30), nhấn mạnh vai trò quyết định của lý luận đối với sự nghiệp cách mạng. Kế thừa và phát triển quan điểm đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Lý luận mà không liên hệ với thực tiễn là lý luận suông; thực tiễn mà không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. 273). Những luận điểm này khẳng định ý nghĩa đặc biệt quan trọng của công tác giáo dục lý luận chính trị không chỉ ở việc trang bị tri thức, củng cố niềm tin mà quan trọng hơn là hình thành phương pháp tư duy và nâng cao năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn của cán bộ, đảng viên.
Trong bối cảnh đất nước bước vào kỷ nguyên mới, yêu cầu phát triển nhanh, bền vững gắn với đột phá về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đang đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác giáo dục lý luận chính trị. Chất lượng giáo dục không chỉ thể hiện ở việc trang bị tri thức lý luận mà quan trọng hơn là khả năng chuyển hóa tri thức thành bản lĩnh chính trị, tư duy đổi mới, năng lực lãnh đạo, quản lý và giải quyết những vấn đề thực tiễn. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng chương trình, nội dung, phương pháp giáo dục; xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý; đổi mới quản lý, kiểm tra, đánh giá và phát huy tính tích cực, tự học, tự rèn luyện của cán bộ, đảng viên. Đây là yêu cầu khách quan, góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
2. Tình hình triển khai công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên
Những năm qua, quán triệt và triển khai thực hiện các nghị quyết, chỉ thị, kết luận của Đảng về công tác tư tưởng, công tác cán bộ và xây dựng, chỉnh đốn Đảng, công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên đã có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần quan trọng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên và tăng cường năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng. Hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị từng bước được kiện toàn; chương trình, nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng được đổi mới; đội ngũ giảng viên được quan tâm xây dựng, góp phần nâng cao trình độ lý luận chính trị, bản lĩnh chính trị và năng lực thực tiễn của cán bộ, đảng viên. Đặc biệt, việc triển khai Quy định số 11-QĐ/TW ngày 19/5/2021 của Ban Bí thư về trường chính trị chuẩn đã thúc đẩy quá trình chuẩn hóa đội ngũ cán bộ, giảng viên, hoạt động đào tạo, bồi dưỡng, nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn và xây dựng cơ sở vật chất của hệ thống trường chính trị.
Công tác xây dựng, chuẩn hóa chương trình, giáo trình và học liệu được quan tâm, từng bước gắn nội dung lý luận với thực tiễn, góp phần phục vụ hiệu quả trong việc nâng cao chất lượng công tác giáo dục. Theo số liệu công bố của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện đã biên tập, xuất bản 64 tập bài giảng thực tiễn và kinh nghiệm xây dựng, phát triển địa phương (hoặc ngành); phát hành 8.393 bộ giáo trình Cao cấp lý luận chính trị, 29.166 bộ giáo trình Trung cấp lý luận chính trị, 15.560 cuốn tài liệu bồi dưỡng dành cho đối tượng 4, 5.931 cuốn tài liệu bồi dưỡng cấp ủy cơ sở và 22.300 cuốn tập bài giảng thực tiễn (Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 25/7/2025). Kết quả đó góp phần chuẩn hóa chương trình, giáo trình, học liệu và tăng cường gắn kết giữa trang bị kiến thức lý luận với nghiên cứu, tổng kết thực tiễn trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ.
Chất lượng đội ngũ cán bộ, giảng viên lý luận chính trị từng bước được nâng lên. Theo số liệu công bố tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác trường chính trị năm 2024, triển khai nhiệm vụ năm 2025, trong tổng số 2.648 cán bộ, viên chức của các trường chính trị có 234 tiến sĩ, 296 nghiên cứu sinh, 1.961 thạc sĩ; 1.913 người có trình độ Cao cấp lý luận chính trị; 35 giảng viên cao cấp và 1.174 giảng viên chính (Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, 09/01/2025). Điều này cho thấy, đội ngũ giảng viên lý luận chính trị từng bước được chuẩn hóa cả về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị và năng lực nghiên cứu, đáp ứng ngày càng tốt hơn yêu cầu đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị trong giai đoạn hiện nay. Đây là nguồn nhân lực quan trọng trực tiếp tham gia đào tạo, bồi dưỡng và nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn ở các địa phương.
