Phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong quản trị quốc gia hiện đại

Delineating authority between the Government and provincial-level People’s Committees in modern national governance

NCS. Nguyễn Đình Phúc
Viện Nghiên cứu Pháp luật và Xã hội
Email: phucnd.vienplxh@gmail.com

(Quanlynhanuoc.vn) – Phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh tác động trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia và khả năng chủ động, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương. Trên cơ sở phân tích văn kiện của Đảng, quy định pháp luật hiện hành, đối chiếu các báo cáo chính thức và công trình nghiên cứu có liên quan, bài viết làm rõ nội hàm, nguyên tắc và yêu cầu của phân định thẩm quyền; đồng thời đánh giá những chuyển biến và hạn chế sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Bài viết cho thấy, thước đo của cải cách không nằm chủ yếu ở số lượng nhiệm vụ được chuyển giao, mà ở sự rõ ràng và tương xứng giữa quyền quyết định, trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế kiểm soát. Từ đó, bài viết đề xuất bốn định hướng hoàn thiện nhằm đáp ứng yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.

Từ khóa: Phân định thẩm quyền; Chính phủ; UBND cấp tỉnh; quản trị quốc gia; phân quyền, phân cấp.

Abstract: The delineation of authority between the Government and provincial-level People’s Committees directly affects the effectiveness and efficiency of national governance as well as the ability of local governments to act proactively and take responsibility for their own decisions. Using an analysis of Party documents and current legislation, together with a comparison of official reports and relevant studies, this article clarifies the concept, principles, and requirements of the delineation of authority and assesses changes and limitations after one year of operating the two-tier local government model. The findings show that reform should not be measured mainly by the number of transferred tasks, but by how clearly decision-making authority, responsibilities, resources, and control mechanisms are defined and how well they are aligned with one another. The article accordingly proposes four orientations for improving the delineation of authority in line with modern, effective, and efficient national governance.

Keywords: Delineation of authority; Government; provincial-level People’s Committees; national governance; devolution and administrative decentralization.

1. Đặt vấn đề

Phân định thẩm quyền giữa cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương và cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương là vấn đề cơ bản trong tổ chức và vận hành nền hành chính quốc gia. Theo Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025), nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương; UBND vừa là cơ quan chấp hành của Hội đồng nhân dân (HĐND), vừa là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương (Quốc hội, 2013,2025, Điều 112, Điều 114). Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 xác định phân quyền, phân cấp hợp lý giữa Chính phủ với chính quyền địa phương và thực hiện quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả là những nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ (Quốc hội, 2025a, khoản 4, khoản 5 Điều 5). Về chủ trương của Đảng, Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIV) yêu cầu đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn liền với phân bổ nguồn lực và kiểm soát quyền lực, bảo đảm phương châm “Trung ương kiến tạo, tỉnh điều phối, xã thực thi” (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026b).

Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp từ ngày 01/7/2025 làm thay đổi đáng kể cách thức tổ chức và thực hiện thẩm quyền hành chính. Trong cấu trúc mới, cấp tỉnh vừa thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trên địa bàn, vừa tăng cường vai trò hướng dẫn, điều phối đối với cấp xã, đồng thời trở thành đầu mối trực tiếp hơn trong quan hệ hành chính với Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ. Các nghiên cứu trước đây chủ yếu tiếp cận phân cấp, phân quyền giữa trung ương và địa phương hoặc thẩm quyền của chính quyền địa phương nói chung; một số công trình gần đây nghiên cứu sâu hơn về chính quyền cấp tỉnh, cơ chế đặc thù hoặc mô hình hai cấp (Lê Thị Tình, 2025; Nguyễn Văn Đại, 2017; Phạm Văn Phong, 2024). Tuy nhiên, khuôn khổ pháp luật mới đặt ra yêu cầu tiếp tục làm rõ quan hệ thẩm quyền giữa hai chủ thể cụ thể là Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, không chỉ ở việc chuyển giao nhiệm vụ mà còn ở quyền quyết định, trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế kiểm soát.

Bài viết tập trung nghiên cứu việc phân định thẩm quyền trong quan hệ quản lý hành chính nhà nước giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh. Thẩm quyền của Thủ tướng Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ, Hội đồng nhân dân và Chủ tịch UBND cấp tỉnh chỉ được đề cập trong phạm vi cần thiết để làm rõ cơ chế vận hành của quan hệ này. Tác giả sử dụng phương pháp phân tích văn kiện của Đảng và quy phạm pháp luật, phân tích thể chế, tổng hợp và đối chiếu các báo cáo chính thức, công trình nghiên cứu có liên quan; qua đó, làm rõ ba nhóm vấn đề: khái quát về phân định thẩm quyền; thực trạng và những vấn đề đặt ra; định hướng hoàn thiện.

2. Khái quát về phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

2.1. Khái niệm và đặc điểm phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Trong phạm vi bài viết, phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh được hiểu là việc xác lập bằng pháp luật phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm và các điều kiện thực hiện của Chính phủ và UBND cấp tỉnh trong quản lý hành chính nhà nước, nhằm bảo đảm sự quản lý thống nhất của Chính phủ, đồng thời phát huy tính chủ động, sáng tạo và tự chịu trách nhiệm của chính quyền cấp tỉnh. Cách hiểu này nhấn mạnh việc phân định thẩm quyền như một cơ chế pháp lý xác định ranh giới quyền quyết định và trách nhiệm giữa các chủ thể, chứ không chỉ là việc phân chia công việc giữa cấp trên và cấp dưới.

