Building a regular, simple and economical lifestyle for young officers at the Military School of military region 5
Trần Công Luân
Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Xây dựng phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm theo tư tưởng Hồ Chí Minh là yêu cầu trọng tâm trong giáo dục, quản lý sĩ quan trẻ tại Trường Quân sự Quân khu 5. Trên cơ sở làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn, bài viết làm rõ thực trạng phong cách sống của đội ngũ sĩ quan trẻ, từ đó, đề xuất hệ thống giải pháp nhằm xây dựng phong cách sống chuẩn mực cho sĩ quan trẻ theo tư tưởng Hồ Chí Minh, trực tiếp nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trước yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới.
Từ khóa: Tư tưởng Hồ Chí Minh; phong cách sống; sĩ quan trẻ; chính quy, giản dị, tiết kiệm; Trường Quân sự Quân khu 5.
Abstract: Building a regular, simple, and economical lifestyle based on Ho Chi Minh’s ideology is a key requirement in the education and management of young officers at the Military School of Military Region 5. By clarifying theoretical and practical issues, this article analyzes the current state of the lifestyle among young officers. On this basis, a system of solutions is proposed to build a standardized lifestyle for young officers in accordance with Ho Chi Minh’s ideology, thereby directly enhancing the quality of the officer corps to meet the demands of the new period.
Keywords: Ho Chi Minh’s ideology; lifestyle; young officers; regular, simple, economical; Military School of Military Region 5.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh đẩy mạnh xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đội ngũ sĩ quan trẻ giữ vai trò là lực lượng nòng cốt, kế cận, trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và giáo dục đào tạo. Tại Trường Quân sự Quân khu 5, sĩ quan trẻ là lực lượng trực tiếp quản lý, huấn luyện và bồi dưỡng học viên. Họ không chỉ đảm nhiệm việc truyền thụ tri thức mà còn giữ vai trò là tấm gương mẫu mực về đạo đức, lối sống và nếp sống chính quy cho học viên noi theo. Việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh, đặc biệt là phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm là yêu cầu khách quan và cấp thiết. Điều này giúp đội ngũ sĩ quan trẻ phòng, chống hiệu quả sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; đồng thời, nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ huy và quản lý bộ đội.
2. Phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Tư tưởng Hồ Chí Minh về phong cách sống là một chỉnh thể thống nhất giữa nhận thức tư tưởng và hành động thực tiễn, phản ánh sự kết tinh những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và tinh hoa văn hóa nhân loại. Trong đó, phong cách sống chính quy, giản dị và tiết kiệm là những thành tố cốt lõi, tạo nên sức cảm hóa to lớn và là chuẩn mực đạo đức để mỗi người quân nhân cách mạng học tập, noi theo.
2.1. Về phong cách sống chính quy
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, sự chính quy trong làm việc và sinh hoạt trước hết thể hiện ở ý thức tổ chức kỷ luật tự giác, nghiêm minh; làm việc có kế hoạch, khoa học, bài bản và tôn trọng nguyên tắc. Dù ở cương vị lãnh đạo cao nhất, Người luôn làm gương trong việc tuân thủ pháp luật, quy định của tập thể, trọng thị giờ giấc và duy trì nền nếp sinh hoạt chuẩn mực. Đối với quân đội, Chủ tịch Hồ Chí Minh căn dặn: “Quân đội mạnh là nhờ giáo dục khéo, nhờ chính sách đúng và nhờ kỷ luật nghiêm. Vì vậy, kỷ luật phải nghiêm minh” (Hồ Chí Minh, 2011a). Do đó, sự chính quy đòi hỏi người quân nhân cách mạng phải đặt mình vào khuôn khổ của tổ chức, tuyệt đối phục tùng mệnh lệnh, thực hiện nghiêm điều lệnh, điều lệ; hành động thống nhất, dứt khoát và chuyên nghiệp. Sự chính quy không đồng nghĩa với máy móc, giáo điều mà là nền tảng để tạo nên sức mạnh chiến đấu tổng hợp và sự thống nhất ý chí của tòan quân.