Cùng với chuẩn hóa chương trình và đội ngũ, chất lượng tổ chức đào tạo, quản lý và kiểm tra, đánh giá từng bước được nâng lên. Việc thực hiện các tiêu chí trường chính trị chuẩn đã tạo động lực đổi mới tương đối toàn diện hoạt động của các nhà trường. Thực tiễn tại Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng cho thấy, khi được thẩm định đạt chuẩn mức 1, Trường đạt 55/55 chỉ tiêu thuộc 6 nhóm tiêu chí, trong đó có 11 chỉ tiêu vượt chuẩn; tỷ lệ giảng viên đạt 30/38 viên chức, tương đương 78,94%. Trong giai đoạn 2020 – 2024, nhà trường đã lấy ý kiến đánh giá của 1.919 lượt học viên, 155 lượt giảng viên và 250 lượt thủ trưởng cơ quan, đơn vị, kết quả đánh giá đều đạt mức khá trở lên. Nhà trường cũng thí điểm thi trắc nghiệm trực tuyến và quản lý đào tạo, đánh giá kết quả trên phần mềm quản lý đào tạo, bồi dưỡng (Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 03/12/2024). Đây là minh chứng cụ thể cho xu hướng gắn chuẩn hóa với đổi mới quản lý, kiểm tra, đánh giá và ứng dụng công nghệ trong đào tạo lý luận chính trị.
Công tác ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị cũng từng bước được chú trọng. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức đánh giá kết quả chuyển đổi số trong quản lý, điều hành, đào tạo, nghiên cứu và giảng dạy giai đoạn 2021 – 2024; đồng thời, xác định phương hướng chuyển đổi số giai đoạn 2025 – 2030 trong toàn hệ thống Học viện và các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Thực tiễn ở một số trường đã xuất hiện những hình thức như quản lý đào tạo trên phần mềm, thi trắc nghiệm trực tuyến, số hóa tài liệu và khai thác các nền tảng công nghệ phục vụ quản lý, giảng dạy, học tập. Những chuyển biến trên góp phần đổi mới phương thức tổ chức dạy và học, nâng cao khả năng tiếp cận học liệu và hỗ trợ quản lý chất lượng đào tạo, bồi dưỡng.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giáo dục lý luận chính trị vẫn còn những hạn chế, bất cập so với yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Nội dung một số chương trình, giáo trình còn nặng về lý luận, việc cập nhật và gắn kết với những vấn đề mới của thực tiễn có mặt chưa kịp thời; phương pháp giảng dạy chậm được đổi mới đồng bộ, chưa phát huy đầy đủ tính tích cực, tư duy độc lập và năng lực vận dụng lý luận của người học. Đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và điều kiện bảo đảm giữa các cơ sở đào tạo còn chưa đồng đều; công tác kiểm tra, đánh giá chưa có đầy đủ tiêu chí phản ánh khả năng chuyển hóa tri thức lý luận thành năng lực thực tiễn. Những hạn chế này cũng được chỉ ra tại Hội thảo khoa học quốc gia về đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân, trong đó các ý kiến nhấn mạnh tình trạng giáo trình còn nặng tính hàn lâm, thiếu gắn kết thực tiễn; phương pháp giảng dạy chậm đổi mới; đội ngũ giảng viên còn thiếu về số lượng; cơ sở vật chất còn bất cập và thiếu bộ tiêu chí đánh giá hiệu quả giáo dục lý luận chính trị trong thực tiễn.
Quá trình xây dựng trường chính trị chuẩn cũng phản ánh mức độ phát triển chưa đồng đều giữa các cơ sở. Sau hơn 3 năm triển khai Quy định số 11-QĐ/TW, đến tháng 9/2024, mặc dù 63/63 trường chính trị đã được tỉnh ủy, thành ủy phê duyệt đề án xây dựng trường chính trị chuẩn, mới có 12 trường được công nhận đạt chuẩn mức 1; một số trường đang thực hiện tự đánh giá, đánh giá cấp tỉnh. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh cũng xác định còn những hạn chế, khó khăn cần tiếp tục tháo gỡ trong đánh giá, thẩm định và công nhận trường chính trị chuẩn (Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, 17/9/2024), Hội thảo khoa học “Công tác đánh giá trường chính trị đạt chuẩn theo Quy định số 11-QĐ/TW”… Những hạn chế này đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giáo dục lý luận chính trị và việc xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới. Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng chỉ rõ: “Công tác giáo dục chính trị, tư tưởng có lúc, có nơi chưa sát thực tiễn, thiếu chiều sâu… Công tác tổng kết thực tiễn, nghiên cứu lý luận có mặt chưa theo kịp thực tiễn”; “Một bộ phận cán bộ, đảng viên, kể cả cán bộ cấp cao thiếu tu dưỡng, rèn luyện, không gương mẫu, có biểu hiện đùn đẩy, né tránh, không dám làm, không dám đổi mới sáng tạo…” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2026, tr.67-68).
