The Party Organization of Military Region 4 leads the promotion of political education
Trung tá Phạm Bá Ngọc
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Công tác giáo dục chính trị là một nội dung trọng yếu trong hoạt động công tác đảng, công tác chính trị của Quân đội nhân dân Việt Nam, có vai trò trực tiếp xây dựng bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, ý chí quyết tâm và tinh thần sẵn sàng chiến đấu cho cán bộ, chiến sĩ. Đối với lực lượng vũ trang Quân khu 4 địa bàn chiến lược, giàu truyền thống cách mạng nhưng cũng tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp, việc đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị càng có ý nghĩa cấp thiết. Bài viết làm rõ vai trò của Đảng bộ Quân khu 4 trong lãnh đạo đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị hiện nay; phân tích thực trạng và đề xuất một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này trong thời gian tới.
Từ khóa: Đảng bộ Quân khu 4; giáo dục chính trị; lực lượng vũ trang; bản lĩnh chính trị.
Abstract: Political education is a crucial aspect of the regional and political work of the Vietnam People’s Army, playing a direct role in building political acumen, moral character, determination, and combat readiness for officers and soldiers. For the armed forces of Military Region 4, a strategic area rich in revolutionary traditions but also fraught with complexities, promoting political education is even more urgent. This article clarifies the role of the Party Committee of Military Region 4 in leading and promoting political education; analyzes the current state and proposes solutions to improve its effectiveness in the future.
Keywords: Party Committee of Military Region 4, political education, armed forces, political field.
1. Đặt vấn đề
Giáo dục chính trị là một trong những nội dung cơ bản, có ý nghĩa quyết định trong xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam vững mạnh về chính trị, yếu tố cốt lõi bảo đảm cho quân đội luôn tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân. Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có nhiều biến động; các thế lực thù địch đẩy mạnh chiến lược “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, yêu cầu đặt ra đối với công tác giáo dục chính trị ngày càng cao. Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Quân sự mà không có chính trị như cây không có gốc, vô dụng lại có hại”1.
Quân khu 4 là địa bàn chiến lược trọng yếu của cả nước, có vị trí đặc biệt quan trọng bảo đảm quốc phòng, an ninh, phát triển kinh tế – xã hội của đất nước, đồng thời cũng là nơi thường xuyên chịu tác động của thiên tai, bão lũ và các yếu tố phức tạp về kinh tế – xã hội. Do đó, việc tăng cường sự lãnh đạo của Đảng bộ Quân khu 4 đối với công tác giáo dục chính trị có ý nghĩa then chốt trong xây dựng lực lượng vũ trang quân khu vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
2. Vai trò của Đảng bộ Quân khu 4 trong lãnh đạo công tác giáo dục chính trị
Đảng bộ Quân khu 4 giữ vai trò hạt nhân lãnh đạo toàn diện đối với mọi mặt hoạt động của lực lượng vũ trang Quân khu, trong đó công tác giáo dục chính trị là một nội dung trọng yếu của công tác đảng, công tác chính trị. Trong tình hình hiện nay, khi nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ Tổ quốc đặt ra yêu cầu ngày càng cao; các thế lực thù địch đẩy mạnh chống phá trên lĩnh vực tư tưởng, chính trị; tác động của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và mạng xã hội ngày càng sâu rộng, vai trò lãnh đạo của Đảng bộ Quân khu 4 đối với công tác giáo dục chính trị càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Một trong những vai trò quan trọng hàng đầu của Đảng bộ Quân khu 4 là lãnh đạo, định hướng chính trị, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ lực lượng vũ trang Quân khu. Thông qua công tác giáo dục chính trị, Đảng bộ Quân khu lãnh đạo quán triệt sâu sắc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm, đường lối quân sự, quốc phòng của Đảng; nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới. Bên cạnh đó, Đảng bộ Quân khu chú trọng lãnh đạo đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục chính trị theo hướng thiết thực, sát nhiệm vụ; tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng. Đây là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng tổng hợp, sức mạnh chiến đấu và khả năng hoàn thành nhiệm vụ của lực lượng vũ trang Quân khu 4 hiện nay.
