Applying digital transformation to the prevention of drug-related crimes at public cultural service establishments by the social order administrative police force of Ho Chi Minh City Police
Nguyễn Thị Thuỳ Linh
Trường Đại học Cảnh sát nhân dân
(Quanlynhanuoc.vn) – Trên cơ sở phân tích chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về chuyển đổi số và phòng, chống ma túy, bài viết làm rõ nội hàm, thực trạng ứng dụng chuyển đổi số trong phòng ngừa tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TP. Hồ Chí Minh; chỉ ra những kết quả, hạn chế và nguyên nhân; từ đó đề xuất các nhóm giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này, góp phần thực hiện mục tiêu xây dựng TP. Hồ Chí Minh không ma túy vào năm 2030.
Từ khóa: Chuyển đổi số; phòng ngừa tội phạm về ma túy; cơ sở kinh doanh; dịch vụ văn hóa công cộng; Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội; TP. Hồ Chí Minh.
Abstract: Based on an analysis of the Party’s guidelines and the State’s policies and laws on digital transformation and drug prevention and control, the article clarifies the concept and the current situation of applying digital transformation to the prevention of drug-related crimes at public cultural service establishments by the Social Order Administrative Police Force of Ho Chi Minh City Police; identifies the achieved results, the limitations and their causes; and thereby proposes six groups of solutions to improve the effectiveness of this work, contributing to the goal of building a drug-free Ho Chi Minh City by 2030.
Keywords: Digital transformation; prevention of drug-related crimes; public cultural service establishments; Social Order Administrative Police; Ho Chi Minh City.
1. Đặt vấn đề
Chuyển đổi số đã được Đảng ta xác định là một trong những đột phá chiến lược của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới. Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị khẳng định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là đột phá quan trọng hàng đầu, là động lực chính để phát triển nhanh lực lượng sản xuất hiện đại, hoàn thiện quan hệ sản xuất, đổi mới phương thức quản trị quốc gia. Trong lĩnh vực bảo đảm an ninh, trật tự, tinh thần đó được cụ thể hóa thành yêu cầu chuyển đổi trạng thái các mặt công tác công an từ phương thức thủ công, giấy tờ sang phương thức quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu số, lấy cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và Đề án 06 của Chính phủ làm nền tảng.
Cùng thời điểm đó, công tác phòng, chống ma túy được đặt ở tầm mức quyết liệt chưa từng có. Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị yêu cầu tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy, phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 50% đơn vị hành chính cấp xã trên toàn quốc đạt tiêu chí không ma túy; Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 với ba trụ cột giảm cung, giảm cầu, giảm tác hại; Chính phủ ban hành các kế hoạch triển khai đồng bộ. Trong bức tranh chung ấy, các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng – quán bar, vũ trường, karaoke và các loại hình giải trí tương tự – tiếp tục là nhóm địa bàn có nguy cơ cao bị tội phạm ma túy lợi dụng để tổ chức, chứa chấp, lôi kéo sử dụng trái phép chất ma túy, nhất là trong thanh, thiếu niên.
TP. Hồ Chí Minh – đô thị đặc biệt, sau hợp nhất với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ ngày 01/7/2025 trở thành địa bàn có quy mô dân số, mật độ cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí lớn nhất cả nước – đang đứng trước yêu cầu kép: vừa giữ vững môi trường văn hóa, giải trí lành mạnh phục vụ phát triển kinh tế, du lịch; vừa kiên quyết không để các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng trở thành “vùng trũng” của tội phạm và tệ nạn ma túy. Với chức năng quản lý nhà nước về an ninh, trật tự đối với ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an Thành phố giữ vị trí nòng cốt trong phòng ngừa loại tội phạm này ngay từ khâu cấp phép, quản lý, kiểm tra, xử lý vi phạm. Thực tiễn cho thấy, từ khi ứng dụng mạnh mẽ chuyển đổi số – từ dữ liệu dân cư, phần mềm quản lý ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự, định danh điện tử đến giám sát thông minh – công tác phòng ngừa mới thực sự chuyển từ bị động, đơn lẻ sang chủ động “từ sớm, từ xa, từ cơ sở”, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.
