Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên và một số vấn đề đặt ra đối với công tác thanh niên hiện nay

Ho Chi Minh’s thoughts on youth work and several issues facing youth work in the context

ThS. Nguyễn Thị Thủy
Học viện Cảnh sát nhân dân

(Quanlynhanuoc.vn) – Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn dành sự quan tâm đặc biệt cho thanh niên và công tác thanh niên. Trong quan niệm của Người, việc chăm lo giáo dục, rèn luyện, bồi dưỡng thanh niên – “chủ nhân tương lai của nước nhà” – là nhiệm vụ quan trọng của Đảng. Bài viết góp phần làm sáng tỏ nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên, từ đó rút ra những vấn đề cần liên hệ và vận dụng trong công tác thanh niên trong bối cảnh hiện nay.

Từ khóa: Tư tưởng Hồ Chí Minh; thanh niên; công tác thanh niên.

Abstract: During his lifetime, President Ho Chi Minh always paid special attention to young people and youth work. In his view, nurturing, educating, and training the youth, the “future masters of the nation,” was a vital task of the Party. This article clarifies the essence of Ho Chi Minh’s ideology on youth work, thereby identifying key issues applicable to current youth initiatives.

Keywords: Ho Chi Minh’s Thought; youth; youth work.

1. Đặt vấn đề

Trong bối cảnh hiện nay, tình hình thế giới và trong nước đang có những chuyển biến sâu sắc, diễn ra nhanh chóng và khó dự báo. Sự bùng nổ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, cùng với những tác động tiêu cực từ mặt trái của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đã và đang đặt ra những thách thức lớn đối với công tác thanh niên. Việc khắc phục những hạn chế, phát huy những thế mạnh đã đạt được thời gian qua đòi hỏi công tác thanh niên phải không ngừng đổi mới, đi vào thực chất nhằm nâng cao chất lượng. Vì vậy, việc nghiên cứu và vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên trong bối cảnh hiện nay có ý nghĩa lý luận và thực tiễn sâu sắc.

2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên

Kế thừa và phát triển sáng tạo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin về thanh niên và vai trò của thanh niên đối với tiến trình cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn đánh giá cao vị trí, tiềm năng và sức mạnh to lớn của thanh niên. Người khẳng định thanh niên là lực lượng xã hội xung kích, giữ vai trò quan trọng trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Xuất phát từ nhận thức đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm đến công tác thanh niên và coi đây là nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam. Không chỉ đề ra những quan điểm mang tính định hướng, Người còn trực tiếp tham gia vận động, giáo dục, giác ngộ và tổ chức thanh niên tham gia các phong trào cách mạng. Chính sự hòa quyện biện chứng giữa tư duy lý luận chiến lược và hành động thực tiễn sinh động đó đã kết tinh, hình thành nên một chỉnh thể lý luận nhất quán về công tác thanh niên trong tư tưởng của Người. Theo đó, tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên là một hệ thống các quan điểm toàn diện và sâu sắc về vị trí, vai trò của công tác thanh niên; về chăm lo giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng và đạo đức cách mạng cho thanh niên nhằm hình thành thế hệ kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và dân tộc; về tổ chức, tập hợp rộng rãi các tầng lớp thanh niên, trong đó hạt nhân của sự đoàn kết, tập hợp, trực tiếp chính là Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh – đội hậu bị của Đảng.

Một là, về vị trí và vai trò của công tác thanh niên.

Trong quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh, công tác thanh niên không phải là một hoạt động phong trào ngắn hạn hay giải pháp tình thế, tạm thời mà là một bộ phận khăng khít, giữ vị trí đặc biệt quan trọng và có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp cách mạng. Quan điểm này xuất phát từ nhận thức của Người về vai trò của thanh niên đối với vận mệnh dân tộc và sự phát triển của đất nước. Theo người: “Thanh niên là người chủ tương lai của nước nhà. Thật vậy, nước nhà thịnh hay suy, yếu hay mạnh một phần lớn là do các thanh niên”¹. Đồng thời, Người cũng khẳng định: “Tôi luôn luôn nói đến thanh niên, vì trong mọi công việc, thanh niên ta luôn hăng hái xung phong và họ xứng đáng là cánh tay đắc lực của Đảng”².

Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, vị trí của công tác thanh niên được thể hiện ở chỗ đây là công việc chuẩn bị lực lượng kế tục cho sự nghiệp cách mạng của Đảng, Nhà nước và dân tộc. Người cho rằng: “Đoàn viên và thanh niên ta nói chung là tốt, mọi việc đều hăng hái xung phong, không ngại khó khăn, có chí tiến thủ. Đảng cần phải chăm lo giáo dục đạo đức cách mạng cho họ, đào tạo họ thành những người kế thừa xây dựng chủ nghĩa vừa “hồng” vừa “chuyên”³. Từ nhận thức đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn yêu cầu Đảng phải coi trọng công tác thanh niên, xem đây là một bộ phận quan trọng không thể tách rời trong toàn bộ tiến trình cách mạng của dân tộc.

Không chỉ có vị trí chiến lược, công tác thanh niên theo Chủ tịch Hồ Chí Minh còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong việc phát huy nguồn lực con người cho sự nghiệp cách mạng. Thông qua công tác thanh niên, Đảng và Nhà nước có thể tập hợp, định hướng và khơi dậy tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm cũng như khát vọng cống hiến của thế hệ trẻ. Đây là điều kiện quan trọng để biến tiềm năng to lớn của thanh niên thành sức mạnh thực tiễn phục vụ công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, cũng như phục vụ cách mạng xã hội chủ nghĩa. Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần khẳng định niên là lực lượng xung kích trong mọi lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, khoa học đến kỹ thuật, “là đại biểu cả tinh thần tự tôn, tự lập của dân tộc ta mấy nghìn năm để lại”⁴, “là chủ lực quân”, là “lực lượng cơ bản trong bộ đội, công an và dân quân tự vệ, đang hăng hái giữ gìn trật tự, trị an, bảo vệ Tổ quốc”⁵. Vì vậy, công tác thanh niên có vai trò tạo động lực và phát huy vai trò tiên phong của tuổi trẻ trong việc thực hiện các nhiệm vụ cách mạng.

Hai là, về chăm lo giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng và đạo đức cách mạng cho thanh niên

Xuất thân trong một gia đình Nho học yêu nước, lại được tôi luyện qua thực tiễn đấu tranh cách mạng phong phú và sinh động, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thức rõ vai trò đặc biệt quan trọng của giáo dục đối với sự nghiệp cách mạng, nhất là giáo dục, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức cách mạng cho thanh niên – lực lượng kế tục và quyết định tương lai của dân tộc. Theo Người, thanh niên luôn cần có mục tiêu, khát vọng và lý tưởng để phấn đấu. Vì vậy, Đảng phải thường xuyên chăm lo, bồi dưỡng lý tưởng, đạo đức cách mạng cho thanh niên để họ có được hướng đi đúng đắn, không bị hoang mang, dao động, chệch hướng về tư tưởng và hành động.

Trong quan điểm của Người, lý tưởng của thanh niên phải gắn bó chặt chẽ với lý tưởng cách mạng của dân tộc, đó là kiên định với con đường độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp tinh thần yêu nước với chủ nghĩa Mác – Lênin. Lý tưởng ấy không phải là những điều quá xa vời hay trừu tượng mà được thể hiện bằng những điều gần gũi và giản dị. Chẳng hạn, khi giải thích về chủ nghĩa xã hội, Người khẳng định đó là một xã hội dân giàu, nước mạnh. Trong xã hội đó, ai cũng phải làm việc năng suất và hiệu quả. Đối với những người già, người ốm đau thì được xã hội chăm lo, nhưng không chấp nhận sự lười biếng, lười lao động, lười học tập. Tuy nhiên, theo Người, việc xác định lý tưởng mới chỉ là bước đầu; điều quan trọng hơn là giữ vững niềm tin và kiên định với lý tưởng đó, đặc biệt trong những thời điểm thử thách của lịch sử. Do vậy, công tác tư tưởng của Đảng cần tập trung giáo dục để thanh niên có chung ý chí, quyết tâm xây dựng thành công chủ nghĩa xã hội và bảo vệ Tổ quốc: “Đảng ta phải ra sức tăng cường giáo dục toàn Đảng về lý tưởng cộng sản chủ nghĩa, về đường lối, chính sách của Đảng, về nhiệm vụ và đạo đức đảng viên”⁶.

