Training and capacity building of cadres: an essential requirement in the work of protecting the Party’s ideological foundation today
ThS. Nguyễn Thị Kim Nhung
Trường Chính trị Thành phố Cần Thơ
(Quanlynhanuoc.vn) – Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh đổi mới toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số mạnh mẽ, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng giữ vai trò đặc biệt quan trọng nhằm xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng”, “vừa chuyên”, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Trên cơ sở phân tích các luận cứ lý luận và thực tiễn, bài viết làm rõ tính khoa học và tất yếu của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ của Đảng, qua đó, không chỉ góp phần nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ mà còn định hướng nhận thức đúng đắn, củng cố cơ sở lý luận cho việc bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong giai đoạn hiện nay.
Từ khoá: Đào tạo; bồi dưỡng cán bộ; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; lý luận chính trị.
Abstract: In the context of the country’s comprehensive reform, deep international integration, and strong digital transformation, the training and development of Party cadres plays a particularly important role in building a team of cadres who are both politically sound and professionally competent, meeting the requirements of the tasks in the new situation. Based on an analysis of theoretical and practical arguments, this article clarifies the scientific nature and necessity of the Party’s cadre training and development work, thereby not only contributing to improving the quality of cadre training and development but also guiding correct understanding and consolidating the theoretical basis for protecting the Party’s ideological foundation in the current period.
Keywords: Training, development, protecting the Party’s ideological foundation.
1. Đặt vấn đề
Thực tiễn cách mạng Việt Nam đã khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng của lý luận đối với hoạt động thực tiễn. Chủ tịch Hồ Chí Minh chỉ rõ: “Lý luận như cái kim chỉ nam, nó chỉ phương hướng cho chúng ta trong công việc thực tế”1. Điều đó cho thấy, mọi thắng lợi của sự nghiệp cách mạng nói chung và công cuộc đổi mới nói riêng đều gắn liền với việc xây dựng đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị vững vàng, trình độ lý luận sâu sắc và năng lực tổ chức thực hiện đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.
Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đẩy mạnh đổi mới toàn diện, hội nhập quốc tế sâu rộng và chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, môi trường tư tưởng, xã hội ngày càng trở nên đa chiều, phức tạp. Sự phát triển của không gian mạng và các phương tiện truyền thông hiện đại đã làm gia tăng nhanh chóng các luồng thông tin, trong đó có cả những thông tin sai lệch, xuyên tạc2. Điều này đặt ra yêu cầu mới đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không chỉ ở phương diện nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ mà còn ở việc củng cố lập trường chính trị, bồi dưỡng niềm tin, nâng cao năng lực tư duy lý luận và khả năng nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch.
Từ góc độ khoa học xây dựng đảng, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không đơn thuần là hoạt động nâng cao tri thức mà còn là quá trình hình thành và phát triển năng lực chính trị, chuẩn hóa hành vi công vụ và củng cố nền tảng tư tưởng của đội ngũ cán bộ3. Đây là yếu tố có ý nghĩa quyết định trong việc bảo đảm sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị.
Vì vậy, việc nghiên cứu một cách có hệ thống vai trò, nội dung và giá trị của công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong mối quan hệ với nhiệm vụ bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng có ý nghĩa quan trọng cả về phương diện lý luận và thực tiễn. Qua đó, góp phần làm rõ cơ sở khoa học cho việc nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, đáp ứng yêu cầu xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong tình hình mới.
2. Quan điểm của Đảng về đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trong tình hình hiện nay
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định, huấn luyện cán bộ là “công việc gốc của Đảng”. Người nhấn mạnh, nếu không chú trọng đào tạo, bồi dưỡng cán bộ thì “chính sách hay mấy cũng không thực hiện được”4. Đồng thời, việc tổ chức các trường học lý luận nhằm nâng cao trình độ lý luận cho cán bộ được xác định là điều kiện quan trọng để Đảng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ cách mạng trong từng giai đoạn5. Quan điểm này đã trở thành nền tảng tư tưởng xuyên suốt trong công tác cán bộ của Đảng:
Thứ nhất, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ là yêu cầu tất yếu để bảo đảm vững vàng về chính trị, tư tưởng.
