Promoting the role of the Military Party Organization in leading the implementation of preferential policies for people with meritorious services to the revolution
Thiếu tá, Ngụy Ngọc Sáng
Hệ 5, Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là một trong những chủ trương lớn, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa” của Đảng, Nhà nước và dân tộc ta. Đảng bộ Quân đội giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện chính sách này, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân, giữ vững ổn định chính trị – xã hội và tăng cường sức mạnh quốc phòng. Bài viết đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả lãnh đạo thực hiện chính sách ưu đãi người có công trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Đảng bộ Quân đội; người có công; chính sách ưu đãi; lãnh đạo; giai đoạn hiện nay.
Abstract: The policy of preferential treatment for those who have contributed to the revolution is one of the major initiatives that embodies the principles of “remembering one’s roots” and “repaying kindness” upheld by the Party, the State, and our nation. The Party Committee of the Armed Forces plays a particularly important role in leading, directing, and organizing the implementation of this policy, thereby helping to strengthen the people’s trust, maintain political and social stability, and enhance national defense capabilities. This article assesses the current situation and proposes several solutions to improve the effectiveness of leadership in implementing the preferential policy for those who have contributed to the revolution in the current phase.
Keywords: Party Committee of the Army; those who have rendered meritorious service; preferential treatment policy; leadership; current period.
1. Đặt vấn đề
Chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là một trong những chính sách lớn, thể hiện bản chất nhân văn, truyền thống “uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa” của dân tộc ta. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm, chăm lo đến đời sống vật chất và tinh thần của thương binh, liệt sĩ, gia đình liệt sĩ, người có công với nước. Việc thực hiện tốt chính sách này không chỉ là trách nhiệm chính trị mà còn là đạo lý, là tri ân của Đảng, Nhà nước toàn dân đối với những người đã hy sinh một phần xương máu của mình vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dạy: “Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm”1. Đảng bộ Quân đội với vai trò là hạt nhân lãnh đạo trong lực lượng vũ trang nhân dân luôn coi trọng công tác chính sách, nhất là chính sách đối với người có công với cách mạng. Hiện nay, đất nước tiếp tục đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, đồng thời cũng đặt ra yêu cầu mới trong việc thực hiện các chính sách xã hội, trong đó có chính sách ưu đãi người có công. Trước bối cảnh đó, Đảng bộ Quân đội đã có nhiều chủ trương, biện pháp lãnh đạo, chỉ đạo nhằm cụ thể hóa các nghị quyết, chỉ thị của Trung ương, phát huy vai trò, trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong toàn quân, góp phần ổn định và nâng cao đời sống của người có công.
2. Vai trò của Đảng bộ Quân đội trong lãnh đạo thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng
Đảng bộ Quân đội giữ vai trò định hướng về nhận thức, tư tưởng cho cán bộ, chiến sĩ đối với công tác “đền ơn đáp nghĩa”. Thông qua công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, các cấp ủy, tổ chức đảng đã làm cho cán bộ, chiến sĩ nhận thức sâu sắc ý nghĩa nhân văn và giá trị chính trị của chính sách ưu đãi người có công. Lãnh đạo xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách, tham gia nghiên cứu, đề xuất, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách đối với người có công, nhất là các đối tượng trong quân đội như thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, quân nhân xuất ngũ. Đồng thời, lãnh đạo quán triệt, triển khai nghiêm túc các chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước trong toàn quân.
Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ Quân đội, các cơ quan, đơn vị đã triển khai đồng bộ nhiều hoạt động thiết thực như: chăm sóc thương binh, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng, xây dựng nhà tình nghĩa, hỗ trợ gia đình chính sách… Qua đó góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của người có công. Đồng thời, lãnh đạo tăng cường công tác kiểm tra, giám sát nhằm bảo đảm các chính sách được thực hiện đúng đối tượng, công khai, minh bạch, tránh tiêu cực, sai phạm.
