Raising awareness about socio-economic development is linked to ensuring national defense and security for officials in Dong Nai City today.
ThS. Khâu Văn Bích
NCS Trường Đại học Khoa học Xã hội nhân văn,
Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết làm rõ ý nghĩa của việc nâng cao nhận thức về phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh tại thành phố Đồng Nai hiện nay. Thực tiễn nhận thức của cán bộ, đảng viên và Nhân dân về mối quan hệ này trong thời gian vừa qua; từ đó, đề xuất một số nội dung, giải pháp tăng cường giáo dục, nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên và Nhân dân về vai trò của mối quan hệ này trong thời gian tới nhằm góp phần bảo đảm cho Đồng Nai phát triển ổn định, bền vững lâu dài.
Từ khóa: Phát triển kinh tế – xã hội; quốc phòng – an ninh; cán bộ, đảng viên và nhân dân; thành phố Đồng Nai.
Abstract: This article clarifies the significance of raising awareness of socio-economic development linked to national defense and security in Dong Nai City at present. It examines the practical understanding of this relationship among officials, Party members, and the people in recent times. It proposes several content and solutions to strengthen education and raise awareness among officials, Party members, and the people about the role of this relationship in the future, thereby helping ensure stable, sustainable, and long-term development for Dong Nai.
Keywords: Socio-economic development; national defense and security; cadres, Party members and the people; Dong Nai City.
1. Đặt vấn đề
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng đã khẳng định: “Thực hiện có hiệu quả hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; kết hợp chặt chẽ, hiệu quả giữa quốc phòng, an ninh với phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội và đối ngoại để phát huy sức mạnh mềm của Việt Nam, góp phần tạo thế và lực mới cho đất nước”1. Do đó, công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức toàn diện và sâu sắc hơn cho cán bộ, đảng viên rất quan trọng.
Thành phố Đồng Nai là một địa bàn kinh tế trọng điểm phía Nam. Trước những tác động đa chiều của quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân về mối quan hệ này vẫn chưa đầy đủ, thiếu tính hệ thống. Thực tiễn đó đặt ra yêu cầu phải tăng cường nâng cao nhận thức về phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh cho cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn tỉnh, góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội, xây dựng và bảo vệ vững chắc Tổ quốc trong mọi tình huống, điều kiện, hoàn cảnh.
2. Thực tiễn nhận thức về phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng, an ninh tại Thành phố Đồng Nai
Phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh là quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng và Nhà nước ta, thể hiện mối quan hệ biện chứng giữa xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Kinh tế – xã hội phát triển tạo nền tảng vật chất và nguồn lực cho quốc phòng – an ninh; ngược lại, quốc phòng – an ninh vững chắc bảo đảm môi trường ổn định để phát triển bền vững. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng gia tăng, việc nhận thức đầy đủ mối quan hệ này là điều kiện tiên quyết để giữ vững ổn định chính trị và phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đồng Nai là địa phương có vị trí chiến lược về kinh tế và quốc phòng – an ninh, với tốc độ công nghiệp hóa, đô thị hóa nhanh; sau khi sáp nhập với tỉnh Bình Phước, vị trí và vai trò của việc kết hợp kinh tế với quốc phòng – an ninh càng trở nên quan trọng hơn. Tính đến ngày 01/7/2025, toàn tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập có 95 đơn vị hành chính cấp xã, phường (có 72 xã, 23 phường); 452 khu phố; 1.320 ấp; 16 đồn biên phòng và 59 đơn vị của Bộ Quốc phòng, 23 đơn vị của Quân khu 7 đứng chân trên địa bàn tỉnh. Về kinh tế, Đồng Nai có 58 khu công nghiệp, cụm công nghiệp, thu hút gần 2.300 dự án đến từ 45 quốc gia và vùng lãnh thổ, dân số gần 4,5 triệu người (đứng thứ 3 cả nước sau TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội); hạ tầng giao thông hiện đại, đa phương tiện gồm 5 loại hình: hàng không, đường bộ cao tốc, đường sắt, đường thuỷ nội địa và hàng hải. Đặc biệt, Đồng Nai đã được Quốc hội biểu quyết thông qua là thành phố trực thuộc Trung ương, có hiệu lực kể từ ngày 30/4/20262.
Tiềm năng, lợi thế như vậy đã đặt ra cho Thành phố nhiều cơ hội lớn để phát triển kinh tế – xã hội, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với nhiệm vụ bảo đảm quốc phòng – an ninh, nhất là trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Tinh thần bảo đảm phát triển nhanh, bền vững rất quan trọng.