2. Cơ sở chính trị, pháp lý của việc ứng dụng chuyển đổi số trong phòng ngừa tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng
Theo Quy chế hoạt động văn hóa và kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng ban hành kèm theo Nghị định số 103/2009/NĐ-CP ngày 06/11/2009 của Chính phủ, dịch vụ văn hóa công cộng bao gồm các hoạt động kinh doanh karaoke, vũ trường, biểu diễn nghệ thuật, trò chơi điện tử và các hình thức vui chơi giải trí khác phục vụ công chúng. Trong đó, kinh doanh dịch vụ karaoke, dịch vụ vũ trường thuộc Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh, trật tự, chịu sự điều chỉnh của Nghị định số 96/2016/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 56/2023/NĐ-CP) và Nghị định số 54/2019/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 148/2024/NĐ-CP). Đặc điểm chung của nhóm cơ sở này là hoạt động chủ yếu về đêm, không gian khép kín, cách âm, tập trung đông người, dòng khách biến động liên tục, doanh thu tiền mặt lớn; nhân viên phục vụ thường xuyên thay đổi, khó kiểm soát nhân thân. Chính những đặc điểm đó tạo ra “khoảng tối” để các đối tượng lợi dụng tổ chức sử dụng, chứa chấp việc sử dụng, mua bán lẻ trái phép chất ma túy, đặc biệt là ma túy tổng hợp và các chất hướng thần “núp bóng” thuốc lá điện tử, khí cười, thực phẩm, đồ uống.
Phòng ngừa tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội là tổng thể các hoạt động theo chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền nhằm phát hiện, loại trừ nguyên nhân, điều kiện phát sinh tội phạm về ma túy tại nhóm cơ sở này, bao gồm: nắm tình hình các ngành nghề đầu tư kinh doanh; tổ chức cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự; tuyên truyền, hướng dẫn cơ sở, người làm nghề chấp hành pháp luật; kiểm tra, xử lý đối với các cơ sở kinh doanh; phối hợp với các lực lượng nghiệp vụ đấu tranh, xử lý vi phạm; tham mưu chuyển hóa địa bàn phức tạp. Trong mô hình công an địa phương hai cấp được triển khai từ năm 2025, các hoạt động này được thực hiện thống nhất từ Phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (PC06) Công an Thành phố đến Công an cấp xã – lực lượng Cảnh sát khu vực trực tiếp quản lý địa bàn, quản lý cơ sở.
Từ đó, có thể hiểu ứng dụng chuyển đổi số trong phòng ngừa tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng là quá trình lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội đang dần chuyển đổi phương thức quản lý, phòng ngừa từ thủ công, dựa trên hồ sơ giấy và kiểm tra trực tiếp đơn thuần sang phương thức quản lý dựa trên dữ liệu số. Nội hàm của quá trình này thể hiện trên năm phương diện chủ yếu. (1) Số hóa toàn diện dữ liệu quản lý: hồ sơ cơ sở kinh doanh, người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự, nhân viên, lịch sử vi phạm, kết quả kiểm tra được lập thành hồ sơ điện tử, kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư. (2) Cung cấp dịch vụ công trực tuyến trong cấp, đổi, cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự qua Cổng dịch vụ công Bộ Công an. (3) Giám sát, cảnh báo sớm bằng công nghệ: hệ thống camera an ninh. (4) Khai thác định danh điện tử và thông báo lưu trú qua ứng dụng VNeID, phần mềm quản lý lưu trú ASM để kiểm soát dòng người tại các cơ sở có chức năng lưu trú, nơi tội phạm ma túy có xu hướng dịch chuyển. (5) Ứng dụng giám sát điện tử đối với người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy, người bị quản lý sau cai nghiện theo quy định mới của Luật Phòng, chống ma túy năm 2025, qua đó cắt đứt “nguồn cầu” tìm đến các tụ điểm giải trí.
