(Quanlynhanuoc.vn) – Sáng ngày 23/4/2026, tại Học viện Hành chính và Quản trị công, Ban Chủ nhiệm đề tài khoa học cấp Bộ trọng điểm năm 2025 – 2026 “Nghiên cứu đề xuất những quyết sách chiến lược về xây dựng nền quản trị quốc gia phục vụ phát triển” tổ chức Tọa đàm với chủ đề: “Quyết sách chiến lược xây dựng nền quản trị quốc gia phục vụ mục tiêu phát triển ở Việt Nam”. GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu, Trợ lý Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và PGS.TS. Hoàng Mai, Trưởng khoa Quản trị Nhân lực đồng chủ trì Tọa đàm.
Đại biểu, khách mời dự Tọa đàm, có: GS. TSKH. Phan Xuân Sơn, Nguyên Phó Viện Trưởng, nguyên Chánh Văn phòng Đề án 1677, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; PGS.TS. Lê Thị Anh Vân, Đại học Kinh tế quốc dân; PGS.TS. Nguyễn Thị Kim Thoa, nguyên Vụ trưởng Vụ Pháp luật hình sự – hành chính, Bộ Tư pháp; PGS.TS. Lê Thị Vân Hạnh, nguyên Phó Giám đốc Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Lê Chi Mai, nguyên Trưởng khoa Tài chính công, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng khoa Tổ chức và Quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; PGS.TS. Ngô Thành Can, nguyên Phó trưởng khoa Khoa Tổ chức và quản lý nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia; ông Nguyễn Trí Dũng, Ủy viên Ban Chỉ đạo các công trình, dự án trọng điểm quốc gia lĩnh vực đường sắt; TS. Lê Toàn Thắng, Phó Viện trưởng Viện Kinh tế – Xã hội – Môi trường, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Lãnh đạo một số khoa, đơn vị của Học viện Hành chính và Quản trị công cùng giảng viên, học viên, nghiên cứu sinh.
Phát biểu đề dẫn Tọa đàm, GS.TS. Nguyễn Quốc Sửu nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải xây dựng và ban hành các quyết sách chiến lược nhằm kiến tạo một nền quản trị quốc gia hiện đại, hiệu lực, hiệu quả và phục vụ phát triển trong bối cảnh mới. Trong điều kiện thế giới biến động nhanh, phức tạp và nhiều rủi ro, cùng với mục tiêu đưa Việt Nam trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào giữa thế kỷ XXI, quản trị quốc gia không chỉ dừng ở quản lý mà phải chuyển sang mô hình quản trị kiến tạo phát triển, có khả năng thích ứng, dự báo và dẫn dắt. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy, chất lượng thể chế và thực thi chính sách chưa đồng đều; phối hợp liên ngành, liên cấp còn hạn chế; năng lực dự báo chiến lược chưa đáp ứng yêu cầu; phân cấp, phân quyền có nơi chưa đi đôi với kiểm soát quyền lực; quản trị số, quản trị dữ liệu và đổi mới sáng tạo cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn; hiệu quả cung ứng dịch vụ công và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp cần tiếp tục nâng cao. Vì vậy, cần có những quyết sách mang tính đột phá, có tầm nhìn dài hạn, dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn để tái cấu trúc toàn diện nền quản trị quốc gia.
PGS.TS. Võ Kim Sơn nhấn mạnh, quản trị quốc gia không thể chỉ hiểu là hoạt động quản lý của chính quyền mà phải được nhìn nhận như một hệ thống tương tác giữa nhiều chủ thể trong xã hội. Theo ông, quản trị quốc gia không chỉ là hoạt động của bộ máy nhà nước mà là quá trình tương tác, phối hợp giữa Nhà nước, khu vực tư nhân, các tổ chức xã hội và người dân trong việc hoạch định và thực thi chính sách. Bản chất của quản trị là quá trình ra quyết định mang tính tập thể, đòi hỏi sự chia sẻ trách nhiệm và lợi ích giữa các chủ thể, thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào cơ chế quản lý tập trung.
