Mobilizing religious dignitaries and followers to participate in new rural development in Dong Nai City
ThS. Lê Thị Hiếu
Học viện Chính trị khu vực II
Email liên hệ: hieuhieu8384@gmail.com
ThS. Giang Hải Yến
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam phường Xóm Chiếu, TP. Hồ Chí Minh
(Quanlynhanuoc.vn) – Việc sắp xếp, tổ chức lại các đơn vị hành chính từ ngày 01/7/2025 đã mở rộng không gian quản lý; đồng thời, đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác vận động chức sắc, chức việc và tín đồ tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Đồng Nai. Từ việc phân tích các số liệu thống kê chính thức, kết hợp kết quả khảo sát xã hội học, bài viết làm rõ những thuận lợi, khó khăn và những vấn đề đặt ra đối với công tác vận động chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo trong bối cảnh địa bàn quản lý có nhiều thay đổi. Đề xuất giải pháp nhằm đổi mới nội dung, phương thức vận động, phát huy vai trò của các tổ chức tôn giáo và chức sắc, chức việc, tín đồ trong xây dựng nông thôn mới, góp phần bảo đảm tính đồng bộ, thiết thực và hiệu quả của công tác này trên địa bàn thành phố Đồng Nai giai đoạn 2025 – 2030.
Từ khóa: Vận động chức sắc, tín đồ; xây dựng nông thôn mới; thành phố Đồng Nai.
Abstract: The restructuring and reorganization of administrative units from July 1, 2025, have expanded the scope of local governance while also creating new requirements for mobilizing religious dignitaries, religious functionaries, and followers to participate in new-style rural development in Dong Nai City. Drawing on official statistical data combined with the results of a sociological survey, this article clarifies the advantages, difficulties, and issues arising in the mobilization of religious dignitaries, religious functionaries, and followers amid significant changes in the administrative area under management. The article proposes solutions to renew the content and methods of mobilization, promote the role of religious organizations, religious dignitaries, religious functionaries, and followers in new-style rural development, and contribute to ensuring the coherence, practicality, and effectiveness of this work in Dong Nai City during the 2025-2030 period.
Keywords: Mobilizing religious dignitaries and followers; new rural development; Dong Nai City.
1. Đặt vấn đề
Ngày 01/7/2025, tỉnh Đồng Nai mới chính thức vận hành trên cơ sở sáp nhập tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bình Phước theo Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 của Quốc hội; đồng thời, mô hình chính quyền địa phương hai cấp (cấp tỉnh và cấp xã) được triển khai, không còn tổ chức chính quyền cấp huyện. Tiếp đó, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai. Sau sắp xếp, tỉnh Đồng Nai có 95 đơn vị hành chính cấp xã, gồm: 72 xã và 23 phường.
Những thay đổi về địa giới và tổ chức chính quyền đã mở rộng đáng kể không gian quản lý, làm thay đổi điều kiện thực hiện công tác dân vận, trong đó có công tác vận động chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo tham gia phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, địa bàn Đồng Nai mới, bao gồm: không gian phía Đông Nam Bộ và khu vực biên giới phía Tây Bắc, tạo nên sự đa dạng về điều kiện kinh tế – xã hội, dân cư, dân tộc và đời sống tôn giáo. Đây là những yếu tố vừa tạo thêm nguồn lực, vừa đặt ra yêu cầu đổi mới phương thức vận động, bảo đảm phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, từng nhóm đối tượng.
Trong xây dựng nông thôn mới, sự tham gia của chức sắc, chức việc và tín đồ tôn giáo có ý nghĩa quan trọng trong việc huy động nguồn lực xã hội, củng cố đồng thuận và phát huy vai trò của cộng đồng dân cư. Sau sắp xếp, tỉnh Đồng Nai có 72 xã tiếp tục triển khai xây dựng nông thôn mới; mục tiêu đến năm 2030 là 70% số xã đạt chuẩn nông thôn mới, trong đó ít nhất 10% số xã đạt chuẩn nông thôn mới hiện đại (Đảng bộ tỉnh Đồng Nai, 2025).
