Some solutions to enhance the national consciousness of young people in the military today
Đại úy, Nguyễn Ngọc Linh
Trường Đại học Chính trị, Bộ Quốc phòng
(Quanlynhanuoc.vn) – Ý thức dân tộc là một trong những giá trị cốt lõi tạo nên sức mạnh tinh thần của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng nước và giữ nước. Đối với Quân đội nhân dân Việt Nam, ý thức dân tộc giữ vai trò nền tảng, định hướng mọi hoạt động, góp phần xây dựng bản lĩnh chính trị, củng cố niềm tin và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Thanh niên quân đội, với đặc điểm trẻ, năng động, nhạy cảm và dễ tiếp nhận các giá trị mới, vừa là lực lượng xung kích trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu, vừa là chủ thể trực tiếp thể hiện ý thức dân tộc trong thực tiễn quân sự hiện nay. Bài viết làm rõ một số vấn đề lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao ý thức dân tộc cho thanh niên quân đội, đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội nhân dân Việt Nam cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Nâng cao; ý thức dân tộc; thanh niên Quân đội.
Abstract: National consciousness is one of the core values that has created the spiritual strength of the Vietnamese nation throughout its history of nation-building and national defense. For the Vietnam People’s Army, national consciousness plays a fundamental role, guiding all activities, contributing to building political fortitude, consolidating faith, and fostering a spirit of readiness to sacrifice for the independence, sovereignty, and territorial integrity of the Fatherland. Young people in the Army, with their characteristics of being young, dynamic, sensitive, and receptive to new values, are both the vanguard force in training and combat readiness, and the direct subjects demonstrating national consciousness in current military practice. This article focuses on clarifying some theoretical issues, assessing the current situation, and proposing some solutions to enhance national consciousness among young people in the Army, meeting the requirements of building a revolutionary, regular, elite, and modern Vietnam People’s Army in the current period.
Keywords: Enhancing; national consciousness; young people in the Army.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng, cùng sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ số và mạng xã hội, thanh niên quân đội đứng trước nhiều cơ hội để tiếp thu tri thức mới, mở rộng tầm nhìn nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với những tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường, chủ nghĩa cá nhân, xu hướng thực dụng, lối sống lai căng, phi chính trị hóa quân đội. Đặc biệt, các thế lực thù địch đẩy mạnh âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa”, xuyên tạc chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và âm mưu tác động trực tiếp đến niềm tin, lý tưởng và ý thức dân tộc của thanh niên quân đội.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh yêu cầu: “Khơi dậy mạnh mẽ truyền thống yêu nước, khát vọng phát triển, tinh thần đoàn kết, ý chí tự chủ, tự tin, tự lực, tự cường, tự hào dân tộc; phát huy sức mạnh văn hoá, con người thành nguồn lực nội sinh và động lực mạnh mẽ cho sự phát triển”1. Tinh thần đó đặt ra yêu cầu cấp thiết phải chăm lo bồi dưỡng, củng cố và không ngừng nâng cao ý thức dân tộc cho thế hệ trẻ nói chung, trong đó thanh niên quân đội là lực lượng đặc biệt quan trọng, trực tiếp gánh vác nhiệm vụ bảo vệ độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Vì vậy, việc nghiên cứu và đề xuất các giải pháp nâng cao ý thức dân tộc của thanh niên quân đội hiện nay không chỉ có ý nghĩa lý luận sâu sắc mà còn mang giá trị thực tiễn cấp thiết trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
2. Một số vấn đề lý luận về ý thức dân tộc của thanh niên quân đội
Ý thức dân tộc là hình thái ý thức xã hội phản ánh sự tự nhận thức của cộng đồng dân tộc về bản sắc, lợi ích, truyền thống và mục tiêu phát triển của mình. Ý thức dân tộc là tổng hòa các yếu tố tri thức, tình cảm, ý chí, niềm tin của mỗi cá nhân và cộng đồng người đối với quốc gia, dân tộc về lãnh thổ, ngôn ngữ, chế độ kinh tế, chính trị, văn hóa và con người, biểu hiện tập trung ở ý thức tự giác dân tộc mà đỉnh cao là chủ nghĩa yêu nước, định hướng cho mọi hành động tích cực trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.