Để vận hành hiệu quả mô hình này, cần xác định rõ vai trò của từng bên và bảo đảm sự tham gia thực chất của các chủ thể nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia trong bối cảnh phát triển mới. Như vậy, quản trị quốc gia hiện đại phải chuyển từ “quản lý nhà nước đơn tuyến” sang “quản trị đa chủ thể, có sự tham gia rộng rãi và cơ chế phối hợp chặt chẽ”, nhằm nâng cao hiệu quả, tính dân chủ và khả năng giải quyết các vấn đề phức tạp của xã hội.
Chia sẻ ý kiến tại Tọa đàm, PGS.TS. Lê Thị Vân Hạnh nhấn mạnh, từ góc nhìn của người dân, nền hành chính và quản trị quốc gia cần hướng tới ba yêu cầu cốt lõi: minh bạch, hiệu quả và phục vụ thực chất. Để đáp ứng kỳ vọng này, cần xây dựng một hệ sinh thái quản trị minh bạch, trong đó nổi bật là tốc độ xử lý và khả năng ứng phó của bộ máy, chất lượng phục vụ người dân và trách nhiệm công vụ. Hệ quản trị quốc gia phải được thiết kế trên các trụ cột đồng bộ, gồm: thể chế vừa kiểm soát quyền lực, vừa tạo động lực phát triển, cơ chế phòng, chống tham nhũng nghiêm khắc, ứng dụng công nghệ trong giải quyết thủ tục hành chính, và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong đó, các cơ sở đào tạo giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành đội ngũ cán bộ có năng lực, đạo đức và tư duy hiện đại.
PGS.TS. Lê Thị Vân Hạnh khẳng định, minh bạch dữ liệu là nền tảng để củng cố niềm tin xã hội. Khi thông tin được công khai và phản hồi của người dân được xử lý thực chất, sẽ tạo ra “vòng lặp tích cực” giữa minh bạch – niềm tin – hiệu quả quản trị, góp phần nâng cao chất lượng điều hành quốc gia. Trên cơ sở đó, bà Hạnh đề xuất khung tư duy phát triển dựa trên ba trụ cột: minh bạch trong chính sách, nhanh nhạy trong điều hành và chuẩn mực trong thái độ công vụ. Về dài hạn, mục tiêu không chỉ là xây dựng đội ngũ cán bộ không chỉ giỏi chuyên môn mà còn phải có đạo đức, có liêm sỉ và tinh thần trách nhiệm, từ đó hình thành một nền hành chính chính trực, tạo nền tảng cho phát triển bền vững.
PGS.TS. Lê Thị Anh Vân, Đại học Kinh tế quốc dân, nhấn mạnh, quyết sách chiến lược phải phản ánh rõ tư tưởng, tầm nhìn và định hướng phát triển quốc gia; đồng thời, gắn chặt với năng lực quản trị của Nhà nước trong việc đồng hành cùng khu vực kinh tế tư nhân. Để xây dựng quyết sách phù hợp, trước hết cần đánh giá đúng thực trạng, từ đó xác định các trụ cột của quản trị quốc gia, gồm: thể chế, pháp quyền, năng lực nhà nước, minh bạch, trách nhiệm giải trình và sự tham gia của xã hội; đồng thời, bổ sung yếu tố môi trường và hội nhập quốc tế. Bà Anh Vân cũng chỉ ra các điểm nghẽn chủ yếu, như: tư duy lập pháp chậm đổi mới, phân cấp chưa gắn trách nhiệm, cơ chế đánh giá cán bộ hình thức, môi trường làm việc kém khuyến khích sáng tạo, hạ tầng số chưa đồng bộ và hội nhập quốc tế còn bị động.
Trên cơ sở đó, bà đề xuất 6 định hướng quyết sách chiến lược: (1) Hoàn thiện thể chế và cải cách lập pháp, gắn phân quyền với trách nhiệm; (2) Nâng cao năng lực đội ngũ quản trị và cải cách đãi ngộ; (3) Thúc đẩy đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; (4) Phát triển các lĩnh vực quản trị trọng yếu như dịch vụ công, tài chính công, thị trường carbon, đầu tư R&D; (5) Xây dựng mô hình liên kết giữa Nhà nước – cơ sở đào tạo – doanh nghiệp; (6) Chủ động hội nhập quốc tế, học hỏi mô hình tiên tiến và nâng cao năng lực đàm phán.
