Solutions to Enhance the Leadership Capacity of Grassroots Party Organizations in Non-State Enterprises in Ho Chi Minh City
ThS. Hà Thị Hồng Hải
Đảng ủy Ủy ban nhân dân TP. Hồ Chí Minh
(Quanlynhanuoc) – Tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước có vai trò quan trọng trong công tác lãnh đạo, định hướng chính trị, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh bền vững. Bài viết làm rõ thực trạng năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh hiện nay chỉ ra một số hạn chế, bất cập; từ đó, đề xuất giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của công tác này trong thời gian tới.
Từ khóa: Doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước; năng lực lãnh đạo; tổ chức cơ sở đảng; chi bộ; TP. Hồ Chí Minh.
Abstract: Grassroots Party organizations within non-state enterprises play a vital role in providing leadership, political orientation, and building harmonious and stable labor relations, thereby contributing to enhancing production efficiency and sustainable business operations. This article clarifies the current state of leadership capacity of grassroots Party organizations within non-state enterprises in Ho Chi Minh City, highlighting several limitations and shortcomings. On this basis, it proposes strategic solutions to improve the effectiveness of this work in the coming period.
Keywords: Non-state enterprises; Leadership capacity; Grassroots Party organizations; Party cells; Ho Chi Minh City.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh phát triển nền kinh tế thị trường, định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước tại TP. Hồ Chí Minh giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, góp phần giúp Thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số, giải quyết việc làm và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Cùng với sự phát triển nhanh về số lượng và quy mô doanh nghiệp, yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo của Đảng trong khu vực này ngày càng trở nên cấp thiết, nhằm bảo đảm định hướng phát triển đúng đắn, hài hòa giữa mục tiêu kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và ổn định chính trị.
Tuy nhiên, thực tiễn hiện nay cho thấy, năng lực lãnh đạo của một số tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước vẫn còn những hạn chế nhất định, như: nội dung, phương thức hoạt động chưa thật sự phù hợp với đặc thù doanh nghiệp; chất lượng đội ngũ cấp ủy viên, đảng viên chưa đồng đều; việc phát huy vai trò hạt nhân chính trị còn gặp nhiều khó khăn do điều kiện sản xuất, kinh doanh linh hoạt và đa dạng. Điều đó đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới toàn diện cả về nhận thức, tổ chức và phương thức lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động trong môi trường kinh tế năng động. Vì vậy, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn quan trọng, góp phần củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng gắn với sự phát triển bền vững của doanh nghiệp và thành phố.
2. Thực trạng năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh
Trên cơ sở Chỉ thị số 07-CT/TW ngày 23/11/1996 của Bộ Chính trị về tăng cường công tác xây dựng đảng, các đoàn thể nhân dân trong các doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài; Chỉ thị số 33-CT/TW ngày 18/3/2019 của Ban Bí thư về tăng cường xây dựng tổ chức đảng trong các đơn vị kinh tế tư nhân; Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 của Ban Chấp hành Trung ương về tăng cường củng cố xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới…
Thành ủy TP. Hồ Chí Minh đã chú trọng xây dựng và ban hành kế hoạch, chỉ thị, đề án về công tác phát triển tổ chức đảng trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Điển hình như: Ban hành Công văn số 1800-CV/TU ngày 22/9/2020 của Ban Thường vụ Thành ủy về tiếp tục tăng cường xây dựng tổ chức đảng, đoàn thể trong các đơn vị kinh tế tư nhân, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập trên địa bàn Thành phố; Kết luận số 250-KL/TU ngày 21/01/2022 của Ban Thường vụ Thành ủy về tăng cường lãnh đạo công tác phát triển đảng viên trong công nhân, người lao động, chủ doanh nghiệp trên địa bàn Thành phố; phê duyệt Đề án số 10-ĐA/TU ngày 24/4/2023 của Ban Thường vụ Thành ủy về tăng cường xây dựng tổ chức đảng, tổ chức chính trị – xã hội trong các đơn vị kinh tế tư nhân trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 2023 – 2025 và những năm tiếp theo… Trong đó, bám sát quan điểm chỉ đạo: “Nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng phải gắn với xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ; đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng”1.
