The impact of artificial intelligence (AI) on the teaching of social sciences and humanities in military schools
Thượng tá, TS. Nguyễn Hữu Tuấn
Thượng tá, ThS. Đỗ Mạnh Hoài
Trường Đại học Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tác động mạnh mẽ đến mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, trong đó có giáo dục và đào tạo. Ở các nhà trường quân đội, việc giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn có vai trò đặc biệt quan trọng. Môn học giúp người học hình thành, phát triển thế giới quan, phương pháp luận khoa học, tư duy lý luận, lý tưởng cách mạng, niềm tin cộng sản và nhân sinh quan đúng đắn. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả nhận thức và hoạt động thực tiễn, hoàn thiện nhân cách cho người học. Tuy nhiên, sự phát triển nhanh chóng của AI đang đặt ra những vấn đề mới đối với hoạt động này. Bài viết đề xuất giải pháp cơ bản phát huy tác động tích cực và hạn chế, khắc phục những tác động tiêu cực của AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của các nhà trường quân đội trong bối cảnh mới.
Từ khóa: Trí tuệ nhân tạo (AI); giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn; nhà trường quân đội.
Abstract: The Fourth Industrial Revolution and artificial intelligence (AI) are exerting profound impacts on all areas of social life, including education and training. In military schools, the teaching of social sciences and humanities plays a particularly important role. These subjects help learners form and develop their worldview, scientific methodology, theoretical thinking, revolutionary ideals, communist belief, and a sound outlook on life. As a result, they contribute to improving learners’ cognitive capacity, practical performance, and overall personality development. However, the rapid advancement of AI is posing new challenges to this activity. The article proposes fundamental solutions to promote the positive impacts of AI and to minimize and overcome its negative effects on the teaching of social sciences and humanities in military schools, thereby improving the quality of teaching activities and contributing to the enhancement of the quality of education and training in military schools in the new context.
Keywords: Artificial intelligence (AI); teaching of social sciences and humanities; military schools.
1. Đặt vấn đề
Cách mạng công nghiệp 4.0, AI đang tác động mạnh mẽ, toàn diện và sâu sắc đến giáo dục và đào tạo. Đối với giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội, việc tăng cường ứng dụng AI cũng giúp nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động này một cách rõ rệt. Tuy nhiên, nó cũng đòi hỏi phải phát triển mục tiêu, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp, phương tiện và xây dựng môi trường sư phạm. Đặc biệt, AI cũng làm thay đổi vai trò, nhiệm vụ, đặt ra những yêu cầu mới về phẩm chất, năng lực của cả người dạy và người học. Do đó, các chủ thể giáo dục và đào tạo ở các nhà trường quân đội cần phải nhận thức sâu sắc và có giải pháp khả thi nhằm không ngừng nâng cao chất lượng giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn nói riêng, chất lượng giáo dục và đào tạo nói chung.
2. Tác động của AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn
Các môn khoa học xã hội và nhân văn là những môn học bắt buộc ở các nhà trường quân đội, thường được bố trí giảng dạy ở giai đoạn đầu trong tiến trình đào tạo của các đối tượng, trước môn cận chuyên ngành và chuyên ngành. Trong những năm gần đây, ở các nhà trường quân đội, AI được ứng dụng ngày càng rộng rãi trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn. Từ thực tiễn giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội và xu thế ứng dụng AI trong giáo dục và đào tạo ngày càng mạnh mẽ, phổ biến có thể thấy tác động của AI đối với hoạt động này trên một số nội dung sau:
2.1. Tác động tích cực của AI đến giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội
AI góp phần quan trọng nâng cao chất lượng, hiệu quả các khâu, các bước của hoạt động giảng dạy. Để hoạt động giảng dạy diễn ra đối với các môn khoa học xã hội và nhân văn phải trải qua các khâu, các bước trong các giai đoạn khác nhau. Trước khi giảng dạy, các nhà trường, nhất là các khoa, các bộ môn trực thuộc phải xác định mục tiêu, chuẩn đầu ra của môn học, của bài học, chương trình, nội dung, chuẩn bị các điều kiện bảo đảm về người dạy, người học, cơ sở vật chất, phương tiện, môi trường sư phạm.