Từ ngày 30/4/2026, trước bối cảnh đó, việc nhận diện những thuận lợi, khó khăn và vấn đề đặt ra đối với công tác vận động chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn có ý nghĩa thiết thực cả về lý luận và thực tiễn. Trên cơ sở đó, tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức vận động, phát huy vai trò của các tổ chức tôn giáo và người có uy tín trong cộng đồng, góp phần tạo sự đồng thuận xã hội và thực hiện hiệu quả các mục tiêu xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2025 – 2030.
2. Thực trạng công tác vận động chức sắc, tín đồ tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới ở thành phố Đồng Nai
2.1. Những kết quả đạt được
Một là, công tác tuyên truyền, vận động chức sắc, tín đồ tôn giáo chấp hành chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về xây dựng nông thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực.
Trong giai đoạn 2016 – 2025, công tác tuyên truyền, vận động trong đồng bào tôn giáo được các cấp Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và cơ quan chức năng được chú trọng, từng bước đa dạng hóa nội dung và phương thức thực hiện. Hướng dẫn số 55/HD-TGDT ngày 07/7/2016 về đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác tôn giáo là một trong những căn cứ được sử dụng để định hướng hoạt động trong hệ thống Mặt trận. Hằng năm, công tác tôn giáo được cụ thể hóa thông qua chương trình, kế hoạch công tác, phân công nhiệm vụ và kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện.
Theo số liệu của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, trong giai đoạn 2016 – 2025, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh đã phối hợp với Hội đồng Giáo dục Quốc phòng – An ninh tỉnh, Ban Tôn giáo và Dân tộc và Trường Chính trị thành phố tổ chức 29 lớp tuyên truyền phổ biến, giáo dục pháp luật cho 4.750 lượt chức sắc, tu sĩ, chức việc các tôn giáo và thành viên ban quản lý cơ sở tín ngưỡng; 12 lớp bồi dưỡng kiến thức quốc phòng – an ninh cho hơn 2.000 lượt chức sắc, chức việc, tu sĩ; 24 lớp tuyên truyền pháp luật về tôn giáo cho hơn 3.200 chức sắc, chức việc, tu sĩ, tín đồ; 55 lớp tuyên truyền phòng, chống tội phạm và bảo đảm an toàn giao thông cho trên 5.000 lượt cán bộ Mặt trận và đại diện nhóm nòng cốt tại ấp, khu phố. Riêng Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016 và các nghị định hướng dẫn, đã tổ chức tuyên truyền đến hơn 10.000 lượt chức sắc, chức việc, tu sĩ và thành viên cơ sở tín ngưỡng thông qua hội nghị, tọa đàm trực tuyến, các lớp bồi dưỡng tại trường đào tạo tôn giáo, phát tài liệu và đăng tải nội dung lên website, fanpage, YouTube. Định kỳ hằng năm, tổ chức lớp tập huấn công tác Mặt trận với chuyên đề công tác tôn giáo cho gần 400 cán bộ cấp cơ sở (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
Công tác truyền thông cũng được triển khai với nhiều hình thức. Trong giai đoạn này, các cơ quan chức năng đã phát hành 115.000 tờ rơi tuyên truyền về phòng, chống tội phạm và bảo đảm an ninh, trật tự; 100.000 tờ rơi về biển, đảo; phối hợp với các cơ quan báo chí, phát thanh, truyền hình tuyên truyền, biểu dương hơn 1.200 lượt tấm gương điển hình trong cộng đồng tôn giáo (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
Nội dung tuyên truyền từng bước gắn công tác tôn giáo với nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và các phong trào, cuộc vận động do Mặt trận Tổ quốc Việt Nam chủ trì hoặc phối hợp triển khai, trong đó có phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh”, phong trào “Cả nước chung tay vì người nghèo – không để ai bị bỏ lại phía sau” và việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Trong lĩnh vực bảo vệ môi trường, các cơ quan chức năng đã phối hợp với 16 tổ chức tôn giáo triển khai chương trình phối hợp bảo vệ môi trường, ứng phó với biến đổi khí hậu giai đoạn 2016 – 2021 và 2021 – 2026; đồng thời, biên soạn, phát hành 47.300 sổ tay, tạp chí và tờ rơi tuyên truyền về bảo vệ môi trường (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
