Developing the competencies of grassroots-level civil servants in the two-tier local government model
ThS. Trương Thị Hồng Ngát
Trung tâm Dịch vụ sự nghiệp công xã Nhân Hà, tỉnh Ninh Bình
(Quanlynhanuoc.vn) – Phát triển năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở được xác định là yếu tố then chốt bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh đẩy mạnh tinh gọn bộ máy và nâng cao năng lực quản trị quốc gia. Trong giai đoạn phát triển mới với yêu cầu phân cấp, phân quyền và chuyển đổi số ngày càng sâu rộng, việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở trở thành nhiệm vụ cấp thiết. Trên cơ sở luận giải năng lực cán bộ, công chức đối với hiệu quả quản trị nhà nước ở địa phương, bài viết đề xuất giải pháp phát triển năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở, góp phần bảo đảm vận hành thông suốt, hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Cán bộ, công chức cấp cơ sở; năng lực cán bộ; chính quyền địa phương hai cấp.
Abstract: Developing the competencies of grassroots-level officials and civil servants is regarded as a key factor in ensuring the effective operation of the two-tier local government model in a context where administrative streamlining and national governance capacity are being enhanced. In the new era of development, along with the growing demand for decentralization, delegation of authority, and deeper digital transformation, improving the quality of grassroots-level officials and civil servants has become an imperative task. Based on an analysis of the role of civil servant competencies in enhancing the effectiveness of local public governance, this article proposes solutions to develop the competencies of grassroots-level officials and civil servants, thereby contributing to the smooth and effective functioning of the two-tier local government model in the current context.
Keywords: Grassroots-level officials and civil servants; competency development; two-tier local government.
1. Đặt vấn đề
Trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới mạnh mẽ tư duy, hoàn thiện thể chế, nâng cao năng lực quản trị quốc gia; hành động quyết liệt, đột phá, hiệu quả vì sự phát triển nhanh và bền vững đất nước”1. Quan điểm này đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với việc tổ chức lại bộ máy nhà nước theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức trong toàn hệ thống chính trị. Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ là sự điều chỉnh về tổ chức mà còn là sự thay đổi căn bản về phương thức quản trị nhà nước ở địa phương. Khi giảm tầng nấc trung gian, cấp cơ sở trở thành cấp trực tiếp tổ chức thực thi chính sách, giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp, chịu áp lực ngày càng lớn về khối lượng, tính chất và yêu cầu chất lượng công việc. Trong Luật Cán bộ, công chức năm 2025 (Luật số 80/2025/QH15 ngày 24/6/2025) khẳng định: yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực và uy tín, được quản lý theo vị trí việc làm và kết quả thực thi công vụ, bảo đảm tính thống nhất, liên thông của nền công vụ từ Trung ương đến cơ sở2. Do vậy, phát triển năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở là yêu cầu nội tại của cải cách hành chính và điều kiện quyết định bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
2. Vai trò của cán bộ, công chức cấp cơ sở trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp
Trong hệ thống chính trị ở Việt Nam, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc tổ chức thực thi quyền lực nhà nước ở địa phương. Cán bộ, công chức cấp cơ sở là lực lượng trực tiếp đưa các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước vào cuộc sống; đồng thời, bảo đảm sự gắn kết giữa Nhà nước với Nhân dân.
Trên phương diện pháp lý, khái niệm cán bộ, công chức đã được quy định rõ trong hệ thống pháp luật Việt Nam và tiếp tục được hoàn thiện trong Luật Cán bộ, công chức năm 2025: “Cán bộ là công dân Việt Nam được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong các cơ quan của Đảng, Nhà nước và tổ chức chính trị – xã hội; còn công chức là công dân Việt Nam được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh trong cơ quan nhà nước và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”3. Ở cấp cơ sở, cán bộ, công chức là lực lượng trực tiếp thực hiện chức năng quản lý nhà nước trên địa bàn xã, phường, đặc khu. Với đặc thù là cấp chính quyền gần dân nhất, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở thực hiện nhiệm vụ quản lý hành chính nhà nước, vừa trực tiếp giải quyết các vấn đề phát sinh trong đời sống kinh tế – xã hội ở địa phương.