Trong bối cảnh tình hình thế giới và trong nước có nhiều biến động nhanh chóng, phức tạp, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ trở thành yêu cầu cấp thiết nhằm củng cố lập trường tư tưởng, nâng cao bản lĩnh chính trị cho đội ngũ cán bộ, đảng viên. Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, việc học tập lý luận không chỉ nhằm nâng cao nhận thức mà còn hướng tới mục tiêu rèn luyện toàn diện: “Học để sửa chữa tư tưởng… Học để tu dưỡng đạo đức cách mạng… Học để tin tưởng… Học để hành”6. Đây cũng là mục tiêu cũng là nhiệm vụ lâu dài, có ý nghĩa chiến lược đã được đặt ra tại nhiều chủ trương của Đảng, điển hình tại Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá XII) về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.
Thứ hai, đào tạo, bồi dưỡng góp phần nâng cao năng lực nhận diện và đấu tranh tư tưởng.
Trong điều kiện thông tin đa chiều, phức tạp hiện nay, việc tăng cường đào tạo, bồi dưỡng lý luận chính trị có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong việc giúp cán bộ, đảng viên nâng cao năng lực nhận diện, phân biệt đúng – sai, kiên định lập trường tư tưởng, qua đó, tạo sự thống nhất về nhận thức và hành động trong toàn Đảng. Nhận thức rõ điều này, từ rất sớm, Đảng đã đặt ra yêu cầu chú trọng “đổi mới mạnh mẽ nội dung, hình thức, biện pháp giáo dục chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyên truyền sâu rộng đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước”7 là nền tảng để xây dựng đội ngũ cán bộ vững vàng về tư tưởng chính trị. Từ đó, nâng cao bản lĩnh chính trị, trí tuệ, sự gương mẫu, tinh thần vì Nhân dân phục vụ của cán bộ, đảng viên.
Thứ ba, đào tạo, bồi dưỡng là cơ chế hình thành năng lực tự điều chỉnh hành vi chính trị.
Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ còn giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành năng lực tự điều chỉnh tư tưởng và hành vi chính trị trong quá trình thực thi công vụ. Thực tiễn cho thấy, những biểu hiện lệch lạc về tư tưởng, suy giảm ý chí phấn đấu hay dao động trước khó khăn thường không xuất hiện một cách đột ngột mà hình thành dần từ sự thiếu hụt nền tảng lý luận và quá trình rèn luyện không thường xuyên. Tư tưởng Hồ Chí Minh coi việc học tập, huấn luyện cán bộ là quá trình lâu dài nhằm giúp cán bộ “tự soi, tự sửa”, giữ được sự thống nhất giữa nhận thức và hành động. Trên tinh thần đó, đào tạo, bồi dưỡng không chỉ là hoạt động mang tính truyền đạt tri thức mà còn là cơ chế quan trọng giúp cán bộ củng cố động cơ phấn đấu, chuẩn mực đạo đức và trách nhiệm chính trị theo hướng “chuẩn hoá, hiện đại, coi trọng cả đức và tài”8, qua đó, hạn chế từ sớm những nguy cơ phát sinh các biểu hiện suy thoái trong nội bộ.
Thứ tư, đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực giải thích chính sách và dẫn dắt nhận thức xã hội.
Trong bối cảnh triển khai các chủ trương lớn, như: tinh gọn bộ máy, chuyển đổi số quốc gia hay sắp xếp đơn vị hành chính, cán bộ không chỉ là người thực thi mà còn là chủ thể truyền tải và giải thích chính sách. Các quan điểm sai trái thường gây tâm lý lo ngại, thiếu thông tin để bóp méo mục tiêu và ý nghĩa của các chủ trương của Đảng. Do vậy, việc trang bị nền tảng lý luận chính trị vững chắc giúp cán bộ hiểu đúng bản chất, tầm nhìn dài hạn và lợi ích tổng thể của các quyết sách, từ đó, chủ động giải thích, thuyết phục và tạo sự đồng thuận xã hội. Đây chính là cơ sở quan trọng để đội ngũ cán bộ thực sự phát huy vai trò “vừa hồng, vừa chuyên”, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng trong điều kiện mới.