2.2. Về phong cách sống giản dị
Sự giản dị trong tư tưởng và tấm gương Chủ tịch Hồ Chí Minh là sự thanh bạch, trong sáng trong cả đời sống vật chất lẫn tinh thần; kiên quyết khước từ sự xa hoa, lãng phí hay hình thức phô trương. Người nhắc nhở: “Những khuyết điểm cần phải tránh: Thiếu tổ chức kỷ luật, ví dụ: Như ăn, ở, đi lại, mua bán… Xa xỉ, ăn diện, tự do, bắt chước lối sống không tốt. Vì những lý do trên nên dễ sinh ra tham ô, hư hỏng. Muốn tránh khuyết điểm phải có dân chủ, phải thường xuyên giúp đỡ lẫn nhau, phê bình và tự phê bình, phải giữ tác phong giản dị, khắc khổ, chất phác của người cách mạng” (Hồ Chí Minh, 2011b). Giản dị không phải là lối sống khắc khổ hay tuềnh toàng mà là sự chắt lọc những giá trị cốt lõi, phù hợp với hoàn cảnh thực tế của đất nước.
Cuộc đời Chủ tịch Hồ Chí Minh là một minh chứng mẫu mực: từ trang phục, bữa ăn đến nơi ở đều vô cùng mộc mạc, chan hòa và gắn bó mật thiết với quần chúng nhân dân. Đối với người quân nhân cách mạng, lối sống giản dị thể hiện ở thái độ trân trọng những giá trị thực chất, không chạy theo cám dỗ vật chất tầm thường; sống chan hòa, đồng cam cộng khổ với đồng chí, đồng đội và Nhân dân. Phẩm chất này chính là chất keo gắn kết tình đồng chí và xây dựng mối quan hệ máu thịt quân – dân.
2.3. Về phong cách sống tiết kiệm
Gắn liền mật thiết với sự giản dị là việc thực hành tiết kiệm. Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiết kiệm là biết sử dụng hợp lý, hiệu quả thời gian, sức lao động và của cải vật chất của xã hội; “không xa xỉ, không hoang phí, không bừa bãi” (Hồ Chí Minh, 2011c). Người luôn nhấn mạnh thực hành tiết kiệm phải đi đôi với chống tham ô, lãng phí, quan liêu, coi đó là những thứ “giặc nội xâm” nguy hiểm làm suy yếu sức mạnh của tổ chức. Tấm gương tiết kiệm của Người được thể hiện nhất quán, từ việc tiết kiệm từng tờ giấy, hạt gạo trong sinh hoạt hằng ngày đến việc sử dụng hợp lý các nguồn lực của quốc gia. Vận dụng vào môi trường quân sự, phong cách tiết kiệm đòi hỏi người quân nhân phải có ý thức trân quý mồ hôi, công sức của Nhân dân; có trách nhiệm giữ tốt, dùng bền vũ khí, trang bị kỹ thuật, triệt để chống lãng phí, hình thức trong mọi mặt công tác và sinh hoạt đúng như lời Người đã dạy: “Tiết kiệm thuốc đạn, bắn cho đúng, không bắn phí đạn… Tiết kiệm lương thực và vải vóc, chớ nghĩ rằng cơm ăn áo mặc đã có Chính phủ lo, đã có đồng bào giúp, thì ta không cần tiết kiệm. Bộ đội có hàng mấy vạn người. Nếu mỗi người tiết kiệm một chút, sản xuất một chút, góp lại sẽ thành một số rất to” Hồ Chí Minh, 2011d).
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, ba yếu tố chính quy, giản dị, tiết kiệm có mối quan hệ biện chứng, làm tiền đề và tôn tạo lẫn nhau, định hình nên văn hóa ứng xử mang đậm tính nhân văn của Người. Việc nghiên cứu, học tập và làm theo phong cách sống của Người là phương thức hữu hiệu để mỗi quân nhân tự rèn luyện, giữ vững bản lĩnh chính trị và hoàn thiện nhân cách trước mọi tác động phức tạp của điều kiện thực tiễn.
