Training commune-level cadres and civil servants in the South Central Coast and Central Highlands under Ho Chi Minh’s thought
Hoàng Ngọc Đạo
Trường Chính trị tỉnh Khánh Hòa
Email: hoangngocdao@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã là nhiệm vụ quan trọng góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển kinh tế – xã hội. Đối với các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, nâng cao chất lượng công tác này có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng hệ thống chính trị ở cơ sở vững mạnh. Bài viết làm rõ một số nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã; phân tích, đánh giá thực trạng công tác này tại các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên giai đoạn 2018 – 2025; đề xuất một số giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
Từ khóa: Tư tưởng Hồ Chí Minh; đào tạo, bồi dưỡng; cán bộ, công chức cấp xã; duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Abstract: Training and developing commune-level cadres and civil servants is an important task contributing to building a contingent of cadres with qualities and capabilities that meet the requirements of administrative reform, digital transformation and socio-economic development. For provinces in the South Central Coast and Central Highlands, improving the quality of this work is significant for building a strong grassroots political system. The article clarifies some basic contents of Ho Chi Minh’s thought on training commune-level cadres; analyzes and evaluates the actual situation of this work in these provinces during 2018 – 2025; and proposes solutions to improve training quality according to Ho Chi Minh’s thought.
Keywords: Ho Chi Minh’s thought; training and development; commune-level cadres and civil servants; South Central Coast and Central Highlands.
1. Đặt vấn đề
Việt Nam đang đẩy mạnh cải cách hành chính, chuyển đổi số, sắp xếp tổ chức bộ máy và xây dựng chính quyền địa phương hai cấp; yêu cầu nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã trở nên cấp thiết. Các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên có điều kiện tự nhiên, kinh tế – xã hội và chất lượng nguồn nhân lực không đồng đều, đặt ra yêu cầu đổi mới công tác đào tạo, bồi dưỡng nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển của địa phương và đất nước trong giai đoạn mới. Với vai trò trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước ở cơ sở, đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã cần được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên để nâng cao phẩm chất chính trị, năng lực chuyên môn và kỹ năng thực thi công vụ. Trong bối cảnh đó, vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là cơ sở lý luận và kim chỉ nam quan trọng cho việc nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã.
2. Tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã
Trong tư tưởng Hồ Chí Minh, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ giữ vị trí đặc biệt quan trọng, là nhân tố quyết định chất lượng đội ngũ cán bộ và hiệu quả hoạt động của bộ máy nhà nước. Người khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. 309); “muôn việc thành công hoặc thất bại, đều do cán bộ tốt hoặc kém” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. 280). Từ đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh xác định: “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr.309); đồng thời, nhấn mạnh đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là nhiệm vụ chiến lược, thường xuyên nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của từng giai đoạn cách mạng. Đối với cán bộ, công chức cấp xã, lực lượng trực tiếp tổ chức thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và phục vụ Nhân dân ở cơ sở, quan điểm này càng có ý nghĩa định hướng sâu sắc.