Ý thức dân tộc của thanh niên quân đội là tổng hòa các yếu tố tri thức, tình cảm, ý chí và niềm tin của thanh niên quân đội đối với quốc gia dân tộc, được thể hiện ở sự hiểu biết sâu sắc về lịch sử, lãnh thổ, ngôn ngữ, chế độ kinh tế chính trị, văn hóa và con người Việt Nam; ở ý thức tự giác dân tộc, lòng yêu nước và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập, chủ quyền, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Tổ quốc. Quan niệm này thống nhất với tinh thần Văn kiện Đại hội XIV của Đảng khi nhấn mạnh nhiệm vụ: “Phát triển toàn diện con người Việt Nam về đạo đức, trí tuệ, ý thức dân tộc, trách nhiệm công dân”2.
Về cấu trúc, ý thức dân tộc của thanh niên quân đội bao gồm bốn yếu tố cơ bản:
(1) Tri thức dân tộc của thanh niên Quân đội là mức độ hiểu biết của họ về lịch sử, văn hóa, con người và quá trình hình thành, phát triển của dân tộc Việt Nam. Tri thức đó bao gồm sự hiểu biết sâu sắc về truyền thống dựng nước và giữ nước của cha ông; những giá trị văn hóa đặc sắc được kết tinh qua hàng nghìn năm lịch sử; về chủ quyền lãnh thổ; và về bản chất chế độ chính trị, kinh tế, văn hóa của đất nước. Đối với thanh niên quân đội, tri thức dân tộc không chỉ là nhận thức thuần túy mà còn là nền tảng tư tưởng, lý luận để họ xác định thái độ, trách nhiệm trong thực hiện nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Tri thức càng vững vàng thì ý thức dân tộc của họ ngày càng phát triển và củng cố. Đây là yếu tố quan trọng, có vai trò quyết định đối với ý thức dân tộc của thanh niên quân đội
(2) Tình cảm dân tộc của thanh niên quân đội là yếu tố thể hiện chiều sâu tâm lý, cảm xúc của họ đối với Tổ quốc và Nhân dân. Đây là tình yêu quê hương đất nước, sự gắn bó thiêng liêng với cội nguồn dân tộc, lòng tự hào về truyền thống anh hùng bất khuất của dân tộc và Quân đội nhân dân Việt Nam. Tình cảm dân tộc còn bao gồm sự trân trọng các giá trị văn hóa truyền thống, tình yêu thương Nhân dân – đối tượng phục vụ của quân đội. Đối với thanh niên quân đội, tình cảm dân tộc không phải là cảm xúc nhất thời mà trở thành động lực tinh thần sâu xa, thúc đẩy họ sống có lý tưởng, có trách nhiệm, sẵn sàng vượt qua khó khăn, thử thách, cống hiến cho sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Đây cũng là nền tảng hình thành phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” thời kỳ mới.
(3) Ý chí dân tộc của thanh niên quân đội thể hiện ở sự kiên định về mục tiêu, tinh thần chiến đấu, ý thức vượt khó và quyết tâm thực hiện nhiệm vụ của họ. Ý chí đó được hình thành trên cơ sở tri thức và tình cảm dân tộc, được biểu hiện qua quyết tâm rèn luyện, phấn đấu hoàn thành mọi nhiệm vụ được giao; sự quả cảm, kiên trì trước gian khó; tinh thần đấu tranh không khoan nhượng với mọi biểu hiện suy thoái chính trị, tư tưởng và các quan điểm sai trái, thù địch. Ý chí dân tộc của thanh niên quân đội còn là tinh thần sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì độc lập, chủ quyền và lợi ích quốc gia dân tộc. Đây là biểu hiện tập trung của bản lĩnh chính trị và phẩm chất người quân nhân cách mạng.