3. Thực trạng công tác giáo dục phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm cho sĩ quan trẻ Trường Quân sự Quân khu 5
Nhận thức sâu sắc vai trò của việc xây dựng phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm theo tư tưởng Hồ Chí Minh đối với quá trình hình thành nhân cách, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức của người quân nhân cách mạng, những năm qua, Đảng ủy, Ban Giám hiệu Trường Quân sự Quân khu 5 đã thường xuyên quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo và triển khai nhiều chủ trương, biện pháp đồng bộ nhằm giáo dục, quản lý, rèn luyện đội ngũ sĩ quan trẻ. Nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được lồng ghép trong các chương trình giáo dục chính trị, sinh hoạt đảng, sinh hoạt đơn vị, các phong trào thi đua và hoạt động thực tiễn. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của đội ngũ sĩ quan trẻ trong tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống và ý thức tổ chức kỷ luật.
Kết quả khảo sát thực tiễn cho thấy, đa số sĩ quan trẻ của Nhà trường có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; có ý thức trách nhiệm cao trong thực hiện chức trách, nhiệm vụ được giao. Trong công tác chuyên môn, đội ngũ sĩ quan trẻ cơ bản duy trì nghiêm nền nếp chính quy, chấp hành tốt điều lệnh, điều lệ quân đội, quy chế giáo dục – đào tạo và các quy định của Nhà trường. Tác phong công tác từng bước được chuẩn hóa theo hướng khoa học, nền nếp, trách nhiệm và hiệu quả. Nhiều sĩ quan trẻ thể hiện rõ vai trò nòng cốt trong quản lý, huấn luyện, giáo dục học viên; tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, ứng dụng công nghệ thông tin vào thực hiện nhiệm vụ, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục – đào tạo của Nhà trường.
Trong đời sống hằng ngày, phần lớn sĩ quan trẻ duy trì lối sống trong sạch, lành mạnh, đoàn kết, gắn bó với đồng chí, đồng đội và học viên; có ý thức giữ gìn phẩm chất, danh dự người quân nhân cách mạng. Nếp sống giản dị được thể hiện thông qua thái độ ứng xử chân thành, khiêm tốn, gần gũi với tập thể; tinh thần trách nhiệm trong công việc; ý thức tôn trọng và chấp hành các quy định của đơn vị. Nhiều đồng chí chủ động khắc phục khó khăn, yên tâm công tác, gắn bó với đơn vị, không ngừng học tập, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ và năng lực lãnh đạo, chỉ huy.
Cùng với đó, ý thức thực hành tiết kiệm, chống lãng phí từng bước được nâng lên. Đa số sĩ quan trẻ có trách nhiệm trong quản lý, sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị, phương tiện kỹ thuật và vật tư huấn luyện; thực hiện tiết kiệm điện, nước, văn phòng phẩm, nhiên liệu và thời gian lao động. Nhiều đơn vị đã duy trì hiệu quả các phong trào thi đua gắn với thực hành tiết kiệm, phát huy sáng kiến cải tiến kỹ thuật, tận dụng vật tư, trang bị phục vụ công tác huấn luyện và giảng dạy, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực của Nhà trường.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, việc xây dựng phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm của một bộ phận sĩ quan trẻ vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định. Trước hết, nhận thức của một số ít sĩ quan trẻ về ý nghĩa và tầm quan trọng của việc thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện phong cách sống theo tư tưởng Hồ Chí Minh chưa thật sự đầy đủ và sâu sắc. Việc học tập các chuyên đề về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh ở một số trường hợp còn mang tính hình thức, chưa chuyển hóa thành động cơ tự giác trong hành động và lối sống.
