Innovating the leadership methods of the Hanoi Party Organization in new rural development during the 2015 – 2025 period
Trung tá Nguyễn Văn Minh
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
Email: nguyenvanminh211086@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Đổi mới phương thức lãnh đạo là yêu cầu quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Giai đoạn 2015 – 2025, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã có nhiều đổi mới trong lãnh đạo thông qua việc hoàn thiện chủ trương, tăng cường phân cấp, phát huy vai trò của hệ thống chính trị, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và huy động sự tham gia của Nhân dân. Bài viết phân tích những nội dung đổi mới trong phương thức lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội, làm rõ kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân; từ đó, rút ra một số kinh nghiệm nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả lãnh đạo xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Đảng bộ thành phố Hà Nội; phương thức lãnh đạo; xây dựng nông thôn mới; đổi mới; hệ thống chính trị.
Abstract: Innovating the leadership approach is an important requirement to improve the effectiveness of implementing the National Target Program on New Rural Development. During the period 2015–2025, the Hanoi Party Organization has made many innovations in leadership through perfecting policies, strengthening decentralization, promoting the role of the political system, innovating inspection and supervision work, and mobilizing the participation of the people. This article analyzes the innovations in the leadership methods of the Hanoi Party Organization, clarifies the achieved results, limitations, and causes, thereby drawing some lessons to continue improving the effectiveness of leadership in new rural development in the current period.
Keywords: Hanoi Party Organization; leadership methods; new rural development; innovation; political system.
1. Đặt vấn đề
Xây dựng nông thôn mới là chủ trương lớn của Đảng nhằm phát triển toàn diện nông nghiệp, nông dân và nông thôn, góp phần thực hiện mục tiêu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Trong giai đoạn mới, yêu cầu xây dựng nông thôn mới không chỉ dừng ở việc hoàn thành các tiêu chí mà hướng đến nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững. Điều này đòi hỏi các cấp ủy đảng phải không ngừng đổi mới phương thức lãnh đạo, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, thống nhất; đồng thời, phát huy tính chủ động, sáng tạo của chính quyền, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân trong quá trình tổ chức thực hiện.
Là địa phương có quy mô khu vực nông thôn lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh và nhiều điều kiện đặc thù, thành phố Hà Nội luôn xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ chính trị quan trọng trong chiến lược phát triển Thủ đô. Giai đoạn 2015 – 2025, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã lãnh đạo triển khai đồng bộ nhiều chủ trương, giải pháp; đồng thời, từng bước đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng tăng cường phân cấp, nâng cao hiệu lực chỉ đạo, phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị và người dân trong xây dựng nông thôn mới. Những đổi mới đó góp phần quan trọng đưa thành phố Hà Nội trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về kết quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới.
Thực tiễn trên cho thấy, đổi mới phương thức lãnh đạo là một trong những nhân tố quan trọng quyết định chất lượng và hiệu quả xây dựng nông thôn mới. Trên cơ sở tổng kết thực tiễn lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội giai đoạn 2015 – 2025, bài viết tập trung phân tích những nội dung đổi mới trong phương thức lãnh đạo, làm rõ kết quả đạt được và một số kinh nghiệm nhằm góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay.
2. Phương thức lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội trong xây dựng nông thôn mới
Một là, đổi mới trong xây dựng và cụ thể hóa chủ trương về xây dựng nông thôn mới.
Đổi mới phương thức lãnh đạo trước hết được thể hiện ở việc đổi mới trong xây dựng và cụ thể hóa chủ trương phù hợp với yêu cầu phát triển của từng giai đoạn. Quán triệt chủ trương của Trung ương về phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã cụ thể hóa thành các chương trình công tác, nghị quyết và kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thủ đô. Đặc biệt, trong giai đoạn 2021 – 2025, phương thức lãnh đạo có sự chuyển biến từ mục tiêu hoàn thành các tiêu chí sang nâng cao chất lượng và tính bền vững của Chương trình, hướng tới xây dựng “nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu” (Đảng Cộng sản Việt Nam, 2016, tr. 107-110) gắn với cơ cấu lại ngành Nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn. Việc cụ thể hóa chủ trương không áp dụng theo một khuôn mẫu thống nhất mà được triển khai linh hoạt trên cơ sở điều kiện, tiềm năng và lợi thế của từng địa phương, tạo điều kiện để cấp cơ sở chủ động trong tổ chức thực hiện. Cách thức lãnh đạo này vừa bảo đảm sự thống nhất trong triển khai chủ trương của Trung ương và thành phố, vừa phát huy tính sáng tạo của địa phương, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả xây dựng nông thôn mới trên địa bàn Hà Nội.