3. Một số thành tựu và thách thức trong công tác công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ
3.1. Thành tựu
Một là, hệ thống các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ từ Trung ương đến địa phương không ngừng được củng cố, hoàn thiện và từng bước hiện đại hóa, thể hiện rõ quyết tâm chính trị của Đảng và Nhà nước trong xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ. Trong đó, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh giữ vai trò trung tâm nòng cốt trong đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, quản lý và cán bộ lý luận chính trị cao cấp; cùng với 34 trường chính trị tỉnh, thành phố và các cơ sở đào tạo chuyên ngành, hình thành mạng lưới đào tạo đồng bộ, đáp ứng yêu cầu công tác cán bộ trong tình hình mới Về quy mô và hiệu quả đào tạo, năm 2025, các trường chính trị trên cả nước đã tổ chức 1.734 khóa đào tạo với 114.3649 học viên, qua đó, khẳng định tiềm lực vững chắc của hệ thống đào tạo, bồi dưỡng cán bộ và vai trò quan trọng trong củng cố nền tảng tư tưởng của Đảng.
Song song với quá trình đó, đội ngũ giảng viên tại các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng cán bộ ngày càng được kiện toàn và phát triển theo hướng chuẩn hóa cả về số lượng và chất lượng. Tính đến năm 2025, tổng số cán bộ, viên chức là 2.648 người, trong đó có 234 tiến sĩ, 296 nghiên cứu sinh và 1.961 thạc sĩ; 1.913 giảng viên có trình độ cao cấp lý luận chính trị, 35 giảng viên cao cấp và 1.174 giảng viên chính10. Những con số này phản ánh tiềm lực khoa học và năng lực chuyên môn ngày càng vững chắc của đội ngũ giảng viên, lực lượng giữ vai trò nòng cốt trong việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đồng thời định hướng nhận thức chính trị đúng đắn cho học viên.
Hai là, nội dung và chương trình đào tạo, bồi dưỡng cán bộ được đổi mới mạnh mẽ theo hướng gắn lý luận với thực tiễn, tập trung nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý, tư duy chiến lược và kỹ năng xử lý tình huống trong bối cảnh đổi mới, hội nhập và chuyển đổi số. Trên nền tảng đó, các trường đều nghiên cứu cách làm hay, sáng tạo, nhằm từng bước đưa thực tiễn vào giáo án. Điển hình, tại trường Chính trị thành phố Cần Thơ sau sáp nhập, Nhà trường đã triển khai nhiều mô hình đổi mới sáng tạo, như: “Dạy đổi mới – Học tích cực – Kết quả tiến bộ” hay mô hình “Tư tưởng thông – Hành động thoáng – Đổi mới sáng tạo hiệu quả”, trường đã phối hợp triển khai mô hình “Tổ đại sứ số”, góp phần tạo bước đột phá trong công cuộc chuyển đổi số của thành phố, hướng tới mục tiêu xây dựng nhà trường trở thành trung tâm đào tạo cán bộ có lý luận gắn liền với ứng dụng thực tiễn. Kết quả, hơn 98% đơn vị sử dụng lao động của trường đánh giá chất lượng đào tạo là “rất tốt”11.
3.2. Thách thức
Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ hiện nay vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức, tác động trực tiếp đến chất lượng đội ngũ cán bộ và hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thứ nhất, thách thức từ môi trường tư tưởng – thông tin đa chiều trên không gian mạng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Việt Nam hiện có khoảng 79,8 triệu người sử dụng Internet, chiếm 78,8% dân số12, đây vừa là điều kiện thuận lợi để mở rộng tiếp cận tri thức vừa đặt ra những rủi ro lớn trong việc tiếp nhận và xử lý thông tin. Các thông tin sai lệch, xuyên tạc chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước lan truyền nhanh trên các nền tảng mạng xã hội, như: Facebook, YouTube, TikTok… Nếu nội dung và phương thức đào tạo, bồi dưỡng cán bộ không được cập nhật kịp thời theo yêu cầu thực tiễn, đội ngũ cán bộ sẽ gặp khó khăn trong việc nhận diện, phân tích và phản bác các quan điểm sai trái, từ đó, làm gia tăng nguy cơ lệch lạc nhận thức và suy giảm hiệu quả bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
Thứ hai, thách thức từ chất lượng và kỷ luật của một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức.
Trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đối với chất lượng nguồn nhân lực trong hệ thống chính trị ngày càng cao. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy vẫn còn một bộ phận cán bộ, công chức, viên chức thiếu tu dưỡng, rèn luyện, vi phạm kỷ luật, kỷ cương hành chính. Năm 2024, cả nước có 4.741 cán bộ, công chức, viên chức bị xử lý kỷ luật, trong đó gồm 390 cán bộ, 1.092 công chức và 3.259 viên chức13. Lợi dụng những sai phạm này, các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc về công tác cán bộ và công tác đào tạo, bồi dưỡng, từ đó, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng và Nhà nước.
