From “Discipline and Solidarity” to ideological resilience: the enduring legacy of Quang Ninh’s mining region
TS. Phạm Thị Lệ Ngọc
Trường Chính trị Vũ Văn Hiếu tỉnh Quảng Ninh
Email: phamngocnvc@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Bài viết phân tích giá trị lịch sử và ý nghĩa thời đại của truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở Quảng Ninh. Từ cơ sở lý luận và thực tiễn, bài viết làm rõ quá trình chuyển hóa truyền thống vùng mỏ thành sức mạnh chính trị, văn hóa và tinh thần, tạo dựng “thế trận lòng dân” vững chắc trước các âm mưu chống phá trên không gian mạng. Đồng thời, phân tích những thách thức của kỷ nguyên số, đặc biệt là tác động của trí tuệ nhân tạo, tin giả và truyền thông số, qua đó đề xuất định hướng kiến tạo năng lực tự bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng dựa trên niềm tin xã hội, văn hóa số, đổi mới công tác tư tưởng và phát huy giá trị “Kỷ luật và Đồng tâm” trong giai đoạn mới.
Từ khóa: Kỷ luật và đồng tâm; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; không gian mạng; trí tuệ nhân tạo; kỷ nguyên số.
Abstract: This article analyzes the historical value and contemporary significance of the tradition of “Discipline and Unity” in protecting the ideological foundation of the Party in Quảng Ninh. Based on theoretical and practical grounds, the article clarifies the process of transforming the mining region’s tradition into political, cultural, and spiritual strength, creating a solid “people’s front” against conspiracy and sabotage in cyberspace. At the same time, it examines the challenges of the digital era, especially the impact of artificial intelligence, fake news, and digital media, thereby proposing directions to build the capacity to self-protect the Party’s ideological foundation based on social trust, digital culture, innovative ideological work, and promoting the value of “Discipline and Unity” in the new phase.
Keywords: Discipline and Unity; protecting the Party’s ideological foundation; cyberspace; artificial intelligence; digital era.
1. Đặt vấn đề
Mỗi vùng đất đều có một giá trị làm nên bản sắc. Nếu nhắc đến Quảng Ninh, người ta nhớ đến những vỉa than trải dài dưới lòng đất, Vịnh Hạ Long – Di sản thiên nhiên thế giới, những công trình hiện đại đang vươn mình cùng nhịp phát triển của đất nước. Nhưng có một mạch nguồn vô hình đã chảy xuyên suốt gần một thế kỷ, hun đúc nên khí chất của vùng Mỏ và trở thành sức mạnh nội sinh đặc biệt của con người nơi đây – đó là tinh thần “Kỷ luật và Đồng tâm”. Khởi nguồn từ cuộc tổng bãi công của hơn ba vạn thợ mỏ năm 1936, giá trị ấy không chỉ là khẩu hiệu đấu tranh của giai cấp công nhân mà đã trở thành biểu tượng của ý chí đoàn kết, của niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng và của khát vọng vượt qua mọi khó khăn để xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp (Đảng ủy Than Quảng Ninh. 2021).
Khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới, những thách thức đối với công tác xây dựng Đảng và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ đến từ những biểu hiện chống phá trực diện, mà ngày càng tinh vi trên không gian mạng, thông qua tin giả, trí tuệ nhân tạo, công nghệ làm giả hình ảnh, video và các thủ đoạn thao túng thông tin. Trong bối cảnh ấy, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để đấu tranh hiệu quả với thông tin xấu độc, mà còn là điều gì tạo nên sức đề kháng tư tưởng để mỗi cán bộ, đảng viên và người dân có thể tự nhận diện, tự sàng lọc và tự bảo vệ mình trước những luận điệu xuyên tạc.
Thực tiễn Quảng Ninh gợi mở một lời giải có ý nghĩa cả về lý luận và thực tiễn. Đó là sức mạnh của truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” – một giá trị văn hóa, chính trị được bồi đắp qua nhiều thế hệ, kết tinh thành niềm tin đối với Đảng, ý thức tổ chức, tinh thần kỷ luật, trách nhiệm cộng đồng và sự đồng thuận xã hội. Chính những giá trị ấy đã tạo nên một “lá chắn mềm” nhưng vô cùng bền vững trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài, góp phần giữ vững ổn định chính trị, củng cố “thế trận lòng dân” và bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.