Phân định thẩm quyền có quan hệ chặt chẽ nhưng không đồng nhất với phân quyền, phân cấp và ủy quyền. Theo Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025, phân quyền là việc Quốc hội quy định nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong luật, nghị quyết; chủ thể được phân quyền chủ động quyết định, tổ chức thi hành và tự chịu trách nhiệm trong phạm vi thẩm quyền được xác lập. Phân cấp là việc cơ quan, người có thẩm quyền giao cho chủ thể khác thực hiện liên tục, thường xuyên một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được giao theo quy định của pháp luật, kèm theo các điều kiện bảo đảm thực hiện; chủ thể được phân cấp chịu trách nhiệm hoàn toàn về kết quả thực hiện và việc phân cấp phải được quy định trong văn bản quy phạm pháp luật. Ủy quyền là việc giao thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn trong khoảng thời gian xác định, được thể hiện bằng văn bản, theo nguyên tắc chủ thể ủy quyền chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện, trừ trường hợp chủ thể được ủy quyền thực hiện không đúng nội dung, phạm vi, thời hạn đã được ủy quyền (Quốc hội, 2025a, Điều 7 – Điều 9). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 tiếp tục cụ thể hóa các hình thức này đối với chính quyền địa phương (Quốc hội, 2025b, Điều 12 – Điều 14). Như vậy, phân quyền, phân cấp và ủy quyền là những cơ chế pháp lý có liên quan đến việc xác lập hoặc tổ chức thực hiện thẩm quyền; còn phân định thẩm quyền có phạm vi rộng hơn, phản ánh việc xác định ranh giới quyền quyết định, trách nhiệm và quan hệ giữa các chủ thể.

Phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh có bốn đặc điểm đáng chú ý.

Thứ nhất, đây là sự phân định thẩm quyền trong một nền hành chính nhà nước thống nhất. Chính phủ là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất, thực hiện quyền hành pháp; UBND cấp tỉnh là cơ quan hành chính nhà nước ở địa phương, đồng thời là cơ quan chấp hành của HĐND cùng cấp, chịu trách nhiệm trước Hội đồng nhân dân cùng cấp và cơ quan hành chính nhà nước cấp trên. Vì vậy, việc mở rộng tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của cấp tỉnh không làm thay đổi nguyên tắc quyền lực nhà nước là thống nhất và tính thống nhất của nền hành chính quốc gia. Vấn đề đặt ra là xác định hợp lý ranh giới giữa những vấn đề cần được Chính phủ thống nhất quản lý trên phạm vi cả nước với những vấn đề địa phương được chủ động quyết định và chịu trách nhiệm; không đồng nhất quản lý thống nhất với việc cơ quan trung ương trực tiếp quyết định mọi công việc cụ thể của địa phương.

Thứ hai, phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh gắn với sự kết hợp giữa quản lý theo ngành, lĩnh vực và quản lý theo lãnh thổ. UBND cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước trên địa bàn theo thẩm quyền, trong khi Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước về các ngành, lĩnh vực trên phạm vi cả nước và thực hiện chức năng này thông qua hoạt động của các bộ, cơ quan ngang bộ theo phân công. Vì vậy, nhiều vấn đề quản lý ở địa phương đồng thời chịu sự chi phối của yêu cầu thống nhất về chính sách, tiêu chuẩn, quy chuẩn chuyên ngành và yêu cầu xử lý phù hợp với điều kiện cụ thể của địa phương. Do đó, phân định thẩm quyền không chỉ xác định chủ thể có quyền quyết định mà còn phải làm rõ quan hệ phối hợp, hướng dẫn, kiểm tra và trách nhiệm của các chủ thể có liên quan.

Thứ ba, phạm vi thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh có tính ổn định tương đối, đồng thời cần có khả năng điều chỉnh phù hợp với yêu cầu quản lý trong từng giai đoạn. Sự phát triển kinh tế – xã hội, thay đổi mô hình tổ chức hành chính, trình độ quản trị, năng lực thực thi và sự xuất hiện của các vấn đề quản lý mới có thể làm thay đổi căn cứ xác định cấp có khả năng thực hiện nhiệm vụ hiệu quả hơn. Vì vậy, phân định thẩm quyền không phải là trạng thái bất biến. Tuy nhiên, việc điều chỉnh phải được thực hiện trên cơ sở pháp luật, theo nguyên tắc và tiêu chí rõ ràng, bảo đảm tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo; tránh thay đổi thường xuyên hoặc xử lý theo tình huống làm mờ ranh giới thẩm quyền và trách nhiệm của từng cấp.

Thứ tư, phân định thẩm quyền chỉ có ý nghĩa thực chất khi nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm và nguồn lực được xác lập tương ứng. Chuyển một nhiệm vụ xuống cấp tỉnh mà không trao đủ quyền quyết định hoặc không bảo đảm nhân lực, tài chính, dữ liệu và các điều kiện cần thiết thì chưa tạo ra sự phân định hợp lý. Ngược lại, giao quyền rộng mà không xác định rõ trách nhiệm giải trình, cơ chế kiểm tra, giám sát và trách nhiệm đối với kết quả thực hiện có thể làm gia tăng rủi ro trong thực thi quyền lực. Vì vậy, sự tương xứng giữa thẩm quyền, trách nhiệm và điều kiện bảo đảm thực hiện là một đặc trưng quan trọng của phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh.

2.2. Nội dung, nguyên tắc và tiêu chí phân định thẩm quyền

Nội dung phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh không chỉ là xác định danh mục công việc thuộc mỗi cấp. Về thực chất, cần làm rõ quyền quyết định, trách nhiệm tổ chức thực hiện, thẩm quyền phân bổ và sử dụng nguồn lực, cơ chế phối hợp, trách nhiệm kiểm tra, giám sát và chủ thể chịu trách nhiệm về kết quả cuối cùng. Việc xác định đầy đủ các nội dung này giúp phân biệt quyền quyết định với trách nhiệm phối hợp, đồng thời hạn chế tình trạng nhiều cơ quan cùng tham gia nhưng không rõ đầu mối chịu trách nhiệm.

Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 xác định phân quyền, phân cấp hợp lý giữa Chính phủ với chính quyền địa phương phải vừa bảo đảm quyền quản lý thống nhất của Chính phủ, vừa phát huy tính chủ động, sáng tạo, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương; đồng thời xác định thực hiện quản trị quốc gia theo hướng hiện đại, hiệu lực, hiệu quả là một nguyên tắc tổ chức và hoạt động của Chính phủ (Quốc hội, 2025a, khoản 4, khoản 5 Điều 5). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 tiếp tục cụ thể hóa bằng yêu cầu xác định rõ nội dung và phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn mà chính quyền địa phương được quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả; đẩy mạnh phân quyền, phân cấp nhưng không để trùng lặp, chồng chéo; bảo đảm điều kiện cần thiết; gắn công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình với kiểm soát quyền lực, thanh tra, kiểm tra, giám sát (Quốc hội, 2025b, khoản 2 Điều 11).

Từ các nguyên tắc pháp lý đó, có thể xác định một số tiêu chí chủ yếu để phân định thẩm quyền. Một tiêu chí quan trọng là phạm vi và mức độ tác động của vấn đề quản lý. Những vấn đề liên quan đến lợi ích chung của quốc gia, chính sách vĩ mô, các cân đối lớn, tiêu chuẩn áp dụng thống nhất hoặc có tác động vượt phạm vi một địa phương cần thuộc trách nhiệm quyết định hoặc điều phối của Chính phủ và cơ quan nhà nước ở trung ương. Tiêu chí này đã được pháp luật ghi nhận: những vấn đề liên quan đến phạm vi từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên thuộc thẩm quyền giải quyết của cơ quan nhà nước ở trung ương, trừ trường hợp luật, nghị quyết của Quốc hội có quy định khác; căn cứ tình hình thực tiễn, cơ quan có thẩm quyền ở trung ương có thể giao chính quyền địa phương của một trong các tỉnh có liên quan chủ trì giải quyết (Quốc hội, 2025b, điểm g khoản 2 Điều 11). Ngược lại, những vấn đề chủ yếu phát sinh và tác động trong phạm vi một địa phương, có thể được giải quyết hiệu quả hơn trên cơ sở thông tin, điều kiện và yêu cầu thực tiễn của địa phương thì cần ưu tiên giao cho cấp tỉnh chủ động quyết định theo thẩm quyền. Cách tiếp cận này tương đồng với nguyên tắc bổ trợ được thừa nhận rộng rãi trong quản trị công, theo đó trách nhiệm công nên được thực hiện ưu tiên bởi cấp chính quyền gần người dân nhất, có tính đến phạm vi, tính chất của nhiệm vụ và yêu cầu hiệu quả (Council of Europe, 1985, Article 4(3)).

Bên cạnh đó, cần xem xét tiêu chí hiệu quả quản trị. Nếu một công việc có thể được quyết định ở địa phương nhanh hơn, sát thực tiễn hơn, với chi phí quản lý hợp lý và không ảnh hưởng đến lợi ích quốc gia thì không cần duy trì các thủ tục xin ý kiến hoặc phê duyệt của cơ quan trung ương. Ngược lại, những vấn đề đòi hỏi phối hợp trên phạm vi lớn, phân bổ nguồn lực liên vùng hoặc giải quyết xung đột lợi ích giữa các địa phương cần được xử lý ở cấp có khả năng điều phối hiệu quả hơn.

2.3. Yêu cầu của quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả đối với phân định thẩm quyền

Quản trị quốc gia hiện đại đặt ra yêu cầu đổi mới cả cách thức phân định và phương thức thực hiện thẩm quyền. Tính hiện đại không chỉ thể hiện ở việc ứng dụng công nghệ mà còn ở phương thức điều hành dựa trên dữ liệu, bằng chứng, kết quả và khả năng phối hợp giữa các cấp. Hiệu lực thể hiện ở khả năng ban hành và tổ chức thi hành quyết định nghiêm túc, thông suốt; hiệu quả gắn với mức độ đạt được mục tiêu với chi phí hợp lý và đáp ứng lợi ích công. Theo đó, phân định thẩm quyền là một nội dung quan trọng của tổ chức và vận hành nền quản trị quốc gia, chứ không chỉ là kỹ thuật tổ chức bộ máy.

Thứ nhất, cần chuyển từ phương thức quản lý dựa nhiều vào kiểm soát trước và phê duyệt từng công việc sang kết hợp kiểm soát tính hợp pháp với đánh giá theo mục tiêu và kết quả. Khi địa phương đã được pháp luật giao quyền quyết định, cơ quan trung ương cần tập trung vào xây dựng khuôn khổ, hướng dẫn, kiểm tra, đánh giá và xử lý rủi ro, thay vì tiếp tục can thiệp vào từng vụ việc thuộc thẩm quyền của địa phương. Định hướng này phù hợp với yêu cầu của Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam là chuyển mạnh từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm thông minh”, quản lý theo kết quả, hiệu quả đầu ra (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026a, mục III.1).

Thứ hai, quyền chủ động của địa phương phải được bảo đảm trong phạm vi thẩm quyền đã được pháp luật xác định. Tính chủ động không đồng nghĩa với tách khỏi sự quản lý thống nhất của Nhà nước mà là khả năng lựa chọn và quyết định biện pháp phù hợp trong khuôn khổ pháp luật; đồng thời, chịu trách nhiệm về kết quả. Nếu pháp luật đã trao thẩm quyền nhưng cơ quan địa phương vẫn phải xin ý kiến trung ương như một điều kiện thực tế để quyết định thì phạm vi chủ động, tự chịu trách nhiệm chưa được bảo đảm đầy đủ.