Thời gian qua, nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn Thành phố về mối quan hệ giữa phát triển kinh tế – xã hội với bảo đảm quốc phòng – an ninh đã có những chuyển biến tích cực. Phần lớn cán bộ, đảng viên đã nắm vững quan điểm, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; nhận thức được vai trò, ý nghĩa của việc kết hợp chặt chẽ hai nhiệm vụ chiến lược này. Nhiều cấp ủy, chính quyền địa phương đã chú trọng lồng ghép nội dung quốc phòng – an ninh vào quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội; quan tâm xây dựng khu vực phòng thủ, củng cố thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân. Nhân dân ngày càng nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc tham gia giữ gìn an ninh trật tự, tích cực phối hợp với các lực lượng chức năng trong phòng, chống tội phạm và các tệ nạn xã hội. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đánh giá: “Kinh tế tăng trưởng khá, cơ cấu kinh tế chuyển dịch đúng định hướng… Quốc phòng, an ninh được giữ vững; bảo vệ vững chắc chủ quyền, giữ vững an ninh biên giới, an ninh quốc gia, đối ngoại; Nhân dân được chú trọng”3.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nhận thức về vấn đề này vẫn còn một số hạn chế: một bộ phận cán bộ, đảng viên, nhất là ở cơ sở, chưa thật sự sâu sắc và toàn diện trong nhận thức về mối quan hệ gắn kết giữa phát triển kinh tế – xã hội và bảo đảm quốc phòng – an ninh. Một số còn biểu hiện tư duy phát triển kinh tế thuần túy, coi nhẹ hoặc chưa đánh giá đúng mức vai trò của quốc phòng – an ninh trong quá trình phát triển; trong tổ chức thực hiện, có nơi chưa quan tâm đúng mức đến yếu tố quốc phòng – an ninh khi xây dựng và triển khai các dự án kinh tế, quy hoạch phát triển đô thị, khu công nghiệp. Một bộ phận nhân dân chưa hiểu rõ mối quan hệ hữu cơ giữa phát triển kinh tế và bảo đảm quốc phòng – an ninh.
Trong điều kiện kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, một số người dân có xu hướng quan tâm nhiều hơn đến lợi ích kinh tế trước mắt, chưa ý thức đầy đủ trách nhiệm công dân trong việc tham gia bảo vệ an ninh Tổ quốc. Sự tác động của các thông tin xấu, độc trên không gian mạng, cùng âm mưu “diễn biến hòa bình” của các thế lực thù địch, phản động cũng phần nào ảnh hưởng đến nhận thức, tư tưởng của một bộ phận nhân dân, nhất là thanh niên, công nhân trong các khu công nghiệp. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030 đã đánh giá: “Tốc độ tăng trưởng và sức cạnh tranh của nền kinh tế chưa đạt kỳ vọng. Hạ tầng kinh tế – xã hội chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. An sinh xã hội, giáo dục, y tế ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng biến giới còn nhiều khó khăn”4.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do: (1) Quá trình phát triển kinh tế nhanh, hội nhập sâu rộng làm nảy sinh nhiều vấn đề mới, phức tạp, vượt ngoài dự báo. (2) Một số cấp ủy, chính quyền chưa thực sự quan tâm đúng mức đến công tác giáo dục, nâng cao nhận thức. (3) Việc tổ chức thực hiện còn thiếu quyết liệt, chưa có giải pháp đồng bộ, hiệu quả. (4) Ý thức tự học tập, tự nâng cao nhận thức của một bộ phận cán bộ, đảng viên và nhân dân còn hạn chế.
3. Một số giải pháp
Một là, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Trong bối cảnh hiện nay, khi yêu cầu phát triển nhanh và bền vững ngày càng cao, việc đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm nâng cao nhận thức về phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thành phố Đồng Nai. Đây không chỉ là nhiệm vụ thường xuyên mà còn là giải pháp mang tính nền tảng, quyết định chất lượng và hiệu quả trong việc triển khai các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước trong thực tiễn.
Với tinh thần đó, cần tiếp tục quán triệt sâu sắc các quan điểm, đường lối của Đảng về việc kết hợp phát triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng – an ninh, nhằm nâng cao nhận thức của đội ngũ cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân. Nội dung tuyên truyền phải làm rõ vị trí, vai trò và mối quan hệ biện chứng giữa hai nhiệm vụ chiến lược này, giúp mọi người hiểu rằng phát triển kinh tế không thể tách rời nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, và ngược lại, quốc phòng – an ninh vững mạnh chính là điều kiện tiên quyết để bảo đảm môi trường ổn định cho phát triển. Việc tuyên truyền không chỉ dừng lại ở việc phổ biến chủ trương, chính sách mà còn cần gắn với việc phân tích những vấn đề thực tiễn đang đặt ra tại địa phương, từ đó tạo sự thống nhất cao về nhận thức và hành động.
Đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức tuyên truyền, giáo dục theo hướng thiết thực, hiệu quả, phù hợp với từng đối tượng. Đối với cán bộ, đảng viên, cần chú trọng các chương trình bồi dưỡng chuyên sâu, cập nhật kiến thức mới về kinh tế, quốc phòng, an ninh, đặc biệt là những vấn đề liên quan đến an ninh phi truyền thống, an ninh mạng và hội nhập quốc tế. Đối với quần chúng nhân dân, nội dung tuyên truyền cần được trình bày một cách dễ hiểu, gần gũi, gắn với lợi ích thiết thực trong đời sống hằng ngày, qua đó giúp người dân nhận thức rõ vai trò, trách nhiệm của mình trong việc tham gia phát triển kinh tế và bảo vệ an ninh Tổ quốc.
Quá trình tuyên truyền, giáo dục cần đa dạng hóa các hình thức; bên cạnh các phương thức truyền thống như: hội nghị, hội thảo, sinh hoạt chi bộ, tuyên truyền qua hệ thống loa truyền thanh cơ sở, cần tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, tận dụng các phương tiện truyền thông hiện đại, như: báo điện tử, mạng xã hội, các nền tảng số để lan tỏa thông tin một cách nhanh chóng, rộng rãi và hiệu quả. Trong điều kiện Đồng Nai là địa phương có đông công nhân, người lao động trẻ, việc sử dụng các hình thức truyền thông trực tuyến sẽ góp phần nâng cao khả năng tiếp cận thông tin, tạo sự hấp dẫn và thu hút sự quan tâm của các nhóm đối tượng này. Gắn công tác tuyên truyền, giáo dục với việc tổ chức các phong trào thi đua yêu nước và các hoạt động thực tiễn ở cơ sở.
Thông qua việc tham gia các phong trào như xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, bảo vệ an ninh Tổ quốc, người dân không chỉ được nâng cao nhận thức mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình thực hiện, từ đó củng cố niềm tin và trách nhiệm đối với cộng đồng và xã hội. Chú trọng nâng cao chất lượng đội ngũ làm công tác tuyên truyền, giáo dục về trình độ chuyên môn, bản lĩnh chính trị vững vàng, kỹ năng truyền đạt, am hiểu thực tiễn địa phương; tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể trong công tác tuyên truyền, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và hiệu quả.
Hai là, phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên và nâng cao hiệu lực, hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước.
Phát huy vai trò của cán bộ, đảng viên gắn với nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước là giải pháp mang tính quyết định trong việc nâng cao nhận thức và tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh tại Thành phố. Khi đội ngũ cán bộ thực sự gương mẫu, trách nhiệm và hệ thống quản lý nhà nước vận hành hiệu quả, sẽ tạo nền tảng vững chắc để địa phương phát triển nhanh, bền vững và giữ vững ổn định trong mọi tình huống. Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng về trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn cho cán bộ, đảng viên, đặc biệt là đội ngũ lãnh đạo, quản lý các cấp.
Việc quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về việc kết hợp phát triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng – an ninh phải được thực hiện thường xuyên, liên tục, trở thành nội dung trọng tâm trong các chương trình đào tạo, bồi dưỡng. Cán bộ, đảng viên cần nhận thức rõ rằng đây không phải là hai nhiệm vụ tách rời mà có mối quan hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau; từ đó chủ động vận dụng vào quá trình xây dựng và thực hiện các chủ trương, chính sách ở địa phương.
Phát huy vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu các cơ quan, đơn vị và địa phương. Đề cao trách nhiệm cá nhân, gắn kết quả thực hiện nhiệm vụ với công tác đánh giá, xếp loại cán bộ; đồng thời kiên quyết xử lý những trường hợp thiếu trách nhiệm, có biểu hiện lệch lạc trong nhận thức và hành động. Nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về phát triển kinh tế – xã hội gắn với củng cố quốc phòng – an ninh; hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của tỉnh theo hướng gắn chặt với yêu cầu bảo đảm quốc phòng – an ninh. Mọi chương trình, dự án phát triển phải được xem xét toàn diện, không chỉ về hiệu quả kinh tế mà còn về tác động đối với an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội và thế trận quốc phòng của địa phương.
Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách, kịp thời phát hiện và chấn chỉnh những hạn chế, sai sót trong quá trình triển khai. Việc kiểm tra, giám sát không chỉ nhằm bảo đảm tính nghiêm minh của pháp luật mà còn góp phần nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên trong việc thực hiện nhiệm vụ. Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao tính minh bạch, công khai trong quản lý nhà nước, tạo môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế đi đôi với bảo đảm ổn định chính trị – xã hội. Việc gắn kết phát triển kinh tế – xã hội với quốc phòng – an ninh là nhiệm vụ tổng hợp, liên quan đến nhiều lĩnh vực; do đó, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa các chủ thể. Thông qua cơ chế phối hợp hiệu quả, các lực lượng có thể chủ động nắm bắt tình hình, dự báo chính xác các nguy cơ, thách thức, từ đó kịp thời tham mưu, đề xuất các giải pháp phù hợp, không để xảy ra tình trạng bị động, bất ngờ.