Trong công tác lãnh đạo tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước,cấp ủy, tổ chức đảng các cấp luôn quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác phát triển đảng viên; xây dựng đội ngũ có năng lực, trình độ và nâng cao chất lượng đảng viên; đảng viên tiên phong trong công tác, học tập, lao động, gương mẫu chấp hành và thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Theo đó, tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước đặt mục tiêu tỷ lệ kết nạp đảng viên hằng năm đạt từ 3% trở lên trên tổng số đảng viên toàn Đảng bộ thành phố; tiếp tục quan tâm phát triển đảng viên ở những nơi có tỷ lệ còn thấp so với số lượng quần chúng của cơ quan, đơn vị và ở các ngành, lĩnh vực yêu cầu phải tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nhất là đội ngũ công nhân, người lao động, lãnh đạo, quản lý và chủ doanh nghiệp tư nhân2. Kết quả cho thấy, qua 2 năm thực hiện Đề án số 10-ĐA/TU, đã có 124 tổ chức đảng mới thành lập (so với năm 2022 thành lập 63 tổ chức đảng, tăng 96,83%), kết nạp 1.767 đảng viên (so với năm 2022 kết nạp 982 đảng viên, tăng 79,94%), trong đó tỷ lệ đảng viên mới kết nạp trên tổng số đảng viên năm 2023 là 4,09%, năm 2024 là 3,82% (năm 2025 dự kiến đạt 3,07%)3.
Trong bối cảnh TP. Hồ Chí Minh đẩy mạnh xây dựng, củng cố tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước theo tinh thần các nghị quyết, kết luận của Trung ương và Thành ủy, công tác đánh giá, xếp loại chất lượng tổ chức đảng và đảng viên hằng năm tiếp tục được triển khai nghiêm túc, khách quan, thực chất. Việc gắn đánh giá với hiệu quả sản xuất, kinh doanh và vai trò hạt nhân chính trị tại doanh nghiệp đã tạo chuyển biến tích cực, phản ánh rõ nét chất lượng hoạt động của tổ chức đảng trong khu vực này. Kết quả đánh giá, xếp loại chất lượng năm 2024 đối với tổ chức đảng, đảng viên trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước khá tốt: có 92,7% đảng bộ cơ sở, chi bộ cơ sở và 94,64% đảng bộ bộ phận, chi bộ trực thuộc hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên; có 96,67% đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên4.
Trong quá trình nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh hiện nay, mức độ thực hiện công tác tuyên truyền, giáo dục và thuyết phục nhằm đưa chủ trương, nghị quyết của Đảng thực sự “thấm”, “ngấm” vào đảng viên và người lao động giữ vai trò đặc biệt quan trọng. Thực tiễn cho thấy khu vực doanh nghiệp ngoài nhà nước có đặc thù về mô hình quản trị linh hoạt, mục tiêu sản xuất – kinh doanh đặt lên hàng đầu và lực lượng lao động đa dạng, vì vậy việc tuyên truyền nghị quyết nếu chỉ thực hiện theo phương thức truyền thống sẽ khó tạo chuyển biến sâu sắc về nhận thức chính trị. Nhận thức rõ điều này, các cấp ủy tại TP. Hồ Chí Minh đã chú trọng đổi mới nội dung và hình thức tuyên truyền theo hướng thiết thực, gắn việc học tập nghị quyết với quyền lợi của người lao động, văn hóa doanh nghiệp và sự phát triển bền vững của đơn vị. Điển hình như một số chi bộ đã đổi mới phương pháp tuyên truyền, thuyết phục. Khi tổ chức sinh hoạt các chuyên đề, chi bộ cũng lựa chọn những chủ đề thiết thực với doanh nghiệp, như: An toàn lao động, các cách giữ chân người lao động, bảo đảm môi trường làm việc tốt nhất, phát động sáng kiến trong công nhân…; đồng thời, phối hợp các tổ chức đoàn thể tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao tạo không khí vui tươi, gắn kết, giảm bớt căng thẳng trong công việc5.
