ThS. Mạch Ngọc Thuỷ
Trường Đại học Tài chính – Marketing
(Quanlynhanuoc.vn) – Nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò quan trọng để giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng, xây dựng bản lĩnh vững vàng cho sinh viên. Bài viết làm rõ vai trò của giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên; chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên; từ đó, đề xuất một số biện pháp cơ bản nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh trong kỷ nguyên mới.
Từ khoá: Nâng cao chất lượng, giảng dạy lý luận chính trị, sinh viên, tư tưởng Hồ Chí Minh, giảng viên.
1. Đặt vấn đề
Trong giai đoạn mới hiện nay, vai trò của lực lượng thanh niên càng trở nên quan trọng. Thanh niên là trụ cột để đưa đất nước vững bước vào kỷ nguyên mới, là nguồn lực chủ yếu để xây dựng và phát triển lực lượng sản xuất mới, đồng thời là đội ngũ tiên phong tham gia các lĩnh vực mới1. Vì thế, nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên theo tư tưởng Hồ Chí Minh có vai trò rất quan trọng để giáo dục, bồi dưỡng tri thức, kỹ năng, tạo nên những thế hệ tương lai, kế cận tiếp tục xây dựng đất nước phát triển.
2. Chất lượng giảng dạy lý luận chính trị của giảng viên cho sinh viên các trường đại học
Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Không có lý luận thì lúng túng như nhắm mắt mà đi”2. Vì vậy, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng Việt Nam, Người rất quan tâm, chú trọng đến việc giáo dục, bồi dưỡng lý luận chính trị cho cán bộ, đảng viên để họ có lòng yêu nước, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, toàn tâm, toàn ý cho sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc của dân tộc.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh học tập lý luận chính trị sẽ giúp cho cán bộ, đảng viên không sợ khó khăn, gian khổ, hy sinh, suốt đời phấn đấu hy sinh cho dân, cho nước, đặt lợi ích của dân tộc lên trên hết, trước hết. Người nhấn mạnh: “Học để làm việc, làm người, làm cán bộ. Học để phụng sự Đoàn thể, giai cấp và Nhân dân, Tổ quốc và nhân loại. Muốn đạt mục đích thì phải cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”3.
Thông qua việc học tập lý luận chính trị giúp cho mỗi cán bộ, đảng viên ngày càng tiến bộ, trưởng thành, hiểu rõ mục đích, nhiệm vụ cách mạng; có ý chí quyết tâm cao trong thực hiện nhiệm vụ đấu tranh cách mạng giải phóng dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng chỉ ra việc không học tập lý luận chính trị sẽ dẫn đến những nhận thực lệch lạc, xa vào chủ nghĩa cá nhân, dẫn đến quan liêu, tham nhũng, hủ hoá, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng, niềm tin của Nhân dân. Người nhấn mạnh: vì trình độ lý luận thấp kém cho nên đứng trước nhiệm vụ cách mạng ngày càng mới và phức tạp, trong việc lãnh đạo, Đảng ta không khỏi lúng túng, không tránh khỏi sai lầm trong cải cách ruộng đất và chỉnh đốn tổ chức hoặc những khuyết điểm trong việc lãnh đạo kinh tế4.
Thực hiện những chỉ dẫn của Chủ tịch Hồ Chí Minh về học tập lý luận chính trị, giảng viên các trường đại học luôn quan tâm chú trọng đến việc giảng dạy nội dung này cho sinh viên, bởi thông qua giảng dạy lý luận chính trị không chỉ truyền thụ, bồi đắp kiến thức về lịch sử, truyền thống đấu tranh kiên cường, bất khuất của ông cha mà còn hình thành, phát triển thế giới quan khoa học, phương pháp luận biện chứng trên tảng là chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối của Đảng về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam cho sinh viên; bồi dưỡng niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào công cuộc đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo. Đồng thời, cung cấp những luận chứng cách mạng, khoa học cho sinh viên nhận diện rõ âm mưu, thủ đoạn chống phá cách mạng Việt Nam của các thế lực thù địch, phản động; từ đó, định hướng chính trị tư tưởng cho sinh viên tuyệt đối không dao động, ngả nghiêng trước khó khăn, thử thách, vững tin vào sự nghiệp cách mạng của Đảng.
Giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên còn góp phần xây dựng động cơ, ý thức, thái độ, trách nhiệm đúng đắn với Đảng, Nhà nước và Nhân dân để mỗi sinh viên biết cống hiến tài năng, sức trẻ của mình vào thực hiện các nhiệm vụ của nhà trường và xã hội, nhất là nhiệm vụ phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; biết cách tự bảo vệ mình trước mặt trái của nền kinh tế thị trường và các tệ nạn xã hội với các thủ đoạn ngày càng tinh vi, sảo quyệt hiện nay.
Chất lượng giảng dạy lý luận chính trị của giảng viên các trường đại học đối với sinh viên là tổng hợp những yếu tố về kiến thức, kỹ năng, phương pháp sư phạm nhằm truyền thụ một cách tốt nhất đến người học, qua đó bồi dưỡng động cơ, thái độ, trách nhiệm cho sinh viên đối với nhiệm vụ giáo dục, đào tạo của nhà trường, trở thành công dân có ích cho xã hội, góp phần đưa đất nước bước vào kỷ nguyên mới.