Cơ sở lý luận cho cách tiếp cận này đã được Đảng ta xác định rõ trong Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 của Bộ Chính trị về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới (Bộ Chính trị. 2018), trong đó khẳng định đây là nội dung cơ bản, hệ trọng, sống còn của công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, là nhiệm vụ quan trọng hàng đầu của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân. Quán triệt tinh thần đó, Văn kiện Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị con người Việt Nam trong thời kỳ mới, coi đây là nguồn lực nội sinh, là sức đề kháng của dân tộc trước tác động tiêu cực từ mặt trái toàn cầu hóa và không gian mạng (Đảng Cộng sản Việt Nam. 2026). Soi chiếu vào thực tiễn Quảng Ninh, có thể thấy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” chính là một cấu phần đặc thù, sinh động của hệ giá trị ấy – nơi lý luận của Đảng gặp gỡ với căn tính văn hóa, lịch sử của một vùng đất, tạo cơ sở khoa học vững chắc cho việc chuyển hóa di sản tinh thần thành sức mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng trong giai đoạn hiện nay.
2. “Kỷ luật và Đồng tâm” – một giá trị lịch sử vượt ra ngoài khẩu hiệu
2.1. Từ cuộc Tổng bãi công năm 1936 đến bản sắc vùng Mỏ
Trong lịch sử đấu tranh cách mạng của giai cấp công nhân Việt Nam, cuộc Tổng bãi công của hơn 3 vạn thợ mỏ tháng 11/1936 giành thắng lợi vẻ vang đã trở thành một trong những sự kiện lịch sử tiêu biểu nhất của phong trào cách mạng Việt Nam nói chung, của giai cấp công nhân Việt Nam nói riêng. Đây không chỉ là một sự kiện tiêu biểu của phong trào công nhân mà còn đánh dấu sự ra đời của một giá trị tinh thần có sức sống bền bỉ: “Kỷ luật và Đồng tâm”. Khẩu hiệu ấy được hình thành trong những ngày tháng người thợ mỏ phải đối mặt với sự áp bức của chế độ thực dân, khi sức mạnh của từng cá nhân trở nên nhỏ bé nhưng sức mạnh của sự đoàn kết đã tạo nên một phong trào đấu tranh có tổ chức, buộc giới chủ phải nhượng bộ nhiều yêu sách chính đáng.
Điều đặc biệt là, trải qua gần một thế kỷ, “Kỷ luật và Đồng tâm” không dừng lại ở một khẩu hiệu lịch sử. Giá trị ấy đã vượt ra khỏi khuôn khổ của một phong trào đấu tranh để trở thành một triết lý phát triển của vùng Mỏ. Kỷ luật không chỉ là chấp hành quy định trong lao động mà còn là ý thức tổ chức, tinh thần trách nhiệm, sự thống nhất trong hành động; Đồng tâm không chỉ là sự đoàn kết giữa những người thợ mỏ mà còn là sự đồng thuận giữa Đảng, chính quyền, doanh nghiệp và Nhân dân trong xây dựng và phát triển địa phương.
Có thể thấy, chính truyền thống ấy đã tạo nên bản sắc riêng của Quảng Ninh – một vùng đất luôn biết biến khó khăn thành động lực, biến thách thức thành cơ hội và biến sức mạnh cộng đồng thành nguồn lực phát triển. Từ những hầm lò sâu trong lòng đất, đến những công trình hiện đại vươn ra biển lớn hôm nay, “Kỷ luật và Đồng tâm” vẫn hiện diện như một giá trị văn hóa – chính trị được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác, trở thành mạch nguồn nuôi dưỡng niềm tin, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Ở góc độ xây dựng Đảng, giá trị ấy còn mang ý nghĩa sâu sắc hơn. Nó tạo nên sự thống nhất về ý chí trong hệ thống chính trị, củng cố mối quan hệ gắn bó giữa Đảng với Nhân dân và hình thành nền tảng văn hóa chính trị đặc trưng của Quảng Ninh. Chính vì vậy, khi nói đến “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ nhắc đến một khẩu hiệu nổi tiếng của vùng Mỏ, mà là nhắc đến một giá trị tinh thần đã trở thành bản sắc, tạo nên sức mạnh nội sinh cho sự phát triển bền vững của tỉnh.