Trong những năm gần đây, việc thực hiện nhiệm vụ xây dựng tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tại TP. Hồ Chí Minh đã đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần quan trọng nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong điều kiện kinh tế thị trường. Hệ thống tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước không ngừng được mở rộng cả về số lượng và chất lượng. Theo số liệu thống kê, tính đến tháng 12/2025, Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh có 1.435 tổ chức đảng (gồm 92đảng bộ cơ sở, 185 chi bộ cơ sở, 1.158 chi bộ trực thuộc) với 23.245đảng viên trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước6. Hoạt động của tổ chức đảng trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước duy trì khá nền nếp và xây dựng được quy chế làm việc, từng bước nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ; tỷ lệ đảng viên tham dự sinh hoạt trên 80%. Các tổ chức đảng điển hình, có: Đảng bộ cơ sở Công ty TNHH Pouyuen Việt Nam (100% vốn Đài Loan, hơn 40.000 lao động) với gần 200 đảng viên, thuộc Đảng bộ phường Tân Tạo; Chi bộ Công ty TNHH Juki Việt Nam (100% vốn Nhật Bản, hơn 1.200 lao động) với 21 đảng viên, thuộc Đảng bộ Khu chế xuất Tân Thuận; Chi bộ Công ty Mtex Việt Nam (100% vốn Nhật Bản, hơn 550 lao động), với 17 đảng viên, thuộc Đảng bộ Khu chế xuất Tân Thuận7… Kết quả này phản ánh sự quan tâm lãnh đạo đồng bộ của Thành ủy cùng sự phối hợp của các cấp ủy, chính quyền và tổ chức đoàn thể trong việc củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng trong khu vực kinh tế tư nhân.
Trong những năm gần đây, việc tổ chức cơ sở đảng tham gia lãnh đạo doanh nghiệp thực hiện nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh trong khu vực ngoài nhà nước tại TP. Hồ Chí Minh đã đạt được nhiều kết quả tích cực, góp phần khẳng định vai trò hạt nhân chính trị của tổ chức đảng trong doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả hoạt động sản xuất – kinh doanh. Dưới sự lãnh đạo của Thành ủy TP. Hồ Chí Minh, các tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước không chỉ thực hiện nhiệm vụ chính trị mà còn chủ động phối hợp với ban lãnh đạo doanh nghiệp định hướng phát triển sản xuất, xây dựng văn hóa doanh nghiệp và phát huy vai trò tiên phong của đội ngũ đảng viên trong lao động, sáng tạo và đổi mới quản lý. Thực tiễn cho thấy nhiều chi bộ đã gắn nội dung sinh hoạt đảng với nhiệm vụ sản xuất – kinh doanh, phát động phong trào thi đua sáng kiến cải tiến kỹ thuật, góp phần nâng cao năng suất lao động và hiệu quả kinh tế của doanh nghiệp. Điển hình, Công ty TNHH Juki Việt Nam thường họp chi bộ ngoài giờ để không làm ảnh hưởng tới hoạt động của doanh nghiệp; đặt ra chỉ tiêu mỗi người phải có 6 sáng kiến cải tiến mỗi năm, nhưng có đảng viên có tới 200 sáng kiến8.
Nhiều doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tại TP. Hồ Chí Minh đã cho thấy hiệu quả hoạt động của tổ chức cơ sở đảng thông qua việc lựa chọn nội dung sinh hoạt gắn trực tiếp với nhiệm vụ sản xuất – kinh doanh, an toàn lao động, nâng cao năng suất và giữ chân người lao động. Điển hình như tại Công ty cổ phần Cơ khí xây dựng thương mại Đại Dũng, chi bộ đã đổi mới phương thức hoạt động, tổ chức các chuyên đề thiết thực, phát động sáng kiến trong công nhân và phối hợp các đoàn thể tạo môi trường làm việc tích cực, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động doanh nghiệp và thu hút người lao động tự giác tham gia tổ chức đảng9. Thực tiễn này cho thấy uy tín của tổ chức đảng được hình thành không chỉ về vai trò chính trị mà còn từ những đóng góp cụ thể vào hiệu quả sản xuất và đời sống người lao động.