Thứ ba, mở rộng quyền chủ động phải gắn với trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Khi Chính phủ giảm việc quyết định trực tiếp đối với công việc cụ thể của địa phương, phương thức kiểm soát cũng phải được điều chỉnh tương ứng: giảm kiểm soát trước đối với từng quyết định, tăng kiểm tra tính hợp pháp, mức độ tuân thủ tiêu chuẩn, chất lượng, kết quả và việc sử dụng nguồn lực. Đây cũng là tinh thần của nguyên tắc “quyền hạn giao đến đâu, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm soát tới đó” mà Kết luận số 76-KL/TW đã xác định (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026b), là điều kiện để đẩy mạnh phân quyền mà vẫn bảo đảm kỷ luật, kỷ cương và tính thống nhất của nền hành chính.

3. Thực trạng phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ở Việt Nam

3.1. Khuôn khổ pháp luật về phân định thẩm quyền

Cơ sở hiến định trực tiếp của phân định thẩm quyền giữa trung ương và địa phương được xác lập tại Điều 112 Hiến pháp (Quốc hội, 2013, 2025). Theo đó, chính quyền địa phương tổ chức và bảo đảm thi hành Hiến pháp, pháp luật tại địa phương; quyết định những vấn đề của địa phương do luật định; chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan nhà nước cấp trên. Nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương được xác định trên cơ sở phân định thẩm quyền giữa cơ quan nhà nước ở trung ương và địa phương. Điều 114 xác định vị trí của UBND trong hệ thống hành chính. Như vậy, phân định thẩm quyền không chỉ là việc giao nhiệm vụ theo cấp hành chính mà còn là một nguyên tắc có ý nghĩa đối với tổ chức quyền lực nhà nước và vận hành nền hành chính.

Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 tiếp tục cụ thể hóa nguyên tắc này. Khoản 4 Điều 5 đặt yêu cầu phân quyền, phân cấp hợp lý giữa Chính phủ với chính quyền địa phương trong mối quan hệ với quyền quản lý thống nhất của Chính phủ và tính chủ động, sáng tạo, tự chịu trách nhiệm của chính quyền địa phương. Điều 6 quy định các nguyên tắc phân định thẩm quyền, trong đó khoản 3 xác định Chính phủ hướng dẫn chính quyền địa phương thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền, còn chính quyền địa phương chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm về nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền; khoản 7 yêu cầu việc phân quyền, phân cấp phải bảo đảm rõ chủ thể, nội dung, phạm vi, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Các điều 7, 8, 9 tiếp tục quy định về phân quyền, phân cấp và ủy quyền với điều kiện và trách nhiệm tương ứng. Các quy định này tạo cơ sở phân biệt rõ hơn giữa thẩm quyền được pháp luật xác lập với nhiệm vụ, quyền hạn được giao thực hiện (Quốc hội, 2025a, Điều 5 – Điều 9).

Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 dành Chương III quy định về phân định thẩm quyền. Điều 11 xác định nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương trên cơ sở phân quyền, phân cấp; đồng thời đặt ra các nguyên tắc về phạm vi thẩm quyền, không trùng lặp, chồng chéo, phù hợp với đặc điểm địa phương, bảo đảm điều kiện thực hiện, công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình và kiểm soát quyền lực. Điều 12 quy định chính quyền địa phương tự chủ trong việc ra quyết định, tổ chức thi hành và tự chịu trách nhiệm trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn được phân quyền; cơ quan nhà nước cấp trên kiểm tra, thanh tra, giám sát về tính hợp hiến, hợp pháp trong việc thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn đó. Đáng chú ý, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh được đề xuất với Chính phủ để Chính phủ đề nghị Quốc hội phân quyền cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền ở địa phương; trường hợp không đồng ý, Chính phủ phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do. Cơ chế tương tự cũng được áp dụng đối với đề xuất phân cấp của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh gửi Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ (Quốc hội, 2025b, khoản 3, khoản 4 Điều 12; khoản 5, khoản 6 Điều 13).

Việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi rà soát và điều chỉnh thẩm quyền trên quy mô lớn. Trong hai ngày 11/6 và 12/6/2025, Chính phủ ban hành 28 nghị định về phân quyền, phân cấp và phân định thẩm quyền trong nhiều lĩnh vực quản lý nhà nước, như: tư pháp, tài chính, thuế, nội vụ, khoa học và công nghệ, nông nghiệp và môi trường, xây dựng, giáo dục, y tế, đất đai, có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 (Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, 14/6/2025). Việc ban hành đồng thời các văn bản này nhằm bảo đảm hoạt động quản lý không bị gián đoạn khi thay đổi mô hình tổ chức, đồng thời làm thay đổi đáng kể việc phân công nhiệm vụ, quyền hạn giữa các cấp.

Khuôn khổ pháp luật hiện hành còn mang tính chuyển tiếp. Khoản 1 Điều 54 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 quy định chậm nhất ngày 01/3/2027, các văn bản quy phạm pháp luật có nội dung quy định về tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn của chính quyền địa phương các cấp phải được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp. Trong thời gian luật, nghị quyết của Quốc hội chưa được sửa đổi, khoản 2 Điều 32 Luật Tổ chức Chính phủ năm 2025 giao Chính phủ ban hành văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh một số nhiệm vụ, quyền hạn để giải quyết việc phân quyền, phân cấp đối với một số lĩnh vực ưu tiên, cấp bách, định kỳ báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội; trường hợp liên quan đến luật, nghị quyết của Quốc hội thì báo cáo Quốc hội tại kỳ họp gần nhất (Quốc hội, 2025a, 2025b). Vì vậy, pháp luật hiện nay cần được xem xét trong bối cảnh chuyển tiếp từ các quy định phục vụ yêu cầu vận hành trước mắt sang hệ thống quy định ổn định, đồng bộ hơn.