Đối với giảng viên phải nắm đối tượng, nghiên cứu tài liệu, xây dựng kế hoạch, soạn bài giảng, thông qua, phê duyệt bài giảng… Quá trình thực hành giảng, giảng viên phải định hướng, điều khiển, quản lý lớp học, thực hiện các phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá người học, nhận xét lớp học. Sau giảng, họ phải hướng dẫn tự học, tự nghiên cứu, làm bài tập, thu hoạch, tiểu luận, kiểm tra, đánh giá kết thúc môn học, lấy ý kiến phản hồi từ người học. Ứng dụng AI trong thực hiện các khâu, các bước giảng dạy sẽ trực tiếp tối ưu hóa thời gian, công sức của giảng viên, cơ sở vật chất của các nhà trường. Hơn nữa, với vai trò là trợ lý thông minh, AI còn hỗ trợ giúp giảng viên đạt được các tiêu chuẩn của bài giảng với yêu cầu ngày càng cao. Đơn cử như việc xác định mục tiêu, nội dung, hình thức, phương pháp, xây dựng kế hoạch giảng dạy, AI hoàn toàn có thể tư vấn những vấn đề hợp lý để giảng viên lựa chọn. Điều này rất phù hợp với môi trường quân sự ở các nhà trường Quân đội với cường độ hoạt động và yêu cầu chất lượng ngày càng cao.
AI giúp nâng cao chất lượng đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn . Đổi mới phương pháp giảng dạy là một trong những khâu đột phá của các nhà trường. Các môn khoa học xã hội và nhân văn có đặc thù là tính trừu tượng, khái quát cao, thiên về lý luận đòi hỏi người học phải có tư duy độc lập, có nền tảng kiến thức phổ thông cơ bản, có phương pháp học tập phù hợp và sự kiên trì để lĩnh hội kiến thức. Quá trình giảng dạy rất dễ dẫn đến mệt mỏi, nhàm chán, thiếu hấp dẫn, thậm chí dẫn đến tâm lý ngại học, sợ học các môn khoa học xã hội và nhân văn của học viên. Điều này đặt ra yêu cầu cao đối với giảng viên trong đổi mới phương pháp giảng dạy để môn học đạt chất lượng, hiệu quả và hấp dẫn. Trong đổi mới phương pháp, nếu trước đây, giảng viên chủ yếu tự mình nghiên cứu và học hỏi từ đồng nghiệp, thì nay, khi ứng dụng AI giảng viên hoàn toàn có thể được tư vấn những nội dung thực hiện cụ thể. Đó là chưa kể đến việc ứng dụng AI trong khai thác phương tiện giảng dạy hiện đại, trong xây dựng các kịch bản, kiểm định chất lượng, lấy thông tin phản hồi từ học viên một cách nhanh chóng để điều chỉnh trong đổi mới phương pháp giảng dạy. Đặc biệt, ứng dụng AI giúp giảng viên lựa chọn phương pháp đa dạng, hiện đại sẽ làm cho việc nghiên cứu, giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn thuận tiện, hấp dẫn, sinh động hơn. Chẳng hạn như ứng dụng AI vào việc lựa chọn hình ảnh, xây dựng clip… sẽ làm cho tiết học trở nên hấp dẫn, sinh động hơn, làm cho kiến thức lý luận được thể hiện rất cụ thể trong việc mô phỏng thực tiễn trực quan.
Sử dụng AI đúng mục đích sẽ phát huy tư duy độc lập, sáng tạo, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động tự học, tự nghiên cứu của học viên. Quá trình tự học tập, tự nghiên cứu khi ứng dụng AI có thể nhận thấy ngay tác dụng tích cực, nhất là việc khai thác dữ liệu, quản lý nền nếp, chế độ, chất lượng tự học, thực hành làm bài tập, viết thu hoạch, tiểu luận, đọc tác phẩm kinh điển, chuẩn bị xêmina, tự đánh giá kết quả của người học, đánh giá của cán bộ quản lý, của giảng viên… Với việc cung cấp hệ thống nội dung phong phú, đa dạng, nhiều cách tiếp cận khác nhau thông qua hệ thống thông tin từ dữ liệu lớn, từ những tư vấn của AI, những bài tập, những vấn đề mà AI cung cấp… sẽ tối ưu hóa hiệu quả hoạt động của các chủ thể, nhất là của người học. Hơn nữa, khi đó tính cá thể hóa, cùng với việc phát huy nhóm trong tự học sẽ được thực hiện thuận lợi. Học viên có thể độc lập tự học, tự suy nghĩ, tự giải quyết vấn đề, nhiệm vụ học tập cũng như kết nối thuận lợi với tập thể lớp, với giảng viên, cán bộ quản lý, với đồng đội trong điều kiện ứng dụng AI với các thiết bị thông minh, hiện đại. Đây là điều rất cần thiết trong phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của học viên. Đồng thời giảm đáng kể công việc hành chính và thời gian, công sức của học viên trong học tập, rèn luyện, nghiên cứu nhất là trong điều kiện họ thực hiện nhiều nhiệm vụ với cường độ cao trong môi trường quân sự ở các nhà trường quân đội.