Trong thực hiện nền nếp chính quy, vẫn còn hiện tượng chấp hành chế độ, quy định có lúc, có nơi chưa thật sự nghiêm túc; tác phong công tác của một số cá nhân chưa thực sự khoa học, còn biểu hiện thiếu chủ động, chưa phát huy hết tinh thần trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ. Một số sĩ quan trẻ còn hạn chế về kỹ năng quản lý thời gian, phương pháp làm việc và khả năng tự quản lý bản thân trước những tác động của môi trường xã hội hiện đại.
Đáng chú ý, dưới tác động của mặt trái cơ chế thị trường, quá trình hội nhập quốc tế và sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng mạng xã hội, một số ít sĩ quan trẻ có biểu hiện bị ảnh hưởng bởi lối sống thực dụng, đề cao giá trị vật chất, thích thể hiện bản thân hoặc chạy theo các xu hướng tiêu dùng vượt quá điều kiện thực tế. Những biểu hiện này tuy chưa phổ biến nhưng tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm ý thức tiết kiệm, ảnh hưởng đến hình ảnh và phẩm chất của người cán bộ quân đội nếu không được phát hiện, chấn chỉnh kịp thời.
Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, sự bùng nổ của công nghệ số, mạng xã hội, văn hóa tiêu dùng hiện đại và các luồng thông tin đa chiều đã tác động mạnh đến nhận thức, tâm lý và hành vi của đội ngũ cán bộ trẻ. Mặt khác, yêu cầu nhiệm vụ giáo dục, đào tạo, huấn luyện ngày càng cao cũng tạo ra áp lực lớn đối với quá trình công tác và rèn luyện của sĩ quan trẻ. Về chủ quan, năng lực tự học tập, tự tu dưỡng, tự rèn luyện của một số cá nhân còn hạn chế; ý thức tự giác chưa thật sự bền vững. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra, giám sát, quản lý và nắm bắt tình hình tư tưởng của một số cấp ủy, tổ chức đảng, người chỉ huy có thời điểm chưa thường xuyên, thiếu chiều sâu; việc phát hiện và chấn chỉnh những biểu hiện lệch chuẩn trong lối sống chưa thật sự kịp thời.
Những kết quả đạt được cùng các hạn chế nêu trên cho thấy, việc xây dựng phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm cho sĩ quan trẻ ở Trường Quân sự Quân khu 5 đã có nhiều chuyển biến tích cực, song vẫn cần tiếp tục được quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo bằng các giải pháp đồng bộ, toàn diện và phù hợp với điều kiện thực tiễn hiện nay.
4. Một số giải pháp
Để khắc phục những hạn chế và tiếp tục định hình phong cách sống chuẩn mực cho sĩ quan trẻ ở Trường Quân sự Quân khu 5 hiện nay theo tư tưởng Hồ Chí Minh, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp cơ bản sau:
Một là, nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, chính uỷ, chính trị viên và người chỉ huy trong công tác giáo dục, quản lý sĩ quan trẻ. Đây là giải pháp tiền đề, giữ vai trò định hướng, dẫn dắt và xây dựng trận địa tư tưởng vững chắc cho tòan bộ quá trình rèn luyện của đội ngũ cán bộ cơ sở. Trọng tâm của giải pháp là tiếp tục đưa việc đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đi vào chiều sâu, thực chất, trở thành nhu cầu tự thân và nền nếp sinh hoạt thường xuyên của tổ chức đảng và mỗi cán bộ, đảng viên.
Đặc biệt, công tác giáo dục phải bám sát và hiện thực hóa quan điểm mới của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng về xây dựng văn hóa, con người Việt Nam phát triển toàn diện; trong đó, đặt trọng tâm vào việc bồi dưỡng đạo đức, nếp sống, nhân cách, gắn kết chặt chẽ sự phát triển văn hóa với nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Đồng thời, cấp ủy các cấp cần quán triệt sâu sắc tinh thần Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XII về việc phát huy giá trị văn hóa “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới; coi đây là hệ giá trị chuẩn mực, là bức tường thành vững chắc để kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân, ngăn chặn từ sớm, từ xa những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống. Song song với đó, cần triển khai đầy đủ tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2030 theo Quyết định số 1909/QĐ-TTg ngày 12/11/2021 của Thủ tướng Chính phủ.
