Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cơ sở ở tỉnh Ninh Bình

Innovating the Party’s leadership methods over grassroots key cadres in Ninh Binh province

ThS. Nguyễn Thị Thanh Mai
Trường Đại học Điện lực
Email: Maintt_llct@epu.edu.vn

(Quanlynhanuoc.vn) – Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Ninh Bình là yêu cầu cấp thiết đáp ứng bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp và chuyển đổi số. Bám sát các quy định của Trung ương và Tỉnh ủy, địa phương đã đẩy mạnh tinh gọn bộ máy, phân cấp quản lý và đánh giá cán bộ bằng sản phẩm thực tế. Nhằm khắc phục áp lực thực thi và tâm lý e ngại trách nhiệm ở cơ sở, bài viết đề xuất các giải pháp trọng tâm: định lượng hóa tiêu chí đánh giá cán bộ qua chỉ số hiệu năng, hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới sáng tạo, bồi dưỡng năng lực quản trị số và nâng cao tính nêu gương của người đứng đầu.

Từ khóa: Đổi mới phương thức lãnh đạo; cán bộ chủ chốt cấp cơ sở; chính quyền hai cấp; quản trị số; tỉnh Ninh Bình.

Abstract: Innovating the Party’s leadership method over key leaders at the grassroots level in Ninh Binh province is an urgent requirement to adapt to the operation of a two-tier local government system and digital transformation. Adhering to the directives of the Central Committee and the Provincial Party Committee, the locality has promoted organizational streamlining, management decentralization, and output-based cadre performance evaluation. To address implementation pressure and risk-averse attitudes at the grassroots level, this article proposes key solutions: quantifying evaluation criteria through performance indicators, perfecting mechanisms to protect innovative cadres, fostering digital governance capacities, and enhancing the exemplary role of key leaders.

Keywords: Leadership method innovation; Grassroots key cadres; Two-tier government; Digital governance; Ninh Binh province.

1. Đặt vấn đề

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (Hồ Chí Minh, 2011, tr. 269). Trong bộ máy chính trị địa phương, đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) giữ vị trí trực tiếp, là “cầu nối” chuyển hóa đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước thành kết quả phát triển kinh tế – xã hội thực tiễn. Bước vào bối cảnh mới, việc đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với đội ngũ cán bộ này trở thành yêu cầu khách quan, quyết định hiệu lực, hiệu quả quản trị công cấp cơ sở.

Xuyên suốt từ Nghị quyết Đại hội XIII đến Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng cùng với Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 (Ban Chấp hành Trung ương, 2018) và Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 17/11/2022 (Ban Chấp hành Trung ương, 2022c), Đảng nhất quán định hướng đẩy mạnh đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền, khắc phục triệt để tình trạng bao biện, làm thay hoặc buông lỏng lãnh đạo, đồng thời đề cao năng lực thực thi và đạo đức công vụ của cán bộ.

Dưới góc độ quản trị địa phương, năng lực lãnh đạo và tính linh hoạt của cán bộ chủ chốt cấp xã, phường là biến số trực tiếp quyết định sự thành bại của các chính sách cải cách (Grindle, 2007; Nguyen & Painter, 2021). Tại tỉnh Ninh Bình, thực tiễn chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đẩy mạnh tinh gọn bộ máy và chuyển đổi số đã đặt đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trước những yêu cầu mới (Tỉnh ủy Ninh Bình, 2020; 2025). Tuy công tác cán bộ cấp cơ sở của tỉnh đã đạt nhiều kết quả quan trọng nhưng cũng bộc lộ những “điểm nghẽn” cần tháo gỡ. Bài viết phân tích cơ sở lý luận, đánh giá thực tiễn và đề xuất giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở ở Ninh Bình trong giai đoạn hiện nay.

2. Cơ sở lý luận và khung thể chế về đổi mới phương thức lãnh đạo đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

2.1. Phương thức lãnh đạo của Đảng đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Theo quy định của Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam, Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2022a), Luật Cán bộ, công chức năm 2025, Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 (Quốc hội, 2025a; 2025b) và Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 của Chính phủ, cấp cơ sở (xã, phường, thị trấn) là nền tảng của Đảng, là nơi trực tiếp đưa đường lối, chủ trương vào cuộc sống (Chính phủ, 2023a). Đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, bao gồm Thường trực cấp ủy (Bí thư, Phó Bí thư), Thường trực Hội đồng nhân dân (chủ tịch, phó chủ tịch HĐND) và Thường trực Ủy ban nhân dân (chủ tịch, phó chủ tịch UBND) là lực lượng trực tiếp điều hành, quyết định hiệu lực, hiệu quả quản trị công tại địa bàn dân cư.