3. Thực trạng phát huy vai trò của Đảng bộ Quân đội trong lãnh đạo thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng thời gian qua
Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI xác định: “bảo đảm gia đình người có công với cách mạng có mức sống bằng hoặc cao hơn mức trung bình của cộng đồng dân cư nơi cư trú”2. Do đó, những năm qua dưới sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Đảng bộ Quân đội đã phát huy tốt vai trò trong lãnh đạo thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, đạt được nhiều kết quả quan trọng. Cấp ủy, chỉ huy các cấp trong Quân đội đã thường xuyên lãnh đạo, chỉ đạo toàn diện, đồng bộ chính sách đối với Quân đội và hậu phương Quân đội đạt hiệu quả thiết thực, trong đó có chế độ, chính sách đối với người có công, người trực tiếp tham gia chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, làm nhiệm vụ quốc tế.
Chủ động phối hợp với các ban, bộ, ngành Trung ương và các địa phương nghiên cứu, đề xuất với Đảng, Nhà nước ban hành và triển khai thực hiện tốt chính sách đối với Quân đội và hậu phương Quân đội; chế độ, chính sách đối với người có công, người trực tiếp tham gia kháng chiến, các đối tượng đặc thù … Đã có nhiều chủ trương, giải pháp chỉ đạo thực hiện tốt phong trào “Uống nước nhớ nguồn”, “Đền ơn đáp nghĩa”, chương trình xây dựng nhà tình nghĩa, nhà đồng đội, nhà cho người nghèo”. Ngoài ra, các nguồn lực phi vật chất cũng được phát huy hiệu quả, như: nguồn lực về con người, trí tuệ, uy tín chính trị của Quân đội trong vận động quần chúng; sự phối hợp giữa các lực lượng trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; tổ chức các hoạt động tri ân có ý nghĩa sâu sắc. Đây là yếu tố quan trọng góp phần lan tỏa giá trị nhân văn của chính sách người có công trong toàn xã hội.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc huy động nguồn lực vẫn còn một số hạn chế. Một số cơ quan, đơn vị việc quán triệt, chỉ đạo, kiểm tra, tổ chức thực hiện chưa thường xuyên. Triển khai thực hiện một số chế độ, chính sách đối với người có công và công tác khen thưởng có đơn vị, địa phương còn chậm và còn sai sót, sự chủ động trong tham mưu, phối hợp huy động nguồn lực chưa cao; việc khai thác nguồn lực xã hội chưa tương xứng với tiềm năng, nhất là từ khu vực doanh nghiệp. Nguồn lực phân bổ giữa các địa bàn, đơn vị còn chưa đồng đều, tập trung nhiều ở khu vực thuận lợi, trong khi một số vùng sâu, vùng xa, vùng căn cứ cách mạng còn gặp khó khăn. Công tác quản lý, sử dụng nguồn lực có nơi còn dàn trải, hiệu quả chưa cao; việc công khai, minh bạch có lúc chưa đầy đủ, dẫn đến giảm hiệu quả sử dụng. Bên cạnh đó, cơ chế phối hợp giữa Quân đội với các cấp, các ngành trong huy động và sử dụng nguồn lực còn thiếu đồng bộ; phương thức vận động còn chậm đổi mới, chưa tận dụng tốt các điều kiện của chuyển đổi số để mở rộng kênh huy động.
4. Giải pháp phát huy vai trò của Đảng bộ Quân đội trong giai đoạn hiện nay
Hiện nay, toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta đang đẩy mạnh thi đua thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, tạo tiền đề để đất nước bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên vươn mình, phát triển giàu mạnh, thịnh vượng của dân tộc. Sự nghiệp xây dựng Quân đội, củng cố quốc phòng, bảo vệ Tổ quốc, nhất là yêu cầu, nhiệm vụ điều chỉnh tổ chức lực lượng, xây dựng Quân đội “tinh, gọn, mạnh”, tiến lên hiện đại theo tinh thần Nghị quyết số 05-NQ/TW, ngày 17/01/2022 của Bộ Chính trị đòi hỏi phải đẩy mạnh công tác chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Một là, tích cực tuyên truyền, giáo dục, vận động, nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Tuyên truyền, giáo dục, vận động nâng cao nhận thức là giải pháp có ý nghĩa nền tảng, quyết định đến hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi người có công trong Quân đội. Các cấp ủy, tổ chức đảng cần quán triệt sâu sắc các chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác người có công; giáo dục truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, “Ăn quả nhớ người trồng cây” cho cán bộ, chiến sĩ trong giáo dục chính trị, tư tưởng. Làm rõ ý nghĩa chính trị – xã hội, giá trị nhân văn của công tác “đền ơn đáp nghĩa”, gắn với nhiệm vụ xây dựng Quân đội vững mạnh về chính trị. Hình thức tuyên truyền cần được đổi mới theo hướng đa dạng, kết hợp giữa phương thức truyền thống với ứng dụng công nghệ số, nâng cao tính lan tỏa.