Thứ ba, thách thức từ ý thức và động cơ học tập lý luận chính trị của một bộ phận cán bộ, đảng viên.
Một bộ phận cán bộ, đảng viên chưa nhận thức đầy đủ vai trò của học tập lý luận chính trị, dẫn đến tình trạng học tập mang tính hình thức, đối phó, thiếu tự giác. Trong thực tế, đã xuất hiện những biểu hiện vi phạm kỷ luật học tập, như: xin vắng, bỏ học để tham gia các hoạt động cá nhân, làm giảm sút hiệu quả của các chương trình đào tạo, bồi dưỡng14. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng đào tạo mà còn tác động tiêu cực đến quá trình hình thành bản lĩnh chính trị, năng lực tư duy lý luận của cán bộ. Về lâu dài, đây là nguy cơ tiềm ẩn dẫn đến suy thoái tư tưởng, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” trong nội bộ, đồng thời tạo ra dư luận không tốt và bị các thế lực thù địch lợi dụng để xuyên tạc.
4. Một số giải pháp
Trên cơ sở những thành tựu và thách thức đã phân tích, việc nâng cao hiệu quả công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cần được triển khai đồng bộ với các giải pháp sau:
Một là, đổi mới căn bản nội dung và phương thức đào tạo, bồi dưỡng. Tiếp tục đổi mới nội dung và phương thức đào tạo theo hướng gắn chặt lý luận với thực tiễn, lấy yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng làm trục xuyên suốt, phù hợp với tinh thần Đảng Cộng sản Việt Nam tại Đại hội XIII của Đảng về đào tạo cán bộ “thiết thực, hiệu quả, sát yêu cầu nhiệm vụ” và tiếp tục được nhấn mạnh trong Văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Trên cơ sở đó, đội ngũ giảng viên cần thường xuyên cập nhật các vấn đề mới nảy sinh từ thực tiễn phát triển đất nước, đặc biệt là những vấn đề nhạy cảm dễ bị lợi dụng xuyên tạc. Đồng thời, cần đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong xây dựng học liệu, tổ chức giảng dạy và phân tích tình huống, qua đó, nâng cao năng lực vận dụng lý luận vào thực tiễn và khả năng nhận diện, phản bác các quan điểm sai trái của đội ngũ cán bộ.
Hai là, nâng cao chất lượng và vai trò của đội ngũ giảng viên, báo cáo viên.
Đội ngũ giảng viên, báo cáo viên lý luận chính trị cần được xác định là nhân tố quyết định chất lượng đào tạo, bồi dưỡng. Bên cạnh việc chuẩn hóa trình độ chuyên môn, cần đặc biệt chú trọng bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, năng lực tổng kết thực tiễn và phương pháp sư phạm hiện đại. Giảng viên không chỉ là người truyền thụ tri thức mà còn là chủ thể trực tiếp định hướng nhận thức, củng cố niềm tin chính trị cho học viên. Do đó, việc tăng cường tham gia tổng kết thực tiễn, nghiên cứu khoa học gắn với nhiệm vụ chính trị của địa phương, ngành, lĩnh vực sẽ góp phần nâng cao tính thuyết phục và chiều sâu khoa học của bài giảng.
Ba là, tăng cường kỷ luật học tập và xây dựng động cơ học tập đúng đắn.
Cần xác định rõ học tập lý luận chính trị là nghĩa vụ bắt buộc gắn với trách nhiệm chính trị của cán bộ, đảng viên, không phải hoạt động mang tính hình thức. Các cơ sở đào tạo cần phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý cán bộ để siết chặt kỷ luật học tập, khắc phục tình trạng học đối phó, xin vắng hoặc bỏ học không lý do chính đáng. Song song đó, cần đổi mới cách thức tổ chức lớp học theo hướng tăng tính tương tác, đối thoại, giải quyết vấn đề thực tiễn, qua đó, giúp cán bộ nhận thức đầy đủ ý nghĩa thiết thực của việc học tập lý luận chính trị đối với quá trình rèn luyện bản lĩnh, phẩm chất và năng lực công tác.