AI trực tiếp góp phần tạo ra môi trường sư phạm trong sạch, lành mạnh. Từ những tác động tích cực, ứng dụng AI hoàn toàn có thể làm cho việc thực hiện các mục tiêu, nội dung, biện pháp xây dựng môi trường sư phạm diễn ra hiệu quả hơn, chất lượng hơn. Bởi lẽ, để ứng dụng AI là sự đồng bộ cơ sở hạ tầng số, dữ liệu điện tử phong phú, hệ thống phương tiện dạy học hiện đại, chất lượng giảng viên, cán bộ quản lý giáo dục. Đặc biệt là, khi ứng dụng AI việc quản lý, giám sát khoa học, đánh giá quá trình giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn, đánh giá học viên, giảng viên, cán bộ quản lý sẽ bảo đảm khách quan, minh bạch, công khai hơn. Từ đó, sẽ giảm thiểu tiêu cực, trong sạch môi trường sư phạm. Đây là động lực lớn, quan trọng thúc đẩy sự đam mê, cống hiến, tinh thần đổi mới, sáng tạo của mọi chủ thể giáo dục và đào tạo, cũng như đối với mỗi học viên.
2.2. Tác động tiêu cực của AI đến giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội
AI nếu lạm dụng sẽ tăng tính thụ động, ngăn cản phát triển tư duy độc lập, sáng tạo của học viên. Việc ứng dụng AI trong dạy học là một xu hướng phổ biến hiện nay. Tuy nhiên, rất dễ nảy sinh tâm lý ỷ lại, phụ thuộc vào AI, nhất là đối với học viên ở các nhà trường quân đội. Bởi lẽ, cường độ hoạt động, áp lực học tập, rèn luyện, nghiên cứu khoa học của học viên các nhà trường quân đội rất cao càng dễ nảy sinh tư tưởng lạm dụng AI trong quá trình học tập. Chẳng hạn lạm dụng AI để làm bài tập, viết thu hoạch, tiểu luận, chuẩn bị xêmina, làm khóa luận, viết luận văn, luận án… Thực tế đã có hiện tượng học viên lạm dụng AI trong học tập. Điều đó làm cho họ không tự mình suy nghĩ, trăn trở trước những “tình huống có vấn đề” mà quá trình đào tạo đặt ra. Sản phẩm của họ hoàn toàn phụ thuộc vào AI và do AI tạo ra nên không phản ánh thực chất trình độ, năng lực của họ. Nếu điều này không được ngăn chặn sẽ dẫn đến tư duy độc lập, sáng tạo, khả năng tự hành động, tự giải quyết vấn đề của học viên không thể hình thành và phát triển.
Ứng dụng AI trong giảng dạy nói chung, giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn nói riêng rất dễ mất an toàn, an ninh mạng, lộ bí mật quân sự. Việc sử dụng các loại AI, kết nối mạng internet, mạng xã hội trong giảng dạy tiềm ẩn nguy cơ rò rỉ thông tin cá nhân và lộ bí mật quân sự. Điều này xuất phát từ cơ chế hoạt động của AI, khi nhập câu hỏi không nằm trong máy tính, điện thoại mà dữ liệu được gửi lên máy chủ hệ thống AI để xử lý, các dữ liệu này được lưu trong hệ thống, con người vẫn có thể thâm nhập trên hệ thống đó, khi bị tấn công mạng các thông tin có thể bị lấy cắp, hoặc lộ thông tin do vô tình trong khi sử dụng AI. Học viên, giảng viên, cán bộ quản lý ở các nhà trường quân đội khi sử dụng AI nếu không được quản lý chặt chẽ hoàn toàn có thể bị lộ thông tin về vị trí chỉ huy, vị trí đóng quân, tổ chức, biên chế, kế hoạch, nhiệm vụ, chỉ số kỹ thuật, số lượng, chất lượng các loại vũ khí trang bị. Đặc biệt, là khai thác tình báo AI, đó là, việc từ dữ liệu tưởng như vô hại AI tình báo có thể sử dụng các thuật toán để nhận ra quy luật hoạt động của cá nhân, tổ chức, định vị chính xác vị trí của chỉ huy, của phân đội. Ngoài ra, AI tình báo có thể cung cấp thông tin giả mạo, nghi binh, làm loạn thông tin, hoặc làm tê liệt hệ thống mạng nội bộ…Những nguy cơ này đã hiện hữu trong các cuộc xung đột quân sự trên thế giới gần đây.