2.2. “Kỷ luật và Đồng tâm” hun đúc bản lĩnh chính trị
Nếu tài nguyên thiên nhiên tạo nên lợi thế phát triển của một địa phương thì những giá trị văn hóa và tinh thần mới là yếu tố quyết định sức sống lâu bền của địa phương đó. Đối với Quảng Ninh, “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ góp phần nâng cao năng suất lao động hay xây dựng tác phong công nghiệp, mà còn hun đúc bản lĩnh chính trị của nhiều thế hệ cán bộ, đảng viên và người lao động.
Trong môi trường lao động đặc thù của ngành Than, mỗi người công nhân hiểu rằng, chỉ có kỷ luật nghiêm, phối hợp chặt chẽ và niềm tin vào tập thể mới bảo đảm an toàn và hiệu quả sản xuất. Qua thời gian, những phẩm chất ấy không chỉ hiện diện trong hầm lò mà lan tỏa vào đời sống xã hội, trở thành ý thức tổ chức, tinh thần trách nhiệm, lòng yêu nước và niềm tin đối với sự lãnh đạo của Đảng. Đây chính là nền tảng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân, tạo sự thống nhất trong nhận thức và hành động trước những vấn đề lớn của địa phương.
Thực tiễn phát triển của Quảng Ninh trong những năm qua cho thấy, từ cải cách hành chính, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế xanh đến sắp xếp tổ chức bộ máy, nhiều chủ trương lớn đã nhận được sự đồng thuận rộng rãi. Điều đó không chỉ bắt nguồn từ tính đúng đắn của quyết sách mà còn từ một nền tảng xã hội đã được bồi đắp bằng truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” – nơi mỗi người dân ý thức rõ trách nhiệm của mình đối với cộng đồng và đối với sự phát triển chung của tỉnh.
3. Chuyển hóa giá trị “Kỷ luật và Đồng tâm” thành sức mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Mọi giá trị truyền thống nếu chỉ dừng lại ở niềm tự hào quá khứ sẽ dần trở thành di sản tĩnh. Khí chất “Kỷ luật và Đồng tâm” của vùng Mỏ cũng vậy, không thể chỉ là âm hưởng tự hào về cuộc Tổng bãi công năm 1936 của ba vạn thợ mỏ, mà phải được hiện đại hóa, nâng tầm thành “sức đề kháng tư tưởng” – một năng lực tự bảo vệ cấp thiết của hệ thống chính trị và Nhân dân Quảng Ninh trong kỷ nguyên số.
Thực chất của quá trình này chính là bước chuyển hóa mang tính bước ngoặt: đưa một di sản văn hóa – lịch sử đặc thù trở thành bản lĩnh chính trị, thành “thế trận lòng dân” vững chắc. Sự chuyển hóa ấy được vận hành đồng bộ trên hai trục cốt lõi:
Thứ nhất, chuyển hóa “Kỷ luật” thành tính tổ chức, sự tỉnh táo và bản lĩnh chính trị của mỗi cán bộ, đảng viên. Nếu trong tầng sâu hầm lò ngành Than, kỷ luật là mệnh lệnh sống còn để bảo vệ tính mạng và duy trì sản xuất, thì trên “mặt trận không tiếng súng” bảo vệ nền tảng tư tưởng, kỷ luật chính là sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc tổ chức của Đảng, là tính kỷ cương trong phát ngôn và bản lĩnh giữ mình trước những “cơn bão thông tin”. Kỷ luật giúp mỗi đảng viên và người dân tự thiết lập một “màng lọc” tư tưởng sắc bén. Qua màng lọc ấy, từng cá nhân chủ động nhận diện, tự sàng lọc và kiên quyết nói “không” với các luận điệu xuyên tạc, tin giả hay các thủ đoạn thao túng tinh vi của các thế lực thù địch trên không gian mạng.
