Ninh Binh leverages cultural industries as a driving force for tourism breakthroughs
ThS. Đinh Thị Hoa
Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình
(Quanlynhanuoc.vn) – Ninh Bình nằm ở cửa ngõ phía Nam của châu thổ Sông Hồng, đã trở thành điểm sáng của du lịch Việt Nam trong thời gian qua nhờ sự kết tinh độc đáo giữa thiên nhiên, văn hóa, lịch sử và con người. Bước vào giai đoạn phát triển mới của kinh tế sáng tạo, Ninh Bình đang định hướng đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực quan trọng thúc đẩy du lịch bứt phá. Bài viết phân tích những tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa của tỉnh, thực trạng phát triển công nghiệp văn hóa, từ đó, đề xuất các nhóm giải pháp nhằm biến công nghiệp văn hóa trở thành “đòn bẩy” giúp du lịch Ninh Bình phát triển bền vững.
Từ khóa: Công nghiệp văn hóa; du lịch; đòn bẩy; kinh tế sáng tạo; Ninh Bình.
Abstract: Located at the southern gateway to the Red River Delta, Ninh Binh has emerged as a highlight of Vietnam’s tourism sector in recent years thanks to its unique blend of nature, culture, history, and people. As Ninh Binh enters a new phase of creative economic development, it is positioning the cultural industry as a key driver of breakthrough growth in tourism. This article analyzes the province’s potential for cultural industry development and the sector’s current state. It proposes a set of solutions to transform the cultural industry into a “lever” that helps Ninh Binh’s tourism develop sustainably.
Keywords: Cultural industry; tourism; lever; creative economy; Ninh Binh.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh kinh tế thế giới chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình kinh tế tri thức và kinh tế sáng tạo, các quốc gia, địa phương đang tìm kiếm những ngành công nghiệp mới có tính đột phá để thúc đẩy tăng trưởng. Công nghiệp văn hóa nổi lên như một lĩnh vực có tiềm năng lớn nhờ khả năng khai thác tài sản văn hóa, sáng tạo và tri thức để tạo ra giá trị kinh tế; đồng thời, lan tỏa sang các ngành khác, đặc biệt là du lịch. Ninh Bình với hệ thống di sản đa dạng, trong đó nổi bật là Quần thể danh thắng Tràng An – Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, cùng nhiều công trình lịch sử, tôn giáo, làng nghề truyền thống được xem là địa phương có nền tảng để phát triển công nghiệp văn hóa. Trong thời gian gần đây, du lịch Ninh Bình tăng trưởng nhanh, song giá trị gia tăng cũng còn những hạn chế, thời gian lưu trú của du khách còn ít, sản phẩm đặc thù chưa nhiều. Điều này đặt ra yêu cầu tìm kiếm mô hình phát triển mới mang tính định hướng chiến lược. Việc xem công nghiệp văn hóa như “đòn bẩy” đưa du lịch cất cánh được đánh giá là lựa chọn phù hợp với xu thế phát triển du lịch hiện đại: từ du lịch tham quan sang du lịch trải nghiệm sáng tạo, từ tiêu thụ tài nguyên sang tiêu thụ giá trị văn hóa.
2. Tiềm năng phát triển công nghiệp văn hóa tại Ninh Bình
Ninh Bình có hơn 5.069 di tích lịch sử – văn hóa các loại, trong đó có 10 Di tích quốc gia đặc biệt, gồm: đền Trần Thương, chùa Đọi Sơn, đền Xám, cụm đền Trần – chùa Phổ Minh, chùa Keo Hành Thiện, Cố đô Hoa Lư, quần thể Tràng An – Tam Cốc – Bích Động, danh thắng Núi Non Nước, quần thể Tam Chúc, Di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật chùa Cổ Lễ; 265 di tích cấp quốc gia, 784 di tích cấp tỉnh và nhiều bảo vật quốc gia khác1. Trong đó, chùa Bái Đính – ngôi chùa lớn nhất Việt Nam và Đông Nam Á với rất nhiều kỷ lục đã được trung tâm sách kỷ lục Việt Nam xác lập; quần thể chùa Tam Chúc có tổng diện tích hơn 5.100 hecta với nhiều công trình kiến trúc mang tầm vóc quốc tế; khu di tích Đền Trần là một công trình lịch sử và văn hóa quan trọng, thờ 14 vị vua nhà Trần cùng gia quyến và các quan lại có công; nhà thờ Đá Phát Diệm, quần thể thánh đường trên vùng đất sa bồi Kim Sơn với lối kiến trúc độc đáo kết hợp hài hòa giữa nét tinh tuý trong kiến trúc đình chùa phương Đông và kiến trúc Gôtic của phương Tây; nhà thờ lớn Nam Định; nhà thờ giáo xứ Thịnh Long; khu tưởng niệm nhà văn Nam Cao – nhà Bá Kiến; khu Phủ Dầy,… làm phong phú diện mạo văn hóa – du lịch của địa phương2. Các di tích lịch sử – văn hóa này phân bố tương đối tập trung thành các vùng, khu du lịch trên địa bàn tỉnh, hấp dẫn đối với khách du lịch.
