Nguyễn Mạnh Điệp
Học viên cao học, Học viện Hành chính Quốc gia
(Quanlynhanuoc.vn) – Thanh niên Việt Nam là một tầng lớp xã hội rộng lớn, là lực lượng lao động trẻ được Đảng và Nhà nước quan tâm bồi dưỡng, đào tạo với mục tiêu xây dựng thế hệ phát triển toàn diện giàu lòng yêu nước, luôn có lý tưởng cách mạng và khát vọng cống hiến cho đất nước. Những năm qua, đảng bộ và các cấp chính quyền huyện Thanh Liêm (Hà Nam) đã quán triệt và thực hiện tốt chủ trương, đường lối về công tác thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho thanh niên trên địa bàn huyện. Trên cơ sở đó từng bước nâng cao chất lượng công tác thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho thanh niên, góp phần phát triển kinh tế – xã hội của huyện trong tình hình mới.
Đặt vấn đề
Thanh Liêm là huyện đồng bằng chiêm trũng nằm ở phía Tây Nam tỉnh Hà Nam, gồm 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 2 thị trấn và 14 xã1, dân số huyện Thanh Liêm là 138.208 người (tính đến ngày 05/12/2023). Trong đó, thanh niên trong độ tuổi lao động (từ 16 – 30 tuổi là 26.437 người (đạt 19,12%)2 nên công tác giải quyết việc làm cho người lao động nói chung, thanh niên nói riêng gặp rất nhiều khó khăn. Do ảnh hưởng sau đại dịch Covid-19, tiếp đó là những biến động trên thị trường lao động thế giới, cũng như việc phát triển thần tốc của khoa học – công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI)…, đã dẫn đến những ảnh hưởng có thể nhận thấy rõ rệt đối với tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm hiện nay. Đó vừa là thách thức, cũng là cơ hội nếu biết nắm bắt và tận dụng để hướng tới một thế hệ lao động thanh niên ổn định, phát triển và có sức ảnh hưởng tới đời sống, kinh tế toàn huyện.
Tình hình thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho thanh niên trên địa bàn huyện Thanh Liêm
Xác định việc thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho thanh niên có ý nghĩa quyết định quan trọng trong sự phát triển kinh tế của huyện, Huyện ủy Thanh Liêm đã tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo các đoàn thể chính trị – xã hội tích cực vận động các hội viên, đoàn viên hăng hái thi đua sản xuất, kinh doanh giỏi, khởi nghiệp sáng tạo, tuyên truyền đầy đủ, kịp thời các đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về chính sách việc làm cho thanh niên, đồng thời xác định công tác giải quyết việc làm cho thanh niên là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng của huyện Thanh Liêm.
Bên cạnh đó, Ủy ban nhân dân (UBND) huyện Thanh Liêm đã tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giải quyết việc làm có chuyên môn cao, nhiệt tình và gắn bó mật thiết với nhân dân, đồng thời quy định rõ nhiệm vụ, lấy chất lượng giải quyết việc làm cho lao động thanh niên để đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ công tác của cán bộ, công chức huyện Thanh Liêm.
Hằng năm, UBND huyện Thanh Liêm tổ chức Hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với cán bộ, công chức, người lao động, tổ chức, doanh nghiệp và Nhân dân để lắng nghe những tâm tư nguyện vọng, giải đáp những ý kiến, kiến nghị có liên quan đến chính sách việc làm cho thanh niên, chú trọng công tác kiểm tra, giám sát và xử lý nghiêm các vụ việc phát sinh trong giải quyết việc làm tại các công ty, doanh nghiệp đóng trên địa bàn huyện. UBND huyện và Trung tâm Dịch vụ v iệc làm tỉnh Hà Nam thường xuyên tổ chức các phiên giao dịch giới thiệu việc làm cho thanh niên trên địa bàn huyện Thanh Liêm.
Song song với đó, UBND huyện Thanh Liêm vẫn tiến hành các hoạt động kích thích phát triển lao động, việc làm cho thanh niên, như: hỗ trợ tư vấn khởi nghiệp, định hướng nghề nghiệp và giới thiệu việc làm; hỗ trợ thanh niên vay vốn tạo việc làm từ Quỹ quốc gia về việc làm và các nguồn tín dụng ưu đãi khác; hỗ trợ đưa thanh niên đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng…
Theo số liệu huyện đoàn Thanh Liêm cung cấp, kết quả tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm của huyện Thanh Liêm giai đoạn 2020 – 2022 đều tăng qua các năm, cụ thể năm 2020 huyện Thanh Liêm đã tư vấn hướng nghiệp cho 2.780 người và giới thiệu việc làm cho 250 người, đến năm 2021 đã tư vấn hướng nghiệp cho 3.300 người và giới thiệu việc làm cho 420 người, công tác tư vấn hướng nghiệp và giới thiệu việc làm tăng qua các năm đã thể hiện sự quan tâm, nỗ lực cố gắng của UBND huyện Thanh Liêm trong thời gian vừa qua3. Từ đó, thanh niên dần được định hướng về nghề nghiệp để chọn đúng ngành, nghề phù hợp với bản thân, hạn chế dần tỷ lệ thanh niên ra trường nhưng làm không đúng chuyên môn, ngành, nghề.