(4) Niềm tin dân tộc của thanh niên quân đội là yếu tố tạo nên sự vững vàng, ổn định và bền bỉ cho ý thức dân tộc của họ. Niềm tin ấy bao gồm sự tin tưởng vào sự lãnh đạo của Đảng, vào chế độ xã hội chủ nghĩa, vào sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc và vào truyền thống anh hùng của Quân đội nhân dân Việt Nam. Niềm tin vững chắc giúp thanh niên quân đội có “la bàn chính trị” rõ ràng, biết đứng vững trước những tác động tiêu cực từ mặt trái của kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và các thông tin xấu độc trên không gian mạng. Từ đó, tạo nên “sức đề kháng” bảo đảm cho họ luôn hành động đúng định hướng, đúng mục tiêu, lý tưởng của người quân nhân cách mạng. Điều này được khẳng định rõ trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng và yêu cầu: “kiên định với mục tiêu, lý tưởng cách mạng của Đảng…. Giữ vững và tăng cường sự lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt của Đảng, sự quản lý, điều hành tập trung, thống nhất của Nhà nước đối với Quân đội nhân dân”3. Như vậy, niềm tin dân tộc của thanh niên quân đội không chỉ là yếu tố tinh thần cá nhân mà là nền tảng bảo đảm sự vững mạnh về chính trị của quân đội trong mọi tình huống.
Ngoài ra, ý thức dân tộc của thanh niên Quân đội còn được thể hiện ở thái độ và hành vi thực tiễn, trong quá trình học tập, rèn luyện, sinh hoạt và thực hiện nhiệm vụ. Đó là việc tự giác chấp hành kỷ luật; chủ động học tập nâng cao trình độ; tham gia xây dựng môi trường văn hóa trong sạch, lành mạnh; thực hiện tốt nhiệm vụ sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh quốc gia và tham gia đấu tranh tư tưởng, lý luận trên không gian mạng. Thái độ và hành vi thực tiễn là thước đo quan trọng nhất, phản ánh mức độ phát triển thực chất của ý thức dân tộc trong mỗi thanh niên quân đội.
3. Thực trạng ý thức dân tộc của thanh niên quân đội ngày nay
Nhận thức rõ vị trí, vai trò của việc nâng cao ý thức dân tộc của thanh niên Quân đội hiện nay, những năm qua, dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, Bộ Quốc phòng, Bộ Tổng Tham mưu và Tổng cục Chính trị, các cấp ủy, chỉ huy trong toàn quân đã từng bước nâng cao nhận thức và trách nhiệm trong công tác giáo dục ý thức dân tộc cho thanh niên. Theo các báo cáo tổng kết công tác đảng, công tác chính trị, trên 95% đơn vị cơ sở hằng năm đã tổ chức quán triệt, học tập nghiêm túc các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Quân ủy Trung ương liên quan đến nhiệm vụ xây dựng con người quân nhân cách mạng, trong đó nội dung giáo dục ý thức dân tộc được xác định là một trọng tâm thường xuyên4.
Trong huấn luyện, giáo dục – đào tạo, 100% học viện, nhà trường và đơn vị huấn luyện chiến sĩ mới đều đưa nội dung giáo dục lịch sử dân tộc, truyền thống Quân đội, mục tiêu độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội vào chương trình chính khóa và ngoại khóa, phù hợp với quy định về công tác giáo dục chính trị trong Quân đội5. Nhiều đơn vị duy trì hiệu quả các mô hình, như: “Mỗi tuần một câu chuyện lịch sử”, “Mỗi tháng một địa chỉ đỏ”, thu hút trên 80% thanh niên tham gia thường xuyên, góp phần nâng cao nhận thức, bồi dưỡng tình cảm, niềm tin và trách nhiệm của thanh niên đối với Tổ quốc. Bên cạnh đó, môi trường học tập, sinh hoạt văn hóa tinh thần của thanh niên tiếp tục được quan tâm xây dựng; hơn 90% đơn vị đã đầu tư, củng cố thiết chế văn hóa cơ sở, nhất là ở các đơn vị vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo6.
Các phong trào thi đua, hành động của tuổi trẻ quân đội như “Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc”, “Thanh niên với biên cương, biển đảo Tổ quốc” được triển khai rộng khắp. Mỗi năm có hàng chục nghìn lượt đoàn viên, thanh niên tham gia các hoạt động tình nguyện, tuần tra bảo vệ biên giới, giúp dân phòng, chống thiên tai, qua đó góp phần trực tiếp bồi dưỡng tình yêu quê hương, đất nước và trách nhiệm công dân.
Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy việc nâng cao ý thức dân tộc của thanh niên quân đội ở một số đơn vị chưa được quan tâm đúng mức, nội dung và phương pháp giáo dục còn chậm đổi mới, hiệu quả chưa thật sự rõ nét. Kết quả khảo sát ở một số đơn vị cơ sở cho thấy, khoảng 20 – 25% thanh niên còn hạn chế trong nhận thức về lịch sử đấu tranh dựng nước, giữ nước; chủ quyền biển đảo, biên giới quốc gia và giá trị văn hóa truyền thống dân tộc7.