3. Thực tiễn lãnh đạo công tác giáo dục chính trị của Đảng bộ Quân khu 4
Những năm qua, Đảng ủy, Bộ Tư lệnh Quân khu 4 đã quán triệt sâu sắc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng về công tác giáo dục chính trị; tập trung lãnh đạo, chỉ đạo đổi mới nội dung, hình thức, phương pháp giáo dục chính trị phù hợp với đặc điểm nhiệm vụ của lực lượng vũ trang quân khu. Đảng bộ Quân khu đã quán triệt sâu sắc và đánh giá đúng vị trí, tầm quan trọng của công tác giáo dục chính trị trong xây dựng Quân khu vững mạnh về chính trị. Đề ra chủ trương lãnh đạo sát hợp, bám sát nhiệm vụ quân sự, quốc phòng và đặc thù của địa bàn trong tình hình mới. Tích cực đổi mới nội dung, hình thức và phương pháp giáo dục chính trị theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và sát với đối tượng. Phát huy tốt vai trò, hiệu quả của các thiết chế văn hóa, phương tiện kỹ thuật và công tác quản lý tư tưởng tại các cơ quan, đơn vị. Kết quả công tác giáo dục chính trị tạo sự chuyển biến mạnh mẽ về bản lĩnh và hành động, trực tiếp góp phần hoàn thành thắng lợi mọi nhiệm vụ.
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác giáo dục chính trị ở một số cơ quan, đơn vị thuộc Quân khu 4 vẫn còn những hạn chế nhất định. Năng lực cụ thể hóa và triển khai các chủ trương, nghị quyết của cấp trên về giáo dục chính trị ở một số ít cấp ủy, tổ chức đảng cơ sở còn chậm, chưa sát với thực tiễn đơn vị. Công tác bồi dưỡng, nâng cao trình độ lý luận và kỹ năng sư phạm cho đội ngũ cán bộ giảng dạy chính trị ở một số cơ quan, đơn vị hiệu quả chưa cao, chưa đáp ứng tốt yêu cầu đổi mới. Hình thức và phương pháp giáo dục chính trị tại một bộ phận đơn vị còn chậm cải tiến, tính trực quan và sức hấp dẫn chưa thực sự phong phú. Công tác nắm bắt, dự báo và định hướng diễn biến tư tưởng của bộ đội trước những tác động phức tạp từ môi trường mạng có lúc, có nơi còn chủ quan, chưa kịp thời.
4. Một số giải pháp
Hiện nay, tình hình an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội của đất nước được giữ vững và ổn định. Sau 40 năm đổi mới, thế và lực của nước ta không ngừng được nâng cao; sức mạnh tổng hợp quốc gia, uy tín quốc tế và niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng ngày càng cao. Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII xác định: “Đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị, lãnh đạo tư tưởng; xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư ưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nhận thức sâu sắc nhiệm vụ cách mạng, ý chí quyết tâm cao”2. Do đó, để nâng cao hiệu quả lãnh đạo công tác giáo dục chính trị của Đảng bộ Quân khu 4 hiện nay cần quán triệt và thực hiện tốt các nội dung biện pháp sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và cán bộ chủ trì các cấp đối với công tác giáo dục chính trị
Đây là giải pháp có ý nghĩa quyết định đến chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị trong lực lượng vũ trang Quân khu 4. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị; xác định giáo dục chính trị là nhiệm vụ cơ bản, thường xuyên trong xây dựng đơn vị. Cấp ủy, chỉ huy các cấp phải đưa nội dung lãnh đạo công tác giáo dục chính trị vào nghị quyết chuyên đề, chương trình công tác hằng năm; phân công trách nhiệm cụ thể cho từng tổ chức, cá nhân; thường xuyên kiểm tra, đôn đốc việc thực hiện. Đồng thời, phát huy vai trò tiền phong gương mẫu của đội ngũ cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ chủ trì trong học tập, rèn luyện và giáo dục bộ đội. Bên cạnh đó, cần gắn trách nhiệm lãnh đạo công tác giáo dục chính trị với kết quả xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, cơ quan đơn vị vững mạnh toàn diện “Mẫu mực, tiêu biểu”; coi đây là tiêu chí quan trọng trong đánh giá chất lượng tổ chức đảng và cán bộ hằng năm.