Để hiện thực hóa những định hướng trên, các cơ quan, khoa, đơn vị cần đổi mới toàn diện nội dung và phương pháp tiến hành công tác đảng, công tác chính trị. Việc giáo dục phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm không chỉ dừng lại ở lý luận chung chung mà phải gắn chặt với đặc thù thực tiễn của nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và giáo dục, đào tạo tại Trường Quân sự Quân khu 5. Về hình thức, cần đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong giáo dục chính trị; linh hoạt sử dụng các nền tảng truyền thông nội bộ để lan tỏa các chuyên đề, kết hợp với các sản phẩm trực quan sinh động về những tấm gương điển hình tiên tiến, giúp nội dung giáo dục trở nên sắc bén, có sức thuyết phục cao.
Trong công tác lãnh đạo, cấp ủy, chi bộ phải cụ thể hóa các tiêu chí rèn luyện nếp sống vào nghị quyết lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ thường kỳ. Lấy kết quả rèn luyện phong cách sống làm một trong những thước đo trọng tâm, mang tính nguyên tắc để nhận xét, đánh giá, quy hoạch, bổ nhiệm cán bộ và bình xét phong trào thi đua quyết thắng hàng năm. Cùng với đó, đội ngũ cán bộ chủ trì, cấp uỷ viên các cấp phải thực hiện nghiêm túc cam kết nêu gương trước tổ chức và quần chúng. Sự mẫu mực trong tác phong công tác, lối sống trong sạch, giản dị, tiết kiệm của người thủ trưởng chính là mệnh lệnh không lời, có sức mạnh trực tiếp giáo dục, cảm hóa và dẫn dắt đội ngũ sĩ quan trẻ tự giác noi theo.
Hai là, phát huy cao độ tính tích cực, chủ động trong tự tu dưỡng, tự rèn luyện của bản thân mỗi sĩ quan trẻ. Đây là giải pháp cốt lõi, quyết định trực tiếp đến hiệu quả xây dựng phong cách sống, bởi mọi nỗ lực quản lý, giáo dục từ tổ chức chỉ thành công khi biến thành ý thức tự giác và nhu cầu tự thân của mỗi cá nhân. Trọng tâm của giải pháp là mỗi sĩ quan trẻ phải thường xuyên tự soi, tự sửa, chủ động hiện thực hóa các tiêu chuẩn phong cách sống vào thực tiễn công tác và sinh hoạt hàng ngày thông qua những hành động cụ thể:
(1) Về tác phong chính quy: mỗi cá nhân phải tự giác khép mình vào khuôn khổ kỷ luật, tuân thủ tuyệt đối điều lệnh, điều lệ và các chế độ quy định của Nhà trường. Thể hiện ở việc làm việc khoa học, có kế hoạch, bám sát thực tiễn; duy trì sự chuẩn mực, nghiêm minh, dứt khóat trong chỉ huy, quản lý và mẫu mực trên bãi tập, giảng đường để học viên noi theo.
(2) Về nếp sống giản dị: sĩ quan trẻ cần giữ thái độ khiêm tốn, chan hòa, gần gũi trong giao tiếp với đồng chí, đồng đội và học viên. Trong sinh hoạt đời thường, trang phục, lời ăn tiếng nói phải gọn gàng, phù hợp với môi trường văn hóa quân sự; kiên quyết bài trừ tâm lý đua đòi, phô trương hình thức hay chạy theo lối sống thực dụng, xa hoa vượt quá khả năng thực tế.
(3) Về thực hành tiết kiệm: đòi hỏi sự tự giác thực hiện đồng bộ trong cả việc công lẫn việc tư. Trong công tác, phải tính toán sử dụng hiệu quả, hợp lý quỹ thời gian, sức lao động, vật tư huấn luyện; có ý thức giữ tốt, dùng bền vũ khí trang bị và triệt để chống lãng phí tài sản chung, như: điện, nước, văn phòng phẩm… Trong đời sống cá nhân, phải biết quản lý tài chính khoa học, chi tiêu hợp lý trong giới hạn thu nhập, tuyệt đối không sa vào các bẫy tín dụng đen hay vay mượn phi pháp làm ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh người cán bộ quân đội.