Theo cách tiếp cận lý luận quản lý hiện đại, năng lực của cán bộ, công chức được cấu thành từ ba yếu tố cơ bản: kiến thức, kỹ năng và thái độ. Kiến thức chuyên môn là nền tảng để thực hiện chức năng, nhiệm vụ; kỹ năng là điều kiện để chuyển hóa kiến thức thành hành động hiệu quả; còn thái độ, đạo đức công vụ là yếu tố bảo đảm tính đúng đắn và trách nhiệm trong thực thi công vụ. Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu về quản trị nhà nước ngày càng cao, năng lực của cán bộ, công chức cần được mở rộng theo hướng tích hợp thêm năng lực số, năng lực đổi mới sáng tạo và năng lực thích ứng với môi trường làm việc đa chiều.
Mô hình chính quyền địa phương hai cấp với đặc trưng giảm tầng nấc trung gian, tăng cường phân cấp, phân quyền cho cấp cơ sở đã làm thay đổi đáng kể yêu cầu đối với đội ngũ cán bộ, công chức. Khi nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc thẩm quyền của cấp huyện được chuyển giao xuống cấp xã, khối lượng công việc và mức độ phức tạp của nhiệm vụ tại cấp cơ sở gia tăng rõ rệt. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức tiêu biểu về phẩm chất đạo đức cách mạng, về trí tuệ, bản lĩnh, năng lực lãnh đạo4. Vai trò của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở được thể hiện trên nhiều phương diện.
(1) Cán bộ, công chức cấp cơ sở giữ vai trò trung tâm trong việc tổ chức triển khai và cụ thể hóa các chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước tại địa phương. Trong điều kiện đẩy mạnh phân cấp, phân quyền và thu gọn tầng nấc trung gian, vai trò này càng trở nên quan trọng trong việc bảo đảm sự vận hành thông suốt của bộ máy hành chính ở địa phương.
(2) Cán bộ, công chức cấp cơ sở là lực lượng trực tiếp cung cấp dịch vụ hành chính công và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong quá trình thực thi công vụ, đội ngũ này trực tiếp tiếp nhận, xử lý và giải quyết các thủ tục hành chính, đồng thời hướng dẫn, hỗ trợ tổ chức và cá nhân thực hiện các quy định của pháp luật.
(3) Đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở giữ vai trò quan trọng trong việc bảo đảm ổn định chính trị, trật tự xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội ở địa phương. Với vị trí là lực lượng thường xuyên tiếp xúc với Nhân dân, cán bộ, công chức cấp cơ sở có điều kiện nắm bắt kịp thời tình hình thực tiễn tại địa bàn, qua đó tham mưu cho cấp có thẩm quyền trong việc ban hành và tổ chức thực hiện các chính sách phù hợp với đặc điểm phát triển của từng địa phương.
(4) Cán bộ, công chức cấp cơ sở giữ vai trò trực tiếp trong việc triển khai các ứng dụng công nghệ thông tin và các nền tảng số trong hoạt động quản lý nhà nước. Năng lực số, kỹ năng sử dụng công nghệ và khả năng thích ứng với các phương thức quản trị hiện đại của đội ngũ này có ý nghĩa quyết định đối với hiệu quả chuyển đổi số ở cơ sở, đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
(5) Đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở có vai trò quan trọng trong việc phát huy dân chủ ở cơ sở và tăng cường mối quan hệ giữa Nhà nước với Nhân dân. Thông qua hoạt động quản lý, tuyên truyền, vận động và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, cán bộ, công chức cấp cơ sở góp phần thực hiện phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, qua đó, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền và nâng cao tính chính danh của bộ máy nhà nước.
(6) Đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở giữ vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị địa phương. Là lực lượng trực tiếp thực thi các nhiệm vụ được giao và tham mưu cho cấp có thẩm quyền trong quá trình quản lý, điều hành phát triển kinh tế – xã hội, đội ngũ này góp phần phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền địa phương, đồng thời bảo đảm sự thống nhất trong quản lý nhà nước từ trung ương đến cơ sở.