Cùng với việc giáo dục lý tưởng cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu cần đề cao nhiệm vụ rèn luyện đạo đức cách mạng cho thanh niên. Theo Người, lý tưởng và ý chí cách mạng chỉ có thể bám rễ bền chặt khi được xây dựng trên nền tảng đạo đức vững chắc, bao gồm các phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính và chí công vô tư. Nếu thiếu nền tảng đạo đức này, thanh niên – những người còn ít kinh nghiệm sống – sẽ khó vượt qua những thử thách, cám dỗ và biến động của hoàn cảnh để kiên trì theo đuổi mục tiêu cách mạng. Vì vậy, Người luôn căn dặn thanh niên phải: “Luôn luôn trau dồi đạo đức cách mạng, khiêm tốn và giản dị. Chống kiêu căng, tự mãn. Chống lãng phí, xa hoa. Thực hành tự phê bình và phê bình nghiêm chỉnh để giúp nhau cùng tiến bộ mãi”⁷.

Đề cập đến mối quan hệ giữa tài và đức, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định đạo đức là nền tảng của người cách mạng và có ý nghĩa quyết định trong quá trình xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa. Theo Người, thanh niên cần ý thức rõ trách nhiệm làm chủ đất nước, không ngừng học tập, rèn luyện phẩm chất đạo đức cách mạng. Bởi “không có đạo đức thì dù có tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân”⁸. Đạo đức cách mạng không phải là tự nhiên mà được hình thành thông qua quá trình học tập, lao động, hoạt động thực tiễn và sự gắn bó với tập thể, Nhân dân.

Đối với cán bộ, đoàn viên thanh niên, Chủ tịch Hồ Chí Minh yêu cầu phải không ngừng phấn đấu, học tập và rèn luyện để thực hiện mục tiêu, lý tưởng của Đảng. Dù trong bất kỳ hoàn cảnh nào, kể cả khi gặp nhiều khó khăn, gian khổ, cán bộ, đoàn viên thanh niên vẫn phải giữ vững lập trường, thực hiện đúng chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước. Không chỉ vậy, đạo đức cách mạng trong tư tưởng Hồ Chí Minh còn được thể hiện ở sự gần gũi với nhân dân, biết lắng nghe, thấu hiểu tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, qua đó củng cố mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa người cách mạng với quần chúng và đoạn tuyệt với “chủ nghĩa cá nhân”. Người khẳng định: “Cá nhân chủ nghĩa nó đẻ ra cái tư tưởng danh lợi, chỉ muốn làm ông này, ông khác; bà này, bà khác. Rồi tư tưởng danh lợi lại đẻ ra con nó… tức là hai cái kinh là: kinh lao động chân tay và kinh người lao động chân tay, và hai cái sợ là: sợ khó nhọc và sợ khổ”⁹.

Ba là, về công tác tổ chức, tập hợp thanh niên

Với tầm nhìn chiến lược và kinh nghiệm thực tiễn phong phú, Chủ tịch Hồ Chí Minh hiểu rõ rằng sức mạnh của cách mạng chỉ có thể được phát huy thông qua một tổ chức chặt chẽ với đường lối lãnh đạo đúng đắn. Quan điểm này cũng được Người vận dụng nhất quán trong công tác tập hợp và phát huy vai trò của thanh niên.