Thứ hai, chuyển hóa “Đồng tâm” thành sự đồng thuận xã hội sâu sắc và niềm tin sắt đá của Nhân dân đối với Đảng. Tinh thần kề vai sát cánh của thợ mỏ năm xưa giờ đây được phát triển thành sự thống nhất trọn vẹn giữa ý Đảng và lòng dân. Khi “Đồng tâm” được nuôi dưỡng bằng sự minh bạch của bộ máy hành chính, bằng thái độ lắng nghe, đối thoại tận gốc những băn khoăn của dân từ cơ sở, nó sẽ kết tinh thành một “hệ miễn dịch tự nhiên” trước mọi âm mưu chia rẽ. Mọi luận điệu kích động, thông tin xấu độc phức tạp dù dùng công nghệ cao đến đâu cũng sẽ bị vô hiệu hóa khi đụng phải bức tường đồng thuận xã hội kiên cố.
Có thể khẳng định, trong kỷ nguyên số, chuyển hóa giá trị “Kỷ luật và Đồng tâm” thành sức mạnh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không chỉ là sự kế thừa một truyền thống lịch sử, mà còn là yêu cầu mang tính chiến lược đối với Quảng Ninh. Khi truyền thống được tiếp nối bằng những giá trị quản trị hiện đại, khi niềm tin được vun đắp bằng hiệu quả lãnh đạo và khi mỗi người dân trở thành một chủ thể tích cực trong bảo vệ sự thật, thì chính vùng Mỏ sẽ tạo dựng được một “lá chắn mềm” vững chắc, đủ sức hóa giải mọi âm mưu chống phá từ sớm, từ xa, góp phần giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng và củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc.
4. Ba “lớp lá chắn” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ở Quảng Ninh
Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chưa bao giờ chỉ là nhiệm vụ của lực lượng tuyên giáo hay các cơ quan chuyên trách. Đó là nhiệm vụ của toàn hệ thống chính trị và của mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người dân. Thực tiễn Quảng Ninh cho thấy, sức mạnh ấy được hình thành từ ba “lớp lá chắn” gắn bó chặt chẽ với nhau, tạo nên một thế trận chính trị – xã hội vững chắc, đủ khả năng nhận diện, hóa giải và ngăn chặn những tác động tiêu cực từ các quan điểm sai trái, thù địch.
Lớp lá chắn thứ nhất là niềm tin của Nhân dân đối với Đảng.
Đây là nền tảng sâu xa và bền vững nhất của công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng. Lòng tin không được xây dựng bằng khẩu hiệu, mà bằng hiệu quả lãnh đạo, bằng những chủ trương đúng, những quyết sách hợp lòng dân và bằng hình ảnh đội ngũ cán bộ, đảng viên tận tụy, trách nhiệm. Khi người dân tin vào Đảng, tin vào tổ chức đảng ở cơ sở và tin vào sự công khai, minh bạch của chính quyền, những thông tin sai lệch sẽ khó tạo ra sự hoài nghi hay chia rẽ. Đó chính là sức mạnh của “thế trận lòng dân” mà Quảng Ninh nhiều năm qua kiên trì vun đắp thông qua cải cách hành chính, đối thoại với Nhân dân, giải quyết kịp thời kiến nghị và nâng cao chất lượng phục vụ.
Năm 2025, chỉ số hài lòng về sự phục vụ hành chính (SIPAS) của tỉnh Quảng Ninh đạt 95,73%, thuộc nhóm cao nhất cả nước. Cùng với đó, tỷ lệ giải quyết hồ sơ hành chính đúng và trước hạn đạt 99,4% (UBND tỉnh Quảng Ninh. 2025a). [1], điều này phản ánh rõ quyết tâm xây dựng nền hành chính phục vụ, chuyên nghiệp và hiện đại.