Dưới tác động của mặt trái kinh tế thị trường và môi trường thông tin đa chiều, một bộ phận thanh niên có biểu hiện coi trọng lợi ích cá nhân, giảm sút động cơ phấn đấu, ý thức rèn luyện trong huấn luyện và công tác, ảnh hưởng nhất định đến việc giữ gìn và phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ” trong tình hình mới.
4. Một số giải pháp nâng cao ý thức dân tộc của thanh niên quân đội hiện nay
Thứ nhất, tăng cường giáo dục, bồi dưỡng tri thức dân tộc của thanh niên quân đội.
Đây là giải pháp có ý nghĩa nền tảng nhằm trang bị cho thanh niên quân đội thế giới quan khoa học, lập trường chính trị kiên định và nhận thức đúng đắn về lịch sử, truyền thống văn hóa, chủ quyền và lợi ích dân tộc. Nội dung giáo dục, bồi dưỡng cần tập trung, bám sát và cập nhật đầy đủ, kịp thời các quan điểm, chủ trương trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết Đảng bộ Quân đội lần thứ XII nhất là các nội dung về xây dựng nền quốc phòng toàn dân, giữ vững chủ quyền quốc gia và khơi dậy khát vọng phát triển đất nước. Đồng thời, cần quán triệt Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới, xem đây là cơ sở để định hướng sự tu dưỡng, rèn luyện của thanh niên Quân đội.
Văn kiện Đại hội XIV của Đảng xác định rõ nhiệm vụ: “Tăng cường giáo dục thế hệ trẻ Việt Nam về lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống, lòng yêu nước, tự hào dân tộc, nuôi dưỡng ước mơ, hoài bão, ý chí, khát vọng cống hiến, nêu cao trách nhiệm đối với đất nước, xã hội”8. Đây là định hướng chính trị quan trọng để các đơn vị trong quân đội cụ thể hóa nội dung, chương trình giáo dục tri thức dân tộc cho thanh niên, bảo đảm sự thống nhất giữa yêu cầu định hướng tư tưởng, chính trị với đặc điểm tâm lý, trình độ nhận thức và nhu cầu phát triển của tuổi trẻ quân đội.
Bên cạnh đó, việc giáo dục lịch sử dân tộc phải trở thành hoạt động thường xuyên, được triển khai bằng nhiều hình thức sinh động như kể chuyện truyền thống, trình chiếu phim tư liệu, trưng bày hình ảnh, tổ chức chuyên đề lịch sử – văn hóa… Những hình thức này giúp thanh niên tiếp nhận tri thức một cách trực quan, hấp dẫn, từ đó hiểu sâu sắc hơn về truyền thống hàng nghìn năm dựng nước, giữ nước của dân tộc.
Ngoài ra, việc giáo dục, bồi dưỡng nâng cao nhận thức về chủ quyền quốc gia dân tộc, nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa cũng là nội dung quan trọng. Trong quá trình đó, đội ngũ cán bộ, chỉ huy ở đơn vị cơ sở đóng vai trò then chốt. Đây là môi trường học tập, công tác và sinh hoạt hàng ngày của thanh niên quân đội. Do đó, cần tạo môi trường trao đổi cởi mở, khuyến khích thanh niên bày tỏ quan điểm, đặt câu hỏi, thảo luận để từ đó nâng cao tính chủ động và tự giác trong tiếp thu tri thức.
Thứ hai, đổi mới hình thức, phương pháp nâng cao ý thức dân tộc phù hợp với đặc điểm thanh niên quân đội.
Để đáp ứng đặc điểm tâm sinh lý năng động, thích trải nghiệm của thanh niên, các hình thức nâng cao ý thức dân tộc cần đa dạng, trực quan và giàu tính thực tiễn. Các đơn vị cần tăng cường tổ chức những chuyến hành quân về nguồn, tham quan các khu di tích lịch sử, bảo tàng, nghĩa trang liệt sĩ nhằm giúp thanh niên quân đội cảm nhận trực tiếp giá trị của quá khứ, từ đó hình thành tình cảm thiêng liêng đối với Tổ quốc và các thế hệ đi trước.