Theo Người, để phát huy thế mạnh của thanh niên thì phải xây dựng “một tổ chức thanh niên cộng sản” làm cánh tay và đội hậu bị của Đảng, là nòng cốt của mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên, dìu dắt thiếu niên nhi đồng: “Đoàn Thanh niên Lao động phải là cánh tay đắc lực của Đảng trong việc tổ chức và giáo dục thế hệ thanh niên và nhi đồng thành những chiến sĩ tuyệt đối trung thành với sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội và Chủ nghĩa Cộng sản”¹⁰. Vì vậy, Người yêu cầu tổ chức Đoàn phải không ngừng củng cố, thay đổi phương thức tập hợp thanh niên: “Đoàn thanh niên cần phải thường xuyên củng cố tổ chức, nghiên cứu tìm ra nhiều hình thức và phương pháp thích hợp để đoàn kết và tổ chức thanh niên một cách rộng rãi và vững chắc”¹¹.

Các hình thức và phương pháp tập hợp thanh niên phải rõ mục tiêu phấn đấu, có tính ổn định và triển vọng phát triển: “Chớ đặt những chương trình, kế hoạch mênh mông, đọc nghe sướng tai nhưng không thực hiện được. Việc gì cũng cần thiết thực, nói được, làm được. Việc gì cũng phải từ nhỏ dần dần đến lớn, từ dễ dần dần đến khó, từ thấp dần dần đến cao. Một chương trình nhỏ mà thực hành được hẳn hoi, hơn là một trăm chương trình to tát mà làm không được”¹².

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, để tổ chức Đoàn mạnh đủ sức tập hợp, lãnh đạo thanh niên thì bên cạnh việc tuyển chọn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đoàn vững mạnh về bản lĩnh, giỏi về nghiệp, phải “gương mẫu” thì Đảng phải trực tiếp lãnh đạo việc xây dựng tổ chức Đoàn: Trung ương và các cấp đảng bộ địa phương phải chăm sóc hơn nữa đến công tác thanh niên. Hồ Chí Minh căn dặn chi bộ phải chăm lo xây dựng Đoàn Thanh niên thật tốt, vì “Đoàn viên và các đội thanh niên xung phong là cánh tay của chi bộ”.

Chủ tịch Hồ Chí Minh cho rằng, để tổ chức Đoàn thực sự vững mạnh, đủ khả năng tập hợp thanh niên, cần phải đặc biệt chú ý tuyển chọn, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đoàn vững mạnh về bản lĩnh, giỏi về nghiệp vụ và “gương mẫu”. Đồng thời, Người đặc biệt nhấn mạnh vai trò lãnh đạo trực tiếp của Đảng đối với tổ chức Đoàn và công tác thanh niên. Người luôn nhắc nhở cán bộ, đảng viên, tổ chức Đảng phải trực tiếp chăm lo, xây dựng Đoàn, vì: “Đoàn viên và các đội thanh niên xung phong là cánh tay của chi bộ”¹³, “Trung ương và các cấp Đảng bộ địa phương sẽ săn sóc hơn nữa đến công tác của Đoàn, để phát huy tác dụng tiên phong của Đoàn về mọi mặt”¹⁴.

Như vậy, có thể thấy, trong suốt quá trình hoạt động cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ coi trọng hay đề cao vị trí, vai trò của thanh niên mà Người còn luôn khẳng định sự cần thiết phải thực hiện công tác thanh niên, công tác giáo dục, bồi dưỡng thanh niên cùng với việc tập hợp đoàn kết thanh niên thành một lực lượng mạnh mẽ vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng chủ nghĩa xã hội. Và chính cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của Người cũng là một tấm gương giáo dục sáng ngời cho thế hệ thanh niên Việt Nam học tập và noi theo.

3. Một số vấn đề đặt ra đối với công tác thanh niên trong giai đoạn hiện nay

Sau 40 năm tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước và hội nhập quốc tế, dưới sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng, công tác thanh niên đã đạt được những kết quả quan trọng, “đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”¹⁵. Tuy nhiên, bên cạnh thành tựu đã đạt được, công tác thanh niên cũng đang bộc lộ những hạn chế, nhất là trước những thách thức mới, rất cần được nhận diện, từ đó đề ra giải pháp để khắc phục, cụ thể:

Thứ nhất, công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống và lý tưởng cách mạng.

Trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và sự phát triển mạnh mẽ của Internet, mạng xã hội, thanh niên có nhiều điều kiện để tiếp cận nhanh chóng các nguồn thông tin khác nhau. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, không gian mạng cũng chứa đựng nhiều thông tin sai lệch, độc hại, ảnh hưởng tiêu cực đến nhận thức và hành vi của thanh niên. Kết luận số 166-KL/TW ngày 10/6/2025 của Bộ Chính trị về nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” trong tình hình mới khẳng định: “Còn một bộ phận thanh niên thiếu lý tưởng, bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, có lối sống thực dụng, vi phạm pháp luật, nhất là trên không gian mạng”. Thực trạng đó yêu cầu công tác thanh niên cần đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức giáo dục chính trị, tư tưởng; tăng cường giáo dục đạo đức, lối sống văn hóa, ý thức công dân và lòng yêu nước cho thanh niên để sớm hình thành “lớp người mới xã hội chủ nghĩa” với tinh thần “tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc”.

Thứ hai, công tác đào tạo, bồi dưỡng và phát triển nguồn lực chất lượng cao.

Tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 và quá trình chuyển đổi số, nhất là việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), đã và đang làm thay đổi sâu sắc cơ cấu lao động và chất lượng nguồn nhân lực. Thực tế đó khiến khoảng cách giữa chất lượng đào tạo và nhu cầu thực tiễn của thị trường ở một số lĩnh vực nhất định chưa được đáp ứng. Một bộ phận thanh niên còn thiếu kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng số, năng lực ngoại ngữ và khả năng thích ứng với môi trường làm việc quốc tế, dẫn đến tình trạng thất nghiệp hoặc làm việc không đúng chuyên môn vẫn diễn ra ở nhiều nơi.

Theo Thông cáo báo chí về tình hình lao động, việc làm quý I/2026 của Cục Thống kê: “có gần 1,6 triệu thanh niên từ 15-24 tuổi không có việc làm và không tham gia học tập, đào tạo (chiếm 11,4% tổng số thanh niên), tăng 172,6 nghìn người so với quý trước và tăng 212,5 nghìn người so với cùng kỳ năm trước”¹⁶. Đây là thách thức lớn, đòi hỏi công tác thanh niên trong thời gian tới cần tập trung hỗ trợ thanh niên trong học tập, định hướng nghề nghiệp, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế. Đồng thời, chủ trì, tham mưu xây dựng, ban hành các chính sách hiệu quả nhằm tạo việc làm bền vững, phát triển nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Thứ ba, công tác xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn và sự lãnh đạo của cấp ủy, tổ chức cơ sở đảng.

Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” tiếp tục khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng về việc xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Bên cạnh những tiêu chuẩn như trình độ, năng lực, đội ngũ cán bộ Đoàn phải “nhiệt tình, có khả năng vận động quần chúng, độ tuổi phù hợp với thanh niên, thực sự tiêu biểu trong thanh niên”. Đối với hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo công tác thanh niên, Nghị quyết khẳng định: “Đảng lãnh đạo công tác thanh niên và trực tiếp lãnh đạo Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh. Xây dựng Đoàn vững mạnh là nội dung quan trọng trong công tác xây dựng Đảng, là xây dựng Đảng trước một bước”¹⁷. “Mọi cấp uỷ đảng, nhất là người đứng đầu thường xuyên nắm tình hình định hướng và kiểm tra việc thực hiện công tác thanh niên”¹⁸. Tuy nhiên, thực tế sau gần 20 năm thực hiện Nghị quyết: “một số cấp ủy chưa quan tâm đầy đủ tới việc lãnh đạo, chăm lo xây dựng tổ chức đoàn, chưa thường xuyên làm việc, lắng nghe, đối thoại với thanh niên. Một số cấp ủy cơ sở chưa quan tâm đúng mức đến việc theo dõi, kiểm tra công tác của Đoàn Thanh niên. Do đó, yêu cầu cấp bách hiện nay là phải nâng cao sự lãnh đạo của Đảng, nhất là của tổ chức đảng ở cơ sở, đối với công tác thanh niên.

