Đảng bộ thành phố Hà Nội lãnh đạo huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới

The Hanoi Party Committee’s leadership in mobilizing resources for new rural development

Trung tá Nguyễn Văn Minh
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng

(Quanlynhanuoc.vn) – Huy động nguồn lực là một trong những yếu tố giữ vai trò quyết định trong xây dựng nông thôn mới. Trong giai đoạn 2015 – 2025, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu. Bài viết tập trung phân tích quá trình Đảng bộ thành phố Hà Nội lãnh đạo huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới; làm rõ kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân, từ đó, rút ra một số kinh nghiệm có giá trị trong tiếp tục xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội hiện nay.

Từ khóa: Hà Nội; nông thôn mới; nguồn lực; Đảng bộ thành phố Hà Nội; lãnh đạo.

Abstract: Resource mobilization is one of the decisive factors in the implementation of the New Rural Development Program. During the 2015–2025 period, the Hanoi Party Committee issued various policies and measures to effectively mobilize and utilize resources for the development of advanced and model new rural areas. This article analyzes the process through which the Hanoi Party Committee led resource mobilization for the New Rural Development Program, clarifies the achievements, limitations, and underlying causes, and draws several valuable lessons for the continued advancement of new rural development in Hanoi today.

Keywords: Hanoi; new rural development; resources; Hanoi Party Committee; leadership.
1. Đặt vấn đề

Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước nhằm phát triển toàn diện khu vực nông thôn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của Nhân dân, góp phần thực hiện thắng lợi sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 Hội nghị Trung ương 7 (khóa X) về nông nghiệp, nông dân, nông thôn đã xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chiến lược lâu dài của cách mạng Việt Nam. Chủ trương đó tiếp tục được bổ sung, phát triển trong các văn kiện của Đảng theo hướng nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu gắn với phát triển bền vững.

Hà Nội là địa phương có vị trí đặc biệt quan trọng, vừa là trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa của cả nước, vừa có khu vực nông thôn rộng lớn với nhiều tiềm năng, lợi thế trong phát triển nông nghiệp và kinh tế nông thôn. Tuy nhiên, quá trình đô thị hóa nhanh, nhu cầu đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng lớn, sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các khu vực đã đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác xây dựng nông thôn mới của thành phố.

Trong quá trình đó, huy động nguồn lực giữ vai trò đặc biệt quan trọng, quyết định trực tiếp đến tiến độ, chất lượng và tính bền vững của chương trình xây dựng nông thôn mới. Thực tiễn cho thấy, địa phương nào huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực thì địa phương đó đạt kết quả cao trong xây dựng nông thôn mới. Nhận thức rõ điều đó, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp nhằm huy động tổng hợp các nguồn lực phục vụ xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2015 – 2025.
2. Đảng bộ thành phố Hà Nội lãnh đạo huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2015 – 2025
Một là, lãnh đạo xây dựng chủ trương huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới.
Quán triệt quan điểm của Đại hội XII về “đẩy mạnh cơ cấu lại ngành nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới”, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã xác định: “huy động nguồn lực là điều kiện quan trọng để thực hiện mục tiêu phát triển nông nghiệp, nông dân và nông thôn trên địa bàn Thành phố”¹. Trong các chương trình công tác của Thành ủy Hà Nội, đặc biệt là Chương trình số 02-CTr/TU ngày 26/4/2016 về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân giai đoạn 2016 – 2020 giai đoạn 2016 – 2020 và Chương trình số 04-CTr/TU ngày 17/3/2021 về đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021 – 2025, Thành ủy nhấn mạnh: “yêu cầu huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới và nâng cao đời sống nông dân”.