Để các nội dung trên đi vào thực chất, mỗi sĩ quan trẻ phải cụ thể hóa bằng kế hoạch tự tu dưỡng hàng năm sát với chức trách nhiệm vụ, có sự phê duyệt, giám sát trực tiếp của bí thư chi bộ. Thông qua nền nếp sinh hoạt đảng, cần đề cao tính chiến đấu trong tự phê bình và phê bình, dũng cảm khắc phục tư tưởng trung bình chủ nghĩa, làm việc cầm chừng. Đặc biệt, cá nhân phải nghiêm túc quán triệt và tự giác chấp hành các quy tắc ứng xử trên không gian mạng, không để nhu cầu thể hiện bản thân trên mạng xã hội làm xói mòn nếp sống chuẩn mực, giản dị của “Bộ đội Cụ Hồ”.
Ba là, đẩy mạnh xây dựng môi trường văn hóa quân sự lành mạnh, phát huy vai trò xung kích của các tổ chức quần chúng trong rèn luyện phong cách sống cho sĩ quan trẻ.
Các cơ quan, đơn vị cần xác lập và bồi đắp hệ thống chuẩn mực ứng xử theo đúng tư tưởng Hồ Chí Minh. Đó phải là một môi trường sư phạm quân sự mẫu mực, nơi nề nếp chính quy, kỷ luật được duy trì nghiêm minh; lối sống giản dị, chân thành, mộc mạc được tôn vinh trong mọi hoạt động; ý thức thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành thói quen, tiêu chí đạo đức của cả tập thể. Cần đặc biệt chú trọng xây dựng các mối quan hệ nội bộ (giữa cấp trên với cấp dưới, cán bộ với học viên, giữa những người đồng cấp) bảo đảm thực sự dân chủ, đoàn kết, tôn trọng và thương yêu lẫn nhau. Chính một môi trường tập thể đề cao những giá trị tốt đẹp này sẽ tạo ra “bộ lọc” văn hóa tự nhiên, triệt tiêu mảnh đất nảy sinh của thói phô trương, hình thức, lối sống thực dụng, xa hoa, qua đó, tạo bệ đỡ vững chắc để các giá trị chính quy, giản dị, tiết kiệm cắm rễ sâu bền vào nhận thức, hành động của mỗi sĩ quan trẻ.
Bên cạnh việc chuẩn hóa các mối quan hệ, việc hoàn thiện và phát huy hiệu quả các thiết chế văn hóa cơ sở có ý nghĩa rất quan trọng. Nhà trường và các đơn vị cần quan tâm đầu tư, củng cố hệ thống thiết chế, như: thư viện, phòng truyền thống, hệ thống pa-nô áp phích, các khu thể thao, sinh hoạt tập thể. Cần bảo đảm các thiết chế này hoạt động đúng công năng, đa dạng về nội dung và hình thức, đáp ứng tốt nhu cầu hưởng thụ văn hóa, tinh thần chính đáng của sĩ quan trẻ, giúp tránh xa những cám dỗ từ bên ngoài.