Các thiết chế văn hóa trong quân đội, như: thư viện, phòng truyền thống, câu lạc bộ thanh niên, phòng sinh hoạt chính trị cần được đầu tư và khai thác hiệu quả. Đây là những môi trường văn hóa quan trọng góp phần vun đắp niềm tự hào dân tộc và hun đúc lý tưởng cách mạng cho thanh niên.
Đặc biệt, trong thời đại số, việc ứng dụng công nghệ vào nâng cao ý thức dân tộc là tất yếu. Các đơn vị có thể sử dụng video, infographic lịch sử, bài giảng e-learning, các cuộc thi trực tuyến về chủ quyền quốc gia, hiểu biết về lịch sử, truyền thống dân tộc… để tạo sự hấp dẫn và tăng hiệu quả tiếp nhận của thanh niên quân đội.
Ngoài ra, nội dung giáo dục truyền thống cần được lồng ghép linh hoạt vào các hoạt động ngoại khóa như diễn đàn “Tự hào chiến sĩ Quân đội”, tọa đàm “Sức mạnh ý thức dân tộc trong thời đại số”… Sự đổi mới phương pháp giáo dục này giúp thanh niên tiếp cận nội dung giáo dục một cách tự nhiên, tránh nhàm chán và tăng tính lan tỏa.
Thứ ba, phát huy vai trò của tổ chức Đoàn Thanh niên và cán bộ chính trị trong giáo dục ý thức dân tộc.
Để phát huy vai trò của Đoàn Thanh niên, các đoàn cơ sở cần hoạt động theo phương châm “Ở đâu có thanh niên, ở đó có phong trào”, bảo đảm mọi hoạt động đều hướng tới nhu cầu, sở thích và nhiệm vụ của thanh niên.
Các phong trào như “Tuổi trẻ sáng tạo”, “Thanh niên Quân đội học tập và làm theo lời Bác”, “Tuổi trẻ xung kích bảo vệ Tổ quốc” cần tiếp tục được duy trì và đổi mới, gắn với nhiệm vụ huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu để tạo động lực phấn đấu cho thanh niên quân đội.
Cán bộ chính trị cần thường xuyên gần gũi, nắm bắt diễn biến tư tưởng của thanh niên; kịp thời định hướng những biểu hiện lệch lạc; đồng thời, xây dựng hình mẫu người thanh niên quân đội thời kỳ mới: bản lĩnh, tri thức, kỷ luật, nhân văn, sáng tạo. Khi được truyền cảm hứng đúng đắn, tổ chức Đoàn Thanh niên và cán bộ chính trị sẽ trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho thanh niên quân đội.
Thứ tư, xây dựng môi trường văn hóa quân đội lành mạnh, chính quy, đậm tính nhân văn.
Môi trường văn hóa đơn vị có ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hình thành và phát triển ý thức dân tộc của thanh niên quân đội. Vì vậy, cần tiếp tục xây dựng môi trường chính trị, tư tưởng ổn định, nội bộ đoàn kết, kỷ luật nghiêm, dân chủ rộng rãi nhằm tạo khí thế phấn khởi cho thanh niên rèn luyện và công tác.
Đơn vị cần duy trì các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục, thể thao giúp thanh niên phát triển nhân cách toàn diện, giảm áp lực trong huấn luyện, giữ vững tinh thần lạc quan và hứng khởi. Đồng thời, việc xây dựng hình ảnh người quân nhân mẫu mực, có tác phong chính quy, đạo đức trong sáng, giàu tính nhân văn sẽ lan tỏa giá trị “Bộ đội Cụ Hồ” trong điều kiện mới.
Việc nêu gương người tốt, việc tốt và biểu dương nhân tố điển hình tiên tiến sẽ tạo sức hút mạnh mẽ, truyền cảm hứng cho thanh niên noi theo. Môi trường văn hóa quân đội thực sự trở thành “trường học thứ hai” giúp thanh niên nuôi dưỡng lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm đối với Tổ quốc.
Thứ năm, phát huy vai trò tự giáo dục, tự rèn luyện của thanh niên quân đội.