Để nâng cao nhận thức trách nhiệm của cấp ủy và cán bộ chủ trì, cần thường xuyên làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục, bồi dưỡng kiến thức, năng lực tiến hành công tác giáo dục chính trị cho đội ngũ cán bộ các cấp. Thông qua tập huấn, hội thi, hội thao, sinh hoạt chuyên môn và trao đổi kinh nghiệm thực tiễn, giúp cán bộ nâng cao trình độ lý luận chính trị, kỹ năng nắm bắt, quản lý, giải quyết tư tưởng và phương pháp tổ chức giáo dục chính trị phù hợp với từng đối tượng. Đồng thời, khắc phục biểu hiện ngại đổi mới, hành chính hóa hoặc khoán trắng công tác giáo dục chính trị cho cơ quan chính trị.
Hai là, tiếp tục đổi mới nội dung giáo dục chính trị theo hướng thiết thực, sát nhiệm vụ
Đổi mới nội dung giáo dục chính trị theo hướng thiết thực, sát nhiệm vụ là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị ở lực lượng vũ trang Quân khu 4 hiện nay. Trong điều kiện tình hình thế giới, khu vực và trong nước có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp; nhiệm vụ quân sự, quốc phòng ngày càng nặng nề; sự phát triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và các phương tiện truyền thông hiện đại tác động trực tiếp đến tư tưởng bộ đội, nếu nội dung giáo dục chính trị chậm đổi mới, thiếu tính thực tiễn sẽ khó tạo được sức thuyết phục và hiệu quả giáo dục.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng khẳng định: “Tiếp tục đổi mới hệ thống chương trình đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị theo hướng nâng cao chất lượng, chú trọng tính hiệu quả và phù hợp với từng đối tượng”3. Do đó, nội dung cần thiết thực, gắn với nhiệm vụ đơn vị, chú trọng giáo dục truyền thống, bản lĩnh chính trị, ý thức cảnh giác cách mạng và kỹ năng đấu tranh trên không gian mạng. Xây dựng cho cán bộ, chiến sĩ có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, nhận thức sâu sắc nhiệm vụ cách mạng, ý chí quyết tâm cao; trung thành tuyệt đối và sẵn sàng chiến đấu, hy sinh, bảo vệ Đảng, Nhà nước, Nhân dân và chế độ XHCN. Nhiệm vụ quân sự, quốc phòng; truyền thống dân tộc, Quân đội và Quân khu 4. Đồng thời, tăng cường giáo dục âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch; kỹ năng nhận diện, đấu tranh với thông tin xấu độc trên không gian mạng.
Cùng với đó, cần chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, văn hóa ứng xử quân nhân; xây dựng động cơ phấn đấu đúng đắn, tinh thần trách nhiệm và ý chí quyết tâm hoàn thành nhiệm vụ cho cán bộ, chiến sĩ. Quá trình giáo dục cần gắn lý luận với thực tiễn; kết hợp giáo dục thường xuyên với giáo dục theo chuyên đề, giáo dục truyền thống với giáo dục pháp luật, giáo dục nhiệm vụ. Các đơn vị cần tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh; giáo dục truyền thống yêu nước, truyền thống quê hương, quân đội và đơn vị; xây dựng phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong thời kỳ mới.
Ba là, đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục chính trị đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số
Đổi mới hình thức, phương pháp giáo dục chính trị là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao tính hấp dẫn, hiệu quả và khả năng tiếp nhận của cán bộ, chiến sĩ. Các đơn vị cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong giáo dục chính trị; khai thác hiệu quả hệ thống mạng nội bộ, thư viện điện tử, bài giảng số, video trực quan, mô hình mô phỏng, học liệu điện tử. Tăng cường tổ chức các diễn đàn, tọa đàm, thi tìm hiểu trực tuyến, sân khấu hóa nội dung giáo dục nhằm tạo hứng thú cho người học.