Chia sẻ ý kiến tại Tọa đàm, ông Nguyễn Trí Dũng tập trung vào yêu cầu phát triển hạ tầng giao thông, đô thị và năng lượng theo tư duy chiến lược, hiện đại và dựa trên dữ liệu, coi đây là điểm nghẽn then chốt cần tháo gỡ để tạo đột phá phát triển. Ông nhấn mạnh, cần chuyển từ quy hoạch tĩnh sang quy hoạch động, tích hợp và liên kết vùng, phát triển các cực tăng trưởng mới, đồng thời giải quyết căn cơ các vấn đề quá tải hạ tầng, ô nhiễm, thiếu đồng bộ đô thị. Đặc biệt, mọi quyết sách về hạ tầng phải dựa trên cơ sở khoa học, dữ liệu và mô phỏng thực chứng, bảo đảm tính minh bạch, hiệu quả và tránh cách tiếp cận cảm tính hay cục bộ. Như vậy, Nhuư vayâymuốn phát triển bền vững, Việt Nam phải chuyển sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu, minh bạch, phản hồi xã hội và tư duy chiến lược, trong đó cả chính sách và hạ tầng đều phải được thiết kế theo logic khoa học, tương tác và dài hạn.
Tọa đàm nhận được nhiều ý kiến chia sẻ của các chuyên gia, nhà khoa học, trong đó các ý kiến tập trung vào các vấn đề lớn, như: quyết sách chiến lược phải dựa trên tầm nhìn dài hạn, khát vọng phát triển và khả năng tạo đột phá. Nền quản trị quốc gia cần được nhìn nhận như một hệ sinh thái tổng thể, gắn kết các chủ thể: Đảng – Nhà nước – Nhân dân – Thị trường – Xã hội, trong đó người dân là trung tâm. Hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn thể chế và thực thi pháp luật:phân quyền, phân cấp chưa rõ trách nhiệm, quy trình hành chính rườm rà, tư duy lập pháp và tổ chức thực thi chưa hiệu quả, thiếu cơ chế đánh giá chính sách sau ban hành, làm cản trở quyền công dân và sự phát triển kinh tế – xã hội; tâm lý sợ sai, thiếu cơ chế bảo vệ cán bộ, năng lực thích ứng hạn chế và cơ chế đãi ngộ chưa đủ hấp dẫn.
Từ các vấn đề trên, các nhà khoa học cho rằng, cần chuyển từ quản lý mệnh lệnh sang quản trị kiến tạo, lấy người dân làm trung tâm; thúc đẩy kinh tế số, tư duy cung – cầu và mục tiêu làm cho nhân dân hạnh phúc. Nhà nước đóng vai trò “nhạc trưởng”, không làm thay thị trường nhưng phải tạo lập môi trường phát triển. Bên cạnh đó, cần xây dựng hệ sinh thái số thống nhất, thực hiện dịch vụ công phi địa giới, đồng bộ dữ liệu quốc gia; đồng thời tạo không gian cho kinh tế tư nhân, đổi mới sáng tạo và thu hút nhân tài. Đây chính là các trụ cột then chốt để hiện thực hóa các quyết sách chiến lược.
Kết luận Tọa đàm, PGS.TS. Hoàng Mai trân trọng cảm ơn các chuyên gia, nhà khoa học đã đóng góp, chia sẻ nhiều ý kiến tâm huyết, sâu sắc để ban chủ nhiệm đề tài tiếp tục hoàn thiện nghiên cứu. Tọa đàm đã gợi mở nhiều vấn đề quan trọng, từ các khía cạnh xã hội nhằm nâng cao đời sống tinh thần cho người dân đến những yêu cầu cấp thiết trong quản trị quốc gia, đặc biệt là nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ cơ sở trong bối cảnh đẩy mạnh phân quyền. Thực tiễn cho thấy, khi thẩm quyền và nguồn lực được trao xuống cấp cơ sở ngày càng lớn thì yêu cầu về năng lực thực thi càng trở nên then chốt, đòi hỏi phân quyền phải luôn gắn liền với nâng cao năng lực. Những trao đổi có giá trị tham khảo thiết thực cho công tác tham mưu chính sách, quản lý nhà nước và đào tạo nguồn nhân lực khu vực công nhằm tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững của Việt Nam trong kỷ nguyên mới.
Nguyễn Thùy – Khánh Huyền