Với vai trò then chốt của đội ngũ cán bộ công chức cấp cơ sở trong việc bảo đảm hiệu lực, hiệu quả vận hành của bộ máy chính quyền địa phương, do vậy, phát triển năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở là yêu cầu cấp thiết đặt ra trong bối cảnh thực tiễn vận hành chính quyền hai cấp. Năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức quyết định chất lượng thực thi chính sách và ảnh hưởng trực tiếp đến mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp và hiệu quả quản trị địa phương.
3. Thực trạng năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp
Quá trình đẩy mạnh cải cách hành chính và sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở ở Việt Nam đã có những chuyển biến tích cực cả về số lượng, cơ cấu và chất lượng. Cán bộ, công chức cấp cơ sở là lực lượng trực tiếp tổ chức thực thi các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước tại địa phương, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong cung ứng dịch vụ công và phục vụ người dân, doanh nghiệp. Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, phát triển năng lực đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở được xác định là một trong những yếu tố then chốt bảo đảm hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước ở địa phương. Trong bối cảnh đó, công tác phát triển năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở đã có những chuyển biến tích cực:
(1) Về quy mô và cơ cấu, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở đã được củng cố theo hướng ngày càng hợp lý hơn. Theo Bộ Nội vụ, cả nước có khoảng 206.707 cán bộ, công chức cấp xã, trong đó cán bộ chiếm khoảng 51,09% và công chức chiếm khoảng 48,91%5. Việc sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã không chỉ góp phần tinh giản đầu mối mà còn tạo điều kiện bố trí, sử dụng nhân lực hợp lý hơn, phù hợp với yêu cầu quản lý trong bối cảnh mô hình chính quyền hai cấp.
(2) Về trình độ chuyên môn, chất lượng đội ngũ đã được nâng lên đáng kể. Khoảng 92,4% cán bộ, công chức cấp xã có trình độ đại học trở lên6, phản ánh kết quả của quá trình chuẩn hóa theo vị trí việc làm. Đồng thời, cơ cấu độ tuổi có xu hướng trẻ hóa, với khoảng 59,09% cán bộ, công chức dưới 45 tuổi7, tạo thuận lợi cho việc tiếp cận quản trị hiện đại và chuyển đổi số. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy trình độ bằng cấp chưa hoàn toàn đồng nghĩa với năng lực thực thi công vụ, đặc biệt trong các kỹ năng tham mưu, tổng hợp và xử lý tình huống.
(3) Về năng lực thực thi công vụ, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở từng bước nâng cao khả năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Việc triển khai cơ chế “một cửa”, “một cửa liên thông” và dịch vụ công trực tuyến đã cải thiện hiệu quả giải quyết thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, việc điều động, biệt phái gần 4.000 cán bộ, công chức, viên chức về cấp xã8 góp phần tăng cường năng lực quản trị địa phương.
(4) Về phát triển năng lực, hệ thống tiêu chuẩn chức danh và vị trí việc làm đối với cán bộ, công chức cấp cơ sở từng bước được hoàn thiện, tạo cơ sở quan trọng để xác định yêu cầu năng lực cho từng vị trí công tác. Việc chuyển từ quản lý theo “biên chế” sang quản lý theo “vị trí việc làm” đã góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ, đồng thời tạo nền tảng cho đổi mới công tác tuyển dụng, sử dụng và đánh giá cán bộ, công chức, phù hợp với yêu cầu xây dựng nền công vụ hiện đại, lấy năng lực và kết quả thực thi nhiệm vụ làm thước đo chủ yếu.
(5) Về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp cơ sở được tăng cường cả về quy mô và nội dung. Các chương trình đào tạo không chỉ tập trung vào kiến thức chuyên môn mà còn từng bước chú trọng phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng quản lý và kỹ năng giao tiếp hành chính. Trong bối cảnh chuyển đổi số, nhiều chương trình bồi dưỡng đã được triển khai nhằm nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức, giúp họ từng bước thích ứng với môi trường làm việc điện tử và các nền tảng số trong quản lý nhà nước. Việc khoảng 18.000 cán bộ, công chức cấp xã được tham gia đào tạo về chuyển đổi số9 cho thấy những nỗ lực đáng ghi nhận trong phát triển năng lực theo hướng hiện đại.