Qua khảo sát sự hài lòng về công tác tư vấn, hướng nghiệp và giới thiệu việc làm với 100 thanh niên của huyện, kết quả cho thấy, công tác này của huyện đã đáp ứng cơ bản nhu cầu của thanh niên. Thể hiện ở mức độ hài lòng và rất hài lòng của thanh niên về nội dung tư vấn, khả năng đáp ứng nhu cầu công việc, năng lực của cán bộ và số lượng các buổi tư vấn, hướng nghiệp chiếm tỷ lệ tương đối cao, lần lượt là 91%, 77%, 94%, 80%. Tuy nhiên, vẫn còn 6% không hài lòng với nội dung tư vấn hướng nghiệp, 9% không hài lòng với khả năng đáp ứng nhu cầu của công tác tư vấn hướng nghiệp, 23% không hài lòng với năng lực của cán bộ làm công tác tư vấn hướng nghiệp… Điều này cho thấy vẫn cần có các giải pháp tăng cường về công tác tư vấn, hướng nghiệp trong thời gian tới, đặc biệt là nâng cao nghiệp vụ của cán bộ làm công tác tư vấn hướng nghiệp.
Bên cạnh đó, theo số liệu thống kê năm 2021 liên quan đến hoạt động hỗ trợ vay vốn để tạo việc làm thì chỉ có 25,5% thanh niên biết đến hoạt động này. Đến năm 2022, thực hiện sự chỉ đạo của UBND tỉnh Hà Nam trong việc hỗ trợ thanh niên khối doanh nghiệp ứng dụng công nghệ số và đề xuất các ý tưởng đổi mới sáng tạo, huyện Thanh Liêm càng chú trọng hơn đến công tác hỗ trợ cho thanh niên khởi nghiệp, lập nghiệp thể hiện qua số lượng buổi tuyên truyền tăng mạnh, huyện đã tổ chức 37 buổi tuyên truyền với 3.960 thanh niên tham gia và tổ chức được 14 diễn đàn với 2.180 thanh niên tham gia4. Cùng với đó là số lượng các lớp tập huấn cũng như số lượng thanh niên tham gia tập huấn kiến thức về khởi nghiệp, lập nghiệp, chuyển giao khoa học – công nghệ tăng lên theo hằng năm, đến năm 2022, huyện đã tổ chức 16 lớp tập huấn với 1.570 thanh niên tham gia5.
Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho thanh niên tại huyện vẫn còn một số hạn chế, bất cập, như: sự lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện chính sách việc làm của UBND huyện chưa sát với tình hình thực tiễn của huyện, công tác phối hợp giữa các ngành trong tổ chức thực hiện chính sách chưa được chặt chẽ, nguồn kinh phí bố trí cho các chương trình hỗ trợ thanh niên lập nghiệp, khởi nghiệp còn hạn chế, nhu cầu vay vốn từ Quỹ quốc gia về việc làm và các nguồn tín dụng ưu đãi chưa đáp ứng yêu cầu vay vốn của thanh niên, bên cạnh đó thanh niên có chuyên môn kỹ thuật thấp, ý thức kỷ luật và tác phong công nghiệp yếu.
Công tác quản lý lao động tại các công ty, doanh nghiệp trên địa bàn huyện Thanh Liêm còn chưa đầy đủ và chính xác. Trong công tác tư vấn, giới thiệu việc làm việc ứng dụng công nghệ thông tin trong hoạt động dịch vụ việc làm còn hạn chế nên một bộ phận thanh niên chưa có cơ hội tiếp cận thông tin việc làm, nghề nghiệp, chưa được tư vấn, định hướng nghề nghiệp, việc làm đầy đủ…
Một số giải pháp nâng cao chất lượng, hiệu quả việc thực hiện chính sách giải quyết việc làm cho thanh niên
Thứ nhất, tăng cường tuyên truyền, giáo dục để nâng cao nhận thức của thanh niên về tầm quan trọng của việc học tập, rèn luyện kỹ năng, nâng cao trình độ chuyên môn. Các cơ quan chức năng có thể tăng cường tuyên truyền, giáo dục thông qua các chương trình truyền hình, các cuộc thi, các hoạt động giao lưu, hội thảo, tọa đàm về các vấn đề liên quan đến việc giải quyết việc làm cho thanh niên. Huyện ủy Thanh Liêm cần xây dựng được chiến lược phát triển kinh tế – xã hội mộ