Trước sự phát triển mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học công nghệ hiện đại và yêu cầu, nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao hiện nay, việc nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên không chỉ trang bị những kiến thức cơ bản về đường lối phát triển kinh tế – xã hội, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh mà còn cung cấp những kỹ năng sống trong ứng xử, giải quyết các tình huống, sự việc xảy ra trong thực tiễn một cách nhanh chóng, hiệu quả. Đồng thời, là công dân thông thái, am hiểu các lĩnh vực, vấn đề xã hội, có nhãn quan chính trị năng động, nhạy bén, biết nhìn nhận, đánh giá đúng bản chất các sự vật, hiện tượng để không bị động, bất ngờ hay mơ hồ, ảo tưởng về con đường đã lựa chọn; bất luận trong mọi điều kiện, hoàn cảnh phải thấm nhuần mục tiêu, con đường học tập, rèn luyện phấn đấu, trưởng thành, phát triển của mình là độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, xây dựng một nước Việt Nam giàu mạnh, thịnh vượng, có vị thế, uy tín quốc tế ngày càng cao.
Nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên các trường đại học là hoạt động tích cực, chủ động của cơ quan đào tạo, lãnh đạo, chỉ huy khoa giáo viên và đội ngũ giảng viên với nội dung, hình thức, phương pháp giảng dạy phong phú, đa dạng, kết hợp, sử dụng truyền thống và hiện đại để truyền thụ kiến thức một cách dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực hiện, góp phần giáo dục, đào tạo nên những sinh viên có năng lực, phẩm chất đạo đức, lối sống vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh. Với mục tiêu đó, nội dung nâng cao chất lượng giảng dạy lý luận chính trị cho sinh viên cần tập trung vào: cập nhật những nội dung mới của lý luận, thực tiễn sau gần 40 năm đổi mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng; phương thức lãnh đạo của Đảng trong kỷ nguyên mới; những diễn biến của tình hình thế giới, khu vực và trong nước…
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp uỷ, tổ chức đảng, lãnh đạo, chỉ huy khoa giáo viên các trường đại học đã quán triệt và nhận thức sâu sắc tầm quan trọng của việc đổi mới, nâng cao chất lượng giảng dạy các môn lý luận chính trị trong tình hình mới. Lãnh đạo, chỉ huy khoa, bộ môn và giảng viên thường xuyên bổ sung những văn bản mới của Đảng, Nhà nước vào nội dung bài giảng; làm tốt công tác thông qua giáo án, bài giảng cho giảng viên trước khi lên lớp; tổ chức ngày phương pháp khoa, hội thảo khoa học, tọa đàm về chất lượng giảng dạy các môn lý luận chính trị; qua đó, lắng nghe những kinh nghiệm, chia sẻ của giảng viên trong quá trình lên lớp và đề xuất những chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý phù hợp, hiệu quả.
Trong quá trình giảng dạy giảng viên kết hợp sử dụng các phương pháp dạy học hiện đại, xây dựng các phóng sự, hình ảnh để luận giải, chứng minh cho luận điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, góp phần làm cho nội dung bài giảng hấp dẫn, cuốn hút sinh viên, tăng tính thực tiễn cho nội dung. Nhiều giảng viên đã chuẩn bị kỹ lưỡng, công phu xây dựng các tình huống, đưa ra các câu hỏi phát vấn sinh viên trong giờ học; đặc biệt trong các giờ thảo luận, sinh viên hăng hái tham gia phát biểu ý kiến với tinh thần sôi nổi, trách nhiệm, qua đó đã chứng minh niềm tin, sự hiểu biết của sinh viên về các môn lý luận chính trị rất sâu sắc, toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm. Nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về ý nghĩa, vai trò và các giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh được nâng lên. Đội ngũ cán bộ, đảng viên có bước phát triển về nhận thức, trình độ, bản lĩnh chính trị và năng lực tư duy… vận dụng và phát triển lý luận đã và đang giải quyết nhiều vấn đề thực tiễn đặt ra5.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được chất lượng giảng dạy chính trị của giảng viên cho sinh viên còn một số hạn chế: nhận thức, trách nhiệm của một số cấp uỷ, tổ chức đảng về nâng cao giảng dạy các môn lý luận chính trị chưa sâu sắc; một số giảng viên chưa tích cực, chủ động đổi mới phương pháp, sử dụng công nghệ hiện đại vào cập nhật, bổ sung thông tin mới; chưa có sự đầu tư thời gian một cách công phu, kỹ lưỡng, chu đáo. Điều kiện cơ sở vật chất ở một số trường chưa đầy đủ, đồng bộ, hiện đại bảo đảm cho việc kết nối mạng khi thực hành giảng bài lý luận chính trị. Một số giảng viên chưa chịu khó đọc tài liệu, mở rộng kiến thức, còn phụ thuộc nhiều vào giáo án hoặc đề cập đến nội dung không liên quan nhiều đến bài giảng. Chỉ thị số 23-CT/TW đánh giá: “chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh chưa cao; tri thức kinh điển chưa được coi trọng đúng mức; một số quan điểm, học thuyết của các nhà kinh điển ch