Không gian văn hóa sau hợp nhất tỉnh càng thêm phong phú, với 493 di sản văn hóa phi vật thể, trong đó có 33 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, với 720 lễ hội truyền thống, nghệ thuật dân gian3. Ninh Bình là vùng quê giàu truyền thống văn hóa, nơi lưu giữ nhiều loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian đặc sắc, nằm trong không gian sinh hoạt ca nhạc cổ truyền của vùng đồng bằng Bắc Bộ; tiêu biểu có thể kể đến: hát chèo, múa rối, hát xẩm, hát chầu văn, ca trù, hát dậm Quyển Sơn, hát trống quân, hát Lải Lèn, vật võ Liễu Đôi…
Các loại hình nghệ thuật này không chỉ phản ánh đời sống tinh thần phong phú, tâm hồn lạc quan, tình yêu quê hương đất nước của cư dân Ninh Bình mà còn góp phần tạo nên diện mạo đa dạng của văn hóa vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đặc biệt, quần thể danh thắng Tràng An với những giá trị nổi bật toàn cầu về địa chất, địa mạo, thẩm mỹ và văn hóa đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh là Di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, cũng là di sản hỗn hợp duy nhất tại Việt Nam và khu vực Đông Nam Á tính đến thời điểm hiện tại. Đây chính là nguồn tài nguyên quý giá, là tiềm năng, lợi thế so sánh để tỉnh Ninh Bình xây dựng và phát triển các ngành công nghiệp văn hóa với cơ cấu đa dạng cùng các sản phẩm, dịch vụ văn hóa phong phú, đặc sắc; qua đó, góp phần bảo tồn, phát huy và nâng tầm giá trị các di sản văn hóa, lan tỏa vẻ đẹp của đất và người cố đô tới các tỉnh, thành phố trên cả nước cũng như tới các nước trên thế giới.
3. Thực trạng phát triển ngành công nghiệp văn hóa ở tỉnh Ninh Bình
Trên cơ sở nhận thức vị trí, vai trò quan trọng của văn hóa trong phát triển kinh tế – xã hội, cũng như xác định đúng tiềm năng, lợi thế địa phương, quán triệt các nghị quyết của Đảng về văn hóa, Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030, Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030 của Chính phủ, thời gian qua, tỉnh Ninh Bình đã có những chủ trương, chính sách phát triển văn hóa nói chung, các ngành công nghiệp văn hóa nói riêng, nhất là du lịch văn hóa và đã đạt được những kết quả nhất định. Các lĩnh vực chủ lực, như: âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, thể thao, mỹ thuật, thủ công mỹ nghệ, quảng cáo, ẩm thực và công nghệ sáng tạo đã tạo nên dấu ấn riêng, lan toả giá trị di sản và bản sắc địa phương.
Ninh Bình trở thành “trường quay tự nhiên của thế giới”, là bối cảnh của nhiều bộ phim nổi tiếng như Đông Dương, Kong: Skull Island, Thiên mệnh anh hùng, Lý Công Uẩn – Đường tới thành Thăng Long…, góp phần quảng bá hình ảnh Ninh Bình – miền đất di sản đến bạn bè quốc tế. Các sự kiện văn hóa, nghệ thuật, thể thao quy mô lớn được tổ chức thường xuyên như FORESTIVAL – Lễ hội Âm nhạc & Sáng tạo Tràng An 2025, Festival Di sản và Sáng tạo quốc tế, Tuần lễ Ẩm thực – Thời trang – Điện ảnh Ninh Bình, Giải Marathon Tràng An… thu hút hàng trăm nghìn du khách, nghệ sĩ và nhà sáng tạo trong, ngoài nước.
