Trung tá, TS. Nguyễn Hoàng Huy
Trường Sĩ quan Lục quân 1
(Quanlynhanuoc.vn) – Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân là nội dung, biện pháp quan trọng của công tác xây dựng Đảng về cán bộ đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên phát triển mới. Bài viết làm rõ vai trò xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân; thực trạng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân trong thời gian vừa qua; từ đó, đề xuất một số nội dung, giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân để thực hiện thắng lợi mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, góp phần củng cố, giữ vững niềm tin của Nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa.
Từ khóa: Xây dựng đội ngũ cán bộ; cấp cơ sở; gần dân, vì dân; kỷ nguyên phát triển mới.
1. Đặt vấn đề
Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá XIII) về các văn kiện trình Đại hội XIV của Đảng do Tổng Bí thư Tô Lâm trình bày đã chỉ rõ:“Xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực, uy tín ngang tầm nhiệm vụ, chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân, đủ sức hoàn thành nhiệm vụ”1. Do đó, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân có vai trò đặc biệt quan trọng để củng cố, giữ vững và tăng cường mối quan hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng với nhân dân; góp phần thực hiện thắng lợi những yêu cầu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, giữ vững ổn định chính trị, trật tự an toàn xã hội; làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn chống phá cách mạng của các thế lực thù địch, phản động, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên phát triển mới, vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, Đảng vững mạnh, dân tộc trường tồn, sánh vai với các cường quốc năm châu trên thế giới.
2. Thực tiễn yêu cầu, nhiệm vụ xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân
Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhấn mạnh: “Cán bộ là gốc của mọi công việc”, “Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”2. Người chỉ rõ: “Việc gì có lợi cho dân ta phải hết sức làm, việc gì hại đến dân ta phải hết sức tránh”3. Những quan điểm, tư tưởng của Người đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận, thực tiễn. Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở cần quán triệt, học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách gần dân, vì dân của Hồ Chí Minh để xây dựng Đảng mãi là đạo đức, là văn minh, thật sự vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của Nhân dân.
Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là những người công tác ở xã, phường, hằng ngày trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc, giải quyết công việc cho người dân. Vì vậy, việc gần dân, vì dân của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở rất quan trọng, không chỉ trực tiếp xử lý những khó khăn, thắc mắc cho người dân mà còn xây dựng tình cảm, niềm tin vào sự lãnh đạo của Đảng, vào đường lối đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo góp phần thúc đẩy kinh tế – xã hội phát triển, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho Nhân dân; đặc biệt ở vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn.
Phong cách làm việc gần dân, vì dân của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là sự hội tụ và phát triển của nhiều yếu tố cấu thành, đó là: bản lĩnh luôn vững vàng, kiên định với mục tiêu, lý tưởng cách mạng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; tuyệt đối trung thành với Đảng, Tổ quốc và Nhân dân; đặt lợi ích của Đảng, của quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết; có tri thức lý luận để lãnh đạo, chỉ đạo và xử lý, giải quyết công việc cho người dân, xây dựng cơ quan, đơn vị vững mạnh, toàn diện, tạo sự đoàn kết, thống nhất về ý chí và hành động cách mạng. Có phẩm chất đạo đức cách mạng, lối sống trong sạch, lành mạnh, giản dị, khiêm tốn, ham học hỏi, cầu tiến bộ; không mang nặng chủ nghĩa cá nhân, lợi ích nhóm… Những yếu tố trên chính là phẩm chất nhân cách của người cán bộ cấp cơ sở hiện nay, biểu hiện ở lời nói và hành động đi liền với nhau, nói ít làm nhiều, làm nhiều hơn nói.
Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định muốn được quần chúng nhân dân tin yêu, lãnh đạo được quần chúng thì cán bộ cần gần dân, hiểu dân, học dân để lãnh đạo dân, đó là óc nghĩ, mắt trông, tai nghe, chân đi, miệng nói, tay làm. Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) về các văn kiện trình Đại hội XIV cũng nhấn mạnh: “không ngừng nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất, năng lực, uy tín”4. Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong kỷ nguyên phát triển là hoạt động tích cực, chủ động của cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, đơn vị, địa phương nhằm đào tạo, bồi dưỡng, rèn luyện đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có đủ kiến thức, năng lực, trình độ, uy tín, đạo đức, lối sống để tổ chức thực hiện thắng lợi những mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, củng cố, giữ vững niềm tin của Nhân dân vào chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở là “mắt xích” đầu tiên và quan trọng trong chuỗi tổ chức thực hiện quyền lực nhà nước và quyền làm chủ của Nhân dân; là nơi kiểm nghiệm trực tiếp tính đúng đắn, khả thi và hiệu quả của các chủ trương, chính sách; cũng là nơi phản ánh kịp thời tâm tư, nguyện vọng, kiến nghị của Nhân dân lên cấp trên. Do đó, xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết. Đại hội lần thứ XIII của Đảng khẳng định: “Tổ chức có hiệu quả, thực chất việc Nhân dân tham gia giám sát, đánh giá hiệu quả hoạt động của các tổ chức trong hệ thống chính trị; phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Lấy kết quả công việc, sự hài lòng và tín nhiệm của Nhân dân làm tiêu chí quan trọng để đánh giá chất lượng tổ chức bộ máy và chất lượng cán bộ, đảng viên”5.