Bốn là, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số gắn với nâng cao “sức đề kháng tư tưởng”.
Đẩy mạnh phát triển các mô hình đào tạo trực tuyến và kết hợp (blended learning), xây dựng ngân hàng học liệu số và các diễn đàn trao đổi học thuật nhằm nâng cao hiệu quả đào tạo. Đồng thời, cần tích hợp nội dung nâng cao năng lực tiếp nhận, phân tích và xử lý thông tin đa chiều vào chương trình đào tạo. Trên cơ sở đó, công tác đào tạo cần tích hợp nội dung nâng cao năng lực “miễn dịch” trước thông tin xấu độc, giúp cán bộ chủ động đấu tranh, phản bác các luận điệu xuyên tạc, bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong điều kiện chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Năm là, gắn kết quả đào tạo với công tác đánh giá, sử dụng và quy hoạch cán bộ.
Để khắc phục tình trạng học tập hình thức, cần coi kết quả học tập lý luận chính trị là một tiêu chí quan trọng trong đánh giá, bổ nhiệm, quy hoạch và sử dụng cán bộ. Việc này không chỉ nâng cao trách nhiệm của người học mà còn khẳng định vị trí, vai trò thực chất của công tác đào tạo, bồi dưỡng trong xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và kiên định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.
5. Kết luận
Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao đối với chất lượng đội ngũ cán bộ, công tác đào tạo, bồi dưỡng ngày càng khẳng định vai trò là khâu then chốt trong toàn bộ quy trình công tác cán bộ, từ tạo nguồn, quy hoạch, đánh giá đến sử dụng và phát triển. Thực tiễn cho thấy, hiệu quả của công tác đào tạo, bồi dưỡng không chỉ tác động trực tiếp đến năng lực thực thi công vụ của đội ngũ cán bộ mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc củng cố bản lĩnh chính trị, nâng cao năng lực tư duy lý luận và khả năng nhận diện, đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch. Đây chính là yếu tố quan trọng góp phần bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng trong bối cảnh môi trường thông tin ngày càng phức tạp.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức đào tạo theo hướng gắn chặt lý luận với thực tiễn, đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng AI; đồng thời, nâng cao chất lượng đội ngũ giảng viên và tăng cường kỷ luật, kỷ cương học tập cần được triển khai đồng bộ, nhất quán. Qua đó, không chỉ nâng cao chất lượng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, mà còn góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ “vừa hồng, vừa chuyên”, đủ năng lực đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ và kiên định bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong tình hình mới.
Chú thích:
1. Hồ Chí Minh toàn tập (1996). Tập 5. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 233.
2, 12. Giữ vững niềm tin trước “bão” thông tin sai lệch (kỳ 2). https://tapchinganhang.gov.vn/giu-vung-niem-tin-truoc-bao-thong-tin-sai-lech-ky-2-16655.html
3, 8. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 47 – 52
4. Hồ Chí Minh Toàn tập (2011). Tập 11. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật, tr.90.
5. Đảng Cộng sản Việt Nam (1993). Văn kiện Hội nghị Trung ương 4 khóa VII, H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 25-27.
6. Hồ Chí Minh toàn tập (1996). Tập 6. H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 360 – 361.
7. Đảng Cộng sản Việt Nam (1993). Văn kiện Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương (khóa VII). H. NXB Chính trị quốc gia, tr. 283.
9, 10. Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2025). Hội nghị toàn quốc tổng kết công tác trường chính trị năm 2024, triển khai nhiệm vụ năm 2025.
11. Trường Chính trị TP. Cần Thơ đạt chuẩn mức 1 sau 5 tháng sáp nhập. https://thanhnien.vn/truong-chinh-tri-tpcan-tho-dat-chuan-muc-1-sau-5-thang-sap-nhap-185251225204614945.htm
13. Bộ Nội vụ (2024). Báo cáo kết quả công tác năm 2024 và phương hướng, nhiệm vụ công tác năm 2025 của ngành Nội vụ.
14. Bị tố nghỉ học bồi dưỡng đi đánh giải “Pickleball tình yêu U90+”, bí thư xã nói gì?. https://nld.com.vn/bi-to-nghi-hoc-boi-duong-di-danh-giai-pickleball-tinh-yeu-u90-bi-thu-xa-noi-gi-196250916140959747.htm