Ngoài ra, các thế lực thù địch, phản động sử dụng AI để thực hiện chiến lược “diễn biến hòa bình”, âm mưu “phi chính trị hóa” quân đội. Thực tế trên mạng xã hội hiện nay việc sử dụng AI để tuyên truyền, xuyên tạc tình hình kinh tế, chính trị, xã hội, an ninh quốc phòng, đối ngoại của nước ta, bôi nhọ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Quân đội đã trở nên phổ biến. Thông qua AI các thế lực thù địch, phản động hoàn toàn có thể tạo dựng video, hình ảnh, ngụy tạo sự việc như thật…để thực hiện mục đích của chúng.
Từ tác động hai mặt của AI đến giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn , đặt ra một số vấn đề cần phải tập trung giải quyết. Các chủ thể giáo dục và đào tạo các nhà trường Quân đội phải có tư duy mới, nhận thức sâu sắc, đầy đủ, thống nhất cả về ý chí và hành động đối với AI. Xây dựng đội ngũ giảng viên khoa học xã hội và nhân văn có đủ phẩm chất, năng lực để làm chủ AI. Hoàn thiện hệ thống cơ sở hạ tầng hiện đại đồng bộ, kết nối, liên thông. Thiết kế, huấn luyện AI nội bộ và xây dựng hệ thống dữ liệu đầy đủ, liên tục cập nhật. Hình thành cơ chế phù hợp trong lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, kiểm tra, giám sát, phòng, chống rủi ro, mất an toàn, an ninh mạng, lộ bí mật quân sự và xây dựng văn hóa ứng dụng AI. Những vấn đề này đòi hỏi phải giải quyết bằng những giải pháp đồng bộ, khả thi thông qua các kế hoạch thiết thực, cụ thể.
3. Một số giải pháp cơ bản
Thứ nhất, thay đổi tư duy, thống nhất nhận thức và hành động, định hướng ứng dụng AI phù hợp với mục tiêu giáo dục và đào tạo trong quân đội.
Một trong những điều kiện quan trọng trong ứng dụng AI, là sự chuyển đổi tư duy của cấp ủy, chỉ huy các cơ quan, đơn vị các cấp ở các nhà trường Quân đội. Họ phải có nhận thức sâu sắc về AI trong giáo dục và đào tạo nói chung trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn nói riêng. Đặc biệt là tinh thần Nghị quyết số 57/NQ-TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 3488/NQ-TW ngày 29/01/2025 của Quân ủy Trung ương về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong quân đội; Nghị quyết số 71/NQ-TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Cùng với nhận thức là phải có quyết tâm lớn và triển khai những kế hoạch thiết thực, cụ thể.
Ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn phải được đặt dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo trực tiếp của cấp ủy, chỉ huy các cấp, bảo đảm thống nhất về nhận thức và hành động. Cần khẳng định rõ AI là công cụ hỗ trợ, “trợ lý thông minh”, song không thay thế được vai trò chủ đạo của giảng viên trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn . Đặc biệt, là vấn đề giáo dục chính trị tư tưởng, truyền thụ hệ giá trị trong giảng dạy và vấn đề ứng dụng AI phải phục vụ trực tiếp mục tiêu xây dựng quân đội “cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại”; giữ vững, tăng cường bản chất giai cấp công nhân, tính nhân dân, tính dân tộc của quân đội, tính đảng và tính định hướng xã hội chủ nghĩa của nội dung đào tạo. Trên cơ sở đó, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, các cơ quan chức năng và các nhà trường quân đội ban hành các quy định, hướng dẫn thống nhất nhằm bảo đảm việc sử dụng AI diễn ra đúng định hướng, tránh khuynh hướng lạm dụng công nghệ hoặc tiếp cận công nghệ một cách giản đơn, thiếu kiểm soát.