Theo Chủ tịch Hồ Chí Minh, mục tiêu của công tác đào tạo, bồi dưỡng là xây dựng đội ngũ cán bộ vừa có phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, vừa có năng lực chuyên môn và phương pháp công tác khoa học, bảo đảm thống nhất giữa đức và tài, trong đó đạo đức là nền tảng. Người yêu cầu cán bộ phải tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân, luôn đặt “lợi ích của Đảng và của nhân dân lên trên hết” (Hồ Chí Minh, 2011c, tr.467); đồng thời, phải thường xuyên rèn luyện các phẩm chất cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư, tinh thần trách nhiệm và ý thức phục vụ nhân dân. Chủ tịch Hồ Chí Minh coi đạo đức cách mạng là “gốc” của người cán bộ, là nguồn nuôi dưỡng và phát triển nhân cách. Người so sánh: “Cũng như sông thì có nguồn mới có nước, không có nguồn thì sông cạn. Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì dù tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. 292). Do đó, phải thường xuyên đào tạo, bồi dưỡng và rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, coi đây là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa quyết định. Bên cạnh giáo dục chính trị, tư tưởng và đạo đức, Người đặc biệt coi trọng đào tạo năng lực chuyên môn, kỹ năng tổ chức thực hiện nhiệm vụ, kỹ năng dân vận và phong cách công tác gần dân, bởi hiệu quả hoạt động của cán bộ không chỉ được đánh giá qua nhận thức mà trước hết phải thể hiện ở kết quả thực hiện nhiệm vụ và sự tín nhiệm của nhân dân.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng xây dựng hệ thống nguyên tắc và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã mang giá trị lý luận và thực tiễn sâu sắc. Theo Người, đào tạo phải xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, gắn lý luận với thực hành, học đi đôi với hành và đào tạo gắn với sử dụng cán bộ. Người chỉ rõ: “Lý luận phải đem ra thực hành. Thực hành phải nhằm theo lý luận. Lý luận cũng như cái tên (hoặc viên đạn). Thực hành cũng như cái đích để bắn. Có tên mà không bắn, hoặc bắn lung tung, cũng như không có tên. Lý luận cốt để áp dụng vào thực tế. Chỉ học thuộc lòng, để đem lòe thiên hạ thì lý luận ấy cũng vô ích”; đồng thời, yêu cầu “học thì phải hành” (Hồ Chí Minh, 2011a, tr. 275). Bên cạnh đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh cũng đề cao tinh thần tự học, tự rèn luyện và học tập suốt đời, căn dặn cán bộ phải “học ở trường, học ở sách vở, học lẫn nhau và học nhân dân” (Hồ Chí Minh, 2011b, tr. 361). Người còn coi trọng phương pháp nêu gương, rèn luyện trong thực tiễn và lấy hiệu quả công tác làm thước đo chất lượng đào tạo, bồi dưỡng.
Những nội dung cơ bản trong tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã là cơ sở lý luận quan trọng để đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã ở các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.
3. Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã ở các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên
3.1. Những kết quả đạt được
Quán triệt quan điểm của Đảng và vận dụng sáng tạo tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên đã quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã, coi đây là nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ ở cơ sở, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển kinh tế – xã hội. Nhận thức của cấp ủy, chính quyền và đội ngũ cán bộ, công chức về vai trò của đào tạo, bồi dưỡng từng bước được nâng lên; công tác đào tạo, bồi dưỡng không chỉ hướng tới chuẩn hóa tiêu chuẩn chức danh mà còn chú trọng nâng cao năng lực thực thi công vụ và chất lượng phục vụ nhân dân. Trên cơ sở các quy định của Trung ương, hầu hết các tỉnh đã xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng hằng năm gắn với quy hoạch, sử dụng và bố trí cán bộ. Nhiều tỉnh, thành phố tăng cường đầu tư nguồn lực cho công tác này. Năm 2024, thành phố Đà Nẵng cử 103 cán bộ, công chức tham gia đào tạo cao cấp lý luận chính trị, tổ chức 6 lớp trung cấp với 397 học viên và 5 lớp sơ cấp với 453 học viên (Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, 2024, tr.2 – 3); tỉnh Khánh Hòa tổ chức 16 lớp trung cấp lý luận chính trị cho 1.153 học viên, 3 lớp cao cấp với 156 học viên và 1 lớp sơ cấp chính trị cho 40 cán bộ, công chức không chuyên trách cấp xã (Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa, 2024, tr.3). Những kết quả cho thấy, công tác đào tạo, bồi dưỡng được các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên quan tâm cả về quy mô lẫn mức độ đầu tư.