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, việc xây dựng và phát triển tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tại TP. Hồ Chí Minh vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Ở một số địa bàn, nhận thức của cấp ủy về vị trí, ý nghĩa của công tác này chưa thật sự đầy đủ, chưa xem đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên trong công tác xây dựng Đảng. Không ít chủ doanh nghiệp còn e ngại việc thành lập tổ chức đảng có thể tác động đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, ảnh hưởng đến hiệu suất lao động10. Thực tiễn cho thấy có tổ chức đảng trong doanh nghiệp hoạt động còn mờ nhạt, chưa thể hiện rõ vai trò lãnh đạo, định hướng và đồng hành cùng người lao động.
Mặt khác, sự phối hợp của một số cấp ủy và tổ chức chính trị – xã hội trong phát triển, củng cố tổ chức đảng tại doanh nghiệp có lúc, có nơi còn thiếu chủ động. Nhiều đoàn thể mới thành lập hoạt động đơn điệu, thiếu sáng tạo, chưa tạo được sức hút đối với người lao động. Công tác phát hiện, bồi dưỡng quần chúng ưu tú để tạo nguồn kết nạp Đảng chưa được quan tâm đúng mức. Đặc thù làm việc theo ca, kíp, thời gian không ổn định tại nhiều doanh nghiệp cũng gây khó khăn cho sinh hoạt chi bộ và bồi dưỡng đối tượng kết nạp. Một bộ phận người lao động tập trung vào chuyên môn, ít quan tâm đến hoạt động chính trị; nhận thức về lợi ích và trách nhiệm khi trở thành đảng viên chưa rõ ràng, dẫn đến tâm lý dè dặt, e ngại11. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng ở một số nơi chưa phát huy hiệu quả phòng ngừa, răn đe. Vai trò lãnh đạo, sức chiến đấu của một số tổ chức đảng còn hạn chế; có cán bộ, đảng viên chưa nêu cao tinh thần gương mẫu, thậm chí né tránh chuyển sinh hoạt đảng vì lo ngại bị phân biệt đối xử. Việc đánh giá, xếp loại tổ chức đảng và đảng viên còn thiếu thực chất; biểu hiện phai nhạt lý tưởng, suy giảm về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống vẫn tồn tại12. Những hạn chế này, nếu không được kịp thời khắc phục sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng, hiệu quả công tác xây dựng tổ chức đảng trong doanh nghiệp…
3. Giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước
Thứ nhất, tập trung khẩn trương thực hiện sắp xếp tổ chức cơ sở đảng trong các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, ngân hàng thương mại nhà nước.
Thực hiện Nghị quyết 18-NQ/TW ngày 25/10/2017 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XII) về một số vấn đề tiếp tục đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; theo đó, trước tháng 02/2025 (trước khi kết thúc mô hình hoạt động của các Đảng bộ Khối), Thành ủy TP. Hồ Chí Minh đã lãnh đạo, chỉ đạo sắp xếp tổ chức cơ sở đảng trong các đơn vị, doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước về các quận ủy. Sau khi triển khai mô hình chính quyền hai cấp, các tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước tiếp tục được sắp xếp trực thuộc Đảng ủy các phường, xã, đặc khu nơi đơn vị, doanh nghiệp đặt trụ sở chính.
Trong thời gian tới, Ban Thường vụ Thành ủy TP. Hồ Chí Minh cần tập trung lãnh đạo tiếp nhận tổ chức cơ sở đảng trong các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, ngân hàng thương mại nhà nước và chuyển giao về Đảng ủy phường, xã, đặc khu, nơi các đơn vị, doanh nghiệp đặt trụ sở chính; đồng thời, tiếp tục lãnh đạo, chỉ đạo chuyển các chi bộ, đảng bộ bộ phận trong các doanh nghiệp có vốn nhà nước dưới 50% thuộc các tổng công ty, công ty đầu tư tài chính nhà nước thuộc Đảng bộ Ủy ban nhân dân Thành phố về trực thuộc đảng ủy phường, xã.