Về mặt lý luận, phương thức lãnh đạo của Đảng đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở là hệ thống các hình thức, phương pháp, quy trình và cơ chế mà cấp ủy đảng sử dụng để tác động, định hướng, quản lý và phát huy vai trò của lực lượng này, nhằm bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng nhưng không bao biện, làm thay hoặc buông lỏng trách nhiệm (Ban Chấp hành Trung ương, 2022c). Nội hàm phương thức lãnh đạo đối với đội ngũ này được thể hiện qua các nội dung sau:

Một là, lãnh đạo thông qua công tác quy hoạch, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ: Đảng thống nhất lãnh đạo trực tiếp, toàn diện công tác cán bộ thông qua các quy trình, tiêu chuẩn chặt chẽ, bảo đảm nguyên tắc tập trung dân chủ (Bộ Chính trị, 2023). Việc lựa chọn, bố trí đúng cán bộ chủ chốt cấp cơ sở được xác định là khâu đột phá nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng (Ban Chấp hành Trung ương, 2018; 2022a).

Hai là, lãnh đạo bằng đường lối, nghị quyết và thể chế hóa thành các chuẩn mực hành vi: cấp ủy định hướng nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội địa phương thông qua nghị quyết, chương trình hành động; đồng thời siết chặt kỷ cương công vụ, chuẩn mực đạo đức cách mạng đối với người đứng đầu và cán bộ quản lý (Bộ Chính trị, 2024).

Ba là, lãnh đạo thông qua kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và đánh giá cán bộ bằng sản phẩm: Đảng thực hiện cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ trong công tác cán bộ, kết hợp kiểm tra, giám sát thường xuyên (Bộ Chính trị, 2023). Phương thức lãnh đạo được đổi mới theo hướng chuyển từ đánh giá định tính sang đo lường định lượng qua kết quả thực thi nhiệm vụ, trong đó Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) đạt 89,36% (Tỉnh ủy Ninh Bình, 2021), năm 2025, chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính đạt 8,35/10 điểm; báo cáo của Bộ Nội vụ về Chỉ số Cải cách hành chính (PAR Index) năm 2025 cho thấy, tỉnh Ninh Bình đạt tổng điểm PAR Index 2025 là 93,08 điểm, chỉ xếp sau các địa phương dẫn đầu gồm Hải Phòng, Quảng Ninh và Đồng Nai (Ngọc Quý & Đào Tuyền, 13/5/2026).

Bốn là, lãnh đạo bằng sự nêu gương, khuyến khích tư duy đổi mới và năng lực quản trị số: Trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương tinh gọn và đẩy mạnh chuyển đổi số, phương thức lãnh đạo của Đảng đòi hỏi sự chuyển dịch mạnh mẽ sang quản trị hiện đại. Cấp ủy tạo dựng thể chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung, đồng thời phát huy tính nêu gương của người đứng đầu (Bộ Chính trị, 2021; Chính phủ, 2023b).

2.1. Khung thể chế và quy định của Đảng đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở

Khung thể chế và hệ thống quy định của Đảng giữ vai trò định hướng, điều chỉnh và tạo hành lang pháp lý – chính trị đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở. Hệ thống này bao quát từ định hướng chiến lược, chuẩn mực đạo đức, kiểm soát quyền lực đến chế độ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng quản trị hiện đại.

Về định hướng chiến lược và xây dựng đội ngũ cán bộ: Nghị quyết số 26-NQ/TW xác định mục tiêu tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược và cán bộ quản lý cơ sở đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Tiếp đó, Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Hội nghị Trung ương 6 (khóa XIII) tiếp tục khẳng định yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, nhấn mạnh việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu và tinh gọn bộ máy hệ thống chính trị (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2022c).