Hai là, công tác nắm tình hình, tiếp xúc, đối thoại và giải quyết nhu cầu chính đáng của chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo được quan tâm.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đã duy trì nhiều hình thức tiếp xúc với chức sắc, chức việc, tu sĩ và đại diện các tổ chức tôn giáo, như: tổ chức gặp mặt nhân các ngày lễ lớn của đất nước và các lễ trọng của tôn giáo; thăm hỏi, động viên chức sắc, chức việc, tín đồ tiêu biểu nhân dịp lễ, tết; đồng thời, tiếp nhận và phản ánh những tâm tư, nguyện vọng chính đáng của đồng bào tôn giáo đến cấp ủy, chính quyền và cơ quan chức năng. Qua đó, hoạt động vận động không chỉ thực hiện chức năng tuyên truyền mà còn góp phần tăng cường trao đổi thông tin, xây dựng quan hệ gắn bó và củng cố đồng thuận giữa hệ thống chính trị với các tổ chức, chức sắc, chức việc và tín đồ tôn giáo.
Trong phạm vi thẩm quyền và theo quy định của pháp luật, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam các cấp đã xây dựng và duy trì cơ chế tiếp xúc, đối thoại định kỳ với chức sắc tôn giáo theo nhiều hình thức: họp mặt các tổ chức tôn giáo nhân dịp lễ lớn của đất nước và lễ trọng của các tôn giáo; họp mặt định kỳ với chức sắc, chức việc, tu sĩ; tổ chức đoàn thăm, động viên các vị tiêu biểu nhân dịp lễ, tết hoặc khi gặp khó khăn đột xuất; phối hợp giải quyết những vấn đề phát sinh, góp phần hạn chế mâu thuẫn và không để hình thành các vụ việc phức tạp kéo dài. Đồng bào tôn giáo cũng được vận động tham gia Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng, qua đó, phát huy vai trò giám sát của Nhân dân đối với việc thực hiện chính sách, pháp luật và các công trình, dự án tại địa phương (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
Ba là, sự tham gia của các tổ chức tôn giáo, chức sắc, chức việc và tín đồ đã tạo thêm nguồn lực cho phát triển kinh tế – xã hội, an sinh xã hội và xây dựng nông thôn mới.
Theo báo cáo của Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, trong giai đoạn 2016 – 2025, đồng bào các tôn giáo đã tham gia các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước và hoạt động xã hội hóa với tổng giá trị hơn 4.500 tỷ đồng. Đây là nguồn lực xã hội đáng kể, góp phần hỗ trợ thực hiện các chính sách an sinh xã hội và cải thiện đời sống người dân, nhất là ở những địa bàn còn khó khăn.
Trong lĩnh vực y tế, 74 cơ sở thuộc các tổ chức tôn giáo đang tham gia cung cấp dịch vụ, hỗ trợ chăm sóc sức khỏe cộng đồng, gồm: Phật giáo 34 cơ sở, Công giáo 20 cơ sở, Tịnh độ Cư sĩ Phật hội Việt Nam 7 cơ sở, Cao Đài 6 cơ sở, Tin Lành 4 cơ sở và Phật giáo Hòa Hảo 3 cơ sở. Trong lĩnh vực bảo trợ xã hội, 44 cơ sở tôn giáo đang chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục hơn 2.600 đối tượng thuộc diện trợ giúp xã hội; trong đó Phật giáo có 23 cơ sở, Công giáo 20 cơ sở và Phật giáo Hòa Hảo 1 cơ sở. Những hoạt động này góp phần thực hiện các mục tiêu về giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng đời sống ở khu vực nông thôn (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
Về hoạt động từ thiện – nhân đạo, hằng năm đồng bào các tôn giáo tích cực đóng góp cho các quỹ “Vì người nghèo”, “Đền ơn đáp nghĩa”, “An sinh xã hội”, tặng sổ tiết kiệm cho gia đình liệt sĩ, thương binh. Mỗi năm, cộng đồng tôn giáo tham gia xây dựng, sửa chữa hơn 500 căn nhà tình nghĩa, nhà tình thương trị giá hơn 20 tỷ đồng; trao tặng hơn 150.000 phần quà trị giá hơn 55 tỷ đồng cho các gia đình chính sách, hộ nghèo, người có hoàn cảnh khó khăn. Đặc biệt, trong đại dịch Covid-19, đồng bào tín đồ các tôn giáo đã ủng hộ 3,96 tỷ đồng vào Quỹ phòng, chống dịch Covid-19; hơn 1.000 lượt tu sĩ tình nguyện tham gia tuyến đầu, các “Tổ Covid cộng đồng” và bệnh viện dã chiến; tổng giá trị hỗ trợ khẩu trang, vật tư, gạo, suất cơm miễn phí từ năm 2020 – 2022 đạt hơn 125 tỷ đồng, góp phần cùng hệ thống chính trị và toàn dân vượt qua giai đoạn khó khăn (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TP Đồng Nai, 2025).