Tự giáo dục, tự rèn luyện là yếu tố quyết định sự bền vững của ý thức dân tộc. Thanh niên Quân đội cần chủ động học tập lý luận chính trị, nghiên cứu lịch sử dân tộc, nâng cao tri thức về chủ quyền quốc gia để hình thành bản lĩnh chính trị vững vàng. Cùng với đó, họ cần rèn luyện kỹ năng sống, khả năng ứng xử và bản lĩnh khi tiếp xúc với các luồng thông tin trái chiều; phát triển lý tưởng sống đẹp, nuôi dưỡng khát vọng cống hiến, đặt lợi ích tập thể và lợi ích dân tộc lên trên lợi ích cá nhân.
Trong huấn luyện và công tác, thanh niên quân đội phải nâng cao ý thức trách nhiệm, tinh thần chủ động, sáng tạo, coi kết quả hoàn thành nhiệm vụ, chấp hành nghiêm kỷ luật quân đội là thước đo cụ thể của lòng yêu nước và ý thức dân tộc. Thực tiễn cho thấy, chỉ khi sự giáo dục, bồi dưỡng từ phía tổ chức được kết hợp chặt chẽ với ý thức tự giác, tự tu dưỡng, rèn luyện của mỗi cá nhân, thì ý thức dân tộc của thanh niên quân đội mới được hình thành, củng cố và phát triển một cách thực chất, bền vững và toàn diện.
5. Kết luận
Ý thức dân tộc là giá trị tinh thần cốt lõi làm nên sức mạnh của dân tộc Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử, đồng thời là động lực quan trọng bảo đảm cho Quân đội nhân dân Việt Nam hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, hội nhập quốc tế sâu rộng và sự tác động mạnh mẽ của mặt trái nền kinh tế thị trường hiện nay, việc nâng cao ý thức dân tộc cho thanh niên quân đội càng trở nên cấp thiết, nhất là khi các thế lực thù địch gia tăng chống phá, xuyên tạc, kích động nhằm làm suy giảm niềm tin, làm phai nhạt lý tưởng và bản sắc dân tộc. Đây là một quá trình lâu dài, khó khăn, phức tạp đòi hỏi có sự quan tâm của các cấp ủy, chỉ huy trong toàn quân với những nội dung, hình thức khoa học, đa dạng, phù hợp, thiết thực và hiệu quả; đồng thời, phát huy lan tỏa tính tích cực, tự giác của thanh niên quân đội. Thông qua đó, ý thức dân tộc của thanh niên quân đội không ngừng được củng cố, phát huy và phát triển, góp phần quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc hiện nay.
Chú thích
1, 2, 3, 8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Báo cáo Chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XIII) tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tr. 19, 28, 36, 41.
4.Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2023). Báo cáo tổng kết công tác đảng, công tác chính trị năm 2022; phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2023.
5. Bộ Quốc Phòng (2021). Thông tư số 164/2021/TT-BQP ngày 14/12/2021 quy định nhiệm vụ, quyền hạn các lực lượng thuộc quyền trong quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia, khu vực biên giới.
6. Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam (2024). Báo cáo tổng kết công tác đảng, công tác chính trị năm 2023; phương hướng, nhiệm vụ trọng tâm năm 2024.
7. Nguyễn Văn Thành (2021). Giáo dục ý thức dân tộc cho thanh niên Quân đội. Tạp chí Giáo dục lý luận chính trị quân sự, số 6.
Tài liệu tham khảo:
1. Bộ Quốc phòng (2020). Giáo trình Triết học Mác – Lênin. H. NXB Quân đội nhân dân.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
4. Nguyễn Thị Hồng Ngọc, Đoàn Kim Huy (2025). Phát huy tinh thần yêu nước và lòng tự tôn dân tộc của thanh niên Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Tạp chí Quản lý nhà nước số 355 (8/2025).
5. Quân ủy Trung ương (2021). Nghị quyết số 847-NQ/QUTW ngày 28/12/2021 về phát huy phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, kiên quyết chống chủ nghĩa cá nhân trong tình hình mới.
6. Định hướng giá trị đạo đức quân nhân cho thanh niên quân đội trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. https://www.quanlynhanuoc.vn/2025/06/26/dinh-huong-gia-tri-dao-duc-quan-nhan-cho-thanh-nien-quan-doi-trong-ky-nguyen-vuon-minh-cua-dan-toc/