Trên nền tảng môi trường văn hóa đó, cần phát huy tối đa sức thu hút, tập hợp thanh niên nhằm đẩy mạnh các phong trào thi đua, xây dựng các mô hình tự quản, tự rèn. Về hình thức triển khai, Đoàn Thanh niên cần không ngừng đổi mới, đa dạng hóa các hoạt động. Cần chủ động tổ chức các diễn đàn, toạ đàm (kết hợp linh hoạt giữa trực tiếp và trực tuyến) với các chủ đề mang tính thời sự, sát với tâm lý giới trẻ như “Sĩ quan trẻ với văn hóa tiêu dùng thời 4.0” hay “Nhận diện lối sống thực dụng trên không gian mạng”, qua đó, trực tiếp định hướng nhận thức, “sức đề kháng” văn hóa cho cán bộ trẻ. Cùng với đó, các đơn vị cần chú trọng xây dựng và nhân rộng các mô hình điểm, như: Chi đoàn không khói thuốc; Khu tập thể sĩ quan trẻ kiểu mẫu, tiết kiệm nhằm tạo hiệu ứng lan tỏa sâu rộng, từng bước biến các chuẩn mực đạo đức thành thói quen sinh hoạt tự giác hàng ngày của mỗi quân nhân.
Song song với công tác vận động, giáo dục, các cơ quan chức năng cần tăng cường kiểm tra, giám sát thường xuyên việc chấp hành nền nếp chính quy, thực hành tiết kiệm đối với đội ngũ sĩ quan trẻ. Phải kiên quyết xử lý nghiêm minh, kịp thời, công khai những trường hợp vi phạm chuẩn mực văn hóa, nếp sống, có biểu hiện vay mượn tài chính không minh bạch hay lãng phí của công. Việc kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, giữa giáo dục, thuyết phục và xử lý kỷ luật sẽ giúp sĩ quan trẻ kịp thời tự soi, tự điều chỉnh hành vi của bản thân. Phương thức này không chỉ kiến tạo một môi trường đơn vị trong sạch, lành mạnh, mà sâu xa hơn là trực tiếp bảo vệ danh dự, uy tín và định hướng sự trưởng thành, phát triển toàn diện của đội ngũ sĩ quan trẻ tại Trường Quân sự Quân khu 5 hiện nay.
4. Kết luận
Xây dựng phong cách sống chính quy, giản dị, tiết kiệm theo tư tưởng Hồ Chí Minh là một đòi hỏi khách quan, mang tính quy luật trong quá trình tu dưỡng, rèn luyện và trưởng thành của đội ngũ sĩ quan trẻ tại Trường Quân sự Quân khu 5 hiện nay. Những phẩm chất này không chỉ là thước đo chuẩn mực về đạo đức, nhân cách của người cán bộ, đảng viên, mà còn là nhân tố trực tiếp nâng cao năng lực, hiệu quả công tác giáo dục, đào tạo, huấn luyện và quản lý bộ đội.
Thực tiễn nghiên cứu khẳng định, để các giá trị tốt đẹp này thực sự bén rễ và lan tỏa đòi hỏi sự vận hành đồng bộ, quyết liệt của cả hệ thống. Trong đó, sự lãnh đạo, chỉ đạo sâu sát, nêu gương của cấp ủy, người chỉ huy đóng vai trò tiền đề, định hướng; việc thiết lập môi trường văn hóa quân sự trong sạch, kỷ cương là bệ đỡ, không gian nuôi dưỡng; đặc biệt, ý thức tự giác “tự soi, tự sửa” của mỗi sĩ quan trẻ giữ vai trò cốt lõi, quyết định. Thực hiện thắng lợi và đồng bộ các giải pháp này sẽ tạo ra sức mạnh nội sinh to lớn, giúp đội ngũ sĩ quan trẻ không ngừng hoàn thiện bản lĩnh, năng lực, trực tiếp góp phần xây dựng Trường Quân sự Quân khu 5 vững mạnh toàn diện, “mẫu mực, tiêu biểu”, đáp ứng xuất sắc yêu cầu nhiệm vụ trong bối cảnh mới.
Tài liệu tham khảo:
Bộ Chính trị (2026). Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 về phát triển văn hóa Việt Nam.
Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011a). Toàn tập (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011b). Toàn tập (Tập 6). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011c). Toàn tập (Tập 7). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011d). Toàn tập (Tập 9). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Phạm Đăng Hưng (28/10/2025). Bồi dưỡng lối sống cống hiến cho đội ngũ sĩ quan trẻ ở các nhà trường quân đội hiện nay. Tạp chí Quản lý nhà nước.