(6) Về công tác đánh giá cán bộ, công chức từng bước được đổi mới theo hướng gắn với kết quả thực thi nhiệm vụ. Việc triển khai các công cụ đánh giá dựa trên hiệu quả công việc và mức độ hoàn thành nhiệm vụ đã góp phần nâng cao ý thức trách nhiệm và động lực làm việc của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở. Việc điều động, biệt phái cán bộ, công chức nhằm bổ sung nguồn nhân lực, tạo điều kiện lan tỏa kinh nghiệm, góp phần nâng cao năng lực thực tiễn cho đội ngũ tại chỗ.
Bên cạnh đó, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở còn bộc lộ những hạn chế nhất định, chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong bối cảnh mới. Trong quá trình triển khai công việc trên thực tiễn tồn tại khoảng cách giữa yêu cầu của quản trị nhà nước hiện đại với khả năng thực thi công vụ của một bộ phận cán bộ, công chức ở cơ sở. Những hạn chế này xuất phát từ yếu tố cá nhân và những bất cập trong cơ chế quản lý, đào tạo, bồi dưỡng và sử dụng đội ngũ. Đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở tồn tại một số hạn chế cơ bản, như: chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều giữa các địa phương; một bộ phận cán bộ, công chức chưa đáp ứng yêu cầu vị trí việc làm hoặc chưa được đào tạo đúng chuyên ngành. Các kỹ năng tham mưu, vận dụng pháp luật và xử lý tình huống còn hạn chế10, phản ánh khoảng cách giữa chuẩn hóa bằng cấp và chuẩn hóa năng lực. Tính chuyên nghiệp trong thực thi công vụ còn chưa cao. Kỹ năng giao tiếp hành chính, thái độ phục vụ và tinh thần trách nhiệm ở một bộ phận cán bộ, công chức còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ công. Theo Báo cáo SIPAS năm 2024, mặc dù 90,06% người dân đánh giá công chức không gây phiền hà, song vẫn còn 8,98% phản ánh tình trạng nhũng nhiễu, gây khó khăn11. Điều này cho thấy, kỷ luật, kỷ cương hành chính ở một số nơi chưa được thực hiện nghiêm.
Năng lực số và khả năng thích ứng với chuyển đổi số còn chưa đồng đều. Mặc dù khoảng 18.000 cán bộ, công chức cấp xã đã được đào tạo về chuyển đổi số12, nhiều cán bộ vẫn còn hạn chế trong việc sử dụng công nghệ và nền tảng số, đặc biệt ở vùng nông thôn, miền núi. Điều này cho thấy, chuyển đổi số ở cơ sở không chỉ phụ thuộc vào hạ tầng mà còn phụ thuộc rất lớn vào năng lực của đội ngũ. Áp lực công việc tại cấp cơ sở ngày càng gia tăng trong khi nguồn nhân lực còn hạn chế. Theo quy định hiện hành, mỗi đơn vị hành chính cấp xã có từ khoảng 18 – 23 cán bộ, công chức13, trong khi khối lượng công việc ngày càng tăng do phân cấp, phân quyền và chuyển giao nhiệm vụ từ cấp huyện (sau khi thực hiện chính quyền địa phương cấp tỉnh và cấp xã). Sự chênh lệch này tạo áp lực lớn đối với đội ngũ cán bộ, công chức, ảnh hưởng đến chất lượng thực thi công vụ.