Việc sắp xếp tổ chức cơ sở đảng trong đó có các tổ chức cơ sở đảng ngoài khu vực nhà nước góp phần nâng cao vai trò lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng đối với sự phát triển của doanh nghiệp; sự phối hợp chặt chẽ của cấp ủy cơ sở đảng với lãnh đạo doanh nghiệp giúp cho doanh nghiệp nhận thức rõ được vai trò của tổ chức Đảng trong định hướng phát triển bền vững, cải thiện chất lượng quản trị, nâng cao uy tín và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp trong bối cảnh sắp xếp, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 02 cấp tinh gọn, loại bỏ sự cồng kềnh, giảm tầng nấc trung gian; đảm bảo sự quản lý thống nhất giữa cấp ủy địa phương với tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp trong thực hiện nhiệm vụ chính trị, tập trung vào mục tiêu phát triển sản xuất kinh doanh, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc gắn bó, đồng hành với sự phát triển của địa phương và trong sinh hoạt của các đảng viên và tổ chức cơ sở đảng.
Thứ hai, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên về vai trò, tầm quan trọng của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.
Thực tế cho thấy, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên về vai trò, tầm quan trọng của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước có ý nghĩa nền tảng, tạo tiền đề trực tiếp để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức đảng nói chung và tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước nói riêng. Vì vậy, các cấp ủy trong Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt sâu sắc các chủ trương, nghị quyết của Đảng về phát triển tổ chức đảng, đoàn thể trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Qua đó, giúp cán bộ, đảng viên nhận thức đầy đủ rằng tổ chức cơ sở đảng không chỉ là hạt nhân chính trị mà còn là nhân tố quan trọng góp phần bảo đảm sự phát triển ổn định, bền vững của doanh nghiệp. Nội dung giáo dục chính trị, tư tưởng cần được đổi mới theo hướng thiết thực, gắn với đặc thù hoạt động sản xuất, kinh doanh, môi trường lao động và yêu cầu quản trị hiện đại của doanh nghiệp, qua đó khắc phục nhận thức chưa đầy đủ hoặc tâm lý e ngại việc thành lập và hoạt động của tổ chức đảng trong khu vực kinh tế tư nhân.
Cùng với đó, cần nâng cao trách nhiệm nêu gương của cấp ủy viên, bí thư chi bộ và đội ngũ đảng viên đang làm việc trong doanh nghiệp ngoài nhà nước. Chú trọng bồi dưỡng, cập nhật kiến thức về kinh tế thị trường, pháp luật lao động, quản trị doanh nghiệp và kỹ năng vận động quần chúng cho cán bộ làm công tác Đảng. Đồng thời, cấp ủy các cấp cần tăng cường đối thoại, trao đổi với chủ doanh nghiệp, người sử dụng lao động để làm rõ lợi ích thiết thực mà tổ chức đảng mang lại, như xây dựng văn hóa doanh nghiệp lành mạnh, ổn định quan hệ lao động, nâng cao trách nhiệm xã hội và uy tín thương hiệu. Mặt khác, cần đưa nội dung đánh giá nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên về xây dựng tổ chức đảng trong doanh nghiệp ngoài nhà nước vào tiêu chí kiểm tra, giám sát và đánh giá chất lượng tổ chức đảng hằng năm, qua đó tạo động lực và áp lực tích cực trong thực hiện nhiệm vụ.
Thứ ba, tăng cường công tác xây dựng, nâng cao chất lượng đội ngũ cấp ủy viên, đảng viên trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.
Đảng ủy phường, xã, đặc khu trực thuộc Thành ủy TP. Hồ Chí Minh cần chú trọng rà soát, đánh giá đúng thực trạng đội ngũ cấp ủy viên, đảng viên đang làm việc trong doanh nghiệp ngoài nhà nước trên cả ba phương diện: (1) Bản lĩnh chính trị; (2) Đạo đức, lối sống; (3) Năng lực thực tiễn trong lao động, sản xuất, quản trị doanh nghiệp; đồng thời, cần quan tâm sớm kiện toàn bổ sung nhân sự cấp ủy của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp còn yếu, còn thiếu. Trên cơ sở đó, xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng (cả về nội dung và phương thức đào tạo, bồi dưỡng) phù hợp với đặc thù môi trường của doanh nghiệp, bảo đảm đội ngũ cán bộ làm công tác đảng không chỉ vững vàng về bản lĩnh chính trị mà còn hiểu biết pháp luật, kinh tế thị trường, quản trị hiện đại; có kỹ năng phối hợp với chủ doanh nghiệp trong lãnh đạo thực hiên nhiệm vụ chính trị của doanh nghiệp và trong vận động quần chúng phù hợp với đặc thù mỗi doanh nghiệp.