Xuất phát từ đặc điểm của Hà Nội là địa phương có quy mô nông thôn lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh, nhu cầu đầu tư cho khu vực nông thôn rất lớn, Đảng bộ thành phố chủ trương huy động tổng hợp các nguồn lực từ ngân sách nhà nước, doanh nghiệp, hợp tác xã và Nhân dân. Quan điểm xuyên suốt được xác định là phát huy tối đa nội lực; đồng thời, tranh thủ hiệu quả các nguồn lực hỗ trợ từ trung ương và các thành phần kinh tế, trong đó người dân giữ vai trò chủ thể của quá trình xây dựng nông thôn mới. Đảng bộ Thành phố chủ trương gắn huy động nguồn lực với cơ cấu lại ngành nông nghiệp, phát triển kinh tế nông thôn và nâng cao thu nhập cho người dân. Đây là định hướng quan trọng nhằm tạo nguồn lực tại chỗ, bảo đảm tính bền vững của chương trình xây dựng nông thôn mới. Thành phố cũng chú trọng đẩy mạnh xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; phát huy vai trò của hợp tác xã, các tổ chức kinh tế và cộng đồng dân cư trong xây dựng nông thôn mới.

Bên cạnh đó, Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định việc huy động nguồn lực phải đi đôi với quản lý, sử dụng hiệu quả, công khai, minh bạch, tránh đầu tư dàn trải, thất thoát, lãng phí. Thành ủy yêu cầu các cấp ủy, chính quyền địa phương tăng cường công tác kiểm tra, giám sát trong quản lý và sử dụng các nguồn lực; bảo đảm đúng mục tiêu, đúng đối tượng và phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Đồng thời xác định: “tập trung lãnh đạo huy động các nguồn lực nhằm nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu gắn với phát triển kinh tế nông thôn bền vững”².
Hai là, lãnh đạo huy động nguồn lực từ ngân sách nhà nước và các chương trình, dự án.

Trong giai đoạn 2015 – 2025, Thành phố đã dành nguồn vốn lớn từ ngân sách để đầu tư cho xây dựng nông thôn mới. Hàng nghìn công trình hạ tầng giao thông, thủy lợi, trường học, cơ sở y tế và thiết chế văn hóa được đầu tư xây dựng hoặc nâng cấp. Nhờ đó, tỷ lệ đường giao thông nông thôn được cứng hóa, tỷ lệ trường học đạt chuẩn quốc gia và tỷ lệ người dân được sử dụng nước sạch đều tăng đáng kể so với năm 2015. Đồng thời, Thành ủy chỉ đạo các cấp chính quyền tăng cường lồng ghép các chương trình, dự án phát triển kinh tế – xã hội với chương trình xây dựng nông thôn mới nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư. Việc lồng ghép các nguồn lực đã góp phần hạn chế đầu tư dàn trải, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và tạo sự đồng bộ trong xây dựng kết cấu hạ tầng nông thôn.

Bên cạnh nguồn vốn từ ngân sách địa phương, Hà Nội còn tích cực tranh thủ nguồn vốn hỗ trợ từ trung ương và các chương trình mục tiêu quốc gia để phục vụ xây dựng nông thôn mới. Nhờ đó, nhiều công trình hạ tầng thiết yếu ở khu vực nông thôn được đầu tư xây dựng, tạo điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế – xã hội và nâng cao đời sống người dân.
Ba là, lãnh đạo đẩy mạnh xã hội hóa và huy động nguồn lực trong Nhân dân.

Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định xã hội hóa là giải pháp quan trọng nhằm huy động nguồn lực phục vụ xây dựng nông thôn mới. Thành phố chủ trương khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; tạo điều kiện thuận lợi để các thành phần kinh tế tham gia phát triển kết cấu hạ tầng, sản xuất nông nghiệp và dịch vụ ở khu vực nông thôn. Cùng với đó, Thành ủy đặc biệt chú trọng phát huy vai trò chủ thể của người dân trong xây dựng nông thôn mới. Các cấp ủy, chính quyền tăng cường tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia đóng góp tiền của, ngày công lao động, hiến đất mở đường, xây dựng các công trình công cộng. Nhờ thực hiện tốt công tác dân vận, nhiều địa phương đã huy động được nguồn lực lớn trong Nhân dân, góp phần hoàn thành các tiêu chí nông thôn mới.