Nhìn chung, đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở đã có những bước phát triển đáng kể, song vẫn còn tồn tại những hạn chế về năng lực, tính chuyên nghiệp và khả năng thích ứng. Những vấn đề này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải tiếp tục đổi mới công tác quản lý, đào tạo và sử dụng đội ngũ cán bộ, công chức nhằm đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
4. Giải pháp phát triển năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở đáp ứng yêu cầu mô hình chính quyền địa phương hai cấp
Thứ nhất, hoàn thiện khung năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở theo vị trí việc làm, làm cơ sở cho tuyển dụng, đào tạo, đánh giá và sử dụng cán bộ, công chức. Việc xây dựng khung năng lực cần bảo đảm tính cụ thể, phù hợp với đặc thù của từng chức danh và gắn với yêu cầu của mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Theo quy định của Luật Cán bộ, công chức năm 2025, quản lý cán bộ, công chức phải được thực hiện trên cơ sở vị trí việc làm và kết quả thực thi công vụ14. Do đó, việc xác định rõ yêu cầu năng lực cho từng vị trí không chỉ góp phần nâng cao tính chuyên nghiệp của đội ngũ mà còn tạo nền tảng cho việc đổi mới toàn diện công tác quản lý nhân sự trong khu vực công.
Thứ hai, đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức theo hướng tiếp cận năng lực. Nội dung đào tạo, bồi dưỡng cần chuyển từ truyền thụ kiến thức thuần túy sang phát triển kỹ năng thực hành, kỹ năng xử lý tình huống và năng lực thích ứng với môi trường quản trị hiện đại. Trong bối cảnh chuyển đổi số, việc nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở trở thành yêu cầu cấp thiết. Các chương trình đào tạo cần chú trọng trang bị kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin, quản lý dữ liệu và vận hành các nền tảng số trong quản lý nhà nước, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công và cải thiện chất lượng phục vụ người dân.
Thứ ba, đổi mới cơ chế đánh giá cán bộ, công chức theo hướng dựa trên kết quả và sản phẩm công việc. Việc đánh giá cần gắn với mức độ hoàn thành nhiệm vụ, chất lượng thực thi công vụ và sự hài lòng của người dân, thay vì chỉ dựa trên tiêu chí hình thức. Điều này không chỉ góp phần phản ánh đúng năng lực của cán bộ, công chức mà còn tạo động lực thúc đẩy nâng cao trách nhiệm và hiệu quả làm việc. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin trong công tác đánh giá, bảo đảm tính minh bạch, khách quan và liên thông trong hệ thống quản lý cán bộ.
Thứ tư, tiếp tục hoàn thiện cơ chế tuyển dụng, sử dụng và bố trí cán bộ, công chức theo hướng cạnh tranh, công khai và minh bạch. Việc tuyển dụng cần gắn với yêu cầu thực tiễn của vị trí việc làm, bảo đảm lựa chọn được những người có năng lực phù hợp. Có cơ chế linh hoạt trong điều động, luân chuyển và bố trí cán bộ nhằm phát huy tối đa năng lực của đội ngũ, đặc biệt trong bối cảnh nhiều nhiệm vụ được chuyển giao xuống cấp cơ sở. Việc tăng cường nhân lực có chất lượng cho cấp cơ sở, nhất là ở những địa bàn khó khăn, cần được coi là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả quản trị địa phương.
Thứ năm, hoàn thiện chính sách đãi ngộ và tạo động lực làm việc cho cán bộ, công chức cấp cơ sở cũng cần được quan tâm đúng mức. Trong điều kiện khối lượng công việc ngày càng gia tăng, nếu không có cơ chế khuyến khích phù hợp sẽ khó thu hút và giữ chân nguồn nhân lực chất lượng cao. Nghiên cứu điều chỉnh chính sách tiền lương, phụ cấp và các chế độ đãi ngộ theo hướng tương xứng với yêu cầu công việc và mức độ đóng góp của cán bộ, công chức. Xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch và tạo điều kiện để cán bộ, công chức phát huy tính chủ động, sáng tạo trong thực thi công vụ.
Thứ sáu, tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính và nâng cao đạo đức công vụ. Việc xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức không chỉ dừng lại ở nâng cao năng lực chuyên môn mà còn phải chú trọng đến phẩm chất đạo đức, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ Nhân dân. Cần đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm, biểu dương, khen thưởng những cá nhân có thành tích xuất sắc. Qua đó, góp phần xây dựng nền công vụ chuyên nghiệp, liêm chính và phục vụ.