Bên cạnh đó, cùng với công tác đào tạo, bồi dưỡng, cần đổi mới phương thức tạo nguồn và phát triển đảng viên trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước theo hướng coi trọng chất lượng, chú ý phát hiện, bồi dưỡng những quần chúng ưu tú là cán bộ quản lý, kỹ sư, chuyên gia kỹ thuật, người lao động có tay nghề cao và uy tín trong doanh nghiệp. Đồng thời, cần quan tâm xây dựng đội ngũ cấp ủy viên có khả năng dung hòa giữa yêu cầu lãnh đạo của tổ chức đảng với mục tiêu phát triển sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp, tránh tình trạng hành chính hóa hoặc xa rời thực tiễn hoạt động của doanh nghiệp. Mặt khác, việc bố trí, sử dụng và đánh giá cấp ủy viên, đảng viên cần được thực hiện trên cơ sở kết quả hoàn thành nhiệm vụ chính trị và hiệu quả công việc trong doanh nghiệp; gắn trách nhiệm của đảng viên với hiệu quả sản xuất, kinh doanh, xây dựng quan hệ lao động hài hòa và chấp hành pháp luật.
Thứ tư, đổi mới nội dung, phương thức lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảngtrong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.
Để làm tốt công tác này, tổ chức cơ sở đảngtrong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh cần chú trọng nội dung lãnh đạo theo hướng thiết thực, bám sát nhiệm vụ phát triển của doanh nghiệp. Theo đó, cần tập trung vào việc tuyên truyền, vận động người lao động chấp hành chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; xây dựng văn hóa doanh nghiệp tiến bộ, lành mạnh; góp phần ổn định quan hệ lao động hài hòa và nâng cao trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Việc ban hành nghị quyết, chương trình công tác phải ngắn gọn, rõ mục tiêu, phù hợp với đặc thù sản xuất, kinh doanh, tránh hình thức, dàn trải hoặc sao chép mô hình hoạt động của khu vực hành chính sự nghiệp. Tập trung công tác phát triển đảng viên, đảm bảo thực chất, gắn với xây dựng tổ chức cơ sở đảng vững mạnh. Trong đó, đẩy mạnh triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 50-CT/TW về đổi mới, nâng cao chất lượng sinh hoạt chi bộ và thực hiện mô hình “Chi bộ bốn tốt”, “Đảng bộ cơ sở bốn tốt”13.
Về phương thức lãnh đạo, tổ chức cơ sở đảng cần chuyển mạnh từ cách làm mang tính hành chính sang phương thức lãnh đạo bằng định hướng, thuyết phục, nêu gương và đồng hành cùng doanh nghiệp. Cấp ủy cần tăng cường đối thoại, trao đổi với chủ doanh nghiệp và người lao động, tạo sự đồng thuận trong việc triển khai các hoạt động của tổ chức đảng, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp, người lao động và xã hội. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể trong doanh nghiệp như công đoàn, đoàn thanh niên trong việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của người lao động, từ đó tham mưu kịp thời cho cấp ủy những vấn đề phát sinh trong thực tiễn. Việc tổ chức sinh hoạt đảng cần linh hoạt về thời gian, hình thức, tăng cường trao đổi chuyên đề gắn với nhiệm vụ sản xuất, kinh doanh và quyền lợi chính đáng của người lao động. Bám sát quan điểm chỉ đạo của Đảng tại Đại hội XIII, đó là: “Tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, bảo đảm sự lãnh đạo, chỉ đạo thông suốt, kịp thời, đúng đắn của cấp ủy, tổ chức đảng các cấp; phát huy vai trò nêu gương, thúc đẩy đổi mới phương thức, nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các tổ chức, cơ quan trong hệ thống chính trị”14.