Quá trình huy động nguồn lực trong Nhân dân được thực hiện theo nguyên tắc công khai, dân chủ, bảo đảm Nhân dân được biết, được bàn, được kiểm tra và trực tiếp hưởng lợi từ chương trình xây dựng nông thôn mới. Đây là yếu tố quan trọng tạo sự đồng thuận xã hội và phát huy sức mạnh tổng hợp trong xây dựng nông thôn mới ở Hà Nội.
Bốn là, lãnh đạo nâng cao hiệu quả quản lý và sử dụng nguồn lực.

Nhận thức sâu sắc vị trí chiến lược của nông nghiệp, nông dân và nông thôn theo tinh thần Nghị quyết số 26-NQ/TW, Đảng bộ thành phố Hà Nội luôn xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thường xuyên và lâu dài. Cùng với huy động nguồn lực, Đảng bộ thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm đến công tác quản lý và sử dụng nguồn lực trong xây dựng nông thôn mới. Thành ủy chỉ đạo các cấp chính quyền thực hiện nghiêm các quy định về quản lý đầu tư xây dựng cơ bản, bảo đảm sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm và hiệu quả các nguồn vốn.

Công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh những sai phạm trong quản lý và sử dụng nguồn lực. Đồng thời, Thành phố chú trọng nâng cao vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân đối với các công trình, dự án xây dựng nông thôn mới. Việc quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực đã góp phần quan trọng nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, hạn chế tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, tạo niềm tin của Nhân dân đối với chủ trương xây dựng nông thôn mới của Đảng và Nhà nước.

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội, công tác huy động nguồn lực xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2015 – 2025 đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Các nguồn lực được huy động tương đối đồng bộ; hệ thống kết cấu hạ tầng khu vực nông thôn được đầu tư ngày càng hoàn thiện; diện mạo nông thôn có nhiều đổi mới; đời sống vật chất và tinh thần của người dân không ngừng được nâng lên.

Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được vẫn còn một số hạn chế như: sự chênh lệch trong huy động nguồn lực giữa các địa phương; hiệu quả sử dụng nguồn lực ở một số nơi chưa cao; việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn còn gặp khó khăn; nguồn lực xã hội hóa chưa tương xứng với tiềm năng của Thành phố.

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Trong đó, một số cấp ủy, chính quyền địa phương chưa thật sự chủ động, sáng tạo trong huy động nguồn lực; công tác phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị có lúc còn thiếu chặt chẽ; cơ chế, chính sách ở một số lĩnh vực chưa đồng bộ.
3. Một số kinh nghiệm

Một là, phải quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng về xây dựng nông thôn mới; đồng thời, bám sát điều kiện thực tiễn của Thủ đô để xác định chủ trương, giải pháp phù hợp. Đây là kinh nghiệm mang tính nền tảng, quyết định hiệu quả của quá trình lãnh đạo, chỉ đạo xây dựng nông thôn mới. Trong quá trình triển khai, Đảng bộ thành phố Hà Nội luôn quán triệt đầy đủ các quan điểm, chủ trương của Trung ương về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn; đồng thời, căn cứ vào đặc điểm cụ thể của Thủ đô, như: quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh, sự chênh lệch giữa các vùng nông thôn để xác định mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp phù hợp. Việc bám sát thực tiễn đã giúp thành phố lựa chọn đúng những khâu trọng tâm, lĩnh vực ưu tiên trong huy động nguồn lực, từ đó, nâng cao tính khả thi và hiệu quả của chương trình xây dựng nông thôn mới.

Hai là, phát huy vai trò lãnh đạo thống nhất của cấp ủy đảng, nâng cao hiệu lực quản lý của chính quyền và vai trò tham gia của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội, các tổ chức chính trị – xã hội trong huy động nguồn lực. Đảng bộ thành phố Hà Nội đã phát huy vai trò lãnh đạo toàn diện của cấp ủy đảng trong xây dựng chương trình, kế hoạch và tổ chức thực hiện; đồng thời, nâng cao trách nhiệm của chính quyền các cấp trong quản lý, điều hành và sử dụng nguồn lực. Bên cạnh đó, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hà Nội và các tổ chức chính trị – xã hội đã làm tốt công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tham gia xây dựng nông thôn mới, tạo sự đồng thuận và phát huy sức mạnh tổng hợp của toàn xã hội.