Thời gian qua, dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, điều hành của Chính phủ việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đã đạt được nhiều kết quả quan trọng. Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở từng bước được chuẩn hóa về trình độ chuyên môn, lý luận chính trị, kỹ năng quản lý; cơ cấu ngày càng hợp lý hơn về độ tuổi, giới tính, dân tộc; công tác đào tạo, bồi dưỡng, luân chuyển, bố trí, sử dụng cán bộ có nhiều đổi mới tích cực; kỷ luật, kỷ cương hành chính được tăng cường; tinh thần trách nhiệm, thái độ phục vụ Nhân dân của đa số cán bộ cấp cơ sở được nâng lên rõ rệt.
Nhiều địa phương đã triển khai hiệu quả các mô hình, sáng kiến nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân, như: thực hiện nghiêm quy chế dân chủ ở cơ sở; tổ chức tiếp xúc, đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; cải cách thủ tục hành chính theo hướng công khai, minh bạch, thuận tiện; xây dựng chính quyền điện tử, chính quyền số; phát huy vai trò giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội; thực hiện đánh giá sự hài lòng của người dân đối với sự phục vụ của cơ quan hành chính nhà nước và đội ngũ cán bộ, công chức.
Đội ngũ cán bộ cấp cơ sở đã không ngừng rèn luyện về năng lực, trình độ, chuyên môn, đạo đức, lối sống, luôn đặt mình vào tổ chức để đáp ứng với yêu cầu, nhiệm vụ đòi hỏi; không có biểu hiện thờ ơ, đùn đẩy, né tránh, luôn tận tâm, tận tuỵ với công việc; lắng nghe và hướng dẫn người dân chu đáo, nhiệt tình, trách nhiệm. Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá XIII) về các văn kiện trình Đại hội XIV đánh giá: cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực được triển khai quyết liệt, kiên trì, đồng bộ, toàn diện, đạt nhiều kết quả rất quan trọng, niềm tin của Nhân dân được củng cố, kỷ cương được tăng cường.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, xây dựng đội ngũ cán bộ gần dân, vì dân ở một số cơ quan, địa phương còn có hạn chế. Một bộ phận cán bộ cấp cơ sở còn biểu hiện quan liêu, xa dân, thiếu sâu sát thực tiễn; tinh thần trách nhiệm chưa cao; năng lực chuyên môn, kỹ năng quản lý và kỹ năng dân vận còn hạn chế; còn lúng túng trong xử lý các vấn đề phức tạp, nhạy cảm phát sinh ở cơ sở. Một số nơi còn tồn tại tình trạng nhũng nhiễu, gây phiền hà cho người dân, doanh nghiệp; kỷ luật, kỷ cương hành chính có lúc, có nơi chưa nghiêm; công tác đánh giá, quy hoạch, đào tạo, bố trí, sử dụng cán bộ còn bất cập; cơ chế kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực ở cơ sở chưa thực sự chặt chẽ, hiệu quả. Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá XIII) về các văn kiện trình Đại hội XIV cũng chỉ rõ: hạn chế trong tổ chức thực hiện và kỷ luật, kỷ cương đến tình trạng một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu.
Nguyên nhân của hạn chế trên là do: (1) Nhận thức, trách nhiệm của một số cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu về công tác cán bộ cơ sở chưa sâu sắc. (2) Công tác đào tạo, bồi dưỡng, đánh giá và sử dụng cán bộ có thời điểm còn hình thức, thiết thực tiễn. (3) Cơ chế kiểm soát quyền lực, giám sát và kỷ luật chưa thật nghiêm, hiệu quả chưa cao. (4) Một bộ phận cán bộ thiếu tu dưỡng, rèn luyện, còn biểu hiện quan liêu, xa dân.