Thứ năm, phát huy vai trò của các tổ chức chính trị – xã hội trong doanh nghiệp tham gia xây dựng tổ chức cơ sở đảng và đảng viên.
Các cấp ủy đảng cần xác định rõ các tổ chức chính trị – xã hội, đặc biệt là Công đoàn, Đoàn Thanh niên và Hội Phụ nữ… là lực lượng nòng cốt trong việc tập hợp, đoàn kết người lao động, qua đó tạo môi trường thuận lợi để phát hiện, bồi dưỡng quần chúng ưu tú giới thiệu cho Đảng xem xét, kết nạp. Thông qua các phong trào thi đua lao động sản xuất, hoạt động chăm lo đời sống vật chất, tinh thần và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người lao động, các tổ chức này góp phần nâng cao nhận thức chính trị, ý thức tổ chức kỷ luật và tinh thần trách nhiệm xã hội, tạo nguồn phát triển đảng viên bền vững trong doanh nghiệp.
Để phát huy hiệu quả vai trò của các tổ chức chính trị – xã hội, cấp ủy cơ sở cần tăng cường sự lãnh đạo, định hướng hoạt động gắn với nhiệm vụ xây dựng tổ chức đảng và phát triển đảng viên; đồng thời, tạo cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cấp ủy với ban chấp hành các đoàn thể trong việc nắm bắt tình hình tư tưởng, tâm tư, nguyện vọng của người lao động. Bên cạnh đó, cần coi trọng vai trò của các tổ chức chính trị – xã hội trong việc tham gia giám sát, phản biện, góp ý xây dựng tổ chức đảng và đội ngũ đảng viên, kịp thời phản ánh những vấn đề phát sinh trong quan hệ lao động, góp phần giữ vững ổn định nội bộ doanh nghiệp. Đồng thời, cấp ủy các cấp cần quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ đoàn thể có bản lĩnh chính trị, kỹ năng vận động quần chúng và hiểu biết thực tiễn của doanh nghiệp, từng bước hình thành đội ngũ cán bộ nguồn cho tổ chức đảng.
Thông qua việc phát huy vai trò của các tổ chức chính trị – xã hội, quá trình xây dựng tổ chức cơ sở đảng và phát triển đảng viên trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước sẽ được thực hiện một cách tự nhiên, bền vững, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo của Đảng gắn với sự phát triển hài hòa, ổn định và lâu dài của doanh nghiệp trên địa bàn TP. Hồ Chí Minh. Trong đó, bám sát Quyết định số 217-QĐ/TW, ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị về việc ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội: “phối hợp chặt chẽ giữa Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội với các cơ quan, tố chức có liên quan; không làm trở ngại các hoạt động của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát và phản biện xã hội”15.
Thứ sáu, tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn, kiểm tra, giám sát, kỷ luật Đảng.
Cấp ủy cấp trên trực tiếp của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh cần tăng cường công tác chỉ đạo, hướng dẫn đối với tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp theo hướng cụ thể, sát thực tiễn, phù hợp với quy mô, loại hình và đặc điểm hoạt động của từng doanh nghiệp; cần quan tậm hướng dẫn, chỉ đạo cho cấp ủy cơ sở đảng xây dựng quy chế phối hợp giữa tổ chức cơ sở đảng với lãnh đạo doanh nghiệp; có cơ chế phối hợp giữa tổ chức cơ sở đảng, tổ chức chính trị – xã hội và ban giám đốc doanh nghiệp. Đồng thời, quan tâm đến việc thành lập các chi bộ trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Việc ban hành các quy định, hướng dẫn cần rõ ràng, dễ thực hiện, tránh áp dụng máy móc mô hình của khu vực hành chính sự nghiệp vào doanh nghiệp ngoài nhà nước.