Đồng thời, nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng, lý luận; gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận, tổng kết thực tiễn với hoạch định chủ trương, đường lối và chính sách; xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới. Do đó, yêu cầu tiếp tục nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị không chỉ nhằm củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng mà còn trực tiếp góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy đổi mới, năng lực lãnh đạo, quản lý và khả năng thích ứng với những yêu cầu mới của sự nghiệp phát triển đất nước.
3. Một số giải pháp
Một là, vận dụng quan điểm, định hướng của Đảng và nâng cao hiệu lực lãnh đạo đối với công tác giáo dục lý luận chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên trong kỷ nguyên mới.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Tư tưởng đúng thì hành động mới khỏi sai lạc và mới làm tròn nhiệm vụ cách mạng được” (Hồ Chí Minh, 2011, tr. 273). Vì vậy, giáo dục lý luận chính trị phải luôn đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, bảo đảm thống nhất về mục tiêu, nội dung, phương thức và tổ chức thực hiện. Quán triệt tinh thần Đại hội XIV của Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ; tiếp tục thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới; Kết luận số 89-KL/TW ngày 25/7/2024 của Bộ Chính trị về tiếp tục thực hiện Nghị quyết số 35-NQ/TW; Nghị quyết số 21-NQ/TW, ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới; đồng thời, quán triệt Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia…, các cấp ủy, tổ chức đảng cần cụ thể hóa thành chương trình, kế hoạch và giải pháp phù hợp với từng địa phương, cơ quan, đơn vị. Trong đó, xác định giáo dục lý luận chính trị là nhiệm vụ thường xuyên, là giải pháp cơ bản để nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng và xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Cùng với đó, cần hoàn thiện các quy chế lãnh đạo, chỉ đạo và cơ chế phối hợp giữa cấp ủy, cơ quan tham mưu, cơ sở đào tạo, bồi dưỡng và các cơ quan, đơn vị trong tổ chức thực hiện giáo dục lý luận chính trị; phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, kiểm tra, đánh giá và bảo đảm chất lượng. Thực tiễn trong Quân đội nhân dân Việt Nam cho thấy, việc triển khai Đề án đổi mới công tác giáo dục lý luận chính trị theo Quyết định số 3064/QĐ-BQP ngày 16/7/2024 của Bộ Quốc phòng đã góp phần tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo thống nhất của cấp ủy, chỉ huy các cấp; phát huy vai trò của cơ quan chính trị, các học viện, nhà trường và cơ quan chức năng trong đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ số và nâng cao chất lượng kiểm tra, đánh giá kết quả học tập. Qua đó, tạo sự gắn kết chặt chẽ giữa trang bị tri thức lý luận với rèn luyện bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực thực hiện nhiệm vụ của cán bộ, đảng viên. Trên cơ sở đó, người đứng đầu cấp ủy, cơ quan, đơn vị phải trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo, thường xuyên kiểm tra, giám sát việc thực hiện; kịp thời sơ kết, tổng kết, nhân rộng các mô hình, cách làm hiệu quả và chấn chỉnh những biểu hiện hình thức, thiếu thực chất trong giáo dục lý luận chính trị.
Hai là, đổi mới chương trình, nội dung giáo dục lý luận chính trị theo hướng thiết thực, hiện đại, gắn lý luận với thực tiễn.