Hai là, đổi mới cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện xây dựng nông thôn mới.
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội còn được thể hiện ở việc hoàn thiện cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo theo hướng phân công rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp và phát huy tính chủ động của cơ sở. Trên cơ sở các chương trình, kế hoạch của Thành ủy, cấp ủy các cấp được giao quyền chủ động xây dựng kế hoạch, lựa chọn nhiệm vụ trọng tâm và tổ chức thực hiện phù hợp với điều kiện thực tiễn của từng địa phương. Việc thực hiện phương châm “rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ tiến độ, rõ kết quả”(Đảng Cộng sản Việt Nam, 2021, tr. 124-127) đã góp phần nâng cao hiệu lực lãnh đạo, chỉ đạo và khắc phục tình trạng chồng chéo trong quá trình triển khai. Đồng thời, Đảng bộ thành phố tăng cường cơ chế phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các sở, ngành trong tổ chức thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Phương thức lãnh đạo này không chỉ bảo đảm sự thống nhất trong chỉ đạo mà còn phát huy tính chủ động, sáng tạo của địa phương, nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu và tạo sự đồng thuận giữa các chủ thể tham gia. Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện, đưa các chủ trương của Đảng về xây dựng nông thôn mới nhanh chóng đi vào thực tiễn.
Ba là, đổi mới công tác kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả thực hiện Chương trình xây dựng nông thôn mới.
Đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội còn được thể hiện ở việc tăng cường công tác kiểm tra, giám sát gắn với đánh giá thực chất kết quả xây dựng nông thôn mới. Thay vì chỉ kiểm tra việc thực hiện theo kế hoạch, Thành ủy chú trọng đánh giá hiệu quả lãnh đạo của cấp ủy, trách nhiệm của người đứng đầu và chất lượng thực hiện các tiêu chí ở từng địa phương. Quá trình kiểm tra được tiến hành thường xuyên, kết hợp giữa kiểm tra định kỳ và kiểm tra đột xuất nhằm kịp thời phát hiện những khó khăn, vướng mắc để chỉ đạo tháo gỡ; đồng thời, chấn chỉnh những biểu hiện chạy theo thành tích hoặc thiếu quyết liệt trong tổ chức thực hiện. Cùng với đó, Đảng bộ Thành phố đổi mới việc đánh giá kết quả theo hướng coi trọng chất lượng và tính bền vững của các tiêu chí, không chỉ tập trung vào việc đạt chuẩn mà còn chú trọng khả năng duy trì và nâng cao chất lượng sau khi được công nhận. Việc phát huy vai trò giám sát của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân cũng được quan tâm, góp phần bảo đảm tính công khai, minh bạch trong quá trình triển khai chương trình. Những đổi mới này đã nâng cao hiệu lực lãnh đạo của cấp ủy đảng, tăng cường kỷ luật, kỷ cương trong tổ chức thực hiện và tạo động lực để các địa phương không ngừng nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới. Đến năm 2025, “Hà Nội có 100% số huyện, thị xã đạt chuẩn hoặc hoàn thành nhiệm vụ xây dựng nông thôn mới; 100% số xã đạt chuẩn nông thôn mới; nhiều xã đạt chuẩn nông thôn mới nâng cao, kiểu mẫu, tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước về kết quả xây dựng nông thôn mới” (Thành ủy Hà Nội, 2016).
Bốn là, đổi mới phương thức phát huy vai trò của hệ thống chính trị và Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới.
Một nội dung quan trọng trong đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hà Nội là phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị và vai trò chủ thể của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới. Quán triệt quan điểm của Đảng về xây dựng nông thôn mới theo hướng “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”(Thành ủy Hà Nội, 2021), Đảng bộ Thành phố đã chỉ đạo đổi mới công tác tuyên truyền, vận động, tạo sự đồng thuận xã hội và khuyến khích người dân tham gia vào toàn bộ quá trình xây dựng nông thôn mới. Cùng với đó, vai trò của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội được phát huy trong công tác tuyên truyền, giám sát, phản biện xã hội và vận động đoàn viên, hội viên tích cực hưởng ứng các phong trào thi đua xây dựng nông thôn mới. Các cấp ủy đảng không chỉ lãnh đạo thông qua nghị quyết mà còn chú trọng đối thoại, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân, kịp thời giải quyết những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện. Việc phát huy dân chủ ở cơ sở và đề cao vai trò chủ thể của người dân đã góp phần huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, tạo sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân; đồng thời, nâng cao chất lượng, tính bền vững của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trên địa bàn thành phố Hà Nội.