Trong bảo vệ môi trường, việc phối hợp với 16 tổ chức tôn giáo đã góp phần hình thành và nhân rộng một số mô hình phù hợp với xây dựng nông thôn mới, như: xây dựng tuyến đường “sáng – xanh – sạch – đẹp”, “đường hoa xanh – sạch – đẹp”, trồng cây xanh tại cơ sở thờ tự, bảo vệ nguồn nước và nguồn lợi thủy sản. Các cơ quan chức năng và tổ chức tôn giáo cũng đã thực hiện 4 đoàn giám sát với 24 cuộc giám sát về chấp hành pháp luật trong lĩnh vực bảo vệ môi trường (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
Sự tham gia của chức sắc, chức việc và tín đồ tôn giáo trong hệ thống chính trị và các thiết chế đại diện của Nhân dân cũng được tăng cường. Theo số liệu được cung cấp, tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã (khóa I), nhiệm kỳ 2025 – 2030, có 653/5.325 ủy viên là chức sắc, chức việc, nhà tu hành, chiếm 12,2%; tại Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh dự kiến có 15/117 ủy viên là chức sắc, chức việc, chiếm 12,8%. Trong nhiệm kỳ 2021 – 2026, có 818 chức sắc, chức việc, tín đồ tôn giáo trúng cử đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, chiếm 14,3% tổng số 4.932 đại biểu. Sự tham gia này tạo thêm kênh kết nối, trao đổi thông tin giữa các tổ chức tôn giáo, cộng đồng tín đồ với hệ thống chính trị; đồng thời, tạo điều kiện để phát huy vai trò của người có uy tín trong vận động cộng đồng tham gia các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và xây dựng nông thôn mới (Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai, 2025).
2.2. Những hạn chế
Thứ nhất, chiều sâu nhận thức của chức sắc, tín đồ về chương trình xây dựng nông thôn mới còn hạn chế, chưa tương xứng với độ phủ thông tin. Công tác tuyên truyền mới đạt bề rộng nhưng chưa đủ chiều sâu để chuyển hóa thành nhận thức có hệ thống, từ đó, khó hình thành động lực tham gia tự giác, bền vững trong cộng đồng tôn giáo.
Thứ hai, nội dung tuyên truyền chưa được “tôn giáo hóa” đúng mức, phương thức còn thiếu sáng tạo và đặc thù theo từng tôn giáo. Nhiều địa bàn vẫn áp dụng phương thức tuyên truyền đồng nhất cho tất cả các tôn giáo, chưa khai thác được ngôn ngữ, biểu tượng và hệ giá trị đặc thù của từng tôn giáo làm cầu nối chuyển tải thông điệp xây dựng nông thôn mới.
Thứ ba, tần suất tiếp xúc, đối thoại chưa đáp ứng yêu cầu và khâu phản hồi, giải quyết kiến nghị sau tiếp xúc còn là điểm yếu nhất. Một số vấn đề cụ thể liên quan đến tôn giáo trong quá trình xây dựng nông thôn mới chưa được giải quyết dứt điểm. Sự tham gia của chức sắc, tín đồ vào các hoạt động xây dựng nông thôn mới có sự phân hóa rõ rệt, chưa đồng đều giữa các lĩnh vực.