Chất lượng chương trình, nội dung giáo dục lý luận chính trị có ý nghĩa quyết định đến chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, đảng viên. Điều đó cho thấy chất lượng của nội dung giáo dục lý luận chính trị không chỉ quyết định trình độ nhận thức chính trị mà còn tạo nền tảng nâng cao năng lực tư duy, năng lực lãnh đạo và khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, cần tiếp tục hoàn thiện chương trình giáo dục lý luận chính trị theo hướng khoa học, hệ thống, hiện đại, bảo đảm tính Đảng, tính khoa học, tính thực tiễn và tính cập nhật. Hiện nay, các chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị được tổ chức thống nhất trong hệ thống Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và các học viện trực thuộc; các trường chính trị tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương…
Đối với lực lượng vũ trang, việc đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị được triển khai tại các học viện, nhà trường thuộc Bộ Quốc phòng và Bộ Công an theo chương trình, quy định của cơ quan có thẩm quyền. Việc tổ chức thống nhất chương trình ở các cơ sở đào tạo này góp phần bảo đảm chuẩn hóa nội dung, thống nhất mục tiêu đào tạo và nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trong toàn hệ thống. Theo đó, nội dung giáo dục cần thường xuyên được bổ sung, cập nhật những thành tựu mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, kinh tế số, xã hội số, phát triển xanh, phát triển bền vững, hội nhập quốc tế, quốc phòng, an ninh trong điều kiện mới và những vấn đề mới nảy sinh trong quá trình phát triển đất nước. Đồng thời, cần tiếp tục làm sâu sắc những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối đổi mới của Đảng và những vấn đề lý luận về xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng. Nội dung giáo dục phải xuất phát từ thực tiễn lãnh đạo, quản lý, gắn với yêu cầu thực hiện nhiệm vụ chính trị của từng ngành, từng địa phương, cơ quan, đơn vị; tăng cường phân tích các tình huống thực tiễn, mô hình tiêu biểu và những kinh nghiệm hay trong quá trình phát triển đất nước. Qua đó, giúp cán bộ, đảng viên nâng cao năng lực phân tích, tư duy chiến lược, khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn và vận dụng sáng tạo lý luận vào công tác.
Ba là, xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục lý luận chính trị đáp ứng yêu cầu đổi mới và chuyển đổi số.
Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” (Hồ Chí Minh, 2011b, tr. 269). Muốn nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị thì trước hết phải xây dựng được đội ngũ những người làm công tác giáo dục lý luận chính trị có đủ phẩm chất, năng lực và uy tín. Theo đó, cần quan tâm xây dựng đội ngũ giảng viên lý luận chính trị theo hướng chuẩn hóa, chuyên nghiệp và hiện đại; chú trọng nâng cao trình độ lý luận, năng lực nghiên cứu khoa học, tổng kết thực tiễn, kỹ năng sư phạm và khả năng phân tích, luận giải những vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn phát triển đất nước. Giảng viên không chỉ truyền thụ tri thức lý luận mà còn phải là người định hướng tư duy, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, năng lực phản biện và khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn của người học.
Cùng với đội ngũ giảng viên, cần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lý giáo dục lý luận chính trị theo hướng chuyên nghiệp, có tư duy quản trị hiện đại, năng lực hoạch định, tổ chức, điều hành và kiểm soát chất lượng đào tạo, bồi dưỡng. Đồng thời, phát huy vai trò của các chuyên gia, nhà khoa học, báo cáo viên giàu kinh nghiệm thực tiễn và đội ngũ cộng tác viên khoa học trong nghiên cứu, biên soạn chương trình, cập nhật tri thức mới, tham gia giảng dạy, trao đổi học thuật và tổng kết thực tiễn. Sự phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng này sẽ góp phần nâng cao chất lượng nội dung, tính khoa học và tính thực tiễn của giáo dục lý luận chính trị.
Hiện nay, cần chú trọng bồi dưỡng năng lực số cho đội ngũ làm công tác giáo dục lý luận chính trị; nâng cao khả năng khai thác dữ liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, sử dụng hiệu quả các nền tảng công nghệ trong quản lý, giảng dạy, nghiên cứu và học tập. Đồng thời, tạo điều kiện để đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý thường xuyên tham gia nghiên cứu khoa học, đi thực tế ở cơ sở, tổng kết thực tiễn, trao đổi học thuật và hợp tác chuyên môn nhằm không ngừng cập nhật tri thức, nâng cao năng lực chuyên môn và khả năng dự báo những vấn đề mới đặt ra. Xây dựng đội ngũ giảng viên, cán bộ quản lý, chuyên gia, báo cáo viên và cộng tác viên khoa học có chất lượng cao là giải pháp có ý nghĩa chiến lược, góp phần trực tiếp nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học, năng lực đổi mới sáng tạo và khả năng đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Bốn là, đổi mới quản lý, phương pháp kiểm tra, đánh giá và đẩy mạnh chuyển đổi số trong giáo dục lý luận chính trị.