Quan trọng hơn cả, Quảng Ninh không lựa chọn quản trị bằng mệnh lệnh hành chính, mà bằng đối thoại, lắng nghe và tạo dựng sự đồng thuận xã hội. Trong năm 2025, tỷ lệ giải quyết khiếu nại đạt 79,2%, giải quyết tố cáo đạt 92,3%; nhiều vụ việc phức tạp, kéo dài được tập trung chỉ đạo giải quyết dứt điểm, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân (UBND tỉnh Quảng Ninh. 2025b). Việc tăng cường đối thoại, nêu cao trách nhiệm người đứng đầu góp phần hạn chế phát sinh “điểm nóng”, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với chính quyền, kịp thời giải quyết những vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở, tháo gỡ những băn khoăn, vướng mắc ngay từ khi mới hình thành[2].
Chính từ nền tảng ấy, Quảng Ninh nhiều năm giữ vững ổn định chính trị, tạo sự đồng thuận trong triển khai các chủ trương lớn về cải cách bộ máy, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Khi lòng dân đã thuận, những thông tin sai trái, luận điệu xuyên tạc sẽ khó có thể chia rẽ niềm tin xã hội. Đó chính là lớp lá chắn đầu tiên và cũng là nền tảng vững chắc nhất để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ thực tiễn Quảng Ninh.
Lớp lá chắn thứ hai là văn hóa vùng Mỏ. Nếu niềm tin là nền móng thì văn hóa chính là chất kết dính của cộng đồng. Truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm” đã vượt ra khỏi phạm vi của ngành Than để trở thành chuẩn mực ứng xử của xã hội Quảng Ninh. Đó là tinh thần đoàn kết, nghĩa tình, trách nhiệm, tôn trọng kỷ cương và đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Chính những giá trị ấy tạo nên khả năng tự điều chỉnh của cộng đồng trước các luồng thông tin trái chiều. Khi mỗi người dân đều có ý thức kiểm chứng thông tin, có trách nhiệm với cộng đồng và có niềm tin vào tổ chức, thì những luận điệu xuyên tạc sẽ khó tìm được mảnh đất để bén rễ. Có thể nói, văn hóa vùng Mỏ đã góp phần hình thành một môi trường xã hội lành mạnh, nơi các giá trị tích cực được lan tỏa và những biểu hiện cực đoan, kích động khó có điều kiện phát triển.
Lớp lá chắn thứ ba là hệ thống tổ chức Đảng và các tổ chức chính trị – xã hội vững mạnh. Chi bộ, công đoàn, Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên, Hội Cựu chiến binh và các tổ chức đoàn thể không chỉ là nơi triển khai nghị quyết mà còn là cầu nối giữa Đảng với Nhân dân. Trong bối cảnh chuyển đổi số, vai trò của các tổ chức này tiếp tục được mở rộng trên không gian mạng thông qua việc chủ động cung cấp thông tin chính thống, định hướng dư luận, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của cán bộ, đảng viên và Nhân dân. Một tổ chức đảng vững mạnh không chỉ được đánh giá qua chất lượng sinh hoạt chi bộ hay tỷ lệ đảng viên hoàn thành nhiệm vụ, mà còn ở khả năng tạo dựng niềm tin, củng cố đồng thuận và giữ vững ổn định tư tưởng ngay từ cơ sở.
Đến năm 2025, toàn Đảng bộ tỉnh có trên 770 tổ chức cơ sở đảng với gần 119.000 đảng viên (Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. 2026)[3]. Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI (nhiệm kỳ 2025 – 2030) xác định mục tiêu hằng năm có trên 90% tổ chức cơ sở đảng được xếp loại hoàn thành tốt nhiệm vụ trở lên và trên 90% đảng viên hoàn thành tốt nhiệm vụ (Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh. 2025). Đây là nền tảng chính trị quan trọng để xây dựng “sức đề kháng tư tưởng”, phát huy truyền thống “Kỷ luật và Đồng tâm”, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong tình hình mới.