Thứ tư, công tác xây dựng, nhân rộng và công nhận mô hình tôn giáo tiêu biểu chưa đáp ứng yêu cầu. Việc phát hiện, biểu dương, nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả trong đồng bào tín đồ các tôn giáo còn hạn chế; chưa có cơ chế chính thức và kịp thời để công nhận các mô hình tiêu biểu, dẫn đến tình trạng nhiều mô hình tốt tồn tại nhưng lan tỏa chậm và không được thể chế hóa để trở thành kinh nghiệm chung.
3. Một số giải pháp
Một là, nâng cao vai trò lãnh đạo, quản lý của cấp ủy đảng, chính quyền các cấp và phát huy vai trò của các tổ chức, lực lượng đối với công tác vận động tín đồ tôn giáo trong xây dựng nông thôn mới.
Đưa nội dung “vận động chức sắc, tín đồ tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới” thành một tiểu mục cụ thể, có chỉ tiêu đo lường và lộ trình thực hiện trong Nghị quyết Đảng ủy hằng năm từ cấp thành phố đến cấp xã. Thành ủy Đồng Nai định kỳ sơ kết, tổng kết và đánh giá kết quả thực hiện công tác này theo từng nhiệm kỳ và hằng năm, xem đây là một trong các tiêu chí đánh giá năng lực lãnh đạo của Ban Thường vụ cấp ủy. Ban hành Chương trình hành động cụ thể triển khai Nghị quyết của Thành ủy về vận động tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn 2025 – 2030; phân công trách nhiệm rõ ràng cho từng sở, ban, ngành liên quan và Ủy ban nhân dân cấp xã. Xây dựng và vận hành cơ chế giải quyết kịp thời các kiến nghị của chức sắc, tín đồ tôn giáo liên quan đến xây dựng nông thôn mới, đặc biệt là những vướng mắc về đất đai cơ sở tôn giáo, thủ tục hành chính và cơ chế hỗ trợ hoạt động xã hội hóa của tôn giáo.
Đồng thời, xây dựng và thực hiện nghiêm quy chế phân công, phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam với Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Hội Nông dân, Hội Liên hiệp Phụ nữ và các đoàn thể khác trong công tác vận động tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới. Đặc biệt, phát huy tốt hơn vai trò của chức sắc, chức việc là ủy viên Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, đây là cầu nối thiết yếu giữa hệ thống chính trị và cộng đồng tôn giáo trong triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, xây dựng và thực hiện Đề án nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ làm công tác vận động tôn giáo giai đoạn 2025 – 2030, trong đó: ổn định biên chế cán bộ chuyên trách tôn giáo ở cấp xã, không luân chuyển thường xuyên như hiện nay; bổ sung đào tạo chuyên sâu về đặc điểm các tôn giáo, kỹ năng vận động và ứng dụng công nghệ số; thực hiện Quyết định số 43/QĐ-TTg ngày 11/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án bồi dưỡng nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2022 – 2026.
Hai là, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức về công tác vận động tín đồ tôn giáo trong xây dựng nông thôn mới cho các tổ chức, lực lượng trong cơ quan, chính quyền các cấp và nhân dân địa phương.
Về đối tượng tuyên truyền, cần phân tách rõ hai luồng tuyên truyền có mục tiêu khác nhau. Luồng thứ nhất hướng vào đội ngũ cán bộ, công chức trong hệ thống chính trị: nâng cao nhận thức về vai trò của tôn giáo như nguồn lực xã hội quan trọng, chống tư duy đối phó và e ngại trong tiếp xúc với tôn giáo; trang bị kiến thức về đặc điểm, lịch sử, giáo lý và đường hướng hành đạo của từng tôn giáo trên địa bàn để vận động hiệu quả và đúng đối tượng. Luồng thứ hai hướng vào chức sắc, tín đồ tôn giáo: cung cấp thông tin đầy đủ, dễ hiểu về mục tiêu, tiêu chí, lợi ích và phương thức tham gia của cộng đồng tôn giáo vào chương trình xây dựng nông thôn mới; kết nối giá trị đạo đức tôn giáo với tinh thần và mục tiêu của chương trình.
