Phát triển đội ngũ cán bộ y tế ở thành phố Hải Phòng hiện nay

The current development of the healthcare workforce in Haiphong city

ThS. Lê Hải Yến
Trường Đại học Kỹ thuật Y tế Hải Dương

(Quanlynhanoc.vn) – Bài viết phân tích thực trạng và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường phát triển đội ngũ cán bộ y tế tại thành phố Hải Phòng trong bối cảnh hiện nay. Trên cơ sở phân tích dữ liệu thực tiễn tại địa phương, nghiên cứu cho thấy hệ thống y tế, đặc biệt là y tế cơ sở, đã có những chuyển biến tích cực về mạng lưới tổ chức, trình độ chuyên môn và tinh thần trách nhiệm của đội ngũ cán bộ. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại một số hạn chế, như: thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, sự không đồng đều về năng lực chuyên môn và điều kiện làm việc còn nhiều hạn chế. Vì vậy, bài viết đề xuất các giải pháp trọng tâm góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ y tế, đáp ứng yêu cầu phát triển của thành phố Hải Phòng hiện nay.

Từ khóa: Đội ngũ cán bộ; cán bộ y tế; thành phố Hải Phòng.

Abstract: This paper analyzes the current situation and proposes solutions to strengthen the development of the healthcare workforce in Hai Phong City. Based on an analysis of local empirical data, the study indicates that the healthcare system, particularly primary healthcare, has made positive improvements in organizational structure, professional capacity, and staff responsibility. However, several limitations remain, including a shortage of high-quality human resources, uneven professional competence, and inadequate working conditions. The paper proposes key solutions to improve the quality of the healthcare workforce and meet Hai Phong City’s development needs in the present period.

Keywords: Human resources; healthcare workforce; Hai Phong City.

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa nhanh, hệ thống y tế tại các địa phương đang đối mặt với nhiều thách thức, đặc biệt về nguồn nhân lực và chất lượng dịch vụ. Những vấn đề này đã được ghi nhận trong nghiên cứu về các vấn đề kinh tế – xã hội phát sinh tại tỉnh Hải Dương (cũ)¹ cho thấy, một số hạn chế nhất định trong tổ chức và vận hành hệ thống y tế. Đặc biệt, sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh, hợp nhất thành phố Hải Phòng và tỉnh Hải Dương thành thành phố Hải Phòng đã tạo không gian phát triển mới; đồng thời, đặt ra nhiều thách thức đối với việc tổ chức và phân bổ nguồn lực y tế. Mặc dù hệ thống y tế cơ sở đã có những bước cải thiện nhất định, song vẫn đang đối mặt với tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế có trình độ cao, sự chênh lệch về năng lực chuyên môn và điều kiện cơ sở vật chất giữa các địa bàn còn chưa đồng đều. Điều này đòi hỏi, cần phải có những giải pháp đồng bộ nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ y tế, cải thiện điều kiện làm việc và tăng cường khả năng đáp ứng của hệ thống y tế trong giai đoạn phát triển mới.

2. Thực trạng đội ngũ cán bộ y tế ở thành phố Hải Phòng hiện nay

Hiện nay, đội ngũ cán bộ y tế tại thành phố Hải Phòng đã có sự phát triển đáng kể cả về quy mô lẫn chất lượng, đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân dân. Theo thống kê, hệ thống y tế của thành phố gồm 19 bệnh viện, 11 trung tâm chuyên khoa, 5 bệnh viện đa khoa và 27 trung tâm y tế, với tổng số gần 17.940 cán bộ, nhân viên y tế². Sau khi triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác khám, chữa bệnh cơ bản được duy trì ổn định, không làm gián đoạn việc cung ứng dịch vụ y tế cho người dân.

Về hệ thống y tế, đội ngũ cán bộ y tế được tổ chức theo hệ thống phân tuyến tương đối chặt chẽ, bảo đảm tính liên thông và hiệu quả trong cung ứng dịch vụ y tế. Trong đó, tuyến y tế cơ sở với 27 trung tâm y tế đóng vai trò nòng cốt trong chăm sóc sức khỏe ban đầu³. Mạng lưới này không chỉ giúp người dân dễ dàng tiếp cận dịch vụ y tế mà còn thực hiện chức năng phân luồng, giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên.

Hầu hết các trạm y tế xã, phường đều được bố trí đầy đủ các vị trí cơ bản như bác sĩ, y sĩ, điều dưỡng, hộ sinh và cán bộ dân số. Nhờ đó, hệ thống y tế cơ sở có khả năng triển khai hiệu quả các hoạt động khám, chữa bệnh ban đầu, quản lý sức khỏe cộng đồng và phòng, chống dịch bệnh. Đồng thời, việc tăng cường hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên cho tuyến dưới được xác định là giải pháp quan trọng nhằm phát huy vai trò “người gác cổng” của y tế cơ sở.