3.2. Những chuyển biến trong phân định thẩm quyền

Một chuyển biến quan trọng là cách tiếp cận đối với thẩm quyền ngày càng rõ hơn. Trước đây, phân cấp thường được nhìn nhận chủ yếu như việc cấp trên giao cho cấp dưới thực hiện một số công việc thuộc phạm vi quản lý của mình. Khuôn khổ pháp luật hiện hành đã phân biệt rõ hơn giữa quyền quyết định do luật xác lập với việc cấp trên giao thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn. Sự phân biệt này có ý nghĩa trực tiếp đối với việc xác định trách nhiệm của chủ thể quản lý và hạn chế tình trạng đùn đẩy trách nhiệm lên cấp trên.

Phạm vi nhiệm vụ do địa phương thực hiện được mở rộng rõ rệt. Báo cáo sơ kết sau một năm vận hành mô hình mới cho thấy, Chính phủ, các bộ và cơ quan ngang bộ đã phân cấp cho địa phương 1.461 nhiệm vụ, trong đó 1.382 nhiệm vụ cho cấp tỉnh và 79 nhiệm vụ cho cấp xã; đồng thời, trong 1.164 nhiệm vụ trước đây của cấp huyện, 188 nhiệm vụ được chuyển lên cấp tỉnh, 859 nhiệm vụ chuyển xuống cấp xã và 117 nhiệm vụ được điều chỉnh hoặc bãi bỏ (Chính phủ, 2026, tr. 3). Cần lưu ý, các tài liệu sơ kết sử dụng cụm từ “mô hình chính quyền 3 cấp” để chỉ chính quyền trung ương, cấp tỉnh và cấp xã, tương ứng với mô hình chính quyền địa phương hai cấp được đề cập trong bài viết. Các số liệu này không đồng nghĩa với việc Chính phủ chuyển trực tiếp 1.382 thẩm quyền cho UBND cấp tỉnh, nhưng phản ánh rõ xu hướng gia tăng nhiệm vụ và trách nhiệm của cấp tỉnh trong cấu trúc hành chính mới.

Vai trò của các cơ quan hành chính nhà nước ở trung ương có xu hướng chuyển từ trực tiếp xử lý nhiều công việc cụ thể sang chú trọng hơn đến xây dựng thể chế, chiến lược, chính sách, tiêu chuẩn, hướng dẫn, kiểm tra và điều phối. Báo cáo sơ kết năm 2026 ghi nhận các bộ đang chuyển mạnh từ trực tiếp giải quyết công việc cụ thể sang thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở tầm vĩ mô, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền cho địa phương (Chính phủ, 2026, tr. 2–3). Định hướng này đã được Kết luận số 76-KL/TW xác định rõ: Trung ương tập trung hoạch định chiến lược, xây dựng thể chế, quy hoạch quốc gia, hạ tầng chiến lược, nền tảng số và kiểm tra, giám sát; cấp tỉnh giữ vai trò trung tâm trong quản trị, tổ chức không gian phát triển, liên kết vùng, phân bổ nguồn lực và điều phối thực thi (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026b). Xét trong quan hệ Chính phủ – cấp tỉnh, đây là hướng thay đổi phù hợp với yêu cầu quản trị quốc gia hiện đại: Chính phủ tập trung vào những vấn đề có phạm vi quốc gia hoặc cần bảo đảm sự thống nhất cao; địa phương chịu trách nhiệm đầy đủ hơn đối với những vấn đề thuộc phạm vi quản lý trên địa bàn.

3.3. Hạn chế và những vấn đề đặt ra từ thực tiễn

Mặc dù khuôn khổ pháp luật mới đã có những bước tiến đáng kể, quá trình phân định thẩm quyền vẫn bộc lộ một số vấn đề cần tiếp tục xử lý. Chính Kết luận số 76-KL/TW cũng thừa nhận, quá trình vận hành mô hình mới còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập về thể chế, phân cấp, phân quyền, phân bổ nguồn lực, chất lượng đội ngũ cán bộ, chuyển đổi số và năng lực tổ chức thực hiện, nhất là ở cấp xã (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026b).

Thứ nhất, các tiêu chí phân định thẩm quyền chưa được cụ thể hóa đồng đều trong pháp luật chuyên ngành. Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã xác lập các nguyên tắc chung tương đối rõ, nhưng thẩm quyền cụ thể của Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ và chính quyền địa phương được quy định trong nhiều văn bản chuyên ngành. Mỗi lĩnh vực có yêu cầu riêng; tuy nhiên, nếu thiếu tiêu chí chung, mức độ chủ động của địa phương có thể khác nhau đáng kể giữa các lĩnh vực mà chưa có căn cứ giải thích thật rõ (Bộ Nội vụ, 2026, tr. 102–103).

Thứ hai, vẫn còn khoảng cách giữa thẩm quyền pháp lý và năng lực thực hiện. Việc giao thêm nhiệm vụ không đồng thời làm tăng năng lực thực thi. Thẩm quyền chỉ được thực hiện hiệu quả khi có sự tương thích về nhân lực, ngân sách, cơ sở vật chất, dữ liệu và công nghệ. Bộ Nội vụ cũng chỉ ra tình trạng ở một số địa bàn, nhiệm vụ tăng nhanh hơn năng lực đáp ứng, thẩm quyền mở rộng nhanh hơn nguồn lực; nếu không gắn phân cấp với con người, tài chính, dữ liệu và công cụ thực thi, bộ máy thực hiện có thể chịu áp lực lớn (Bộ Nội vụ, 2026, tr. 103). Mặc dù nhận định này nhấn mạnh nhiều đến cấp xã, tác động đối với cấp tỉnh cũng rõ rệt vì cấp tỉnh phải tăng cường vai trò hướng dẫn, điều phối, kiểm tra và hỗ trợ trong mô hình hai cấp.