Về nội dung tuyên truyền, cần thiết kế nội dung theo hướng “tôn giáo hóa” thông điệp xây dựng nông thôn mới, tức là diễn giải các tiêu chí, mục tiêu nông thôn mới thông qua ngôn ngữ, biểu tượng và giá trị của từng tôn giáo. Về hình thức tuyên truyền, cần đa dạng hóa theo hướng: duy trì và nâng chất lượng các lớp tập huấn hằng năm cho gần 400 cán bộ Mặt trận cơ sở, bổ sung nội dung đặc thù tôn giáo và kỹ năng số; xây dựng bộ tài liệu tuyên truyền riêng biệt cho từng tôn giáo chính về chương trình xây dựng nông thôn mới; phối hợp với các cơ sở đào tạo của tôn giáo để đưa nội dung về xây dựng nông thôn mới vào các khóa học của chức sắc; sản xuất video ngắn, infographic bằng ngôn ngữ gần gũi với từng cộng đồng tôn giáo để phát tán qua mạng xã hội; đẩy mạnh tuyên truyền qua chương trình phát thanh, truyền hình địa phương với các khung giờ phù hợp lịch sinh hoạt của đồng bào tôn giáo.
Ba là, phối hợp chặt chẽ giữa cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các đoàn thể chính trị – xã hội, lực lượng vũ trang và Nhân dân địa phương trong thực hiện công tác vận động tín đồ tôn giáo.
Về cơ chế phối hợp, cần ban hành Quy chế phối hợp mới giữa Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố, Sở Dân tộc và Tôn giáo, Ban Chỉ đạo Chương trình nông thôn mới thành phố và Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố trong công tác vận động tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới, thay thế các văn bản phối hợp đơn lẻ hiện nay. Quy chế cần xác định rõ: cơ quan đầu mối, trách nhiệm cụ thể của từng bên, cơ chế giao ban định kỳ và cơ chế xử lý khi phát sinh vấn đề phức tạp. Tổ chức giao ban liên ngành hằng quý về công tác vận động tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới để kịp thời nắm bắt tình hình, chia sẻ kinh nghiệm và phối hợp giải quyết vướng mắc.
Cần xây dựng kế hoạch phối hợp cụ thể giữa Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố, Bộ đội Biên phòng thành phố với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố trong: nắm tình hình tôn giáo ở vùng biên giới; vận động các chức sắc, tín đồ tôn giáo người dân tộc thiểu số tham gia bảo vệ biên giới và xây dựng nông thôn mới vùng biên; phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hoạt động lợi dụng tôn giáo gây cản trở xây dựng nông thôn mới. Mô hình “Đồn Biên phòng – Chức sắc tôn giáo – Cộng đồng nông thôn biên giới” cần được xây dựng và thí điểm ở các xã biên giới tiếp giáp Campuchia.
Mở rộng và nâng cao chất lượng hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân và Ban Giám sát đầu tư cộng đồng tại các địa bàn đông đồng bào tôn giáo, với sự tham gia của cả chức sắc và đại diện tín đồ. Vận động nhân dân, trong đó có đồng bào tôn giáo tích cực tham gia giám sát, phản ánh tình hình và đóng góp ý kiến vào quá trình lập quy hoạch và triển khai chương trình xây dựng nông thôn mới, thực hiện thực chất phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”.
Bốn là, phòng, chống tiêu cực: đấu tranh với quan điểm sai trái, thù địch trong công tác vận động chức sắc, tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới.