Về chất lượng đội ngũ cán bộ y tế của thành phố, đã từng bước được nâng cao, thể hiện qua khả năng tiếp nhận và làm chủ nhiều kỹ thuật y học hiện đại. Một số bệnh viện tuyến thành phố đã triển khai thành công các kỹ thuật cao, như ghép tạng và ghép mô. Điển hình, Bệnh viện Hữu nghị Việt Tiệp đã thực hiện thành công các ca ghép thận với sự hỗ trợ chuyển giao kỹ thuật từ tuyến trung ương; Bệnh viện Mắt Hải Phòng triển khai kỹ thuật ghép giác mạc; Bệnh viện Đa khoa Hải Dương đã làm chủ hàng trăm danh mục kỹ thuật chuyên môn từng bước thực hiện các kỹ thuật chuyên sâu, như: điều trị bong võng mạc, cắt dịch kính. Những kết quả này cho thấy, trình độ chuyên môn và năng lực kỹ thuật của đội ngũ cán bộ y tế thành phố ngày càng tiệm cận với các cơ sở y tế tuyến trung ương; đồng thời, khẳng định vai trò của các bệnh viện tuyến thành phố trong mạng lưới vệ tinh chuyển giao kỹ thuật.

Về quy mô và cơ cấu, đội ngũ nhân lực y tế của thành phố hiện có khoảng 25.271 người, trong đó gồm 5.661 bác sĩ; 1.089 dược sĩ trình độ đại học trở lên; 2.522 dược sĩ cao đẳng, trung cấp; 1.310 y sĩ và 11.584 điều dưỡng, hộ sinh, kỹ thuật viên. Tỷ lệ bác sĩ đạt khoảng 14,46 bác sĩ/vạn dân, dược sĩ đại học đạt 4,1 dược sĩ/vạn dân⁴.

Về công tác đào tạo, bồi dưỡng, đã được chú trọng với nhiều hình thức đa dạng, như: đào tạo tại chỗ, đào tạo trực tuyến và liên kết với các cơ sở đào tạo, bệnh viện tuyến trên trong và ngoài nước, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng tiếp cận công nghệ mới của đội ngũ cán bộ y tế. Theo đó, các đối tượng được cử đi đào tạo sau đại học, học tập, tiếp nhận và chuyển giao kỹ thuật chuyên môn được hỗ trợ 100% học phí theo mức thu của cơ sở đào tạo đủ điều kiện. Bên cạnh đó, thành phố hỗ trợ một lần sau khi hoàn thành khóa đào tạo với mức từ 27 triệu đồng – 100 triệu đồng/người, tùy theo trình độ đào tạo (bác sĩ, thạc sĩ, chuyên khoa cấp I, chuyên khoa cấp II, bác sĩ nội trú, tiến sĩ). Đặc biệt, đối với các chuyên ngành khó, ít hấp dẫn, như: tâm thần, giải phẫu bệnh, pháp y, pháp y tâm thần, truyền nhiễm và hồi sức cấp cứu, mức hỗ trợ được nâng lên 1,5 lần so với mức thông thường, đây là sự ưu tiên của thành phố trong việc phát triển các lĩnh vực y tế đặc thù, còn thiếu nhân lực⁵.

Ngoài ra, viên chức được cử đi đào tạo, tăng cường chuyên môn cho tuyến dưới, đặc khu Bạch Long Vĩ hoặc tiếp nhận chuyển giao kỹ thuật chuyên môn còn được hỗ trợ theo tháng, góp phần khuyến khích đội ngũ y tế tham gia nâng cao năng lực cho tuyến cơ sở.

Về điều kiện làm việc và ứng dụng công nghệ trong y tế, thành phố đã quan tâm đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế theo hướng hiện đại hóa. Nhiều cơ sở y tế được trang bị máy móc, thiết bị tiên tiến, góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán và điều trị. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý và chuyên môn cũng từng bước được triển khai, như: quản lý hồ sơ sức khỏe điện tử, hệ thống tiêm chủng và giám sát dịch tễ… Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hỗ trợ đội ngũ cán bộ y tế trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ. Đồng thời, ngành Y tế thành phố đã chú trọng nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh gắn với đổi mới tinh thần, thái độ phục vụ theo hướng chuyên nghiệp, lấy người dân làm trung tâm, góp phần nâng cao mức độ hài lòng của người dân đối với dịch vụ y tế.

