(Quanlynhanuoc.vn) – Sáng ngày 22/9/2026, tại Học viện Hành chính và Quản trị công, Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề “Thu hút, trọng dụng nhân tài trong kỷ nguyên mới”. TS. Trần Anh Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ, chủ trì Hội thảo.
Đại biểu tham dự Hội thảo, có các đồng chí lãnh đạo, nguyên lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan trung ương; cán bộ, giảng viên một số Học viện, trường đại học, viện nghiên cứu; thành viên Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam.
Phát biểu đề dẫn Hội thảo, TS. Trần Anh Tuấn, cho rằng, điều quan trọng nhất hiện nay là phải thay đổi tư duy, nhận thức về nhân tài và chính sách nhân tài trong bối cảnh, yêu cầu mới. Theo ông, một trong những hạn chế hiện nay là nhận thức về nhân tài chưa thống nhất, tiêu chí nhận diện chưa rõ ràng, ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài.
TS. Trần Anh Tuấn lưu ý, chính sách nhân tài nếu thiếu cách tiếp cận phù hợp có thể nảy sinh tâm lý hẹp hòi, đố kỵ giữa đồng nghiệp; tình trạng lãnh đạo không dám giao nhiệm vụ, trọng dụng người có năng lực chuyên môn cao hơn mình; đồng thời, làm suy giảm tinh thần hợp tác và trách nhiệm chung trong tổ chức.
Đề cập tiêu chí nhận diện nhân tài, ông cho rằng, cần thống nhất nhận thức về nội hàm khái niệm, thay vì chỉ dừng ở những đánh giá chung, như: “người giỏi”, “người tài”. Theo đó, “đức và tài”, gồm phẩm chất và năng lực, là tiêu chí nền tảng; bên cạnh đó, cần xem xét công trạng, sản phẩm và giá trị thực tiễn mà cá nhân tạo ra, đặc biệt là khả năng giải quyết những vấn đề khó, đóng góp vào sự tiến bộ và phát triển. Vì vậy, nhận diện và xây dựng chính sách nhân tài cần chuyển từ việc chú trọng bằng cấp, chứng chỉ, hồ sơ, học hàm, học vị sang đánh giá phẩm chất, năng lực và kết quả đóng góp cho sự phát triển. Đây là cơ sở để nâng cao hiệu quả thu hút, trọng dụng nhân tài, bảo đảm chính sách gắn với yêu cầu phát triển và giá trị thực tiễn.
Chia sẻ tại Hội thảo, GS.TS. Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội (nay là Ủy ban Pháp luật và Tư pháp), cho rằng, nhân tài phải bảo đảm yêu cầu “vừa hồng vừa chuyên”, có phẩm chất, năng lực và tầm nhìn, đồng thời, được đánh giá qua những đóng góp mới, có giá trị thực tiễn, đặc biệt là cần tách việc nhận diện nhân tài khỏi bằng cấp, học vị.
GS.TS. Phan Trung Lý nhận định, chính sách về nhân tài hiện còn hạn chế, thể hiện qua việc chưa có cách tiếp cận toàn diện, đồng bộ. Ông nhấn mạnh, chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài cần gắn với chế độ đãi ngộ, điều kiện làm việc và môi trường phát huy năng lực, trong đó coi trọng sự ghi nhận đối với các sản phẩm, đóng góp của nhân tài. Từ đó, ông đề xuất cần có Luật về thu hút và trọng dụng nhân tài.
PGS.TS. Lê Minh Thông, khẳng định, cách tiếp cận về nhân tài hiện nay còn thiên về các yếu tố “đầu vào” như: bằng cấp và thành tích quá khứ hơn là năng lực tạo ra giá trị mới. Theo ông, bằng cấp, học vị, chức danh và giải thưởng chỉ có giá trị tham khảo, không thể thay thế cho năng lực thực chất và những đóng góp cụ thể.
Đề cập chính sách đãi ngộ, PGS.TS. Lê Minh Thông nhấn mạnh, cần đặt chính sách nhân tài trong một hệ sinh thái phát huy năng lực, không chỉ tập trung vào tiền lương, thưởng, nhà ở và các điều kiện vật chất mà còn phải chú trọng đến chất lượng công việc, môi trường đồng nghiệp, sự công bằng trong đánh giá và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Từ đó, ông đề xuất chuyển từ quan niệm coi nhân tài là “đối tượng chính sách đặc biệt” sang xác định nhân tài là nguồn lực chiến lược của quốc gia; đồng thời, chuyển từ trọng tâm “thu hút nhân tài” sang xây dựng hệ sinh thái sản sinh và phát triển nhân tài. Theo ông, hiệu quả chính sách cần được đánh giá thông qua năng lực của hệ sinh thái quốc gia trong việc hình thành, phát triển những cá nhân xuất sắc và tạo ra các giá trị lớn cho xã hội.
Nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội Nguyễn Văn Thuận cho rằng, chính sách nhân tài thời gian qua chưa đạt hiệu quả do nhận thức về nhân tài chưa thống nhất, dẫn đến lúng túng trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách.
Theo ông, việc nhận diện nhân tài cần phân biệt giữa các lĩnh vực, bởi nhân tài trong quản trị và vận hành quốc gia có những yêu cầu khác với nhân tài trong khoa học và công nghệ. Bên cạnh trí tuệ, đạo đức và bản lĩnh, các đạo luật cần xác định tiêu chí phù hợp với đặc thù từng lĩnh vực nhằm bảo đảm cơ sở nhận diện và trọng dụng nhân tài. Đề cập chính sách thu hút, ông không đồng tình với quan điểm chỉ dựa vào tiền lương, nhà ở và các điều kiện vật chất để thu hút nhân tài và cho rằng cần có cách tiếp cận toàn diện hơn.
Hội thảo cũng nhận được nhiều ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học. Trong đó, tập trung làm rõ các nội dung, như: (1) Định hướng trọng tâm về thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong kỷ nguyên mới: cần chuyển từ tư duy “thu hút người giỏi” sang quản trị toàn diện chuỗi giá trị nhân tài, bao gồm: dự báo nhu cầu, phát hiện, nuôi dưỡng, đào tạo, thu hút, tuyển chọn, bố trí, trao quyền, phát huy, đãi ngộ, giữ chân và tái tạo nhân tài gắn với yêu cầu phát triển các ngành, lĩnh vực chiến lược của đất nước. Cùng với đó, phát triển nhân tài phải được đặt trên nền tảng của một hệ thống giáo dục chất lượng cao, các trường đại học và viện nghiên cứu mạnh, thị trường lao động kỹ năng cao và môi trường đổi mới sáng tạo, cạnh tranh lành mạnh; (2) Đổi mới môi trường sử dụng và trọng dụng nhân tài, trong đó trao quyền, giao việc và tạo không gian sáng tạo có ý nghĩa quyết định. Nhân tài cần được bố trí vào những nhiệm vụ phù hợp với năng lực, được bảo đảm quyền hạn, nguồn lực và quyền tự chủ chuyên môn tương xứng, đồng thời gắn với trách nhiệm giải trình và đánh giá bằng kết quả. Vai trò của người đứng đầu cũng cần được đề cao trong phát hiện, lựa chọn, sử dụng và tạo điều kiện để nhân tài cống hiến; khắc phục tâm lý e ngại sử dụng người có năng lực nổi trội, khuyến khích thử nghiệm, chấp nhận rủi ro khách quan trong đổi mới và tôn trọng sự khác biệt chuyên môn.
Bên cạnh đó, Hội thảo đặt ra yêu cầu xây dựng hệ sinh thái nhân tài liên thông giữa Nhà nước, nhà trường, viện nghiên cứu và doanh nghiệp, trong đó mỗi chủ thể phát huy thế mạnh và bổ trợ cho nhau trong phát hiện, đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa tri thức. Việc xây dựng cơ sở dữ liệu về năng lực, chuyên môn, kinh nghiệm và nhu cầu phát triển của nguồn nhân lực, kết hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo một cách minh bạch, có trách nhiệm, cũng được xem là nền tảng quan trọng để nâng cao hiệu quả quản trị nhân tài. Qua đó, chính sách nhân tài cần được tiếp cận rộng hơn ở phương diện là chiến lược phát triển năng lực quốc gia, hướng tới khả năng liên tục phát hiện đúng người, đào tạo đúng năng lực, bố trí đúng việc, tạo môi trường để nhân tài phát huy và hình thành các thế hệ nhân tài mới.
Kết luận Hội thảo, TS. Trần Anh Tuấn trân trọng cảm ơn các nhà khoa học, chuyên gia và đại biểu đã tham dự, đóng góp nhiều ý kiến tâm huyết, trách nhiệm, góp phần làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về thu hút, trọng dụng nhân tài trong kỷ nguyên mới. Các ý kiến tại Hội thảo là cơ sở quan trọng để tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện nhận thức, tiêu chí và chính sách về nhân tài theo hướng thực chất, đồng bộ, gắn với yêu cầu phát triển đất nước; đồng thời, nhấn mạnh việc tạo dựng môi trường để nhân tài được phát huy năng lực, trao cơ hội cống hiến và tạo ra những giá trị mới cho xã hội.
PV