Cơ sở chính trị, pháp lý của việc ứng dụng chuyển đổi số trong công tác này hiện nay là hệ thống văn bản đồng bộ, nhiều tầng nấc và liên tục được hoàn thiện. Về chủ trương của Đảng, đó là Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16/8/2019 và Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 của Bộ Chính trị về công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy; Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về chuyển đổi số quốc gia; các định hướng của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản trị quốc gia và bảo đảm an ninh, trật tự.
Về pháp luật, nền tảng quan trọng nhất là Luật Phòng, chống ma túy số 120/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, trong đó lần đầu tiên luật hóa biện pháp giám sát điện tử đối với người cai nghiện tự nguyện tại gia đình, cộng đồng, người điều trị nghiện bằng thuốc thay thế và người bị quản lý sau cai nghiện; đồng thời giao Trưởng Công an cấp xã thẩm quyền quyết định quản lý người sử dụng trái phép chất ma túy, tạo cơ chế quản lý “từ cơ sở” gắn với khai thác dữ liệu dân cư. Cùng với đó là Nghị định số 282/2025/NĐ-CP ngày 30/10/2025 thay thế Nghị định số 144/2021/NĐ-CP, hoàn thiện chế tài xử phạt vi phạm hành chính về an ninh, trật tự và tệ nạn xã hội theo hướng tăng mức phạt, bổ sung hành vi vi phạm về căn cước điện tử, định danh và xác thực điện tử, phù hợp mô hình chính quyền địa phương hai cấp và định hướng chuyển đổi số.
Về hạ tầng pháp lý cho dữ liệu, Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án 06, Luật Căn cước năm 2023 và Luật Dữ liệu năm 2024 đã thiết lập khuôn khổ cho việc kết nối, chia sẻ, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ quản lý nhà nước, trong đó có quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ở cấp địa phương, Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh đã ban hành Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 12/12/2025 về tăng cường sự lãnh đạo đối với công tác phòng, chống ma túy trên địa bàn, xác định mục tiêu xây dựng Thành phố không ma túy vào năm 2030 với tinh thần “không khoan nhượng”, “không có vùng cấm”. Hệ thống văn bản trên vừa là căn cứ pháp lý, vừa đặt ra yêu cầu bắt buộc; chuyển đổi số không còn là lựa chọn kỹ thuật mà là phương thức tất yếu để hiện thực hóa quan điểm phòng ngừa “từ sớm, từ xa, từ cơ sở” đối với tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng.
3. Tình hình tội phạm về ma túy và thực trạng ứng dụng chuyển đổi số trong phòng ngừa của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TP. Hồ Chí Minh
Về tình hình tội phạm, số liệu toàn quốc cho thấy áp lực rất lớn của “nguồn cung” và “nguồn cầu” ma túy đối với các đô thị lớn. Theo báo cáo của Chính phủ tại Hội nghị triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 (ngày 09/10/2025), trung bình mỗi năm giai đoạn 2020 – 2024, cả nước bắt giữ hơn 20.000 vụ với hơn 31.000 đối tượng phạm tội về ma túy; riêng 9 tháng đầu năm 2025 đã bắt giữ hơn 19.000 vụ (Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, 2026).
Tính chung năm 2025, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy toàn quốc đã điều tra, khám phá 21.998 vụ, bắt giữ 44.354 đối tượng, thu giữ 276 kg heroin, gần 1,3 tấn cần sa cùng lượng lớn ma túy tổng hợp. Trong khi đó, kết quả xây dựng địa bàn sạch ma túy đạt nhiều tiến bộ: năm 2025, cả nước có 793/3.321 xã, phường, đặc khu đạt tiêu chí không ma túy (24%, vượt chỉ tiêu 20%); đến giữa năm 2026 đang duy trì 1.372/3.321 đơn vị, tương đương 41,31% (Công an TP. Hồ Chí Minh, 2026). Hai chiều số liệu này phản ánh một thực tế: tội phạm ma túy bị thu hẹp không gian hoạt động ở khu dân cư sẽ càng dồn nén, ẩn nấp vào những địa bàn “giáp ranh pháp lý” như cơ sở kinh doanh dịch vụ giải trí, lưu trú – nơi việc kiểm soát bằng phương thức truyền thống gặp nhiều giới hạn.