Về công cụ kiểm soát quyền lực và chuẩn mực đạo đức công vụ: Nhằm siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong công tác cán bộ, Bộ Chính trị đã ban hành Quy định số 114-QĐ/TW ngày 11/7/2023 về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ, tạo cơ chế tầm soát nghiêm ngặt các hành vi chạy chức, chạy quyền hay lợi ích nhóm ở cấp cơ sở (Bộ Chính trị, 2023). Đồng thời, Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 của Bộ Chính trị ban hành hệ thống chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới, đặt ra yêu cầu cao về tinh thần phụng sự, tính nêu gương, bản lĩnh chính trị và sự liêm chính đối với đội ngũ lãnh đạo, quản lý cấp xã, phường (Bộ Chính trị, 2024a).

Về cơ chế khuyến khích, bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo: Trước áp lực thực thi nhiệm vụ ở cơ sở và tâm lý sợ sai, e ngại trách nhiệm của một bộ phận cán bộ, Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021, được cụ thể hóa bằng Nghị định số 73/2023/NĐ-CP ngày 29/9/2023 của Chính phủ (Bộ Chính trị, 2021; Chính phủ, 2023b). Đây là bước đột phá về mặt thể chế nhằm bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, tạo môi trường an toàn về mặt pháp lý để cán bộ chủ chốt cơ sở dấn thân thực hiện các mô hình cải cách.

Về nâng cao năng lực quản trị và chuẩn hóa kỹ năng: Quyết định số 145-QĐ/TW ngày 10/5/2024 quy định rõ chế độ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp (Bộ Chính trị, 2024b). Văn bản này đặt ra yêu cầu bắt buộc trong việc định kỳ cập nhật năng lực quản trị công hiện đại, kỹ năng chuyển đổi số và khả năng xử lý tình huống thực địa cho đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở, đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương tinh gọn và hiệu năng.

3. Bối cảnh thực tiễn và chủ trương của Tỉnh ủy Ninh Bình

3.1. Đặc điểm đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Ninh Bình trong bối cảnh mới

Ninh Bình là địa phương nằm trong nhóm các tỉnh đi đầu về cải cách hành chính và đổi mới mô hình tổ chức bộ máy tại khu vực đồng bằng sông Hồng. Năm 2025 là năm đầu tiên vận hành chính quyền địa phương hai cấp, song tỉnh đã đạt chỉ số cải cách hành chính năm 2025 đạt 93,08 điểm, xếp thứ 4 toàn quốc (Tỉnh ủy Ninh Bình, 2020, 2025). Tuy nhiên, việc chuyển dịch sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp (không còn cấp trung gian/huyện) cùng với tiến trình chuyển đổi số toàn diện đã tác động trực tiếp và sâu sắc đến phương thức vận hành của hệ thống chính trị cấp cơ sở.

(1) Áp lực công việc và sự gia tăng phân cấp nhiệm vụ: việc vận hành chính quyền hai cấp khiến khối lượng công việc hành chính, quản lý địa bàn và giải quyết thủ tục cho người dân dồn trực tiếp xuống chính quyền cấp xã, phường. Cán bộ chủ chốt cơ sở không chỉ đóng vai trò “thực thi” mà phải trực tiếp “quản trị”, chịu trách nhiệm toàn diện về sự phát triển kinh tế – xã hội, an ninh trật tự và sự hài lòng của người dân trên địa bàn (Nguyễn Thị Thanh Mai, 29/10/2025; Phạm Thị Hạnh Phương, 05/8/2026).

(2) Thực trạng năng lực và yêu cầu quản trị số: đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại Ninh Bình cơ bản được chuẩn hóa về trình độ lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm thực chiến từ thực địa. Tuy nhiên, trước yêu cầu chuyển đổi số toàn diện, năng lực quản trị số, tư duy dữ liệu và kỹ năng vận hành các hệ thống thông tin, dịch vụ công trực tuyến của một bộ phận cán bộ còn thiếu đồng đều, dẫn đến tâm lý e ngại hoặc chậm thích ứng trước các công cụ quản trị hiện đại.

(3) Về cơ cấu và trình độ được chuẩn hóa: đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở (thường trực cấp ủy, thường trực HĐND, thường trực UBND cấp xã) cơ bản được chuẩn hóa về trình độ lý luận chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ và kinh nghiệm thực chiến từ thực địa. Xu hướng trẻ hóa và tăng cường cán bộ có năng lực, tư duy đổi mới về đảm nhiệm chức danh chủ chốt bước đầu tạo làn gió mới trong công tác quản trị địa phương (Bộ Chính trị, 2023; Tỉnh ủy Ninh Bình, 2025).