Đây là khâu trực tiếp quyết định mức độ chuẩn hóa, tính thống nhất và chất lượng đầu ra của quá trình giáo dục lý luận chính trị, góp phần hình thành đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, năng lực tư duy và khả năng vận dụng lý luận vào thực tiễn. Theo đó, cần tập trung xây dựng và hoàn thiện hệ thống chuẩn chất lượng đối với chương trình, nội dung, đội ngũ giảng viên, học liệu và người học trong giáo dục lý luận chính trị, bảo đảm tính khoa học, thống nhất và phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực trong kỷ nguyên mới. Trên cơ sở đó, từng bước triển khai cơ chế kiểm định chất lượng một cách khách quan, minh bạch, gắn với trách nhiệm giải trình của các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng, qua đó nâng cao tính thực chất và hiệu quả của công tác giáo dục lý luận chính trị. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong quản lý giáo dục lý luận chính trị, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu thống nhất về chương trình đào tạo, quá trình học tập, kết quả rèn luyện và đánh giá của cán bộ, đảng viên. Việc hình thành hệ thống cơ sở dữ liệu số không chỉ phục vụ công tác quản lý mà còn tạo nền tảng cho việc phân tích, dự báo và nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng trong toàn hệ thống.
Đổi mới mạnh mẽ công tác đánh giá kết quả học tập theo hướng coi trọng năng lực đầu ra, năng lực tư duy lý luận, khả năng phân tích, xử lý tình huống và vận dụng lý luận vào thực tiễn công tác. Kết quả học tập lý luận chính trị cần được liên thông, công nhận trong hệ thống đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, góp phần hình thành cơ chế học tập suốt đời và nâng cao tính tích lũy tri thức của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Bên cạnh đó, tăng cường công tác kiểm tra, giám sát toàn bộ quá trình tổ chức giáo dục lý luận chính trị, từ xây dựng chương trình, tổ chức giảng dạy đến đánh giá kết quả đầu ra. Việc kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, gắn với đánh giá trách nhiệm của tổ chức, cá nhân liên quan, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những hạn chế, bất cập trong quá trình thực hiện.
Năm là, phát huy tính tích cực, chủ động, tự học, tự rèn luyện của cán bộ, đảng viên.
Trong nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị, bên cạnh vai trò lãnh đạo của Đảng, vai trò tổ chức của các cơ quan, đơn vị và chất lượng của đội ngũ giảng viên, việc phát huy tính tích cực, chủ động, tự học và tự rèn luyện của cán bộ, đảng viên có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây là yếu tố trực tiếp quyết định mức độ chuyển hóa tri thức lý luận thành bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy và hành động thực tiễn của mỗi cán bộ, đảng viên. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học ở nhân dân” (6), qua đó nhấn mạnh tinh thần học tập suốt đời và phương pháp tự học, tự rèn luyện trong mọi hoàn cảnh. Theo đó, cần xây dựng và củng cố động cơ học tập lý luận chính trị đúng đắn cho cán bộ, đảng viên, bảo đảm việc học tập không chỉ là yêu cầu bắt buộc về tổ chức mà trước hết là nhu cầu tự thân nhằm nâng cao trình độ lý luận, bản lĩnh chính trị và năng lực công tác. Đồng thời, cần thúc đẩy mạnh mẽ tinh thần học tập suốt đời, coi đây là yêu cầu thường xuyên, liên tục gắn với quá trình công tác, rèn luyện và phát triển của cán bộ, đảng viên.