Nhìn chung, đội ngũ cán bộ y tế thành phố Hải Phòng đã có những chuyển biến tích cực cả về số lượng, chất lượng và năng lực chuyên môn, từng bước đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn tồn tại một số hạn chế cần khắc phục, cụ thể:

(1) Tình trạng thiếu hụt nhân lực y tế, đặc biệt là nhân lực có trình độ chuyên môn cao tại một số cơ sở y tế, nhất là tuyến cơ sở, còn hạn chế. Công tác khám, chữa bệnh chủ yếu dừng lại ở các dịch vụ cơ bản, khả năng chẩn đoán và xử lý các ca bệnh phức tạp còn thấp, dẫn đến tình trạng chuyển tuyến phổ biến, gây áp lực quá tải cho các bệnh viện tuyến trên.

(2) Việc cập nhật kiến thức mới và tiếp cận các tiến bộ y học hiện đại của một bộ phận cán bộ y tế còn chậm do hạn chế về điều kiện tiếp cận công nghệ thông tin. Điều này đã ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chuyên môn và khả năng thích ứng với yêu cầu đổi mới của ngành Y tế trong bối cảnh chuyển đổi số.

(3) Điều kiện làm việc và chế độ đãi ngộ đối với cán bộ y tế, đặc biệt ở tuyến cơ sở chưa thực sự hấp dẫn. Mặc dù thành phố đã ban hành một số chính sách hỗ trợ và thu hút nhân lực y tế, song thu nhập của cán bộ y tế cơ sở nhìn chung vẫn còn thấp so với khối lượng công việc và áp lực nghề nghiệp. Cơ sở vật chất và trang thiết bị tại một số trạm y tế hiện vẫn chưa đồng bộ, gây ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả triển khai các hoạt động chuyên môn.

Từ những phân tích trên có thể thấy, đội ngũ nhân lực y tế của thành phố Hải Phòng đã có sự phát triển đáng kể cả về quy mô, cơ cấu và chất lượng từng bước được nâng cao góp phần quan trọng trong việc nâng cao chất lượng dịch vụ khám, chữa bệnh. Tuy nhiên, vẫn còn một số hạn chế nhất định, vì vậy, cần có giải pháp để nâng cao chất lượng đào tạo, cải thiện điều kiện làm việc và thúc đẩy chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế nhằm phát triển đội ngũ cán bộ y tế thành phố đáp ứng yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân trong giai đoạn phát triển mới.

3. Một số giải pháp phát triển đội ngũ cán bộ y tế ở thành phố Hải Phòng hiện nay

Một là, hoàn thiện chính sách thu hút, đãi ngộ và phân bổ nhân lực y tế.

Thành phố cần tiếp tụcrà soát và, hoàn thiện các cơ chế, chính sách thu hút và giữ chân nguồn nhân lực y tế, đặc biệt là đội ngũ y bác sĩ có trình độ chuyên môn cao, chuyên sâu. Bên cạnh đó, cần xây dựng các chính sách đãi ngộ đủ sức cạnh tranh, bao gồm: hỗ trợ tài chính, phụ cấp vùng, hỗ trợ nhà ở công vụ cũng như tạo điều kiện thuận lợi về môi trường làm việc nhằm thu hút bác sĩ, dược sĩ, điều dưỡng có trình độ về công tác tại tuyến cơ sở.

Thực hiện phân bổ nhân lực hợp lý giữa các tuyến và địa bàn, ưu tiên tăng cường nhân lực cho tuyến y tế cơ sở và các khu vực nông thôn còn nhiều khó khăn, nhằm khắc phục tình trạng mất cân đối như hiện nay. Đồng thời, có chính sách ràng buộc hợp lý đối với sinh viên y khoa được đào tạo theo địa chỉ sử dụng, bảo đảm sau khi tốt nghiệp sẽ phục vụ tại địa phương trong một thời gian nhất định.

Tiếp tục phấn đấu đạt 19 bác sĩ/vạn dân và 4,5 – 5 dược sĩ đại học/vạn dân, trong đó 20% dược sĩ được đào tạo về dược lâm sàng⁵.

Hai là, nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển năng lực chuyên môn.

Đẩy mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ y tế theo hướng chuẩn hóa và chuyên sâu. Tăng cường liên kết với các cơ sở đào tạo, bệnh viện tuyến trung ương và quốc tế nhằm nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng thực hành và khả năng làm chủ kỹ thuật cao. Đồng thời, đa dạng hóa hình thức đào tạo như đào tạo tại chỗ, đào tạo trực tuyến, đặc biệt chú trọng hỗ trợ đội ngũ y tế tuyến cơ sở trong việc cập nhật kiến thức và kỹ năng chuyên môn.