(4)  Sự gia tăng áp lực công việc và mô hình quản trị hai cấp: việc vận hành chính quyền hai cấp khiến khối lượng công việc hành chính, quản lý địa bàn và giải quyết thủ tục cho người dân dồn trực tiếp xuống cấp xã. Cán bộ chủ chốt cơ sở không chỉ đóng vai trò “thực thi” mà phải trực tiếp “quản trị”, chịu trách nhiệm toàn diện về phát triển kinh tế – xã hội, an toàn trật tự và mức độ hài lòng của dân cư (Nguyễn Thị Thanh Mai, 29/10/2025; Phạm Thị Hạnh Phương, 05/8/2026).

(5)  Yêu cầu chuyển đổi số và sự chênh lệch năng lực quản trị hiện đại: trước tiến trình chuyển đổi số toàn diện, cán bộ chủ chốt cơ sở chịu áp lực lớn trong việc vận hành các hệ thống thông tin, dịch vụ công trực tuyến và chỉ đạo dựa trên dữ liệu. Tuy nhiên, năng lực quản trị số, kỹ năng công nghệ và tư duy đổi mới của một bộ phận cán bộ còn thiếu đồng đều, dẫn đến sự lúng túng hoặc chậm thích ứng ở một số địa bàn.

(6) Tâm lý công vụ trước ranh giới pháp lý và yêu cầu đổi mới: trong bối cảnh phân cấp, phân quyền mạnh mẽ đi đôi với siết chặt kỷ luật, kỷ cương, một bộ phận cán bộ chủ chốt cơ sở xuất hiện tâm lý an toàn, co cụm, e ngại trách nhiệm hoặc sợ sai khi giải quyết các vấn đề phát sinh từ thực tiễn mà thể chế chưa quy định rõ (Chính phủ, 2023b).

Những đặc điểm, áp lực và điểm nghẽn thực tiễn nêu trên đặt ra yêu cầu cấp thiết đòi hỏi Đảng bộ tỉnh Ninh Bình cần phải có những chủ trương mang tính chiến lược, đột phá nhằm định hướng, tháo gỡ và đổi mới toàn diện phương thức lãnh đạo đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở trong giai đoạn mới.

3.2. Chủ trương và sự cụ thể hóa của Tỉnh ủy Ninh Bình

Quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Ninh Bình là điển hình cho sự cụ thể hóa các mục tiêu tinh gọn bộ máy và hiện đại hóa quản trị công theo tinh thần Nghị quyết 18-NQ/TW. Việc giải thể các tổ chức trung gian, không tổ chức HĐND và UBND cấp huyện, đồng thời hợp nhất các đơn vị hành chính đã tạo tiền đề cho Tỉnh ủy chuyển trọng tâm phương thức lãnh đạo sang phân cấp, phân quyền triệt để theo cơ chế “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm” (Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình, 2025). Sự thay đổi về cấu trúc thể chế này đòi hỏi chính quyền hai cấp (tỉnh và xã) phải trực tiếp tái cấu trúc không gian phát triển và nâng cao năng lực phục vụ.

Để bảo đảm tính thông suốt khi loại bỏ cấp trung gian, Ninh Bình đã kết hợp đồng bộ giữa việc chuẩn hóa nguồn nhân lực sát cơ sở với việc gia tăng năng lực quản trị số. Như vậy, chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính không chỉ đóng vai trò là công cụ kỹ thuật, mà chính là điều kiện tiên quyết giúp tối ưu hóa quy trình điều hành, duy trì hiệu lực quản lý nhà nước liên tục và sát với nhu cầu thực tiễn của người dân, doanh nghiệp trong mô hình tổ chức bộ máy mới.