Nội dung đào tạo, bồi dưỡng từng bước được đổi mới theo hướng bám sát yêu cầu thực tiễn. Bên cạnh các chương trình lý luận chính trị, quản lý nhà nước và chuyên môn, nghiệp vụ theo tiêu chuẩn chức danh, nhiều địa phương còn bổ sung các chuyên đề về cải cách hành chính, chuyển đổi số, kỹ năng lãnh đạo, điều hành, giải quyết thủ tục hành chính, tiếp công dân và xử lý tình huống phát sinh ở cơ sở. Việc tổ chức đào tạo từng bước chuyển từ tiếp cận theo bằng cấp sang tiếp cận theo vị trí việc làm và yêu cầu thực thi công vụ. Tại tỉnh Khánh Hòa, năm 2024 có 58 cán bộ được cử đào tạo sau đại học, gần 570 lượt cán bộ, công chức được tạo điều kiện học đại học; đồng thời, tổ chức 11 lớp bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng nghiệp vụ cho gần 800 cán bộ, công chức cấp xã và 3 hội nghị về cải cách hành chính với 270 lượt người tham dự (Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa, 2024, tr.5). Thành phố Đà Nẵng cũng triển khai 296 lớp bồi dưỡng trong năm 2024 và hoàn thành 274 lớp bồi dưỡng tin học trực tuyến trong năm 2023 (Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, 2024, tr.2). Điều này cho thấy, nội dung và hình thức đào tạo có sự chuyển biến theo hướng gắn với yêu cầu chuyển đổi số và hiện đại hóa nền hành chính.
Cùng với nâng cao trình độ chuyên môn, các tỉnh cũng đặc biệt chú trọng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, kỹ năng dân vận và phương pháp làm việc gần dân cho đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã. Nội dung học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh được lồng ghép trong hầu hết các chương trình đào tạo, bồi dưỡng; đồng thời, nhiều địa phương quan tâm đào tạo kiến thức dân tộc, tiếng dân tộc và kỹ năng công tác ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Năm 2024, tỉnh Khánh Hòa tổ chức 6 lớp bồi dưỡng kiến thức dân tộc cho 400 cán bộ, công chức; 6 lớp tiếng Raglai cho 395 học viên (trong đó có 102 cán bộ, công chức cấp xã); 1 lớp tiếng Ê Đê cho 49 cán bộ (Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa, 2024, tr.7). Năm 2025, tỉnh Đắk Lắk tiếp tục tổ chức lớp tiếng Ê Đê cho 47 cán bộ, công chức (Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk, 2025, tr.2). Đây là những nội dung thiết thực, góp phần nâng cao năng lực vận động quần chúng, đáp ứng yêu cầu quản lý ở địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống.
3.2. Một số hạn chế
Một số địa phương còn nặng về việc chuẩn hóa bằng cấp, chứng chỉ hơn là phát triển năng lực thực thi công vụ; nội dung đào tạo lý luận chính trị ở một số chương trình còn nặng tính truyền thụ kiến thức, chưa gắn chặt với yêu cầu giải quyết các tình huống thực tiễn ở cơ sở. Việc đánh giá kết quả đào tạo chủ yếu dựa trên quá trình tham gia học tập và kết quả cuối khóa, chưa có cơ chế đánh giá mức độ chuyển biến về năng lực, đạo đức công vụ và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ sau đào tạo; chất lượng đào tạo giữa các địa phương chưa đồng đều, nhất là ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Ngoài ra, việc bồi dưỡng kỹ năng số, ngoại ngữ và hội nhập quốc tế chưa đáp ứng yêu cầu phát triển. Tại thành phố Đà Nẵng, tỷ lệ cán bộ, công chức cấp xã đạt chuẩn ngoại ngữ bậc 3 trở lên mới đạt khoảng 23,8%; đối với cán bộ lãnh đạo, quản lý cấp xã dưới 40 tuổi chỉ đạt khoảng 17,7% (Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng, 2024, tr.4). Hoạt động đào tạo ở nước ngoài còn hạn chế, chủ yếu tập trung ở cán bộ cấp tỉnh; đội ngũ giảng viên, cơ sở vật chất và học liệu phục vụ đào tạo ở một số địa phương chưa đáp ứng yêu cầu đổi mới; việc chuẩn hóa chương trình đào tạo tiếng dân tộc và xây dựng đội ngũ giảng viên chuyên trách còn chậm, ảnh hưởng đến chất lượng bồi dưỡng cán bộ công tác tại địa bàn miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Đây là những vấn đề cần tiếp tục được đổi mới theo tư tưởng Hồ Chí Minh, lấy yêu cầu thực tiễn, hiệu quả công việc và sự hài lòng của Nhân dân làm thước đo chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã trong giai đoạn hiện nay.
4. Giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã ở các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh
Thứ nhất, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của cấp ủy, chính quyền đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã. Cần quán triệt sâu sắc quan điểm của Hồ Chí Minh và chủ trương của Đảng về xây dựng đội ngũ cán bộ; xác định đào tạo, bồi dưỡng là nhiệm vụ thường xuyên, gắn với quy hoạch, bố trí, sử dụng và đánh giá cán bộ. Đồng thời, xây dựng kế hoạch đào tạo theo vị trí việc làm, yêu cầu nhiệm vụ và đặc điểm của từng địa phương.
Thứ hai, tiếp tục đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo, bồi dưỡng theo hướng thiết thực, gắn với yêu cầu thực tiễn. Nội dung đào tạo cần bảo đảm hài hòa giữa lý luận chính trị, đạo đức công vụ và kiến thức, kỹ năng chuyên môn; tăng cường các chuyên đề về cải cách hành chính, chuyển đổi số, kỹ năng lãnh đạo, quản lý, dân vận và xử lý tình huống ở cơ sở. Đồng thời, chú trọng các nội dung phù hợp với đặc điểm vùng duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, như: phát triển kinh tế biển, quản lý tài nguyên, công tác dân tộc và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Thứ ba, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và điều kiện bảo đảm cho công tác đào tạo, bồi dưỡng. Các cơ sở đào tạo cần xây dựng đội ngũ giảng viên có trình độ chuyên môn và kinh nghiệm thực tiễn; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, kết hợp linh hoạt giữa đào tạo trực tiếp và trực tuyến; xây dựng học liệu số và tăng cường phối hợp với các cơ quan, địa phương nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả đào tạo.
Thứ tư, đổi mới công tác đánh giá kết quả đào tạo, bồi dưỡng gắn với hiệu quả thực thi công vụ. Cần chuyển từ đánh giá kết quả học tập sang đánh giá năng lực vận dụng kiến thức trong thực tiễn, lấy mức độ hoàn thành nhiệm vụ và sự hài lòng của người dân làm thước đo chất lượng đào tạo. Đồng thời, khuyến khích cán bộ, công chức tự học, tự rèn luyện, thường xuyên cập nhật kiến thức và kỹ năng mới, đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số.
Thực hiện đồng bộ các giải pháp trên sẽ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức cấp xã ở các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên theo tư tưởng Hồ Chí Minh; xây dựng đội ngũ cán bộ có phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn và kỹ năng thực thi công vụ đáp ứng yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và phát triển bền vững trong giai đoạn mới.
5. Kết luận
Tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là cơ sở lý luận và kim chỉ nam quan trọng trong xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng. Đối với cán bộ, công chức cấp xã ở các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên, việc quán triệt và vận dụng tư tưởng của Người không chỉ góp phần nâng cao phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực chuyên môn và kỹ năng thực thi công vụ mà còn nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của chính quyền cơ sở. Trong giai đoạn hiện nay, công tác đào tạo, bồi dưỡng cần tiếp tục được đổi mới đồng bộ về nội dung, phương pháp và cơ chế tổ chức theo tư tưởng Hồ Chí Minh; gắn với yêu cầu xây dựng chính quyền địa phương hai cấp, cải cách hành chính, chuyển đổi số và phát triển bền vững các tỉnh duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Tài liệu tham khảo:
Hồ Chí Minh (2011a). Toàn tập. (Tập 5). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011b). Toàn tập. (Tập 6). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Hồ Chí Minh (2011c). Toàn tập. (Tập 11). Nxb Chính trị quốc gia Sự thật.
Sở Nội vụ thành phố Đà Nẵng (2024). Báo cáo kết quả thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức, người lao động năm 2024 và dự kiến kế hoạch năm 2025.
Sở Nội vụ tỉnh Đắk Lắk (2025). Báo cáo số 0217/BC-SNV ngày 31/10/2025 về kết quả đào tạo và bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, viên chức năm 2025.
Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa (2024). Báo cáo số 5079/BC-SNV ngày 13/12/2024 về công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, công chức, viên chức tỉnh Khánh Hòa năm 2024.