3. Một số giải pháp
Trước bối cảnh tình hình thế giới, khu vực có nhiều diễn biến nhanh chóng, phức tạp, khó lường: cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gay gắt; các thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống ngày càng gia tăng. Trong nước, sự nghiệp đổi mới đã đạt được những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử, song cũng đứng trước không ít khó khăn, thách thức mới: yêu cầu phát triển nhanh và bền vững; thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền; bảo đảm tiến bộ và công bằng xã hội; nâng cao chất lượng đời sống nhân dân; xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; phát triển nền dân chủ xã hội chủ nghĩa thực chất; đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số… đặt ra cho việc xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở không chỉ thực hiện tốt chức năng quản lý hành chính nhà nước mà còn phải tham gia tích cực vào quản trị xã hội hiện đại, giải quyết các vấn đề phát sinh đa dạng, phức tạp, liên ngành, liên lĩnh vực; biết vận dụng, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong quản lý, điều hành và phục vụ Nhân dân.
Cụ thể hóa văn kiện thành chương trình, kế hoạch với mục tiêu rõ ràng, chỉ tiêu đo lường được, thời hạn và phân công trách nhiệm cụ thể; mọi việc phải có người chịu trách nhiệm đến cùng; không để tình trạng “cha chung không ai khóc”, “chuyền trách nhiệm cho nhau”.
Một là, thường xuyên giáo dục, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức phục vụ Nhân dân cho cán bộ cấp cơ sở.
Một trong những nội dung, giải pháp quan trọng có ý nghĩa nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân là thường xuyên giáo dục, bồi dưỡng và rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức cách mạng, lối sống và ý thức phục vụ Nhân dân cho đội ngũ cán bộ cấp cơ sở. Cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu cơ quan, địa phương cần tiếp tục đẩy mạnh học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện nghiêm các nghị quyết, chỉ thị của Đảng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị; coi đây là nội dung thường xuyên, lâu dài trong công tác giáo dục, rèn luyện cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ cấp cơ sở.
Nội dung giáo dục cần tập trung vào việc bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa xã hội, ý thức trách nhiệm trước Đảng, trước Nhân dân; nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của cán bộ cấp cơ sở trong hệ thống chính trị; làm rõ yêu cầu “gần dân, trọng dân, hiểu dân, học dân và có trách nhiệm với dân” như một chuẩn mực đạo đức, chính trị của người cán bộ. Đồng thời, cần chú trọng đến việc giáo dục đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, ý thức tôn trọng và phục vụ Nhân dân; phòng, chống chủ nghĩa cá nhân, cơ hội, thực dụng; bè phái, cụ bộ, kiên quyết đấu tranh với các biểu hiện quan liêu, xa dân, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Cùng với giáo dục lý luận và đạo đức, cần tăng cường giáo dục, rèn luyện về lối sống trong sạch, lành mạnh, giản dị, khiêm nhường, gần gũi, chân thành với Nhân dân. Đặc biệt, cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu tăng cường rèn luyện cán bộ thông qua thực tiễn công tác, nhất là thông qua việc giải quyết những vấn đề khó khăn, phức tạp, nhạy cảm ở cơ sở; thông qua luân chuyển, điều động cán bộ cấp trên về cơ sở, về những địa bàn khó khăn, phức tạp; thông qua việc giao nhiệm vụ cụ thể, rõ ràng gắn với trách nhiệm cá nhân và tập thể; kết hợp chặt chẽ giữa giáo dục, rèn luyện với kiểm tra, giám sát, đánh giá và xử lý kỷ luật nghiêm minh. Qua đó, giúp đội ngũ cán bộ cấp cơ sở không ngừng tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức và phong cách công tác gần dân, vì dân. Thiết lập cơ chế kiểm tra, giám sát, đánh giá định kỳ và đột xuất; kiên quyết xử lý trì trệ, né tránh, đùn đẩy; khen thưởng kịp thời người làm tốt; đồng thời bảo vệ hiệu quả người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung.
Hai là, hoàn thiện cơ chế đánh giá, kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở cơ sở.
Cần lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm tiêu chí quan trọng; lấy dữ liệu và kết quả làm căn cứ đánh giá; kiên quyết ngăn chặn tiêu cực; tăng minh bạch và trách nhiệm giải trình. Tiếp tục hoàn thiện cơ chế, tiêu chí và phương pháp đánh giá cán bộ theo hướng toàn diện, khách quan, công tâm, thực chất, dựa trên phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, năng lực, kết quả và hiệu quả công tác; đặc biệt coi trọng đánh giá thông qua sản phẩm cụ thể, thông qua kết quả giải quyết công việc, mức độ hài lòng của Nhân dân và tổ chức, doanh nghiệp; kết hợp chặt chẽ giữa tự đánh giá của cán bộ, đánh giá của cấp trên, đồng nghiệp và đánh giá của Nhân dân.