3. Một số kinh nghiệm
Một là, quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng; đồng thời, vận dụng linh hoạt, sáng tạo vào điều kiện thực tiễn của Thủ đô. Đổi mới phương thức lãnh đạo chỉ thực sự hiệu quả khi được đặt trên nền tảng quán triệt đầy đủ các nghị quyết, kết luận của Trung ương về nông nghiệp, nông dân, nông thôn và Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Thực tiễn cho thấy, việc cụ thể hóa chủ trương thành các chương trình, kế hoạch phù hợp với đặc điểm của từng địa phương đã tạo sự thống nhất trong lãnh đạo; đồng thời, phát huy được tính chủ động, sáng tạo của cơ sở, góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả tổ chức thực hiện.
Hai là, kết hợp chặt chẽ giữa đổi mới phương thức lãnh đạo với nâng cao hiệu lực quản lý của chính quyền và phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị. Hiệu quả xây dựng nông thôn mới không chỉ phụ thuộc vào sự lãnh đạo của cấp ủy mà còn gắn với sự phối hợp đồng bộ giữa chính quyền, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và các cơ quan chuyên môn. Việc phân công rõ trách nhiệm, tăng cường phối hợp, thường xuyên kiểm tra, giám sát và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu là những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu quả thực hiện chương trình.
Ba là, phát huy vai trò chủ thể của Nhân dân trong xây dựng nông thôn mới. Thực tiễn cho thấy, mọi chủ trương, chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi nhận được sự đồng thuận và tham gia tích cực của Nhân dân. Vì vậy, cần tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, thực hiện tốt phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, tạo điều kiện để người dân tham gia từ khâu xây dựng kế hoạch đến tổ chức thực hiện và giám sát chương trình. Đây là nhân tố quan trọng bảo đảm tính bền vững của xây dựng nông thôn mới.
Bốn là, coi trọng công tác kiểm tra, giám sát, kịp thời sơ kết, tổng kết và nhân rộng các mô hình hiệu quả. Đổi mới phương thức lãnh đạo phải gắn với kiểm tra, giám sát thường xuyên nhằm kịp thời phát hiện, tháo gỡ khó khăn, khắc phục hạn chế và điều chỉnh những nội dung chưa phù hợp. Đồng thời, cần chú trọng tổng kết thực tiễn, phát hiện và nhân rộng những mô hình hay, cách làm sáng tạo để nâng cao chất lượng xây dựng nông thôn mới, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
4. Kết luận
Đổi mới phương thức lãnh đạo là một trong những nhân tố quan trọng quyết định hiệu quả thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới. Giai đoạn 2015 – 2025, Đảng bộ thành phố Hà Nội đã từng bước đổi mới phương thức lãnh đạo theo hướng bám sát chủ trương của Trung ương, cụ thể hóa phù hợp với điều kiện thực tiễn của Thủ đô; đồng thời, đổi mới cơ chế lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường kiểm tra, giám sát và phát huy vai trò của cả hệ thống chính trị cùng Nhân dân trong tổ chức thực hiện. Những đổi mới đó không chỉ góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả xây dựng nông thôn mới mà còn tạo chuyển biến trong nhận thức, trách nhiệm của các cấp, các ngành và người dân, đưa Hà Nội trở thành một trong những địa phương dẫn đầu cả nước về xây dựng nông thôn mới.
Trong bối cảnh tiếp tục triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn hiện nay, việc tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo của các cấp ủy đảng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những kinh nghiệm được rút ra từ thực tiễn của Đảng bộ thành phố Hà Nội là cơ sở tham khảo hữu ích cho việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, góp phần xây dựng nông thôn mới theo hướng hiện đại, văn minh và phát triển bền vững.
Tài liệu tham khảo:
Đảng Cộng sản Việt Nam (2016). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII (Tập I). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Nguyễn Phú Trọng (2022). Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Hà Nội: NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
Thành ủy Hà Nội (2016). Chương trình số 02-CTr/TU ngày 26/4/2016 về phát triển nông nghiệp, xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống nông dân giai đoạn 2016 – 2020.
Thành ủy Hà Nội (2021). Chương trình số 04-CTr/TU ngày 17/3/2021 về đẩy mạnh thực hiện hiệu quả Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới gắn với cơ cấu lại ngành nông nghiệp và phát triển kinh tế nông thôn, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nông dân giai đoạn 2021 – 2025.
Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội (2022). Kế hoạch số 73/KH-UBND ngày 04/3/2022 về thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội giai đoạn 2021 – 2025.
Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội (2025). Báo cáo tổng kết Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội giai đoạn 2021 – 2025.