Thứ ba, quyền chủ động và trách nhiệm giải trình chưa thật sự tương xứng. Pháp luật đã quy định chủ thể được phân quyền phải chịu trách nhiệm, nhưng hệ thống tiêu chí đánh giá kết quả, chế độ báo cáo, hậu kiểm và xử lý trách nhiệm vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Nếu cơ chế kiểm soát vẫn dựa nhiều vào việc xin ý kiến trước khi quyết định thì địa phương khó phát huy đầy đủ tính chủ động, tự chịu trách nhiệm. Ngược lại, nếu mở rộng quyền quyết định nhưng thiếu cơ chế giám sát phù hợp với mức độ rủi ro và kết quả thực hiện thì có thể làm giảm hiệu quả hoặc tính thống nhất trong quản lý.

Thứ tư, ranh giới giữa thẩm quyền của Chính phủ và vai trò quản lý chuyên ngành của các bộ cần tiếp tục được làm rõ trong thực tiễn. Về pháp lý, Chính phủ thống nhất quản lý nhà nước; bộ, cơ quan ngang bộ thực hiện quản lý ngành, lĩnh vực theo phân công. Trên thực tế, quan hệ quản lý thường xuyên với UBND cấp tỉnh chủ yếu được thực hiện thông qua các bộ. Nếu pháp luật đã mở rộng quyền của địa phương nhưng phương thức quản lý ngành vẫn đặt nặng việc phê duyệt, xin ý kiến hoặc hướng dẫn từng trường hợp cụ thể thì tính chủ động của cấp tỉnh có thể bị hạn chế trên thực tế. Vì vậy, hoàn thiện phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và cấp tỉnh phải gắn với đổi mới phương thức quản lý của bộ, cơ quan ngang bộ.

Những hạn chế nêu trên không phải chỉ xuất hiện sau năm 2025. Nghiên cứu từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh đã chỉ ra tình trạng chồng chéo giữa pháp luật chuyên ngành với pháp luật về tổ chức bộ máy, sự thiếu đồng bộ trong triển khai, hạn chế về năng lực và nguồn lực, cũng như yêu cầu tăng cường cơ chế kiểm tra, giám sát (Tạp chí Cộng sản, 2025, tr. 92–93, 120–142). Trong bối cảnh hiện nay, quy mô và tốc độ phân quyền, phân cấp lớn hơn, đồng thời mô hình tổ chức hành chính có sự thay đổi sâu rộng. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân quyền theo hướng bảo đảm sự tương xứng giữa quyền quyết định, trách nhiệm, nguồn lực và cơ chế kiểm soát.

4. Giải pháp hoàn thiện phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và Ủy ban nhân dân cấp tỉnh

Thứ nhất, bảo đảm quản lý thống nhất của Chính phủ và phát huy tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của UBND cấp tỉnh.

Hoàn thiện phân định thẩm quyền trước hết phải xác định đúng cấp có khả năng ra quyết định và tổ chức thực hiện hiệu quả. Phân quyền thiếu tiêu chí có thể làm suy giảm tính thống nhất trong quản lý; ngược lại, tập trung quá mức sẽ hạn chế tính linh hoạt, kéo dài quá trình ra quyết định và làm mờ trách nhiệm của địa phương. Vì vậy, cần giải quyết hài hòa mối quan hệ giữa quản lý thống nhất của Chính phủ với tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của UBND cấp tỉnh.

Đối với UBND cấp tỉnh, cần ưu tiên giao quyền quyết định đối với những vấn đề chủ yếu phát sinh và tác động trong phạm vi địa phương, có thể được giải quyết hiệu quả bằng nguồn lực và năng lực của địa phương, đồng thời không ảnh hưởng đến tính thống nhất quốc gia hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của địa phương khác. Đối với những vấn đề đã thuộc thẩm quyền của cấp tỉnh, pháp luật cần bảo đảm đủ quyền chủ động và hạn chế việc phát sinh thủ tục xin ý kiến như một điều kiện thực tế để ra quyết định.

Đồng thời, cần tổ chức thực hiện có hiệu quả quy định tại khoản 3 Điều 12 và khoản 5, khoản 6 Điều 13 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 (Quốc hội, 2025b), theo đó, UBND cấp tỉnh được đề xuất lên Chính phủ để Chính phủ đề nghị Quốc hội phân quyền, hoặc đề xuất cơ quan có thẩm quyền ở trung ương phân cấp, phù hợp với khả năng và điều kiện thực tiễn của địa phương. Chính phủ cần có quy trình tiếp nhận, xem xét và phản hồi đề xuất trên cơ sở các tiêu chí rõ ràng về phạm vi tác động, năng lực quản trị, nguồn lực, hiệu quả dự kiến và khả năng kiểm soát rủi ro. Qua đó, các đề xuất phân quyền, phân cấp xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của địa phương có cơ sở để được xem xét và xử lý theo trình tự thống nhất.

Thứ hai, đồng bộ pháp luật về tổ chức với pháp luật chuyên ngành.

Luật Tổ chức Chính phủ và Luật Tổ chức chính quyền địa phương đã hình thành khuôn khổ nguyên tắc tương đối rõ; bước tiếp theo là bảo đảm các nguyên tắc đó được thể hiện nhất quán trong pháp luật chuyên ngành. Việc rà soát pháp luật không nên chỉ dừng ở việc thay tên cơ quan, bỏ cấp trung gian hoặc chuyển một cách cơ học nhiệm vụ từ cấp này sang cấp khác. Đối với từng nhóm chức năng quản lý cần xác định đầy đủ chủ thể xây dựng chính sách, chủ thể quyết định, chủ thể tổ chức thực hiện, chủ thể phối hợp, cơ quan kiểm tra, giám sát và chủ thể chịu trách nhiệm cuối cùng.