Tại TP. Hồ Chí Minh, tình hình tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng có ba đặc điểm nổi bật. Một là, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gắn chặt với công nghệ: các đường dây không còn co cụm ở địa bàn dân cư mà ẩn mình dưới danh nghĩa cơ sở kinh doanh nhạy cảm, sử dụng công nghệ cao để móc nối, điều hành, thiết lập mạng lưới liên khu vực. Hai là, xu hướng dịch chuyển địa bàn: khi các quán bar, vũ trường, karaoke bị kiểm soát chặt, đối tượng chuyển sang nhà nghỉ, khách sạn, căn hộ dịch vụ cao cấp để tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy, đồng thời lợi dụng các chất “núp bóng” như khí cười, tinh dầu thuốc lá điện tử chứa chất ma túy để đối phó việc kiểm tra. Ba là, thủ đoạn đối phó pháp lý: cơ sở vi phạm thay đổi người đại diện pháp luật, lập nhiều giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh tại cùng một địa chỉ để né tránh việc xử phạt, rút giấy phép – thủ đoạn chỉ có thể bị vô hiệu hóa khi dữ liệu đăng ký kinh doanh, thuế, an ninh trật tự được kết nối, đối soát tự động.
Kết quả kiểm tra thực tế minh chứng rõ tính chất phức tạp nêu trên. Thực hiện Nghị quyết số 02-NQ/TU của Thành ủy, từ ngày 15/5 đến 30/6/2026, Công an Thành phố phát động cao điểm 45 ngày đêm “Tổng rà soát, thống kê, phát hiện, đấu tranh, làm sạch địa bàn” với phương châm “đánh đúng, đánh trúng, đánh tận gốc”, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả chuyển hóa địa bàn; trong đó xác định rõ nhiệm vụ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, khai thác hiệu quả dữ liệu Đề án 06 trong quản lý địa bàn, quản lý đối tượng. Ngay trong ba ngày đầu cao điểm (14 – 16/5/2026), Phòng PC06 chủ trì phối hợp các đơn vị nghiệp vụ kiểm tra đột xuất hàng loạt cơ sở kinh doanh có điều kiện và tụ điểm nhạy cảm: tại một cơ sở trên địa bàn trung tâm, lực lượng chức năng phát hiện 133 khách và 53 nhân viên tụ tập lúc 0 giờ 20, qua kiểm tra nhanh có 6 trường hợp dương tính với chất ma túy; tạm giữ 338 chai rượu ngoại không hóa đơn chứng từ cùng lượng lớn shisha không rõ nguồn gốc; tổng cộng đợt kiểm tra đã đưa về trụ sở đấu tranh 10 người có hành vi sử dụng, tàng trữ trái phép chất ma túy. Ở cấp cơ sở, chỉ trong 5 ngày đầu cao điểm, Công an xã Nhà Bè đã rà soát, kiểm tra nhanh 193 người có tiền án, tiền sự liên quan đến ma túy, phát hiện 12 trường hợp dương tính; Công an phường Tân Sơn Nhất kiểm tra một cơ sở kinh doanh ăn uống – giải trí, xét nghiệm nhanh 34 nhân viên và 591 khách, phát hiện 3 trường hợp dương tính.
Về thực trạng ứng dụng chuyển đổi số, những kết quả nổi bật của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an Thành phố thể hiện trên bốn hướng chủ yếu.