Ninh Bình liên tục được vinh danh ở nhiều hạng mục danh giá: “chùa Tam Chúc bình chọn là điểm đến Văn hóa hàng đầu thế giới năm 2023”, “Giải thưởng Thành tựu đặc biệt 2024”; đứng thứ 4 trong “Top 10 kỳ quan thế giới mới dành cho những người không thích đám đông”; nằm trong “Top 10 điểm đến thân thiên nhất thế giới”; quần thể danh thắng Tràng An được đề cử “Điểm đến tạo ảnh hưởng” của giải thưởng Kotler Award; chùa Bái Đính được bình chọn là điểm đến nổi bật năm 2025.
Tràng An nằm trong nhóm 1% điểm đến yêu thích trên thế giới; Vân Long là khu bảo tồn đầu tiên ở Việt Nam đạt chứng chỉ Green List (Danh lục Xanh); Vườn quốc gia Cúc Phương 6 năm liên tiếp được vinh danh là Vườn quốc gia hàng đầu châu Á; Vườn quốc gia Xuân Thủy được công nhận là khu Ramsar đầu tiên của Việt Nam và một phần của Khu dự trữ sinh quyền thế giới, đang được đề cử trở thành Vườn Di sản ASEAN; điểm đến địa phương marketing xuất sắc nhất năm 2025… Những sự kiện này góp phần định vị thương hiệu Ninh Bình là “Trung tâm du lịch di sản – sinh thái – văn hóá – tôn giáo của Việt Nam và Đông Nam Á”.
Bên cạnh đó, công tác bảo tồn, phục dựng và truyền dạy các giá trị văn hóa dân gian được chú trọng. Các loại hình nghệ thuật truyền thống, như: chèo, chầu văn, xẩm, múa rối nước, cồng chiêng, nhảy sạp được bảo tồn, trình diễn gắn với phát triển du lịch và giáo dục thế hệ trẻ. Những giá trị ấy không chỉ làm phong phú sản phẩm du lịch mà còn tạo sức sống văn hóa bền vững cho vùng đất di sản. Chính vì vậy, năm 2025 tổng lượt khách du lịch toàn tỉnh ước đạt gần 19,42 triệu lượt, tăng 26,7% so với năm 2024 và vượt kế hoạch đề ra; tổng thu từ hoạt động du lịch ước đạt trên 21.278 tỷ đồng, tăng 36,97% so với năm 20244. Tính riêng Quý I năm 2026 số lượt khách đến các điểm tham quan du lịch ước đạt 9,9 triệu lượt khách, tăng 20,9% so với cùng kỳ (trong đó khách nội địa đạt 8,9 triệu lượt, tăng 17,7%; khách quốc tế đạt 1 triệu lượt, tăng 59,5%); số lượt khách đến các cơ sở lưu trú đạt 1,7 triệu lượt, tăng 22,5%; số ngày khách lưu trú đạt 1.815 nghìn ngày, tăng 19,81; doanh thu hoạt động du lịch ước đạt 10.053 tỷ đồng, tăng 18,1% so với cùng kỳ, đạt 50,3% kế hoạch năm 20265.