Việc xử lý các quy định chuyển tiếp cũng cần được thực hiện đúng thời hạn mà Luật Tổ chức chính quyền địa phương đặt ra. Các nghị định được ban hành năm 2025 có ý nghĩa lớn trong việc bảo đảm hoạt động quản lý không bị gián đoạn; tuy nhiên, về lâu dài, việc phân quyền cho chính quyền địa phương phải được quy định ổn định trong luật, nghị quyết của Quốc hội theo khoản 1 Điều 12 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 (Quốc hội, 2025b). Đây không chỉ là yêu cầu về thứ bậc hiệu lực của văn bản mà còn liên quan trực tiếp đến tính ổn định, minh bạch và khả năng dự báo của chế độ thẩm quyền.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế phân định thẩm quyền phù hợp hơn với đặc điểm và năng lực của từng địa phương. Thực tiễn áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù tại TP Hồ Chí Minh (Nghị quyết số 98/2023/QH15) và thành phố Đà Nẵng (Nghị quyết số 136/2024/QH15) cho thấy, cùng một khuôn khổ thẩm quyền không phải lúc nào cũng đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản lý của các địa phương có quy mô dân số, mức độ đô thị hóa, năng lực tài chính và mức độ phức tạp trong quản lý khác nhau. Sự khác biệt về phạm vi và mức độ phân quyền giữa các địa phương không làm suy giảm tính thống nhất nếu điều kiện áp dụng, phạm vi thẩm quyền, trách nhiệm, thời hạn và cơ chế kiểm soát được pháp luật quy định rõ (Quốc hội, 2023, 2025; Quốc hội, 2024, 2025).

Thứ ba, gắn thẩm quyền với trách nhiệm, năng lực và nguồn lực thực hiện.

Một nguyên tắc cần được quán triệt trong quá trình hoàn thiện là không chỉ chuyển giao nhiệm vụ mà phải xác lập đồng bộ quyền quyết định, trách nhiệm và các điều kiện thực hiện. Trong nhiều trường hợp, yêu cầu thực hiện một nhiệm vụ quản lý không chỉ liên quan đến ngân sách mà còn bao gồm nhân lực chuyên môn, dữ liệu, hạ tầng số, công cụ nghiệp vụ và năng lực phối hợp. Vì vậy, việc đánh giá tác động của phân quyền cần được coi là một khâu quan trọng trong quá trình xây dựng và tổ chức thực hiện chính sách.

Khi phân quyền, phân cấp làm phát sinh thêm nhiệm vụ cho cấp tỉnh, cần xác định rõ nguồn lực tương ứng. Trường hợp nhiệm vụ chuyển từ trung ương xuống cấp tỉnh làm phát sinh nhu cầu đáng kể về tài chính, nhân lực hoặc hạ tầng, cơ chế bảo đảm cần được quy định ngay trong văn bản hoặc kế hoạch tổ chức thực hiện. Không nên để địa phương phải thực hiện nhiệm vụ bắt buộc nhưng phụ thuộc vào quá trình xin bổ sung nguồn lực sau đó. Yêu cầu này phù hợp với chỉ đạo của Kết luận số 76-KL/TW về kiên quyết chấm dứt tình trạng giao nhiệm vụ nhưng không bảo đảm điều kiện thực hiện (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026b), cũng như trách nhiệm bảo đảm các điều kiện cần thiết của cơ quan, người phân cấp mà pháp luật đã quy định (Quốc hội, 2025a, khoản 3 Điều 8; 2025b, khoản 2 Điều 13).

Trách nhiệm của chủ thể có thẩm quyền cũng không chỉ đặt ra khi có vi phạm pháp luật. Trong quản trị hiện đại, chủ thể thực hiện thẩm quyền còn phải chịu trách nhiệm về chất lượng, tiến độ và hiệu quả thực hiện nhiệm vụ trong phạm vi pháp luật cho phép. Đây là cơ sở để chuyển từ việc chú trọng hoàn thành thủ tục sang coi trọng kết quả thực hiện, đồng thời nâng cao trách nhiệm trong sử dụng thẩm quyền.

Thứ tư, đổi mới phương thức kiểm soát, điều phối và trách nhiệm giải trình.

Mở rộng thẩm quyền cho cấp tỉnh phải đi cùng với đổi mới phương thức quản lý và kiểm soát của Chính phủ. Nếu thẩm quyền đã được phân định cho địa phương nhưng cơ quan trung ương vẫn duy trì cơ chế kiểm soát trước đối với phần lớn quyết định thì hiệu quả của phân quyền sẽ bị hạn chế. Vì vậy, Chính phủ cần tập trung hơn vào xây dựng thể chế, hoạch định chính sách vĩ mô, thiết lập tiêu chuẩn, bảo đảm hệ thống thông tin và dữ liệu, điều phối, kiểm tra tính hợp pháp và đánh giá kết quả.

Trách nhiệm giải trình cần được xác định rõ đối với cả chủ thể thực hiện thẩm quyền và cơ quan có trách nhiệm xây dựng, hướng dẫn, kiểm tra việc thực hiện. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phải giải trình về việc sử dụng thẩm quyền, nguồn lực và kết quả quản lý. Đồng thời, Chính phủ và các cơ quan nhà nước ở trung ương có trách nhiệm bảo đảm khuôn khổ pháp lý rõ ràng, hướng dẫn kịp thời, các điều kiện thực hiện cần thiết và căn cứ pháp lý của việc kiểm tra, can thiệp khi có yêu cầu. Cách tiếp cận này phù hợp với tính thống nhất của hệ thống hành chính và yêu cầu xác định rõ trách nhiệm của từng cấp.