Ba “lớp lá chắn” không tồn tại tách rời mà bổ trợ, củng cố cho nhau. Niềm tin tạo nên đồng thuận; văn hóa nuôi dưỡng bản lĩnh; tổ chức đảng bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất. Đó là sức mạnh tổng hợp giúp Quảng Ninh giữ vững ổn định chính trị – xã hội và nâng cao hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới.
5. Không gian mạng – Mặt trận mới trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng
Nếu trước đây, cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng chủ yếu diễn ra trên báo chí, diễn đàn hoặc trong đời sống xã hội trực tiếp thì ngày nay, không gian mạng đã trở thành một mặt trận mới với tốc độ lan truyền thông tin chưa từng có. Trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tạo hình ảnh và video giả (deepfake), thuật toán của các nền tảng số, cùng sự phát triển mạnh mẽ của Facebook, TikTok, YouTube hay các hình thức livestream đã tạo ra môi trường truyền thông đa chiều, nơi thông tin chính xác và thông tin sai lệch cùng tồn tại.
Điều đáng lưu ý là, mục tiêu của các thông tin xuyên tạc không đơn thuần nhằm thu hút lượt xem hay tạo tranh luận, mà sâu xa hơn là làm xói mòn niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ. Vì vậy, cuộc đấu tranh trên không gian mạng thực chất là cuộc đấu tranh giành và giữ niềm tin, chứ không phải cuộc cạnh tranh về số lượng người theo dõi hay mức độ lan truyền. Muốn chiến thắng trên mặt trận này, điều quan trọng không chỉ là phản ứng nhanh với thông tin sai trái mà còn phải xây dựng được hệ sinh thái thông tin chính thống đủ hấp dẫn, kịp thời và thuyết phục.
Ngay trong quý I/2026, Quảng Ninh đã hoàn thành nhiệm vụ xóa các vùng lõm sóng, bảo đảm người dân ở mọi khu vực đều có thể tiếp cận dịch vụ viễn thông. Toàn tỉnh hiện có 5.827 trạm thu, phát sóng thông tin di động; tỷ lệ phủ sóng 4G đạt khoảng 99,6% dân số; mạng 5G đã được triển khai với 677 trạm, đạt độ phủ khoảng 94% dân số, tiến sát mục tiêu 95% trong năm 2026 (UBND tỉnh Quảng Ninh. 7/2026). Sự bùng nổ này một mặt giúp lan tỏa thông tin tích cực, nhưng mặt khác cũng mở ra nguy cơ phát tán các luồng thông tin xấu độc. Trong giai đoạn vừa qua, lực lượng chức năng của tỉnh (nòng cốt là Công an tỉnh) đã chủ động rà soát, phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ và công an địa phương phát hiện, xử lý 40 trường hợp có hành vi chia sẻ, bình luận, cổ vũ các thông tin sai sự thật, xuyên tạc được đăng tải trên các trang, kênh phản động trên không gian mạng.
Có thể khẳng định, trong kỷ nguyên số, không gian mạng đã trở thành mặt trận tư tưởng đặc biệt quan trọng, nơi cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng diễn ra thường xuyên, quyết liệt và phức tạp. Vì vậy, cùng với việc chủ động đấu tranh, ngăn chặn thông tin xấu độc, điều cốt lõi là xây dựng hệ sinh thái thông tin chính thống, củng cố niềm tin xã hội và phát huy sức mạnh của mỗi cán bộ, đảng viên, mỗi người dân như một “chiến sĩ” trên mặt trận tư tưởng.