Cùng với đó, công tác kiểm tra, giám sát cần được thực hiện thường xuyên, có trọng tâm, trọng điểm, tập trung vào việc chấp hành Điều lệ Đảng, nguyên tắc tổ chức và sinh hoạt đảng, trách nhiệm nêu gương của cấp ủy viên, đảng viên. Nội dung kiểm tra, giám sát cần chú trọng phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa, kịp thời phát hiện những biểu hiện lệch lạc về nhận thức, buông lỏng vai trò lãnh đạo hoặc hình thức trong hoạt động của tổ chức đảng. Đồng thời, cần đổi mới phương thức kiểm tra theo hướng kết hợp giữa kiểm tra trực tiếp và giám sát thường xuyên thông qua ứng dụng công nghệ thông tin, bảo đảm tính linh hoạt, phù hợp với đặc thù lao động phân tán và thời gian làm việc không cố định trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước.
Bên cạnh đó, việc thực hiện kỷ luật Đảng phải nghiêm minh, công bằng, đúng quy định, gắn với giáo dục, phòng ngừa và giúp đảng viên sửa chữa khuyết điểm, qua đó giữ vững kỷ cương, kỷ luật trong tổ chức đảng. Thông qua tăng cường chỉ đạo, kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng, tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước sẽ hoạt động ngày càng nền nếp, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu lãnh đạo trong điều kiện phát triển năng động của TP. Hồ Chí Minh giai đoạn mới. “Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, thanh tra, kiểm toán, điều tra, truy tố, xét xử, thi hành án, phát hiện sớm, xử lý nghiêm minh các vụ việc, vụ án tham nhũng, lãng phí; kiên quyết thu hồi tài sản tham nhũng”16.
4. Kết luận
Nâng cao năng lực lãnh đạo của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở TP. Hồ Chí Minh là yêu cầu khách quan nhằm bảo đảm vai trò lãnh đạo của Đảng trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế sâu rộng. Việc triển khai đồng bộ các giải pháp về nâng cao nhận thức, xây dựng đội ngũ cấp ủy viên, đảng viên, đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo, phát huy vai trò các tổ chức chính trị – xã hội, tăng cường kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng sẽ góp phần củng cố vị thế hạt nhân chính trị của tổ chức cơ sở đảng trong doanh nghiệp. Qua đó, không chỉ nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức đảng mà còn thúc đẩy doanh nghiệp phát triển ổn định, bền vững, đóng góp tích cực vào sự phát triển của TP. Hồ Chí Minh trong giai đoạn mới.
Chú thích:
1. Ban Chấp hành Trung ương (2022). Nghị quyết số 21-NQ/TW ngày 16/6/2022 về tăng cường củng cố xây dựng tổ chức cơ sở đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên trong giai đoạn mới.
2, 3, 4, 6, 7. Thành ủy TP. Hồ Chí Minh (2025). Một số kết quả nổi bật và kinh nghiệm rút ra trong công tác xây dựng, củng cố tổ chức đảng và nâng cao chất lượng đội ngũ đảng viên, nhất là phát triển đảng trong doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước. Báo cáo tại Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác tổ chức xây dựng Đảng năm 2025, triển khai nhiệm vụ năm 2026, ngày 08/12/2025. tr.1, 2, 2 – 3, 2, 2.
5, 8, 9. Phát huy vai trò của tổ chức đảng trong các doanh nghiệp khu vực ngoài nhà nước. https://nhandan.vn/phat-huy-vai-tro-cua-to-chuc-dang-trong-cac-doanh-nghiep-khu-vuc-ngoai-nha-nuoc-post921928.html, ngày 10/11/2025.
10, 11, 12. Tăng cường công tác xây dựng tổ chức đảng trong các doanh nghiệp ngoài khu vực nhà nước ở vùng Đông Nam Bộ hiện nay. https://lyluanchinhtri.vn/tang-cuong-cong-tac-xay-dung-to-chuc-dang-trong-cac-doanh-nghiep-ngoai-khu-vuc-nha-nuoc-o-vung-dong-nam-bo-hien-nay-6983.html, ngày 02/7/2025.
13. Thành ủy TP. Hồ Chí Minh (2025). Báo cáo số 82-BC/TU Kết quả thực hiện công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền, công tác dân vận năm 2025; một số nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm năm 2026, tr.36.
14, 16. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB. Chính trị quốc gia Sự thật.
15. Bộ Chính trị (2013). Quyết định số 217-QĐ/TW ngày 12/12/2013 về việc ban hành Quy chế giám sát và phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể chính trị – xã hội.