Bên cạnh đó, cần hoàn thiện cơ chế điều phối liên tỉnh, liên vùng. Điểm g khoản 2 Điều 11 Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025 đã xác lập nguyên tắc những vấn đề liên quan từ hai đơn vị hành chính cấp tỉnh trở lên thuộc thẩm quyền của cơ quan nhà nước ở trung ương và cho phép giao một địa phương có liên quan chủ trì giải quyết (Quốc hội, 2025b); tuy nhiên, pháp luật chưa quy định cụ thể tiêu chí lựa chọn địa phương chủ trì, nguyên tắc phân chia lợi ích và chi phí, cơ chế giải quyết bất đồng giữa các địa phương. Vì vậy, đối với những vấn đề vượt phạm vi một địa phương, Chính phủ không nhất thiết trực tiếp giải quyết từng công việc cụ thể nhưng cần xác lập mục tiêu, tiêu chuẩn, nguyên tắc phân chia lợi ích và chi phí, cơ chế giải quyết bất đồng và trách nhiệm của địa phương chủ trì, bảo đảm nguyên tắc một việc có một cơ quan chủ trì, một đầu mối chịu trách nhiệm chính (Ban Chấp hành Trung ương Đảng, 2026b). Theo hướng này, vai trò quản lý thống nhất của Chính phủ được thực hiện thông qua thể chế, điều phối, kiểm tra và kiểm soát kết quả, không làm thay những quyết định thuộc thẩm quyền của địa phương.

5. Kết luận

Phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và UBND cấp tỉnh là một nội dung cơ bản trong tổ chức và vận hành nền hành chính nhà nước. Trong điều kiện hiện nay, yêu cầu đặt ra không chỉ là xác định cấp nào thực hiện một công việc cụ thể, mà còn phải làm rõ chủ thể có quyền quyết định, phạm vi chủ động, trách nhiệm về kết quả, điều kiện bảo đảm, cơ chế phối hợp và phương thức kiểm soát.

Trong thời gian tới, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế phân định theo hướng bảo đảm đồng thời sự quản lý thống nhất của Chính phủ và tính chủ động, tự chịu trách nhiệm của UBND cấp tỉnh; đồng bộ pháp luật về tổ chức bộ máy với pháp luật chuyên ngành; gắn thẩm quyền với trách nhiệm, năng lực và nguồn lực; đổi mới phương thức quản lý của cơ quan nhà nước ở trung ương theo hướng tập trung vào xây dựng thể chế, điều phối, kiểm tra và kiểm soát kết quả. Đây là những điều kiện quan trọng để hiện thực hóa phương châm “Trung ương kiến tạo, tỉnh điều phối, xã thực thi”, nâng cao hiệu lực, hiệu quả của nền hành chính và chất lượng quản trị quốc gia.

Tài liệu tham khảo:
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026a). Nghị quyết số 19-NQ/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIV) về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam.
Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026b). Kết luận số 76-KL/TW ngày 28/7/2026 Hội nghị lần thứ ba Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIV) về tiếp tục hoàn thiện, vận hành hiệu quả mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.
Bộ Nội vụ (2026). Thực trạng tổ chức, vận hành và giải pháp hoàn thiện hệ thống hành chính nhà nước trong mô hình chính quyền 3 cấp. Trong Kỷ yếu Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Tài liệu Hội nghị, Hà Nội, ngày 01/7/2026.
Cổng Thông tin điện tử Chính phủ (14/6/2025). Toàn văn 28 Nghị định về phân quyền, phân cấp; phân định thẩm quyền giữa Chính phủ và chính quyền địa phương 2 cấp. https://baochinhphu.vn/toan-van-28-nghi-dinh-ve-phan-quyen-phan-cap-phan-dinh-tham-quyen-giua-chinh-phu-va-chinh-quyen-dia-phuong-2-cap-102250613104134297.htm
Chính phủ (2026). Đánh giá kết quả 01 năm vận hành mô hình chính quyền 03 cấp; tiếp tục đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của nền hành chính nhà nước. Trong Kỷ yếu Hội nghị sơ kết 1 năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị, mô hình chính quyền 3 cấp. Tài liệu Hội nghị, Hà Nội, ngày 01/7/2026.
Lê Thị Tình (2025). Phân quyền, phân cấp đối với chính quyền địa phương cấp tỉnh ở các tỉnh khu vực Tây Nguyên. Luận án tiến sĩ Quản lý công, Học viện Hành chính và Quản trị công.
Nguyễn Văn Đại (2017). Phân cấp quản lý hành chính nhà nước giữa chính quyền trung ương và chính quyền địa phương ở Việt Nam hiện nay. Luận án tiến sĩ Luật học, Học viện Khoa học xã hội.
Phạm Văn Phong (2024). Pháp luật về phân định thẩm quyền trong quản lý nhà nước giữa trung ương và địa phương – từ thực tiễn TP. Hồ Chí Minh. Tạp chí Quản lý nhà nước, (344), 92–97. https://doi.org/10.59394/qlnn.344.2024.961
Quốc hội (2013, 2025). Hiến pháp năm 2013 (sửa đổi, bổ sung năm 2025)
Quốc hội (2023, 2025). Nghị quyết số 98/2023/QH15 ngày 24/6/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển Thành phố Hồ Chí Minh; Nghị quyết số 260/2025/QH15 ngày 11/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 98/2023/QH15.
Quốc hội (2024, 2025). Nghị quyết số 136/2024/QH15 ngày 26/6/2024 về tổ chức chính quyền đô thị và thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Đà Nẵng; Nghị quyết số 259/2025/QH15 ngày 11/12/2025 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị quyết số 136/2024/QH15.
Quốc hội (2025a). Luật Tổ chức Chính phủ số năm 2025.
Quốc hội (2025b). Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2025.
Tạp chí Cộng sản (2025). Phân định thẩm quyền trong quản lý nhà nước giữa trung ương và địa phương: Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn Thành phố Hồ Chí Minh (Mã số KHTCCS (2024)-02). Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu đề tài.
Council of Europe (1985). European Charter of Local Self-Government (European Treaty Series No. 122).