Ba là, kết hợp chặt chẽ giữa huy động nguồn lực với quản lý, sử dụng hiệu quả nguồn lực; bảo đảm công khai, minh bạch và phát huy vai trò giám sát của Nhân dân. Huy động được nhiều nguồn lực là quan trọng, nhưng sử dụng hiệu quả các nguồn lực đó còn có ý nghĩa quyết định hơn đối với chất lượng và tính bền vững của chương trình xây dựng nông thôn mới. Đảng bộ thành phố Hà Nội xác định: luôn chú trọng tăng cường công tác quản lý, kiểm tra, giám sát trong đầu tư xây dựng cơ bản và sử dụng các nguồn vốn. Việc thực hiện công khai, minh bạch trong huy động, phân bổ và sử dụng nguồn lực không chỉ góp phần hạn chế thất thoát, lãng phí mà còn củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chủ trương xây dựng nông thôn mới. Đồng thời, phát huy vai trò giám sát của Nhân dân đã tạo cơ chế kiểm tra xã hội hiệu quả, góp phần nâng cao trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong quá trình thực hiện.

Bốn là, coi trọng phát huy vai trò chủ thể của người dân, tạo sự đồng thuận xã hội trong xây dựng nông thôn mới. Đây là kinh nghiệm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi người dân vừa là chủ thể, vừa là mục tiêu của chương trình xây dựng nông thôn mới. Thực tiễn ở Hà Nội cho thấy, nơi nào làm tốt công tác tuyên truyền, vận động, phát huy được vai trò chủ động của người dân thì nơi đó việc huy động nguồn lực đạt kết quả tích cực. Đảng bộ thành phố đã chú trọng thực hiện phương châm dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân hưởng thụ, tạo điều kiện để Nhân dân trực tiếp tham gia vào quá trình xây dựng nông thôn mới. Sự đồng thuận và tham gia tích cực của người dân không chỉ góp phần huy động nguồn lực vật chất mà còn tạo động lực tinh thần to lớn, bảo đảm cho chương trình xây dựng nông thôn mới được triển khai bền vững và hiệu quả.
4. Kết luận

Huy động nguồn lực là nội dung có ý nghĩa quyết định trong xây dựng nông thôn mới. Giai đoạn 2015 – 2025, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chủ trương, giải pháp đúng đắn nhằm huy động và sử dụng hiệu quả các nguồn lực phục vụ xây dựng nông thôn mới. Nhờ đó, diện mạo nông thôn Thủ đô có nhiều đổi thay tích cực, kết cấu hạ tầng được đầu tư đồng bộ hơn, đời sống người dân không ngừng được nâng cao.

Trong thời gian tới, trước yêu cầu xây dựng nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu gắn với phát triển bền vững, Đảng bộ thành phố Hà Nội cần tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức lãnh đạo; phát huy hiệu quả các nguồn lực; tăng cường xã hội hóa và nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển nông thôn Thủ đô trong giai đoạn mới.

Chú thích:
1. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2008). Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 về nông nghiệp, nông dân, nông thôn.
2. Thành ủy Hà Nội (2021). Chương trình số 04-CTr/TU ngày 17/3/2021 về đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021 – 2025.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về xây dựng nông thôn mới ở Việt Nam. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Thành ủy Hà Nội (2016). Chương trình số 02-CTr/TU ngày 26/4/2016 về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân giai đoạn 2016 – 2020.
4. Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 263/QĐ-TTg ngày 22/02/2022 phê duyệt Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới giai đoạn 2021 – 2025.
5. Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội (2024). Báo cáo kết quả xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội giai đoạn 2015 – 2025.