4. Kết quả đạt được và những vấn đề đặt ra

4.1. Kết quả đạt được

Sắp xếp, tinh gọn bộ máy và quy hoạch, điều động cán bộ: tỉnh đã thực hiện nghiêm túc Quy định số 114-QĐ/TW của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ. Việc sắp xếp các đơn vị hành chính và tinh gọn bộ máy được triển khai đồng bộ từ cấp tỉnh đến cơ sở, trong đó đã tiến hành sắp xếp từ 4.482 thôn, tổ dân phố xuống còn 1.754 thôn, tổ dân phố (giảm 60,87%), giải quyết hiệu quả bài toán nhân sự dôi dư và dồn nguồn lực cho cấp cơ sở (Nguyễn Thị Chinh, 08/9/2026). Công tác quy hoạch, đào tạo, điều động và luân chuyển cán bộ được định hướng mạnh về cơ sở, gắn liền với chủ trương bố trí bí thư cấp ủy không là người địa phương nhằm nâng cao tính khách quan, minh bạch và năng lực thực thi công vụ ở địa phương (Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình, 2025).

Một là, nâng cao hiệu quả quản trị công và đẩy mạnh chuyển đổi số: chính quyền hai cấp đã thực hiện hóa mô hình quản trị hiện đại thông qua việc vận hành hiệu quả cơ chế “5 tại chỗ” (Tiếp nhận – Thẩm định – Phê duyệt – Đóng dấu – Trả kết quả) ngay tại các Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã, phường. Tỉnh hoàn thành tích hợp 100% dịch vụ công trực tuyến đủ điều kiện lên Cổng Dịch vụ công Quốc gia. Chỉ tính riêng trong 6 tháng đầu năm 2026, toàn tỉnh đã tiếp nhận hơn 840.000 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó tỷ lệ giải quyết trực tuyến đúng và trước hạn đạt trên 99,1% (Lương Hà, 05/4/2026; UBND tỉnh Ninh Bình, 2026a).

Hai là, siết chặt kỷ luật, kỷ cương gắn với đo lường bằng sản phẩm và chỉ số phát triển: Phương thức quản trị nhân sự đã có sự chuyển dịch căn bản từ đánh giá định tính sang đo lường bằng sản phẩm đầu ra và các bộ chỉ số chuẩn hóa. Nhờ áp dụng đồng bộ các giải pháp quản trị số và siết chặt kỷ luật công vụ, Ninh Bình đã bứt phá vươn lên đứng thứ 4 toàn quốc về Chỉ số Cải cách hành chính (PAR Index) năm 2025 với 93,08 điểm (Phương Liên, 13/5/2026) và vươn lên vị trí dẫn đầu cả nước về Chỉ số Chuyển đổi số (DTI) (UBND tỉnh Ninh Bình, 2026b). Mức độ hài lòng của người dân và tổ chức (SIPAS) đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước đạt 83,55%; đặc biệt, khảo sát độc lập ghi nhận 98,66% người dân không gặp tình trạng công chức gây phiền hà, sách nhiễu và 99,18% khẳng định không phải chi trả chi phí ngoài quy định (UBND tỉnh Ninh Bình, 2026b).

4.2. Một số hạn chế và nguyên nhân

Bên cạnh những kết quả tích cực, thực tiễn đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng đối với đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tại tỉnh Ninh Bình trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định. Trước hết, áp lực công việc tại cấp cơ sở gia tăng đột biến do việc xóa bỏ cấp trung gian (cấp huyện) đã chuyển giao trực tiếp khối lượng lớn nhiệm vụ quản lý nhà nước và giải quyết thủ tục hành chính về cho chính quyền cấp xã (Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình, 2025). Sự gia tăng này tạo áp lực quá tải nghiêm trọng lên đội ngũ cán bộ chủ chốt và công chức cơ sở trong việc thực thi công vụ và tham mưu cho cấp ủy.

Bên cạnh đó, sự chênh lệch về năng lực quản trị số của đội ngũ cán bộ giữa các địa bàn, nhất là khu vực nông thôn và miền núi, vẫn còn khá rõ nét, làm giảm hiệu quả chung của hệ thống chính quyền số và cản trở tiến độ xử lý công việc trên môi trường điện tử. Đáng chú ý, phương thức lãnh đạo của cấp ủy ở một số nơi chưa thực sự giải tỏa được tâm lý e ngại trách nhiệm, sợ sai ở một bộ phận cán bộ chủ chốt và công chức chuyên môn, dẫn đến tình trạng co cụm, thụ động, thiếu chủ động khi giải quyết các vấn đề mới hoặc đan xen thẩm quyền (Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình, 2025).