Tuy nhiên, việc phát triển các ngành công nghiệp văn hóa của tỉnh Ninh Bình còn một số hạn chế như: các hoạt động sản xuất, phân phối và tiêu thụ các sản phẩm và dịch vụ văn hóa của ngành công nghiệp văn hóa mới bước đầu hình thành, chưa phát triển xứng tầm, chưa phát huy hiệu quả những tiềm năng, lợi thế, giá trị đặc trưng riêng có của địa phương để tạo ra các sản phẩm chủ lực, trọng tâm. Các sản phẩm, dịch vụ văn hóa chưa đa dạng, thiếu tính độc đáo và chưa mang lại nhiều giá trị kinh tế. Nguồn lực đầu tư cho các lĩnh vực công nghiệp văn hóa còn thiếu và yếu. Các doanh nghiệp đầu tư vào các hoạt động sáng tạo văn hóa, sản xuất các sản phẩm, dịch vụ văn hóa còn ít. Kết cấu hạ tầng phục vụ cho sự phát triển công nghiệp văn hóa chưa đồng bộ…
Nguyên nhân của những hạn chế, tồn tại nêu trên chủ yếu là do: Nhận thức về vai trò nguồn lực, động lực của văn hóa cũng như ngành công nghiệp văn hóa trong phát triển kinh tế – xã hội ở một số cơ quan, đơn vị và một bộ phận người dân chưa đầy đủ, toàn diện; thiếu quy hoạch, chiến lược, kế hoạch tổng thể và quản lý chi tiết đối với từng ngành công nghiệp văn hóa theo hướng phát triển bền vững; các doanh nghiệp đầu tư kinh doanh, hoạt động trong lĩnh vực văn hóa còn thiếu và yếu về trình độ khoa học, công nghệ và năng lực sáng tạo, năng lực cạnh tranh thấp; chưa có cơ chế, chính sách đặc thù, phù hợp để thu hút, khuyến khích các nguồn lực xã hội, nhất là các nhà đầu tư lớn trong và ngoài nước vào phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trên địa bàn tỉnh Ninh Bình; chất lượng môi trường hỗ trợ sáng tạo, cơ sở vật chất và nguồn nhân lực trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa còn nhiều hạn chế.
4. Giải pháp triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn tỉnh Ninh Bình
Thứ nhất, phát triển sản phẩm văn hóa sáng tạo dựa trên di sản.
Để đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực phát triển du lịch, Ninh Bình cần tập trung phát triển các sản phẩm dịch vụ văn hóa chất lượng cao dựa trên yếu tố đổi mới sáng tạo, văn hóa truyền thống và tôn trọng bản quyền. Xác lập, định vị thương hiệu sản phẩm văn hóa mang tầm quốc gia và đặc trưng của tỉnh Ninh Bình, đáp ứng nhu cầu thụ hưởng, tiêu dùng văn hóa của người dân địa phương và cả nước. Phát triến các sản phẩm giải trí mang tính sáng tạo và tương tác cao như chương trình thể thao mạo hiểm, giải trí tại khu du lịch, khu nghỉ dưỡng, công viên; tổ chức festival âm nhạc, điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, lễ hội văn hóa… Khuyến khích doanh nghiệp và tổ chức xã hội tham gia tổ chức sự kiện nghệ thuật; có cơ chế hỗ trợ địa điểm, đảm bảo an ninh, an toàn để tổ chức những sự kiện có quy mô lớn.
Bên cạnh đó, Ninh Bình tiếp tục phát triển các show diễn thực cảnh thể hiện câu chuyện riêng về vùng đất cố đô ở các địa điểm du lịch nổi tiếng như Thung Nham, phố cổ Hoa Lư. Các chương trình này không chỉ tạo điểm nhấn văn hóa độc đáo mà còn góp phần kéo dài thời gian lưu trú và tăng chi tiêu của du khách vào buổi tối. Bên cạnh yếu tố nghệ thuật, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ XR, VR và 3D mapping để tái hiện lịch sử một cách sống động tại các khu di tích, đặc biệt là khu di tích Cố đô Hoa Lư. Công nghệ hiện đại sẽ góp phần biến di sản từ “tĩnh” thành “động”, giàu tính giáo dục và hấp dẫn hơn với thế hệ trẻ, tạo thêm sản phẩm du lịch chất lượng cao, góp phần lan tỏa giá trị di sản và nâng tầm thương hiệu du lịch Ninh Bình trên bản đồ quốc gia và quốc tế.
Thứ hai, đào tạo nguồn nhân lực để phát triển công nghiệp văn hóa.