6. Kiến tạo năng lực tự bảo vệ nền tảng tư tưởng trong kỷ nguyên số
Bước vào kỷ nguyên số, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không còn chỉ là cuộc đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch sau khi chúng xuất hiện, mà phải được nâng lên thành quá trình kiến tạo năng lực tự bảo vệ của toàn xã hội. Đây là sự chuyển dịch từ tư duy phòng thủ thụ động sang phòng ngừa chủ động; từ việc xử lý từng vụ việc riêng lẻ sang xây dựng một hệ giá trị, một môi trường văn hóa và một hệ miễn dịch tư tưởng đủ sức giúp cán bộ, đảng viên và Nhân dân tự nhận diện, tự sàng lọc, tự đề kháng trước những thông tin xuyên tạc, độc hại ngay từ khi chúng mới xuất hiện.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các nền tảng số đang làm thay đổi căn bản phương thức tiếp cận thông tin, lợi thế trên mặt trận tư tưởng không còn thuộc về bên phát đi nhiều thông tin hơn, mà thuộc về bên tạo dựng được niềm tin xã hội. Khi thông tin chính thống bảo đảm tính nhanh nhạy, chính xác, minh bạch và gần gũi; khi mỗi chủ trương, chính sách đều được giải thích bằng ngôn ngữ dễ tiếp cận, gắn với lợi ích thiết thực của Nhân dân, thì khoảng trống thông tin sẽ được thu hẹp, tạo nên lá chắn mềm trước những luận điệu xuyên tạc, kích động và chia rẽ.
Đối với Quảng Ninh, kiến tạo năng lực tự bảo vệ nền tảng tư tưởng cần được triển khai đồng bộ trên một số phương diện trọng tâm. Trước hết, tiếp tục củng cố niềm tin của Nhân dân thông qua nâng cao chất lượng phục vụ, tăng cường đối thoại, công khai, minh bạch và giải quyết kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở. Đồng thời, xây dựng văn hóa số với các chuẩn mực ứng xử văn minh, trách nhiệm trên không gian mạng; khuyến khích mỗi cán bộ, đảng viên và người dân trở thành chủ thể lan tỏa thông tin tích cực, có khả năng kiểm chứng thông tin và chủ động đấu tranh với các hành vi phát tán thông tin sai sự thật.
Cùng với đó, cần đổi mới mạnh mẽ công tác tư tưởng theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu và ứng dụng hiệu quả trí tuệ nhân tạo trong phân tích dư luận xã hội, dự báo xu hướng thông tin và định hướng truyền thông. Việc xây dựng đội ngũ “chiến sĩ số” gồm cán bộ tuyên giáo, báo chí, lực lượng nòng cốt bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cùng những cá nhân có uy tín trên môi trường mạng sẽ góp phần hình thành mạng lưới truyền thông tích cực, đủ sức lan tỏa thông tin chính thống bằng những phương thức linh hoạt, sáng tạo và giàu sức thuyết phục.
Quan trọng hơn cả, Quảng Ninh cần tiếp tục chuyển hóa giá trị “Kỷ luật và Đồng tâm” thành chuẩn mực ứng xử trong không gian số, để truyền thống không chỉ hiện diện trong lịch sử mà còn trở thành nguồn lực tinh thần của hiện tại và tương lai. Khi mỗi cán bộ, đảng viên giữ vững bản lĩnh chính trị, mỗi người dân có trách nhiệm với từng thông tin mình tiếp nhận và chia sẻ, mỗi tổ chức đảng thực sự là hạt nhân đoàn kết, thì năng lực tự bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ được hình thành từ chính sức mạnh nội sinh của cộng đồng. Đó cũng là con đường căn cơ để Quảng Ninh tiếp tục giữ vững vai trò là địa phương đi đầu trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, đồng thời tạo dựng thế trận lòng dân vững chắc, đáp ứng yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số.