Những hạn chế nêu trên xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, trong đó có sự tác động trực tiếp từ hạ tầng công nghệ và cơ chế thể chế đối với công tác lãnh đạo, quản lý cán bộ. Về mặt kỹ thuật, hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành đang trong quá trình hoàn thiện, tính kết nối và liên thông dữ liệu giữa cấp tỉnh với các bộ, ngành Trung ương chưa thực sự đồng bộ, gây khó khăn cho đội ngũ cán bộ cơ sở trong khai thác, chia sẻ dữ liệu và tự động hóa quy trình nghiệp vụ. Về mặt thể chế, công tác lãnh đạo của Đảng chưa có đủ công cụ và điểm tựa pháp lý vững chắc để bảo vệ cán bộ; dù Bộ Chính trị đã ban hành Kết luận số 14-KL/TW nhưng các quy định hướng dẫn chi tiết, cơ chế tháo gỡ rủi ro và ranh giới giữa “đổi mới, sáng tạo” với “vi phạm quy định” ở cấp cơ sở chưa được cụ thể hóa đầy đủ. Điều này khiến cấp ủy gặp khó khăn trong việc tạo động lực và bảo vệ đội ngũ cán bộ chủ chốt cấp cơ sở khi họ đối mặt với các tình huống phức tạp phát sinh từ thực tiễn mô hình chính quyền hai cấp (Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình, 2025).

5. Một số giải pháp tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo đối với cán bộ chủ chốt cấp cơ sở tỉnh Ninh Bình

Một là, thể chế hóa và định lượng hóa tiêu chí đánh giá cán bộ chủ chốt cấp cơ sở.

Tiếp tục thực hiện Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIV) về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương hai cấp (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026),theo đó, Tỉnh ủy Ninh Bình cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá cán bộ chủ chốt cấp cơ sở theo hướng định lượng, gắn với kết quả và sản phẩm công vụ, phù hợp Quy định số 148-QĐ/TW ngày 23/5/2024 (Bộ Chính trị, 2024c) và Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 10/4/2026 (Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình, 2026). Tiêu chí cần kết hợp KPIs, Chỉ số Chuyển đổi số (DTI) và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp (SIPAS), tập trung vào chất lượng, tiến độ giải quyết công việc, kết quả dịch vụ công, mức độ hoàn thiện dữ liệu số và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ. Kết quả đánh giá cần được cập nhật trên hệ thống quản trị số, làm căn cứ cho quy hoạch, bố trí, sử dụng, khen thưởng và kỷ luật cán bộ.

Hai là, tỉnh cần đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cá thể hóa trách nhiệm và bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo.

Đối với phân cấp, phân quyền cho cấp cơ sở, cần bảo đảm rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và phát huy vai trò người đứng đầu theo Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025, Quy định số 142-QĐ/TW và Quy định số 114-QĐ/TW của Bộ Chính trị. Đồng thời, cụ thể hóa Kết luận số 14-KL/TW và Nghị định số 73/2023/NĐ-CP của Chính phủ, hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung. Cần xác định rõ ranh giới giữa đổi mới, sáng tạo với vi phạm pháp luật; thiết lập cơ chế thẩm định, báo cáo, xin ý kiến và đánh giá rủi ro đối với các mô hình, cách làm mới, kịp thời biểu dương, nhân rộng những mô hình hiệu quả, qua đó tạo hành lang an toàn để cán bộ chủ động, dám nghĩ, dám làm và chịu trách nhiệm, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh Ninh Bình.

Ba là, đổi mới, chuẩn hóa đào tạo, bồi dưỡng theo hướng phát triển năng lực thực thi.