Thứ nhất, khai thác nền tảng dữ liệu cơ sở quốc gia về dân cư phục vụ quản lý cơ sở và đối tượng. Đến nay, Bộ Công an đã cấp và kích hoạt hơn 62,4 triệu tài khoản định danh điện tử; ứng dụng VNeID đạt trung bình 3 – 6 triệu lượt sử dụng mỗi ngày, tích hợp tiện ích thông báo lưu trú đối với khách sạn, nhà nghỉ, nhà trọ và cơ sở có chức năng lưu trú. Trên nền tảng đó, Công an cấp xã tại Thành phố đối soát nhanh nhân thân chủ cơ sở, người chịu trách nhiệm về an ninh, trật tự, nhân viên phục vụ và khách lưu trú với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư; rà soát, “lập danh mục” chính xác người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy trên địa bàn để khoanh vùng nguy cơ tại các tụ điểm giải trí.
Thứ hai, chuyển mạnh sang cấp phép và kiểm tra trên môi trường điện tử. Việc nộp hồ sơ cấp, đổi, cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự được thực hiện qua cổng dịch vụ công Bộ công an về lĩnh vực quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện Nghị định số 96/2016/NĐ-CP; đồng thời, thực hiện Kế hoạch số 12/KH-BCA năm 2026 của Bộ Công an, Công an Thành phố đã ban hành kế hoạch kiểm tra 12.649 doanh nghiệp, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh trong năm 2026, với định hướng đẩy mạnh kiểm tra trực tuyến, từ xa, ưu tiên dựa trên dữ liệu điện tử được lưu trữ, chia sẻ giữa các bộ, ngành, địa phương – một bước chuyển căn bản từ “kiểm tra theo lượt” sang “kiểm tra theo dữ liệu”.
Thứ ba, phát triển các tiện ích số kết nối với Nhân dân và cơ sở kinh doanh: triển khai ứng dụng SOS an ninh, trật tự để tiếp nhận tin báo, tố giác tội phạm theo thời gian thực; ra mắt các “Trạm công dân số” hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến; tổ chức ký cam kết phòng, chống ma túy với chủ cơ sở gắn với hướng dẫn khai báo lưu trú điện tử, lắp đặt camera giám sát.
Thứ tư, gắn chuyển đổi số với tổng thể chiến lược phòng, chống ma túy của Thành phố theo công thức “3 giảm, 5 tăng”, trong đó “tăng chuyển đổi số” được lãnh đạo Công an Thành phố xác định là một trong năm trụ cột cùng với tăng hiệu quả lãnh đạo, tăng hiệu lực tổ chức thực hiện, tăng kiểm tra giám sát và tăng nguồn lực.
Bên cạnh kết quả đạt được, thực trạng ứng dụng chuyển đổi số trong phòng ngừa tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng vẫn còn những hạn chế, khó khăn, như: dữ liệu chuyên ngành về cơ sở kinh doanh có điều kiện chưa thực sự “đúng, đủ, sạch, sống”; việc kết nối, đối soát tự động giữa dữ liệu an ninh, trật tự với dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, thuế, văn hóa còn hạn chế, khiến thủ đoạn thay đổi pháp nhân, “thay tên đổi chủ” của cơ sở vi phạm chưa bị vô hiệu hóa triệt để. Hạ tầng giám sát còn phân tán: hệ thống camera của cơ sở kinh doanh, của khu dân cư và của lực lượng công an chưa được chuẩn hóa, tích hợp về một nền tảng dùng chung có khả năng phân tích thông minh; việc cảnh báo sớm chủ yếu vẫn dựa vào tin báo và trinh sát truyền thống.
Nguồn nhân lực số ở cấp xã – nơi trực tiếp quản lý cơ sở – còn mỏng, kỹ năng khai thác dữ liệu, vận hành phần mềm nghiệp vụ không đồng đều, trong khi địa bàn sau hợp nhất được mở rộng đáng kể. Hành lang pháp lý về chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý với cơ sở kinh doanh, về sử dụng dữ liệu camera, dữ liệu sinh trắc học trong phòng ngừa tội phạm cần tiếp tục được cụ thể hóa để vừa bảo đảm hiệu quả nghiệp vụ, vừa bảo vệ dữ liệu cá nhân, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân theo Luật Dữ liệu năm 2024. Một bộ phận chủ cơ sở chưa tự giác chấp hành, còn tâm lý đối phó, khai báo lưu trú, khai báo nhân viên hình thức, làm giảm chất lượng “đầu vào” của dữ liệu phòng ngừa.