Cần kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục tập trung với tự học, tự nghiên cứu; giữa giáo dục trên lớp với hoạt động thực tiễn, hành quân dã ngoại, công tác dân vận, giúp dân phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Qua đó, giúp cán bộ, chiến sĩ củng cố nhận thức, rèn luyện bản lĩnh và phương pháp tác phong công tác. Tiếp tục triển khai có hiệu quả Đề án “Đổi mới công tác giáo dục chính trị tại đơn vị trong giai đoạn mới”, gắn với định hướng, quản lý tư tưởng bộ đội, kiên quyết đấu tranh với những quan điểm, nhận thức sai trái, bảo vệ nền tảng tư tưởng, đường lối, quan điểm của Đảng; tăng cường cảnh giác, chủ động phòng, chống có hiệu quả “diễn biến hòa bình”, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội của các thế lực thù địch; chống mọi biểu hiện tư tưởng “dân sự hóa”, hạ thấp vai trò của Quân đội.
Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục chính trị ở các đơn vị trên địa bàn Quân khu
Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình chuyển đổi số quốc gia diễn ra mạnh mẽ, việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục chính trị ở lực lượng vũ trang Quân khu 4 là yêu cầu tất yếu nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác giáo dục chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng quân đội hiện đại trong tình hình mới. Trước hết, các cấp ủy, tổ chức đảng cần nâng cao nhận thức về vai trò của công nghệ thông tin và chuyển đổi số đối với công tác giáo dục chính trị. Chuyển đổi số không đơn thuần là đưa thiết bị công nghệ vào giảng dạy mà là quá trình đổi mới toàn diện phương thức truyền tải nội dung giáo dục, quản lý học tập, kiểm tra đánh giá và định hướng tư tưởng bộ đội trên môi trường số.
Cùng với đó, cần quan tâm đầu tư xây dựng hạ tầng công nghệ phục vụ giáo dục chính trị theo hướng đồng bộ, hiện đại. Các đơn vị cần từng bước hoàn thiện hệ thống mạng nội bộ quân sự, phòng học thông minh, thiết bị trình chiếu, bảng tương tác điện tử, hệ thống âm thanh, ánh sáng và các phương tiện hỗ trợ dạy học hiện đại. Đồng thời, chú trọng xây dựng thư viện số, cơ sở dữ liệu điện tử, ngân hàng câu hỏi trắc nghiệm, kho học liệu số dùng chung phục vụ học tập chính trị cho cán bộ, chiến sĩ. Việc số hóa tài liệu chính trị, giáo trình, bài giảng, phim tư liệu, hình ảnh truyền thống sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho bộ đội tự học, tự nghiên cứu mọi lúc, mọi nơi.
Đặc biệt, cần chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ chính trị có năng lực số đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Tăng cường khai thác hiệu quả không gian mạng phục vụ công tác giáo dục, tuyên truyền và định hướng tư tưởng cho bộ đội. Gắn ứng dụng công nghệ thông tin với tăng cường công tác quản lý, kiểm tra và đánh giá kết quả giáo dục chính trị. Việc sử dụng phần mềm quản lý học tập, kiểm tra trực tuyến, khảo sát nhận thức và nắm bắt tình hình tư tưởng qua môi trường số sẽ giúp cấp ủy, chỉ huy các cấp kịp thời đánh giá chất lượng giáo dục chính trị, phát hiện những vấn đề nảy sinh để có biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo phù hợp.
5. Kết luận
Công tác giáo dục chính trị là nhân tố quyết định trong xây dựng lực lượng vũ trang Quân khu 4 vững mạnh về chính trị. Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Quân khu 4, công tác này đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, ý chí chiến đấu và sức mạnh tổng hợp của lực lượng. Trong thời gian tới, trước yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao, cần tiếp tục phát huy vai trò lãnh đạo của Đảng bộ, đồng thời triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác giáo dục chính trị, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 7. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 217.
2. Quân ủy Trung ương (2025). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII, nhiệm kỳ 2025 – 2030, Hà Nội, tr. 22.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 207.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Đảng ủy Quân khu 4 (2025). Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Đảng bộ (khóa XII) tại Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân khu lần thứ XIII nhiệm kỳ 2025-2030, Nghệ An.
4. Cục Chính trị Quân khu 4 (2025). Báo cáo kết quả công tác giáo dục chính trị năm 2025. Phòng Tuyên huấn, Nghệ An.
5. Tổng cục Chính trị (2022). Quy chế công tác quản lý tư tưởng quân nhân; nắm và định hướng dư luận trong Quân đội nhân dân Việt Nam (ban hành kèm theo Quyết định số 775/QĐ-CT ngày 12/5/2022 của Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam).