Hai là, nâng cao năng lực ứng dụng AI cho giảng viên khoa học xã hội và nhân văn.
Giảng viên khoa học xã hội và nhân văn giữ vai trò trực tiếp quyết định đối với hiệu quả ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn. Vì vậy, cần chú trọng đào tạo, bồi dưỡng năng lực khai thác và sử dụng AI cho đội ngũ này. Các nhà trường cần tổ chức các chương trình bồi dưỡng phù hợp với chuyên ngành, điều kiện công việc, cường độ hoạt động sư phạm, giúp giảng viên nắm vững cơ chế hoạt động, ưu điểm, hạn chế của AI, những quy tắc bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bí mật quân sự, những rủi ro có thể xảy ra khi sử dụng AI, từ đó sử dụng công nghệ một cách chủ động, sáng tạo và có trách nhiệm. Việc nâng cao năng lực ứng dụng AI cho giảng viên khoa học xã hội và nhân văn phải gắn với nâng cao năng lực, phẩm chất toàn diện, năng lực chuyển đổi số của giảng viên khoa học xã hội và nhân văn, nhất là yêu cầu giữ vững vai trò định hướng tư tưởng chính trị, dẫn dắt tư duy và giáo dục phẩm chất chính trị, đạo đức, kỷ luật cho học viên. Cùng với đó là nâng cao năng lực ứng dụng AI, năng lực số của cán bộ quản lý giáo dục, của học viên để hoạt động giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn được diễn ra đồng bộ, hiệu quả.
Ba là, hoàn thiện cơ sở hạ tầng, cơ chế hoạt động, nghiên cứu, xây dựng và triển khai các hệ thống AI nội bộ, bảo đảm yêu cầu an ninh, an toàn thông tin, bí mật quân sự.
Hiện nay, cùng với các nhà trường trong hệ thống giáo dục quốc dân, các nhà trường quân đội đã xác định chuyển đổi số là một trong những trọng tâm, khâu đột phá của các mặt công tác. Tuy nhiên, để thực hiện được điều đó đòi hỏi phải xây dựng hạ tầng công nghệ, nền tảng số đồng bộ. Do đó, việc hoàn thiện cơ sở hạ tầng mạng và kết nối, hạ tầng dữ liệu, hạ tầng điện toán và nền tảng số, hạ tầng an toàn, an ninh mạng, hạ tầng thiết bị số phải được khẩn trương thực hiện.
Trong môi trường quân sự ở các nhà trường quân đội, yêu cầu bảo đảm an ninh, an toàn thông tin và giữ vững bí mật quân sự là nguyên tắc hàng đầu. Do đó, một mặt, cần phải nghiên cứu, phát triển hệ thống AI nội bộ. Các hệ thống này cần được thiết kế theo chương trình, nội dung giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn, có khả năng hỗ trợ giảng viên trong thiết kế bài giảng, quản lý quá trình học tập và đánh giá kết quả học viên. Mặt khác, phải đẩy mạnh nghiên cứu, phát triển công nghệ và xây dựng, thực hiện các quy trình khoa học bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, bảo vệ bí mật quân sự. Đồng thời, cần xây dựng cơ chế thẩm định, kiểm tra và giám sát nhằm kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý những vi phạm.
Bốn là, bổ sung, phát triển mục tiêu, yêu cầu, chương trình, nội dung, chuẩn đầu ra, hình thức, phương pháp giảng dạy đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số, ứng dụng AI trong giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn.