4. Một số giải pháp
Một là, hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp chia sẻ dữ liệu liên ngành. Công an Thành phố cần chủ động tham mưu Ủy ban nhân dân Thành phố ban hành quy chế kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan công an với cơ quan đăng ký kinh doanh, thuế, văn hóa – thể thao – du lịch đối với nhóm cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng; thiết lập cơ chế cảnh báo tự động khi một địa điểm kinh doanh từng vi phạm về ma túy phát sinh đăng ký pháp nhân mới, thay đổi người đại diện. Đồng thời, khẩn trương triển khai đồng bộ Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và các văn bản hướng dẫn, nhất là biện pháp giám sát điện tử đối với người nghiện, người bị quản lý sau cai nghiện; áp dụng thống nhất Nghị định số 282/2025/NĐ-CP với các chế tài nghiêm khắc đối với hành vi lợi dụng hoạt động kinh doanh có điều kiện để vi phạm pháp luật về ma túy.
Hai là, trên cơ sở nắm tình hình về các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng từng bước xây dựng “bản đồ số” các tụ điểm có nguy cơ về ma túy, áp dụng phương pháp chấm điểm rủi ro để phân loại, xác định tần suất, trọng tâm kiểm tra theo nguyên tắc quản lý rủi ro – vừa nâng cao hiệu quả phòng ngừa, vừa giảm phiền hà cho cơ sở chấp hành tốt. Khi đã xác định rõ đối tượng quản lý và tích lũy đủ dữ liệu, mới tham mưu xây dựng phần mềm quản lý chuyên dụng đối với cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng (nếu cần thiết), phù hợp định hướng kiểm tra dựa trên dữ liệu điện tử của Bộ Công an.
Ba là, phát triển hệ thống giám sát, cảnh báo sớm thông minh. Tham mưu chuẩn hóa, tích hợp hệ thống camera của cơ sở kinh doanh, khu dân cư với trung tâm giám sát của lực lượng công an; từng bước ứng dụng phân tích hình ảnh bằng trí tuệ nhân tạo để phát hiện dấu hiệu bất thường như hoạt động quá giờ quy định, lượng khách tăng đột biến sau 0 giờ, phương tiện tụ tập bất thường quanh cơ sở; kết nối dữ liệu giám sát điện tử người nghiện với dữ liệu địa bàn để cảnh báo khi đối tượng trong diện quản lý xuất hiện tại các tụ điểm nguy cơ cao. Song song, duy trì và nâng cấp các kênh tiếp nhận tin báo số như ứng dụng SOS an ninh, trật tự, VNeID, bảo đảm xử lý tin báo theo thời gian thực và bảo mật danh tính người tố giác.
Bốn là, đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến toàn trình và kiểm tra điện tử. Hoàn thiện quy trình cấp, đổi, cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự toàn trình trên môi trường điện tử; phối hợp triển khai liên thông điện tử nhóm thủ tục đăng ký thành lập hộ kinh doanh – cấp Giấy chứng nhận đủ điều kiện về an ninh, trật tự – cấp Giấy phép đủ điều kiện kinh doanh, bảo đảm dữ liệu cấp phép “sinh ra đã là dữ liệu số”. Mở rộng hình thức kiểm tra trực tuyến, từ xa đối với việc chấp hành chế độ thông báo lưu trú, chế độ báo cáo định kỳ của cơ sở; dành kiểm tra trực tiếp, đột xuất cho các cơ sở có điểm rủi ro cao, có tin báo, phản ánh.