Kiên quyết khắc phục những biểu hiện tiêu cực trong công tác vận động tôn giáo, như: cán bộ thiếu tôn trọng tín đồ, ứng xử thiếu văn hóa; ban phát ơn huệ, hứa hẹn không có cơ sở để lấy lòng chức sắc; không giải quyết dứt điểm các kiến nghị chính đáng dẫn đến tình trạng khiếu nại kéo dài gây bức xúc; thiếu minh bạch trong phân bổ hỗ trợ và trong quy hoạch đất đai có liên quan đến cơ sở tôn giáo. Xây dựng và thực hiện cơ chế giám sát của người dân, đặc biệt của chức sắc, tín đồ tôn giáo, đối với cán bộ làm công tác vận động tôn giáo; kịp thời xử lý nghiêm các trường hợp cán bộ có hành vi sai trái, thiếu văn hóa trong tiếp xúc với đồng bào tôn giáo.
Chủ động nắm bắt, theo dõi và phát hiện sớm các hoạt động lợi dụng tôn giáo để tuyên truyền sai lệch về chính sách xây dựng nông thôn mới; kịp thời thông tin, phân tích và phản bác những luận điệu xuyên tạc bằng các bằng chứng thực tiễn và con số cụ thể. Xây dựng mạng lưới “chức sắc nòng cốt, cốt cán” – những vị chức sắc có uy tín, am hiểu chính sách và trung thành với đường hướng “tốt đời, đẹp đạo” để kịp thời đấu tranh, phân tích và ngăn chặn những thông tin sai lệch trước khi chúng lan rộng trong cộng đồng tôn giáo. Bên cạnh đó, tăng cường công tác đấu tranh trên không gian mạng, đây là mặt trận ngày càng quan trọng trong bối cảnh các thế lực thù địch tăng cường sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền xuyên tạc.
4. Kết luận
Sáp nhập địa giới hành chính vừa mở ra không gian phát triển mới với nhiều thuận lợi về pháp lý, kinh tế và hạ tầng số, vừa đặt công tác vận động chức sắc, tín đồ tôn giáo tham gia xây dựng nông thôn mới ở thành phố Đồng Nai trước những yêu cầu chưa từng có về quy mô và tính đặc thù của địa bàn.
Bốn nhóm giải pháp, nâng cao vai trò lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền; đẩy mạnh tuyên truyền hai luồng với nội dung “tôn giáo hóa”; phối hợp chặt chẽ liên ngành đến cấp cơ sở; phòng, chống tiêu cực và đấu tranh phản bác quan điểm sai trái có quan hệ nội tại chặt chẽ với nhau. Triển khai đồng bộ bảo đảm được tính đồng đều về chất lượng công tác vận động giữa các vùng miền trong thành phố vừa được mở rộng, đặc biệt là vùng biên giới, vùng dân tộc thiểu số có đạo và địa bàn xa trung tâm, gắn liền với mục tiêu chiến lược 70% xã đạt chuẩn nông thôn mới vào năm 2030 mà Đảng bộ thành phố Đồng Nai đã đề ra (Đảng bộ tỉnh Đồng Nai, 2025).
Tài liệu tham khảo:
Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai (2025). Báo cáo số 40/BC-MTTQ-BTT ngày 31/10/2025 tổng kết 10 năm thực hiện công tác đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác tôn giáo.
Đảng bộ tỉnh Đồng Nai (2025). Nghị quyết số 01/NQ-TU Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Quốc hội (2016). Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2016.
Quốc hội (2026). Luật Tín ngưỡng, tôn giáo năm 2026.
Quốc hội (2025). Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 43/QĐ-TTg ngày 11/01/2022 phê duyệt Đề án “Bồi dưỡng nghiệp vụ đối với cán bộ, công chức làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo giai đoạn 2022 – 2026”.
Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Đồng Nai (2016). Hướng dẫn số 55/HD-TGDT ngày 07/7/2016 về đổi mới nội dung, phương thức hoạt động của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong công tác tôn giáo.
Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2025). Nghị quyết số 1662/NQ-UBTVQH15 ngày 16/6/2025 về việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã của tỉnh Đồng Nai năm 2025.
Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai (2026). Quyết định số 1609/QĐ-UBND ngày 22/4/2026 về việc phê duyệt danh sách xã nhóm 1, nhóm 2 và nhóm 3 thực hiện xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2026 – 2030.