Thứ bảy, đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong hoạt động quản lý nhà nước ở cấp cơ sở, coi đây là công cụ quan trọng để nâng cao năng lực và hiệu quả làm việc của cán bộ, công chức. Việc triển khai các hệ thống quản lý văn bản điện tử, dịch vụ công trực tuyến và các nền tảng số không chỉ giúp giảm tải công việc hành chính mà còn nâng cao tính minh bạch và hiệu quả quản lý. Để chuyển đổi số thực sự phát huy hiệu quả, cần gắn với việc nâng cao năng lực số của đội ngũ cán bộ, công chức và hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin ở cơ sở.
Như vậy, phát triển năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở cần được thực hiện thông qua một hệ thống giải pháp đồng bộ, từ hoàn thiện thể chế, đổi mới đào tạo, cải cách đánh giá đến nâng cao điều kiện làm việc và ứng dụng công nghệ. Đây chính là điều kiện then chốt bảo đảm vận hành hiệu quả mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần nâng cao năng lực quản trị quốc gia trong giai đoạn mới.
5. Kết luận
Trong bối cảnh đẩy mạnh tinh gọn bộ máy và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp cơ sở giữ vai trò quyết định đối với hiệu lực, hiệu quả quản trị nhà nước ở địa phương. Thực tiễn cho thấy, đội ngũ cán bộ, công chức có những chuyển biến tích cực về chất lượng, còn hạn chế, bất cập nhất định với yêu cầu của quản trị hiện đại và chuyển đổi số. Việc phát triển năng lực cán bộ, công chức cấp cơ sở cần được thực hiện một cách đồng bộ, gắn với hoàn thiện thể chế, đổi mới phương thức quản lý và nâng cao điều kiện làm việc. Qua đó, góp phần nâng cao năng lực quản trị quốc gia, xây dựng nền hành chính chuyên nghiệp, hiện đại, phục vụ Nhân dân trong giai đoạn phát triển mới.
Ghi chú:
1, 4. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 14, 11 – 12.
2, 3, 14. Quốc hội (2025). Luật Cán bộ, công chức năm 2025.
5, 6, 7, 8, 9, 12, 13. Bộ Nội vụ (2025). Báo cáo về đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã năm 2025. Bộ Nội vụ đề xuất giữ nguyên biên chế công chức xã sau sáp nhập. https://tuoitre.vn/bo-noi-vu-de-xuat-giu-nguyen-bien-che-cong-chuc-xa-sau-sap-nhap-20250405173928966.htm
10, 11. Bộ Nội vụ (2024). Báo cáo Chỉ số hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước (SIPAS) năm 2024.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Khoa học và Công nghệ (2025). Báo cáo về đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho cán bộ, công chức cấp xã trong bối cảnh chuyển đổi số.
2. Chính phủ (2020). Nghị định số 34/2019/NĐ-CP ngày 24/4/2019 sửa đổi, bổ sung một số quy định về cán bộ, công chức cấp xã và người hoạt động không chuyên trách ở cấp xã, ở thôn, tổ dân phố.
3. Nguyễn Minh Phương, Lê Đại Nghĩa (2026). Chính quyền cấp xã trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp – thực trạng và giải pháp. Tạp chí Quản lý nhà nước số (360). https://doi.org/10.59394/qlnn.360.2026.1400, tr. 29 – 34.
4. Nâng cao năng lực công tác của đội ngũ cán bộ kiểm tra của Đảng ở cấp xã, phường trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp. https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/chi-tiet-tim-kiem/-/2018/1229402/nang-cao-nang-luc-cong-tac-cua-%C4%91oi-ngu-can-bo-kiem-tra-cua-%C4%91ang-o-cap-xa%2C-phuong-trong-mo-hinh-chinh-quyen-%C4%91ia-phuong-hai-cap.aspx
5. Yêu cầu năng lực của đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trong bối cảnh vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. https://www.quanlynhanuoc.vn/2026/03/24/yeu-cau-nang-luc-cua-doi-ngu-can-bo-cong-chuc-cap-xa-trong-boi-canh-van-hanh-mo-hinh-chinh-quyen-dia-phuong-hai-cap/