Năm là, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực số và bảo đảm nguồn lực triển khai. Tổ chức tập huấn chuyên sâu cho cán bộ, chiến sĩ phụ trách công tác quản lý ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện về an ninh trật tự Phòng PC06 và Công an cấp xã về khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, phần mềm quản lý ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, kỹ năng phân tích dữ liệu phục vụ phòng ngừa; bố trí cán bộ chuyên trách về chuyển đổi số tại các địa bàn trọng điểm. Tham mưu bố trí kinh phí từ Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030 và ngân sách Thành phố cho hạ tầng số; hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ trong nước phát triển các giải pháp giám sát, phân tích phù hợp yêu cầu nghiệp vụ, bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống và dữ liệu.
Sáu là, phát huy vai trò chủ thể của cơ sở kinh doanh và Nhân dân trên nền tảng số, gắn với bảo vệ dữ liệu cá nhân. Đổi mới tuyên truyền pháp luật về phòng, chống ma túy bằng các sản phẩm truyền thông số hướng tới chủ cơ sở, nhân viên phục vụ và giới trẻ; tổ chức ký cam kết điện tử “cơ sở kinh doanh không ma túy”, công khai danh sách cơ sở chấp hành tốt để tạo động lực cạnh tranh lành mạnh; nhân rộng các mô hình tự quản gắn với chuyển đổi số trong phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc. Đồng thời, mọi hoạt động thu thập, khai thác dữ liệu phải tuân thủ nghiêm quy định của Luật Dữ liệu, pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm hài hòa giữa yêu cầu phòng ngừa tội phạm với quyền con người, quyền công dân – yếu tố quyết định tính bền vững và sự đồng thuận xã hội đối với quá trình chuyển đổi số của lực lượng Công an nhân dân
5. Kết luận
Ứng dụng chuyển đổi số trong phòng ngừa tội phạm về ma túy tại các cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng là bước chuyển tất yếu của lực lượng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội Công an TP. Hồ Chí Minh nhằm hiện thực hóa quan điểm phòng ngừa “từ sớm, từ xa, từ cơ sở” trong điều kiện địa bàn mở rộng, tội phạm “công nghệ hóa” phương thức hoạt động. Thực tiễn triển khai Đề án 06, cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn và các mô hình quản lý dựa trên dữ liệu bước đầu khẳng định: khi dữ liệu được kết nối, con người được trang bị kỹ năng số và thể chế được hoàn thiện đồng bộ, hiệu quả phòng ngừa sẽ chuyển biến về chất – từ phát hiện, xử lý vụ việc sang kiểm soát nguy cơ, triệt tiêu điều kiện phát sinh tội phạm. Thực hiện đồng bộ sáu nhóm giải pháp nêu trên sẽ góp phần thiết thực đưa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Phòng, chống ma túy năm 2025 và Nghị quyết số 02-NQ/TU của Thành ủy vào cuộc sống, hướng tới mục tiêu xây dựng TP. Hồ Chí Minh văn minh, hiện đại, nghĩa tình và không sử dụng ma túy vào năm 2030.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Đảng bộ TP. Hồ Chí Minh (2025). Nghị quyết số 02-NQ/TU ngày 12/12/2025 về nâng cao hiệu quả đấu tranh phòng, chống tội phạm và tệ nạn ma túy, phấn đấu xây dựng TP. Hồ Chí Minh không ma túy vào năm 2030.
2. Bộ Chính trị (2024). Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 về chuyển đổi số quốc gia.
3. Bộ Chính trị (2025). Kết luận số 132-KL/TW ngày 18/3/2025 về việc tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 36-CT/TW ngày 16/8/2019 về tăng cường, nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống và kiểm soát ma túy.
4. Chính phủ (2009). Nghị định số 103/2009/NĐ-CP ngày 06/11/2009 ban hành quy chế hoạt động văn hóa và kinh doanh dịch vụ văn hóa công cộng.
5. Quốc hội (2023).Luật Căn cước năm 2023
6. Quốc hội (2025).Luật Phòng, chống ma túy năm 2025
7. Quốc hội (2024).Luật Dữ liệu năm 2024
8. Thủ tướng Chính phủ (2022). Quyết định số 06/QĐ-TTg ngày 06/01/2022 phê duyệt Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến 2030.