Để công nghiệp văn hóa thật sự trở thành động lực bền vững thúc đẩy du lịch Ninh Bình phát triển, việc đào tạo và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao là yêu cầu then chốt. Trước hết, tỉnh cần xây dựng các chương trình đào tạo chuyên sâu về nghệ thuật biểu diễn, thiết kế mỹ thuật, quản trị sự kiện và sản xuất nội dung sáng tạo, gắn với nhu cầu thực tế của các dự án văn hóa du lịch trên địa bàn. Song song với đó, đội ngũ hướng dẫn viên, thuyết minh viên, nhân sự phục vụ tại các khu du lịch cần được đào tạo bài bản về kiến thức lịch sử – văn hóa, kỹ năng thuyết trình sáng tạo, giao tiếp đa ngôn ngữ nhằm nâng cao chất lượng trải nghiệm cho du khách. Ngoài ra, tỉnh cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực công nghệ phục vụ công nghiệp văn hóa số như chuyên viên thiết kế 3D, kỹ thuật XR/VR, kỹ thuật ánh sáng – âm thanh hiện đại… để đáp ứng xu hướng số hóa sản phẩm văn hóa – du lịch.
Thứ ba, xúc tiến quảng bá, xây dựng thương hiệu “Ninh Bình – điểm đến văn hóa sáng tạo”.
Để nâng cao vị thế và sức hút của Ninh Bình trên bản đồ du lịch quốc gia và quốc tế, tỉnh cần triển khai chiến lược xúc tiến quảng bá và xây dựng thương hiệu “Ninh Bình – điểm đến văn hóa sáng tạo” một cách bài bản, đồng bộ và dài hạn. Trước hết, tỉnh cần triển khai đồng bộ kế hoạch truyền thông, quảng bá thương hiệu du lịch; xây dựng và thực hiện chương trình thương hiệu điểm đến quốc tế trung tâm du lịch di sản, sinh thái, văn hóa, tôn giáo. Đẩy mạnh xúc tiến thị trường trong nước và quốc tế gắn với sản phẩm đặc trưng; phát động các chiến dịch truyền thông đa nền tảng, sử dụng mạnh mẽ mạng xã hội, phim ngắn, công nghệ thực tế ảo, cùng các nội dung kể chuyện sáng tạo nhằm giới thiệu những sản phẩm văn hóa đặc sắc, các show thực cảnh, lễ hội, trải nghiệm du lịch mới. Việc hợp tác với các đoàn làm phim trong và ngoài nước sẽ giúp lan tỏa hình ảnh Ninh Bình đến các thị trường quốc tế và nhóm khách du lịch có nhu cầu cao về trải nghiệm văn hóa.
Bên cạnh truyền thông số, tỉnh cần tiếp tục đẩy mạnh hoạt động xúc tiến trực tiếp thông qua tham gia các hội chợ du lịch lớn trong khu vực và thế giới; đồng thời, liên kết với các hãng hàng không, doanh nghiệp lữ hành lớn để thiết kế các tour du lịch tại tỉnh sẽ giúp gia tăng lượng khách và tạo sự đồng bộ trong quảng bá. Bên cạnh đó, tỉnh tiếp tục xây dựng các chiến dịch truyền thông theo mùa, theo sự kiện, đặc biệt vào dịp tổ chức festival, lễ hội văn hóa hoặc ra mắt sản phẩm du lịch sáng tạo mới, bảo đảm thông tin về Ninh Bình luôn hiện diện trên các kênh truyền thông lớn. Thông qua chiến lược quảng bá có tính hệ thống và thương hiệu được định vị rõ ràng, Ninh Bình không chỉ khẳng định bản sắc riêng có của vùng đất di sản mà còn tạo dựng hình ảnh một điểm đến hiện đại, sáng tạo và giàu trải nghiệm. Đây sẽ là yếu tố then chốt giúp thu hút mạnh mẽ du khách trong và ngoài nước, gia tăng sức cạnh tranh và góp phần đưa du lịch Ninh Bình phát triển bền vững trong thời gian tới.
Thứ tư, hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo và khởi nghiệp văn hóa.