Hình thức tuyên truyền thông qua nhiều hình thức như sinh hoạt chính trị, giáo dục truyền thống, hoạt động kỷ niệm các ngày lễ lớn, các ngày thương binh – liệt sĩ, các phương tiện thông tin đại chúng trong quân đội. Ngoài ra, tổ chức và cá nhân tích cực tham gia các hoạt động chăm sóc người có công, qua đó tạo sự lan tỏa sâu rộng trong toàn quân và toàn xã hội đối với công tác đền ơn đáp nghĩa. Đồng thời, cần gắn tuyên truyền, giáo dục với tổ chức các hoạt động thực tiễn như thăm hỏi, chăm sóc gia đình chính sách, hành trình về nguồn…, qua đó chuyển hóa nhận thức thành hành động cụ thể. Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, kết hợp chặt chẽ với công tác thi đua, khen thưởng, góp phần tạo động lực và nâng cao trách nhiệm của cán bộ, chiến sĩ trong thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Hai là, phát huy tính chủ động, sáng tạo của cấp ủy, cán bộ, cơ quan, đơn vị trong thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Phát huy tính chủ động, sáng tạo của cấp ủy, cán bộ, cơ quan, đơn vị là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi người có công trong Quân đội. Các cấp ủy cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng, nhất là Pháp lệnh ưu đãi người có công với cách mạng, đồng thời cụ thể hóa thành nghị quyết, kế hoạch phù hợp với đặc điểm, nhiệm vụ của từng đơn vị.
Trên cơ sở đó, cần phát huy vai trò chủ động của cơ quan chính sách và đội ngũ cán bộ trong tham mưu, đề xuất các biện pháp thiết thực, linh hoạt, sát thực tiễn; kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh. Khuyến khích các đơn vị đổi mới cách làm, xây dựng mô hình hay, sáng tạo trong hoạt động “đền ơn đáp nghĩa”, như hỗ trợ sinh kế, chăm sóc sức khỏe, ứng dụng công nghệ số trong quản lý hồ sơ người có công.
Đồng thời, tăng cường phân cấp, giao quyền gắn với trách nhiệm; đề cao vai trò nêu gương của cán bộ chủ trì; phát huy tính tự giác, trách nhiệm của mỗi cán bộ, chiến sĩ. Việc chủ động, sáng tạo trong tổ chức thực hiện không chỉ nâng cao hiệu quả chính sách mà còn góp phần lan tỏa sâu rộng giá trị nhân văn, củng cố niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và Quân đội.
Ba là, chỉ đạo tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Hoàn thiện cơ chế, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là yêu cầu cấp thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, công bằng và phù hợp với thực tiễn phát triển đất nước. Các cấp ủy trong Quân đội cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về chăm lo người có công, trực tiếp lãnh đạo, chỉ đạo rà soát, đánh giá việc thực hiện các chính sách đối với người có công với cách mạng và các văn bản liên quan, kịp thời phát hiện những bất cập, chồng chéo để kiến nghị sửa đổi, bổ sung.
Trên cơ sở đó, cần phát huy vai trò tham mưu chiến lược của các cơ quan chức năng trong Quân đội, chủ động đề xuất hoàn thiện hệ thống chính sách theo hướng đồng bộ, minh bạch, bảo đảm quyền lợi chính đáng của người có công, nhất là các đối tượng trong lực lượng vũ trang. Đồng thời, chú trọng giải quyết dứt điểm tồn đọng về xác nhận, công nhận người có công; bổ sung chính sách đối với các trường hợp phát sinh từ thực tiễn.