Ba là, xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc.
Xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân vững chắc là giải pháp mang tính chiến lược, lâu dài, có ý nghĩa quyết định trong việc nâng cao nhận thức và tổ chức thực hiện hiệu quả nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh tại Thành phố. Với tinh thần đó, cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Đảng về xây dựng nền quốc phòng toàn dân và nền an ninh nhân dân, xác định đây là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn thể nhân dân. Việc xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng vũ trang mà còn phải được triển khai đồng bộ trên tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, gắn chặt với phát triển kinh tế – xã hội ngay từ khâu quy hoạch và lập kế hoạch. Đối với Thành phố, điều này đòi hỏi phải chú trọng kết hợp giữa phát triển các khu công nghiệp, đô thị với xây dựng khu vực phòng thủ, bảo đảm vừa phát huy hiệu quả kinh tế, vừa đáp ứng yêu cầu quốc phòng – an ninh trong mọi tình huống.
Xây dựng và củng cố khu vực phòng thủ tỉnh vững chắc, toàn diện về tiềm lực, thế trận và lực lượng. Cần tăng cường đầu tư xây dựng các công trình quốc phòng, an ninh phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương; đồng thời phát huy vai trò của lực lượng dân quân tự vệ, dự bị động viên trong việc tham gia bảo vệ an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội. Việc xây dựng thế trận an ninh nhân dân phải gắn với việc phát huy vai trò chủ thể của nhân dân trong phòng ngừa, phát hiện và đấu tranh với các loại tội phạm, các hành vi vi phạm pháp luật, trật tự, an toàn xã hội, góp phần giữ vững ổn định chính trị ở cơ sở.
Xây dựng “thế trận lòng dân” vững chắc thông qua việc chăm lo phát triển kinh tế gắn với bảo đảm an sinh xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân. Khi đời sống người dân được cải thiện, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước được củng cố, thì đó chính là nền tảng quan trọng để xây dựng thế trận quốc phòng – an ninh vững chắc. Đồng thời, cần chú trọng giải quyết kịp thời các vấn đề xã hội phát sinh, nhất là những vấn đề liên quan đến việc làm, thu nhập, nhà ở cho công nhân, người lao động trong các khu công nghiệp, lực lượng chiếm tỷ lệ lớn trên địa bàn Thành phố. Đồng thời, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị trong xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân gắn với thế trận an ninh nhân dân.
Các cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể cần tăng cường phối hợp, triển khai đồng bộ các biện pháp nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và nhân dân. Đồng thời, đẩy mạnh các phong trào quần chúng như “Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc”, gắn với các cuộc vận động, phong trào thi đua yêu nước, qua đó tạo sự lan tỏa sâu rộng trong xã hội. Đặc biệt chú trọng bảo đảm an ninh mạng, nâng cao khả năng “tự miễn dịch” của xã hội trước thông tin xấu, độc. Việc xây dựng thế trận an ninh nhân dân không chỉ diễn ra trong không gian thực mà còn phải được mở rộng sang không gian mạng, nơi đang ngày càng trở thành một mặt trận quan trọng trong việc bảo vệ an ninh quốc gia. Do đó, cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục, nâng cao ý thức cảnh giác của người dân, nhất là thanh niên và công nhân, trước các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch.
4. Kết luận
Nâng cao nhận thức về phát triển kinh tế – xã hội gắn với bảo đảm quốc phòng – an ninh là yêu cầu khách quan, vừa mang tính cấp bách, vừa có ý nghĩa chiến lược lâu dài đối với Thành phố Đồng Nai trong giai đoạn hiện nay. Việc gắn kết chặt chẽ hai nhiệm vụ này không chỉ tạo nền tảng cho phát triển bền vững mà còn góp phần giữ vững ổn định chính trị, trật tự và an toàn xã hội trên địa bàn. Chỉ khi nhận thức được nâng cao một cách toàn diện và thống nhất thì mới có thể huy động hiệu quả mọi nguồn lực, bảo đảm hài hòa giữa phát triển kinh tế – xã hội với củng cố quốc phòng – an ninh, góp phần xây dựng Thành phố ngày càng giàu mạnh, ổn định và phát triển bền vững trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 114.
2. Thiên Vương (2025). Đồng Nai giữ vững quốc phòng, an ninh để phát triển bền vững. https://nhandan.vn/dong-nai-giu-vung-quoc-phong-an-ninh-de-phat-trien-ben-vung-post953573.html.
3, 4. Đảng bộ tỉnh Đồng Nai (2025). Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Đồng Nai lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030, tr. 2, 2.