Xây dựng và thực hiện nghiêm cơ chế kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ và trong hoạt động công vụ ở cơ sở; tăng cường kiểm tra, giám sát của cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội đối với hoạt động của cán bộ; phát huy vai trò giám sát của Nhân dân, của báo chí và truyền thông; bảo đảm mọi quyền lực đều được kiểm soát chặt chẽ bằng cơ chế và pháp luật; không để xảy ra tình trạng lạm quyền, lợi dụng chức vụ, quyền hạn để trục lợi cá nhân hoặc nhóm lợi ích.
Tiếp tục đẩy mạnh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở cơ sở với tinh thần quyết liệt, kiên trì, không có vùng cấm, không có ngoại lệ; xử lý nghiêm minh, kịp thời những cán bộ vi phạm kỷ luật Đảng, pháp luật Nhà nước; công khai kết quả xử lý để răn đe, giáo dục và củng cố niềm tin của nhân dân. Đồng thời, cần có cơ chế bảo vệ cán bộ liêm chính, dám đấu tranh chống tham nhũng, tiêu cực; bảo vệ người tố giác, người phản ánh, kiến nghị chính đáng; tạo môi trường trong sạch, lành mạnh để cán bộ yên tâm công tác, cống hiến.
Ba là, phát huy vai trò của Nhân dân, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội trong giám sát, phản biện và xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở.
Xây dựng đội ngũ cán bộ “liêm chính, tận tụy, dám nghĩ dám làm, dám chịu trách nhiệm” để “phép nước” đi đôi với “lòng dân”, mọi người đều có trách nhiệm với xã hội. Theo đó, cần tiếp tục thực hiện nghiêm và hiệu quả quy chế dân chủ ở cơ sở; bảo đảm quyền làm chủ của Nhân dân trong việc tham gia bàn bạc, quyết định, giám sát và kiểm tra các công việc của địa phương, cộng đồng; tạo điều kiện để Nhân dân tham gia góp ý, nhận xét, đánh giá đối với cán bộ, nhất là cán bộ lãnh đạo, quản lý ở cơ sở; coi trọng ý kiến của Nhân dân như một kênh thông tin quan trọng, khách quan trong đánh giá cán bộ và trong công tác xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
Phát huy mạnh mẽ vai trò của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị – xã hội trong giám sát và phản biện xã hội đối với hoạt động của cán bộ, công chức và cơ quan nhà nước ở cơ sở trong việc tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên và Nhân dân thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước trong việc phát hiện, kiến nghị xử lý những sai phạm, tiêu cực của cán bộ; trong việc giới thiệu, bồi dưỡng, đào tạo, xây dựng nguồn cán bộ cho hệ thống chính trị ở cơ sở.
Xây dựng và hoàn thiện các cơ chế để Nhân dân tham gia trực tiếp và hiệu quả hơn vào quá trình xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở, như: lấy ý kiến nhận xét, đánh giá của Nhân dân đối với cán bộ; tổ chức đối thoại trực tiếp, định kỳ giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; công khai hóa thông tin về hoạt động của chính quyền và cán bộ; thiết lập các kênh tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo của Nhân dân nhanh chóng, kịp thời, đúng pháp luật; bảo vệ người dân dám đấu tranh chống tiêu cực, sai phạm. Qua đó, vừa phát huy vai trò làm chủ của Nhân dân, vừa góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ thực sự trong sạch, vững mạnh, gần dân, vì dân.
4. Kết luận
Xây dựng đội ngũ cán bộ cấp cơ sở gần dân, vì dân là yêu cầu khách quan, cấp thiết và lâu dài của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong kỷ nguyên phát triển mới. Đây không chỉ là vấn đề về cán bộ mà còn là vấn đề về chính trị, tư tưởng, đạo đức và văn hóa; không chỉ là trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng và cơ quan nhà nước mà còn là trách nhiệm chung của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Chất lượng, uy tín và hiệu quả hoạt động của đội ngũ cán bộ cấp cơ sở có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đến sự ổn định chính trị – xã hội, tạo dựng niềm tin của Nhân dân đối với Đảng và chế độ, đến thành công của công cuộc đổi mới, phát triển đất nước. Thống nhất cao về tư tưởng, quyết liệt trong hành động, nghiêm minh trong kỷ luật, Nhân dân thật sự là trung tâm sẽ biến khát vọng thành hiện thực; đưa đất nước tiến mạnh, tiến vững chắc trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, tiến lên chủ nghĩa xã hội.
Chú thích:
1, 4. Toàn văn Báo cáo của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá XIII) về các văn kiện trình Đại hội XIV. https://tuoitre.vn/toan-van-bao-cao-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-xiii-ve-cac-van-kien-trinh-dai-hoi-xiv-20260120093027368.htm, ngày 20/01/2026.
2. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 280.
3. Hồ Chí Minh toàn tập (2011). Tập 4. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 64 – 65.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 192.