Cán bộ, đảng viên cần được khuyến khích khai thác hiệu quả các nền tảng số, học liệu điện tử, tài nguyên mở và các hệ thống đào tạo trực tuyến để chủ động nâng cao trình độ lý luận, mở rộng tri thức và tăng cường khả năng tự nghiên cứu các vấn đề mới của thực tiễn. Việc học tập lý luận chính trị cần được gắn chặt với thực tiễn công tác, nhiệm vụ chính trị tại cơ quan, đơn vị, địa phương, qua đó bảo đảm sự thống nhất giữa “học” và “hành”, giữa lý luận và thực tiễn. Đặc biệt, cần từng bước đưa kết quả học tập lý luận chính trị trở thành tiêu chí quan trọng trong đánh giá, quy hoạch, bổ nhiệm và sử dụng cán bộ. Điều này không chỉ tạo động lực thúc đẩy cán bộ, đảng viên tích cực học tập mà còn góp phần hình thành văn hóa học tập trong toàn hệ thống chính trị, bảo đảm tính thực chất và hiệu quả của công tác giáo dục lý luận chính trị.
4. Kết luận
Nâng cao chất lượng công tác giáo dục lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên là yêu cầu khách quan, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong xây dựng Đảng về chính trị, tư tưởng và đạo đức, đồng thời trực tiếp góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Trong bối cảnh kỷ nguyên mới với sự phát triển mạnh mẽ của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục lý luận chính trị ngày càng cao, toàn diện và sâu sắc hơn. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp nêu trên sẽ góp phần tạo chuyển biến mạnh mẽ, thực chất trong công tác giáo dục lý luận chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có bản lĩnh chính trị vững vàng, tư duy khoa học, năng lực thực tiễn và khả năng thích ứng với yêu cầu phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Đồng thời, đây cũng là cơ sở quan trọng để củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng, bảo vệ vững chắc nền tảng chính trị của chế độ và thúc đẩy sự nghiệp đổi mới toàn diện đất nước.
Tài liệu tham khảo:
Ban Bí thư (2021). Quy định số 11-QĐ/TW ngày 19/5/2021 về trường chính trị chuẩn.
Ban Chấp hành Trung ương (2021). Kết luận số 21-KL/TW ngày 25/10/2021 về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; kiên quyết ngăn chặn, đẩy lùi, xử lý nghiêm cán bộ, đảng viên suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”.
Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (17/9/2024). Hội thảo khoa học “Công tác đánh giá trường chính trị đạt chuẩn theo Quy định số 11-QĐ/TW ngày 19/5/2021 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về trường chính trị chuẩn”. https://hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=18373
Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (03/12/2024). Họp Hội đồng thẩm định Trường Chính trị thành phố Đà Nẵng đạt chuẩn mức 1.https://hcma.vn/SMPT_Publishing_UC/TinTuc/pPrintTinTuc.aspx?ItemID=18689
Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (09/01/2025). Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác trường chính trị năm 2024, triển khai nhiệm vụ năm 2025. https://hcma.vn/Pages/chi-tiet-tin.aspx?ItemID=18876
Cổng thông tin điện tử Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (25/7/2025). Hội thảo khoa học quốc gia “Đổi mới việc học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc”. https://hcma.vn/hoi-thao-khoa-hoc-quoc-gia-doi-moi-viec-hoc-tap-ly-luan-chinh-tri-trong-he-thong-giao-duc-quoc-dan-dap-ung-yeu-cau-phat-trien-trong-ky-nguyen-vuon-minh-cua-dan-toc-19661.htm
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (Tập I). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2023). Đổi mới nội dung, chương trình, phương pháp giảng dạy lý luận chính trị trong bối cảnh chuyển đổi số. Nxb Lý luận chính trị.
Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh (2021). Đề án 979 về “Đổi mới nội dung, chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý của Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh giai đoạn 2021 – 2026”.
Hồ Chí Minh (2011a). Toàn tập (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011b). Toàn tập (Tập 6). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hội đồng Lý luận Trung ương (2024). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc Việt Nam. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật
Nguyễn Thị Thu Thủy (04/11/2025). Nâng cao hiệu quả ứng dụng công nghệ số vào giảng dạy các môn lý luận chính trị của giảng viên đại học hiện nay. Tạp chí Quản lý nhà nước. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/11/04/nang-cao-hieu-qua-ung-dung-cong-nghe-so-vao-giang-day-cac-mon-ly-luan-chinh-tri-cua-giang-vien-dai-hoc-hien-nay/
V.I. Lênin (2005). Toàn tập (Tập 6). Nxb Chính trị quốc gia.