Từ những phân tích trên, để chuyển hóa hiệu quả giá trị “Kỷ luật và Đồng tâm” thành sức đề kháng tư tưởng trong thực tiễn, tỉnh Quảng Ninh cần sớm cụ thể hóa bằng một số giải pháp có thể triển khai và đánh giá được: Một là, nhân rộng mô hình “tổ phản ứng nhanh thông tin” ở cấp xã, phường, gắn với quy chế phối hợp rõ ràng giữa chi bộ, Mặt trận Tổ quốc, lực lượng Công an và cơ quan báo chí địa phương, bảo đảm mọi thông tin sai lệch phát sinh trên địa bàn được phát hiện, xác minh và định hướng dư luận trong thời gian ngắn nhất. Hai là, xây dựng và duy trì thường xuyên mạng lưới “chiến sĩ số” – gồm cán bộ tuyên giáo, đoàn viên, hội viên và các cá nhân có uy tín trên mạng xã hội – được tập huấn định kỳ về kỹ năng nhận diện tin giả, sử dụng công cụ kiểm chứng thông tin và kỹ năng truyền thông hiện đại. Ba là, đưa chỉ tiêu về mức độ hài lòng của người dân, tỷ lệ xử lý thông tin sai lệch và chất lượng đối thoại cơ sở vào bộ tiêu chí đánh giá thi đua hằng năm của tổ chức đảng và chính quyền các cấp, để công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng không dừng ở khẩu hiệu mà trở thành nhiệm vụ thường xuyên, có thể đo lường bằng kết quả cụ thể.
7. Kết luận
Gần một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày tiếng hô “Kỷ luật và Đồng tâm” vang lên trên vùng Mỏ, nhưng giá trị ấy chưa bao giờ thuộc về quá khứ. Từ truyền thống đấu tranh của người thợ mỏ, “Kỷ luật và Đồng tâm” đã được bồi đắp thành bản sắc văn hóa, bản lĩnh chính trị và sức mạnh đoàn kết của con người Quảng Ninh. Hôm nay, giá trị ấy tiếp tục được chuyển hóa thành nguồn lực tinh thần quan trọng trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần củng cố niềm tin của Nhân dân và xây dựng thế trận lòng dân vững chắc.
Trong kỷ nguyên số, khi các thế lực thù địch ngày càng lợi dụng trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội và công nghệ số để phát tán thông tin sai trái, xuyên tạc, thì “lá chắn” bền vững nhất không chỉ là công nghệ hay các biện pháp kỹ thuật, mà trước hết là một Đảng trong sạch, vững mạnh, một hệ thống chính trị gần dân, vì dân và một xã hội được nuôi dưỡng bằng niềm tin, trách nhiệm và khát vọng cống hiến. Khi mỗi cán bộ, đảng viên giữ vững bản lĩnh chính trị, mỗi người dân có ý thức bảo vệ sự thật và lan tỏa những giá trị tích cực, thì nền tảng tư tưởng của Đảng sẽ có chỗ dựa vững chắc từ chính lòng dân.
Có thể khẳng định, “Kỷ luật và Đồng tâm” không chỉ là di sản lịch sử của vùng Mỏ mà còn là giá trị có sức sống bền vững trong hiện tại và tương lai. Tiếp tục phát huy, chuyển hóa truyền thống ấy thành năng lực tự bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên số chính là con đường để Quảng Ninh giữ vững vai trò địa phương đi đầu trong xây dựng, chỉnh đốn Đảng, phát triển nhanh, bền vững và đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng, bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Tài liệu tham khảo:
Bộ Chính trị (2018). Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh (2025). Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Quảng Ninh lần thứ XVI, nhiệm kỳ 2025 – 2030.
Đảng ủy Than Quảng Ninh (2021). Kỷ luật và Đồng tâm – Truyền thống của công nhân Mỏ Quảng Ninh.
Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (2026). Quảng ninh quyết liệt trong xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. https://mattran.org.vn/cong-tac-xay-dung-dang/quang-ninh-quyet-liet-trong-xay-dung-dang-trong-sach-vung-manh-70210.html, ngày 13/4/2026.
UBND tỉnh Quảng Ninh (2025a). Báo cáo của UBND tỉnh Quảng Ninh tại buổi làm việc với Đoàn công tác của Quốc hội năm 2025.
UBND tỉnh Quảng Ninh (2025b). Hội nghị tổng kết công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo; phòng, chống tham nhũng, lãng phí và tham gia tố tụng giải quyết các vụ án hành chính năm 2025; triển khai nhiệm vụ năm 2026.
UBND tỉnh Quảng Ninh (7/2026). Đòn bẩy cho chuyển đổi số. Cổng Thông tin điện tử tỉnh Quảng Ninh.