Thứ tư, đổi mới phương thức tập hợp và mở rộng mặt trận đoàn kết thanh niên.

Trước bối cảnh xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu của thanh niên không ngừng thay đổi, hoạt động của các tổ chức thanh niên, đặc biệt là Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, đang đứng trước yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ nội dung và phương thức hoạt động. Trên thực tế, “Nội dung, phương thức hoạt động của Đoàn Thanh niên không ít nơi chưa đáp ứng xu hướng phát triển và nhu cầu của thanh niên. Tỉ lệ tập hợp thanh niên vào các tổ chức của thanh niên còn thấp, nhất là ở vùng nông thôn và khu công nghiệp; chưa có mô hình tập hợp thanh niên là lao động tự do”²⁰. Cùng với đó, công nghệ số đã và đang làm thay đổi phương thức giao tiếp, kết nối và tham gia các hoạt động xã hội của thanh niên từng ngày, từng giờ. Vì vậy, các tổ chức thanh niên phải chủ động ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác quản lý và tổ chức hoạt động; mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên, xây dựng các phong trào thiết thực, hấp dẫn và gắn với lợi ích chính đáng của thanh niên.

4. Giải pháp vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh nhằm nâng cao hiệu quả công tác thanh niên

Xuất phát từ những yêu cầu mới đặt ra đối với công tác thanh niên hiện nay, việc vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác thanh niên là yêu cầu khách quan và cấp thiết. Điều này không chỉ góp phần phát huy vai trò, tiềm năng và sức sáng tạo của thanh niên mà còn đáp ứng yêu cầu xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.

Một là, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên. Công tác thanh niên trước tiên là “nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của Đảng”, vì vậy, các cấp ủy phải: nâng cao nhận thức về vai trò, sứ mệnh của thanh niên; tăng cường lãnh đạo, chỉ đạo phổ biến, quán triệt, thực hiện đầy đủ, nghiêm túc, sáng tạo các quan điểm chỉ đạo của Nghị quyết số 25 trong tình hình mới, đồng thời phải phát huy vai trò, trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu đối với công tác thanh niên; thường xuyên đôn đốc, kiểm tra, giám sát, tổ chức sơ kết, tổng kết đánh giá, rút kinh nghiệm đối với công tác đoàn và phong trào thanh niên; nâng cao chất lượng phối hợp hành động giữa thanh niên với các cơ quan, đoàn thể. Trên cơ sở nắm chắc đặc điểm, tình hình, Đảng hoạch định chủ trương, chính sách về công tác thanh niên phù hợp với nhu cầu, lợi ích chính đáng của thanh niên, khuyến khích, hỗ trợ, tạo mọi điều kiện để thanh niên thật sự trở thành lực lượng có: “Bản lĩnh tự cường – Tiên phong sáng tạo – Khát vọng cống hiến – Làm chủ tương lai”.

Hai là, đổi mới và nâng cao chất lượng công tác bồi dưỡng, giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức cách mạng và bản lĩnh cho thanh niên.

Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi trọng việc giáo dục đạo đức cách mạng cho thế hệ sau và coi đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng hàng đầu. Vì vậy, trong giai đoạn hiện nay, khi không gian mạng đang từng ngày, từng giờ tác động đến lực lượng thanh niên cả tích cực lẫn tiêu cực, thì công tác bồi dưỡng, giáo dục chính trị, tư tưởng cho thanh niên cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn. Các tổ chức Đoàn cần tăng cường ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và các nền tảng truyền thông mới; đẩy mạnh hoạt động trải nghiệm thực tiễn, giáo dục thông qua các phong trào nhằm tuyên truyền, giáo dục lý tưởng cách mạng, truyền thống yêu nước và lịch sử dân tộc. Đồng thời, nâng cao nhận thức, trách nhiệm, phát huy vai trò của thanh niên trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Ba là, xây dựng Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh thật sự vững mạnh, đội ngũ cán bộ Đoàn vừa hồng vừa chuyên đáp ứng yêu cầu của kỷ nguyên mới

Trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh, Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh giữ vị trí đặc biệt quan trọng với tư cách là đội dự bị tin cậy của Đảng, là lực lượng nòng cốt trong công tác vận động, giáo dục và tổ chức thanh niên, đồng thời là trường học của chủ nghĩa xã hội. Vì vậy, Đảng phải quan tâm chỉ đạo sâu sát công tác xây dựng Đoàn vững mạnh, coi công tác xây dựng Đoàn là “xây dựng Đảng trước một bước”; tập trung đổi mới công tác cán bộ, nâng cao xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn có bản lĩnh chính trị vững vàng, phẩm chất đạo đức tốt, trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn cao, thực sự là những thủ lĩnh thanh niên có khả năng tập hợp, dẫn dắt và truyền cảm hứng. Đồng thời, nâng cao chất lượng đoàn viên cả về nhận thức chính trị, ý thức trách nhiệm, tinh thần tiên phong và tinh thần gương mẫu.

Bốn là, tích cực đổi mới phương thức tập hợp, mở rộng mặt trận đoàn kết thanh niên

Để đáp ứng yêu cầu của bối cảnh mới, khắc phục những hạn chế mà Bộ Chính trị đã chỉ ra tại Kết luận số 166-KL/TW ngày 10/6/2025, đòi hỏi các tổ chức Đoàn phải đổi mới nội dung và phương thức hoạt động theo hướng thiết thực, gần gũi hơn với nhu cầu của thanh niên. Chuyển từ tập trung vào các hoạt động mang tính phong trào, thời vụ, chú trọng hình thức sang chú trọng xây dựng các chương trình học tập, khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kỹ năng nghề nghiệp phù hợp với đặc thù của từng địa phương và có tính bền vững, lâu dài. Thông qua việc đáp ứng những nhu cầu chính đáng của thanh niên, tổ chức Đoàn sẽ nâng cao sức hấp dẫn và khả năng thu hút đoàn viên, hội viên. Cùng với đó, các tổ chức Đoàn cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, phát huy hiệu quả không gian mạng trong việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của thanh niên để kịp thời phản ánh, đề xuất các giải pháp phù hợp, đồng thời tăng cường kết nối, định hướng và lan tỏa những giá trị tích cực trong thế hệ trẻ.

Một trong những yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn hiện nay là cần mở rộng phạm vi và đa dạng hóa các hình thức tập hợp thanh niên như Chủ tịch Hồ Chí Minh đã chỉ dẫn, nhất là đối với thanh niên công nhân, thanh niên khu vực kinh tế tư nhân, thanh niên dân tộc thiểu số, thanh niên Việt Nam ở nước ngoài… Việc xây dựng các mô hình tập hợp theo nghề nghiệp, sở thích, lĩnh vực hoạt động và nhu cầu thực tiễn sẽ góp phần khắc phục những khoảng trống trong công tác đoàn kết, tập hợp thanh niên, và phát huy sức mạnh của thanh niên trong thời đại công nghệ số.

Chú thích:
1, 4. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 216, 44.
2, 5. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 13. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 30, 299.
3, 13. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 15. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 622, 278.
6, 10. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 12. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 439, 402.
7. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 11. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 505.
8, 9. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 9. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 283 – 285, tr. 172.
11, 12. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 8. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 166, 269.
14. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 10. H. NXB. Chính trị quốc gia, tr. 439.
15, 20. Bộ Chính trị(2025). Kết luận số 166-KL/TW ngày 10/6/2025 của Bộ Chính trị về việc nâng cao hiệu quả thực hiện Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa X về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa” trong tình hình mới.
16. Cục Thống kê (2026). Thông cáo báo chí về tình hình lao động, việc làm quý I năm 2026.
17, 18. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2008). Nghị quyết số 25-NQ/TW ngày 25/7/2008 về “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa”.
19. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 341.