Để thúc đẩy công nghiệp văn hóa phát triển mạnh mẽ và tạo hệ sinh thái sáng tạo bền vững, tỉnh cần chú trọng triển khai giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp sáng tạo và các dự án khởi nghiệp văn hóa. Trước hết, tỉnh tiếp tục nghiên cứu xây dựng các chính sách ưu đãi về thuế, mặt bằng và thủ tục đầu tư dành cho doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực nghệ thuật biểu diễn, sản xuất phim, thiết kế, truyền thông sáng tạo, công nghệ trải nghiệm và dịch vụ văn hóa – du lịch. Song song với hỗ trợ về hạ tầng, tỉnh cần triển khai quỹ hỗ trợ khởi nghiệp văn hóa, các chương trình cố vấn chuyên môn với sự tham gia của chuyên gia trong lĩnh vực văn hóa – nghệ thuật, marketing, thương mại điện tử sẽ góp phần nâng cao năng lực quản trị và khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp. Tiếp tục nghiên cứu xây dựng cơ chế liên kết công – tư, trong đó các doanh nghiệp lớn đóng vai trò “đầu tàu” hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ thông qua chuyển giao công nghệ, huấn luyện nhân sự hoặc đồng tổ chức sản phẩm văn hóa – du lịch quy mô. Ngoài ra, tỉnh cần đẩy mạnh các hoạt động kết nối thị trường, hỗ trợ doanh nghiệp tham gia hội chợ, triển lãm, liên hoan văn hóa trong nước và quốc tế; đồng thời tạo điều kiện để sản phẩm sáng tạo được tiêu thụ trong hệ thống điểm du lịch, khách sạn, trung tâm thương mại trên địa bàn. Việc đưa sản phẩm văn hóa địa phương vào chuỗi giá trị du lịch không chỉ tạo đầu ra ổn định mà còn góp phần quảng bá thương hiệu Ninh Bình. Khi các cơ chế hỗ trợ được triển khai đồng bộ và thực chất, hệ sinh thái doanh nghiệp sáng tạo – khởi nghiệp văn hóa ở Ninh Bình sẽ có nền tảng vững mạnh để phát triển, qua đó đóng góp tích cực vào quá trình chuyển đổi kinh tế theo hướng sáng tạo và nâng tầm sức hấp dẫn của du lịch tỉnh.
5. Kết luận
Ninh Bình đang đứng trước cơ hội lớn để đưa công nghiệp văn hóa trở thành động lực tăng trưởng mới, tạo sức bật cho du lịch trong kỷ nguyên phát triển mới. Với nguồn tài nguyên văn hóa – tự nhiên đặc biệt, cùng vị thế địa lý thuận lợi và chính sách quốc gia hỗ trợ kinh tế sáng tạo, Ninh Bình có đầy đủ điều kiện để trở thành trung tâm công nghiệp văn hóa – du lịch đẳng cấp quốc gia. Tuy nhiên, để công nghiệp văn hóa thực sự trở thành “đòn bẩy”, cần có cách tiếp cận chiến lược, đồng bộ từ thể chế, nhân lực đến sản phẩm. Khi đó, công nghiệp văn hóa không chỉ tạo nên những sản phẩm du lịch độc đáo mà còn định hình bản sắc văn hóa của Ninh Bình trong thời đại mới, giúp du lịch cất cánh bền vững, mang lại lợi ích kinh tế – xã hội thiết thực cho cộng đồng.
Chú thích:
1, 2, 3. Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình (2025). Tập bài giảng hệ Trung cấp lý luận chính trị – Thực tiễn và kinh nghiệm xây dựng, phát triển tỉnh Ninh Bình.
4. Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình (2025). Báo cáo số 189/BC-UBND ngày 06/12/2025 về kết quả thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm giai đoạn 2021 – 2025 và kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội 5 năm giai đoạn 2026 – 2030.
5. Ủy ban nhân dân tỉnh Ninh Bình (2026). Báo cáo số 87/BC-UBND ngày 03/4/2026 về tình hình phát triển kinh tế – xã hội Quý I; phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm Quý II năm 2026.
Tài liệu tham khảo:
1. Tỉnh ủy Ninh Bình (2025). Văn kiện Đại hội Đại biểu Đảng bộ lần thứ I nhiệm kỳ 2025 – 2030.
2. Tỉnh ủy Ninh Bình (2026). Nghị quyết số 07-NQ/TU ngày 30/01/2026 về chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch tỉnh Ninh Bình đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
3. Du lịch Ninh Bình thu hơn 21.000 tỷ đồng năm 2025. https://baoninhbinh.org.vn/du-lich-ninh-binh-thu-hon-21000-ty-dong-nam-2025-260101123050970.html, ngày 01/01/2026.