Đổi mới nội dung, phương pháp đào tạo, bồi dưỡng theo Quy định số 145-QĐ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 17-NQ/TU, chuyển từ nặng về truyền đạt kiến thức sang phát triển năng lực thực thi. Trọng tâm là ba nhóm năng lực: quản trị công hiện đại trong mô hình chính quyền hai cấp; năng lực số và khai thác dữ liệu phục vụ quản lý; năng lực xử lý tình huống, giải quyết vấn đề thực tiễn ở cơ sở. Tăng cường đào tạo theo tình huống, mô phỏng, thực hành và gắn nội dung bồi dưỡng với những vấn đề thực tế của từng địa bàn trong tỉnh. Chẳng hạn, như: đối với khu vực đô thị (tập trung vào quản lý đô thị, quy hoạch, đất đai, trật tự xây dựng, cải cách hành chính và chuyển đổi số); khu vực nông thôn (tiếp tục xây dựng nông thôn mới, quản lý đất đai, giải phóng mặt bằng, phát triển kinh tế nông nghiệp và giải quyết khiếu nại, kiến nghị của người dân); khu vực hoạt động du lịch (bồi dưỡng kỹ năng quản lý du lịch, bảo tồn di sản, quản lý môi trường, xử lý tình huống phát sinh trong hoạt động du lịch, dịch vụ); khu vực ven biển (quản lý tài nguyên, môi trường biển, phòng chống thiên tai, phát triển kinh tế biển và bảo đảm sinh kế cho người dân).

Bốn là, phát huy nêu gương, đạo đức công vụ và tăng cường kiểm soát quyền lực.

Người đứng đầu cấp ủy, chính quyền cơ sở phải thực sự nêu gương trong thực thi công vụ, đổi mới tư duy, ứng dụng công nghệ, tiếp công dân, đối thoại và giải quyết những vấn đề phức tạp tại địa phương. Cấp ủy các cấp cần thực hiện nghiêm Quy định số 144-QĐ/TW về chuẩn mực đạo đức cách mạng, đồng thời, tăng cường kiểm tra, giám sát, kiểm soát quyền lực và kỷ luật, kỷ cương theo Quy định số 114-QĐ/TW. Qua đó kết hợp nêu gương – trách nhiệm – kiểm soát quyền lực – kỷ luật công vụ, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt và hiệu quả vận hành chính quyền cơ sở.

6. Kết luận

Mô hình chính quyền địa phương hai cấp là bước đổi mới quan trọng nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị công và đáp ứng yêu cầu phát triển của tỉnh Ninh Bình trong giai đoạn mới. Để mô hình vận hành hiệu quả, cần phân định rõ thẩm quyền, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cá thể hóa trách nhiệm người đứng đầu, qua đó khắc phục tâm lý “sợ sai, sợ trách nhiệm” ở cơ sở. Chất lượng đội ngũ cán bộ chủ chốt là yếu tố quyết định. Vì vậy, cần đồng thời hoàn thiện cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo theo Kết luận số 14-KL/TW và Nghị định số 73/2023/NĐ-CP ngày 29/9/2023 (Chính phủ, 2023b); đổi mới đào tạo, bồi dưỡng năng lực quản trị, kỹ năng số; đồng thời tăng cường nêu gương, đạo đức công vụ và kiểm soát quyền lực theo Quy định số 144-QĐ/TW. Tren cơ sở thể chế rõ ràng – hành lang an toàn – năng lực thực thi – đạo đức công vụ là những yếu tố cốt lõi để nâng cao chất lượng cán bộ chủ chốt, bảo đảm chính quyền địa phương hai cấp tại Ninh Bình hoạt động hiệu lực, hiệu quả, minh bạch và tạo động lực cho phát triển kinh tế – xã hội trong giai đoạn mới.

Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2018). Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2022a). Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tăng cường củng cố, xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2022b). Nghị quyết số 27-NQ/TW ngày 09/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tiếp tục xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam trong giai đoạn mới. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2022c). Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 17/11/2022 Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026). Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Ninh Bình (2025). Báo cáo số 02-BC/TU ngày 14/10/2025 của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh nhiệm kỳ 2020 – 2025 trình Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ I, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình (2026). Nghị quyết số 17-NQ/TU ngày 10/4/2026 về việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ của hệ thống chính trị tỉnh, trọng tâm là cán bộ cơ sở.
Bộ Chính trị (2021). Kết luận số 14-KL/TW ngày 22/9/2021 về chủ trương khuyến khích và bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo vì lợi ích chung.
Bộ Chính trị (2023). Quy định số 114-QĐ/TW ngày 11/7/2023 về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ.
Bộ Chính trị (2024a). Quy định số 144-QĐ/TW ngày 09/5/2024 về chuẩn mực đạo đức cách mạng của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới.
Bộ Chính trị (2024b). Quy định số 145-QĐ/TW ngày 10/5/2024 về chế độ bồi dưỡng, cập nhật kiến thức, kỹ năng đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp.
Bộ Chính trị (2024c). Quy định số 148-QĐ/TW ngày 23/5/2024 về thẩm quyền của người đứng đầu trong việc tạm đình chỉ công tác đối với cán bộ cấp dưới trong trường hợp cần thiết hoặc khi có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước.
Chính phủ (2023a). Nghị định số 33/2023/NĐ-CP ngày 10/6/2023 quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
Chính phủ (2023b). Nghị định số 73/2023/NĐ-CP ngày 29/9/2023 quy định về khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Grindle, M. S. (2007). Good enough governance revisited. Development Policy Review, 25(5), 533-574.
Hồ Chí Minh (2011). Toàn tập (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Lương Hà (05/4/2026). Tỷ lệ giải quyết hồ sơ trực tuyến đúng hạn ở Ninh Bình đạt hơn 99%. Báo Lao động. https://laodong.vn/xa-hoi/ti-le-giai-quyet-ho-so-truc-tuyen-dung-han-o-ninh-binh-dat-hon-99-1680542.ldo
Ngọc Quý & Đào Tuyền (13/5/2026). Ninh Bình bứt phá vươn lên, xếp thứ 4 toàn quốc về Chỉ số Cải cách hành chính năm 2025. Cổng thông tin tỉnh Ninh Bình. https://cds.ninhbinh.gov.vn/tin-trong-tinh/ninh-binh-but-pha-vuon-len-xep-thu-4-toan-quoc-ve-chi-so-cai-cach-hanh-chinh-nam-2025-377.html?utm_source=chatgpt.com
Nguyễn Thị Chinh (08/9/2026). Ổn định bộ máy cơ sở sau sắp xếp thôn, tổ dân phố. Chuyên trang Chính sách & Cuộc sống. https://chinhsachcuocsong.vnanet.vn/on-dinh-bo-may-co-so-sau-sap-xep-thon-to-dan-pho/95512.html
Nguyễn Thị Thanh Mai (29/10/2025). Xây dựng đội ngũ cán bộ bảo đảm phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong kỷ nguyên mới. Báo Điện tử Chính phủ. https://baochinhphu.vn/xay-dung-co-che-quy-trinh-ve-cong-tac-can-bo-bao-dam-pham-chat-nang-luc-di-doi-voi-uy-tin-dao-duc-hieu-qua-trong-thuc-tien-bo-tri-dung-nguoi-dung-luc-102251029092943404.htm
Nguyen, L. A., & Painter, M. (2021). Local government capacity and administrative reforms in Vietnam: A study of provincial leadership and performance. Asian Journal of Political Science, 29(2), 145–164.
Phạm Thị Hạnh Phương (05/8/2026). Đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng: Từ tư duy đến hành động trong kỷ nguyên vươn mình. Báo Nhân Dân. https://nhandan.vn/doi-moi-phuong-thuc-lanh-dao-cam-quyen-cua-dang-tu-tu-duy-den-hanh-dong-trong-ky-nguyen-vuon-minh-post979821.html
Phương Liên (13/5/2026). Ninh Bình vào top 4 Chỉ số cải cách hành chính – PAR Index 2025. Báo Đầu tư Điện tử. https://baodautu.vn/ninh-binh-vao-top-4-chi-so-cai-cach-hanh-chinh—par-index-2025-d595012.html
Quốc hội (2025a). Luật Cán bộ, công chức năm 2025.
Quốc hội (2025b). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
Tỉnh ủy Ninh Bình (2020). Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ XXII, nhiệm kỳ 2020 – 2025.
Tỉnh ủy Ninh Bình (2025). Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa XXII tại Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Ninh Bình lần thứ XXIII, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
UBND tỉnh Ninh Bình (22/6/2026). Ninh Bình giải quyết hơn 404.000 hồ sơ TTHC trong Quý II. https://ninhbinh.gov.vn/tin-tuc-cai-cach-hanh-chinh/ninh-binh-giai-quyet-hon-404-000-ho-so-tthc-trong-quy-ii-382145
UBND tỉnh Ninh Bình (2026). Quyết định số 2817/QĐ-UBND ngày 29/7/2026 công bố kết quả Chỉ số cải cách hành chính (PAR INDEX) năm 2025 đối với các sở, ban, ngành và UBND cấp xã trên địa bàn tỉnh.