Tăng cường ứng dụng hình thức đào tạo trực tuyến, hội chẩn từ xa (telemedicine) cũng là giải pháp hiệu quả, nhằm nâng cao năng lực chuyên môn mà không làm gián đoạn công việc tại cơ sở.

Ba là, tăng cường đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế.

Tiếp tục đầu tư nâng cấp cơ sở vật chất, trang thiết bị y tế theo hướng đồng bộ, hiện đại, đặc biệt tại các trạm y tế xã, phường và trung tâm y tế khu vực, đạt 43 giường bệnh/vạn dân (không bao gồm giường trạm y tế xã)⁶. Tăng cường điều kiện làm việc thuận lợi cho cán bộ y tế góp phần tạo động lực cho họ yên tâm công tác và gắn bó lâu dài với ngành Y.

Bốn là, đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực y tế.

Thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý và cung ứng dịch vụ y tế, như: triển khai hồ sơ sức khỏe điện tử, hệ thống khám, chữa bệnh từ xa (telemedicine), quản lý dữ liệu y tế và giám sát dịch tễ. Việc này không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn hỗ trợ đội ngũ cán bộ y tế trong việc nâng cao chất lượng chuyên môn, rút ngắn khoảng cách giữa các tuyến và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân.

Năm là, nâng cao năng lực và vai trò của y tế cơ sở.

Tăng cường đầu tư và hỗ trợ chuyên môn cho tuyến y tế cơ sở, nhằm nâng cao năng lực chẩn đoán, điều trị ban đầu và quản lý sức khỏe cộng đồng. Đẩy mạnh cơ chế hỗ trợ chuyên môn từ tuyến trên cho tuyến dưới thông qua các chương trình chỉ đạo tuyến, chuyển giao kỹ thuật và đào tạo tại chỗ. Đồng thời, củng cố vai trò “người gác cổng” của y tế cơ sở trong hệ thống y tế, góp phần giảm tải cho các bệnh viện tuyến trên.

4. Kết luận

Trong bối cảnh đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và mở rộng không gian phát triển sau sáp nhập đơn vị hành chính, yêu cầu nâng cao chất lượng hệ thống y tế, đặc biệt là đội ngũ cán bộ y tế tại thành phố Hải Phòng, ngày càng trở nên cấp thiết. Kết quả nghiên cứu cho thấy, đội ngũ cán bộ y tế của thành phố đã có những chuyển biến tích cực về quy mô, trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn, từng bước đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng cao của người dân. Tuy nhiên, vẫn còn tồn tại những hạn chế như thiếu hụt nhân lực chất lượng cao, phân bố chưa hợp lý, năng lực chuyên môn chưa đồng đều và điều kiện làm việc còn nhiều khó khăn. Chính vì vậy, cần triển khai đồng bộ các giải pháp góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực y tế, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển hệ thống y tế hiện đại, công bằng và hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội của thành phố Hải Phòng trong giai đoạn mới.

Chú thích:
1. Lê Hải Yến (2011). Công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn – giải quyết những bức xúc trong quá trình thực hiện. Báo Hải Dương, ngày 21/11/2011.
2, 3. Đổi mới toàn diện, xây dựng nền y tế hiện đại vì sức khỏe Nhân dân. https://www.anhp.vn/doi-moi-toan-dien-xay-dung-nen-y-te-hien-dai-vi-suc-khoe-nhan-dan-d74168.html.
4, 5, 6. Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng (2026). Quyết định số 118-QĐ/UBND ngày 12/01/2026 về phê duyệt Đề án “Nâng cao năng lực hệ thống y tế thành phố Hải Phòng triển khai Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân”.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 09/9/2025 về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.
2. Quốc hội (2025). Nghị quyết số 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh.
3. Động lực để đội ngũ y, bác sĩ yên tâm gắn bó với nghề. https://baohaiphong.vn/dong-luc-de-doi-ngu-y-bac-si-yen-tam-gan-bo-voi-nghe-536632.html.
4. Nâng cao chất lượng nhân lực y tế vững chuyên môn, giàu y đức. https://baohaiphong.vn/nang-cao-chat-luong-nhan-luc-y-te-vung-chuyen-mon-giau-y-duc-519537.html.
5. Nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ công chức, viên chức thành phố Hải Phòng. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/04/02/nang-cao-chat-luong-dao-tao-boi-duong-doi-ngu-cong-chuc-vien-chuc-thanh-pho-hai-phong/