Việc đồng bộ hóa các yếu tố giáo dục và đào tạo nói chung, các yếu tố giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn nói riêng trong ứng dụng AI ở các nhà trường quân đội là một vấn đề cần thiết. Nếu toàn bộ các yếu tố này trước đây được xây dựng với những yêu cầu khác, song để phù hợp với ứng dụng AI đòi hỏi nó phải được xây dựng, phát triển mới. Rõ ràng từ mục tiêu, yêu cầu, chuẩn đầu ra, chương trình, nội dung, hình thức, phương pháp phải thay đổi theo hướng đồng bộ, lôgic cao, khoa học, hiệu quả. Chẳng hạn, các phương pháp giảng dạy phải có sự điều chỉnh sao cho bảo đảm kết nối, số hóa, khai thác được dữ liệu, ứng dụng rộng rãi được các phương tiện hiện đại. Hay việc kiểm tra, đánh giá người học sẽ phải thay đổi theo hướng liên tục, toàn diện, tự động, minh bạch, công khai, giảm thủ tục hành chính khi có sự tham gia bởi nền tảng công nghệ, kỹ thuật trong điều kiện kết nối rộng rãi ở mọi lúc, mọi nơi với thầy, với trò, cán bộ quản lý.
Năm là, tăng cường công tác quản lý và xây dựng văn hóa trong ứng dụng AI.
Cùng với việc mở rộng ứng dụng AI, cần tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm công nghệ được sử dụng đúng mục đích, an toàn và hiệu quả. Các cơ quan chức năng cần xây dựng cơ chế quản lý thống nhất, quy định rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong quá trình ứng dụng AI, đồng thời thường xuyên đánh giá thực tế thực hiện để kịp thời điều chỉnh những bất cập phát sinh. Việc quản lý phải gắn với yêu cầu bảo đảm an ninh chính trị, antoànthông tin, bí mật quân sự và giữ vững môi trường giáo dục quân sự lành mạnh.
Xây dựng văn hóa trong chuyển đổi số, ứng dụng AI là quá trình hình thành tư duy và thói quen sử dụng công nghệ ở các nhà trường quân đội. Mọi cán bộ, giảng viên, họ viên phải chủ động học hỏi, nâng cao kỹ năng số và sẵn sàng thay đổi cách làm việc truyền thống. Các quyết định trong giáo dục và đào tạo ngoài các căn cứ khoa học cần phải dựa trên dữ liệu và tận dụng các công nghệ để nâng cao hiệu quả công việc. Ngoài ra, cấp ủy, chỉ huy các cấp ở các nhà trường quân đội phải khuyến khích, đề cao đổi mới, sáng tạo, tính trung thực, sự phối hợp giữa các chủ thể, lực lượng trong môi trường số và sử dụng công nghệ một cách minh bạch, có trách nhiệm. Điều này giúp chuyển đổi số diễn ra bền vững và mang lại nhiều giá trị.
4. Kết luận
Trí tuệ nhân tạo đang và sẽ tiếp tục tác động mạnh mẽ, toàn diện, sâu sắc đến giáo dục và đào tạo, trong đó có giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn ở các nhà trường quân đội. Việc ứng dụng AI mở ra nhiều cơ hội trong nâng cao hiệu quả, chất lượng toàn diện trong giảng dạy, đặc biệt là trong đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn, đồng thời cũng đặt ra những vấn đề mới về tư duy, nhận thức, hành động, chất lượng đội ngũ, cơ sở hạ tầng, xây dựng cơ chế quản lý, bảo đảm an toàn, an ninh mạng, bí mật quân sự và xây dựng văn hóa phù hợp. Những vấn đề này cần phải có những giải pháp đồng bộ và cần được triển khai một cách khoa học, thận trọng, có sự điều chỉnh phù hợp với đặc thù giáo dục quân sự và diễn biến nhanh chóng của điều kiện khách quan hiện nay hướng tới mục tiêu góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong bối cảnh mới.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Quốc phòng (2022). Chiến lược phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong Quân đội đến năm 2030.
2. Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57/NQ-TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia.
3. Bộ Chính trị (2025). Nghị quyết số 71/NQ-TW ngày 22/8/2025 về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
4. Trần Đình Huỳnh (2019). Đổi mới phương pháp giảng dạy các môn khoa học xã hội và nhân văn. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
5. Quân ủy Trung ương (2025). Nghị quyết số 3488/NQ-TW ngày 29/1/2025 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong Quân đội, Hà Nội.
6. Nguyễn Văn Thắng (2020). Giáo dục chính trị – tư tưởng trong Quân đội nhân dân Việt Nam hiện nay. H. NXB Quân đội nhân dân.
7. Quản lý nhà nước về phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam hiện nay. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/04/10/quan-ly-nha-nuoc-ve-phat-trien-va-ung-dung-tri-tue-nhan-tao-tai-viet-nam-hien-nay/