Bên cạnh đó, tập trung bảo đảm các chế độ trợ cấp, phụ cấp, chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, hỗ trợ đời sống và các chính sách xã hội khác đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ và các đối tượng người có công. Chỉ đạo các các cơ quan chức năng trong quân đội phối hợp với cơ quan Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội ở địa phương để tổ chức thực hiện chính sách một cách đồng bộ, kịp thời và đúng quy định. Chú trọng công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện chính sách nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai sót, ngăn ngừa tình trạng tiêu cực hoặc lợi dụng chính sách.
Bốn là, huy động nguồn lực tổng hợp để thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Huy động nguồn lực tổng hợp là giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm thực hiện hiệu quả, bền vững chính sách ưu đãi người có công với cách mạng trong điều kiện nguồn lực ngân sách còn hạn chế. Các cấp ủy, tổ chức đảng trong Quân đội cần quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về đẩy mạnh xã hội hóa công tác “đền ơn đáp nghĩa”, đồng thời triển khai thực hiện đồng bộ các chính sách ưu đãi người có công với cách mạng.
Phát huy vai trò nòng cốt của Quân đội trong phối hợp với cấp ủy, chính quyền địa phương, các ban, ngành, đoàn thể để huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước gắn với các nguồn lực xã hội. Đẩy mạnh vận động các doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia hỗ trợ người có công thông qua các hoạt động thiết thực như thực hiện việc đóng góp, quản lý, sử dụng quỹ Đền ơn đáp nghĩa, phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng, xây dựng nhà tình nghĩa, chăm sóc sức khỏe, hỗ trợ sinh kế, tạo việc làm và tổ chức các hoạt động kỷ niệm ngày Thương binh, liệt sĩ.
Bên cạnh đó, cần gắn việc huy động nguồn lực với các phong trào thi đua yêu nước, nhất là phong trào “Đền ơn đáp nghĩa”, qua đó tạo sức lan tỏa rộng rãi trong xã hội. Đồng thời, tăng cường quản lý, sử dụng hiệu quả, công khai, minh bạch các nguồn lực; tránh thất thoát, lãng phí, bảo đảm đúng mục đích, đúng đối tượng. Việc huy động nguồn lực tổng hợp không chỉ góp phần nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người có công mà còn củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Quân đội với nhân dân, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
5. Kết luận
Phát huy vai trò của Đảng bộ Quân đội trong lãnh đạo thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng là nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược, lâu dài. Trong bối cảnh mới, yêu cầu đặt ra ngày càng cao, đòi hỏi Đảng bộ Quân đội phải không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao hiệu lực, hiệu quả tổ chức thực hiện. Thực hiện tốt chính sách người có công không chỉ là sự tri ân quá khứ mà còn là nền tảng vững chắc cho hiện tại và tương lai, góp phần xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; củng cố vững chắc quốc phòng, an ninh và niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 7. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 483.
2. Quân ủy Trung ương (2020). Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI, nhiệm kỳ 2015 – 2020.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Bí thư Trung ương Đảng (2017). Chỉ thị số 14-CT/TW ngày 19/7/2017 về tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác người có công với cách mạng.
2. Ban Chấp hành Trung ương (2012). Nghị quyết số 15-NQ/TW ngày 10/6/2012, Hội nghị lần thứ 5 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) về một số vấn đề về chính sách xã hội giai đoạn 2012 – 2020.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập 1. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
4. Thủ tướng Chính phủ (2021). Nghị định số 75/2021/NĐ-CP ngày 24/7/2021 quy định mức trợ cấp, phụ cấp và các chế độ ưu đãi đối với người có công và thân nhân.
5. Ủy ban Thường vụ Quốc hội (2020). Pháp lệnh số 02/2020/UBTVQH14 ngày 09/12/2020 về ưu đãi người có công với cách mạng.
