V.I. Lenin’s views on building a clean, strong party and their significance for our party’s current inspection and oversight work
Nguyễn Đức Đông
Trường Đại học Nguyễn Huệ
Email: dong86684@gmail.com
(Quanlynhanuoc.vn) – Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh là nội dung trung tâm trong học thuyết của V.I. Lênin về Đảng Cộng sản kiểu mới của giai cấp công nhân. Những quan điểm cơ bản của V.I. Lênin về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh có ý nghĩa rất quan trọng đối với công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay. Những luận điểm của V.I. Lênin về giữ vững kỷ luật của Đảng, tăng cường kiểm tra việc thực hiện nghị quyết, thực hành tự phê bình và phê bình, đấu tranh chống chủ nghĩa quan liêu vẫn giữ nguyên giá trị lý luận và thực tiễn; đồng thời là cơ sở khoa học quan trọng để tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát theo yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong giai đoạn hiện nay.
Từ khóa: Xây dựng Đảng; trong sạch, vững mạnh; kiểm tra, giám sát; kỷ luật Đảng.
Abstract: Building a clean and strong Party is a central tenet of V.I. Lenin’s theory regarding the new-type Communist Party of the working class. Lenin’s fundamental views on building a clean and strong Party hold great significance for the current inspection and oversight work of the Communist Party of Vietnam. Employing the methodology of dialectical and historical materialism – combined with analysis, synthesis, logical and historical approaches, and document research – this article affirms that Lenin’s arguments regarding upholding Party discipline, strengthening the monitoring of resolution implementation, practicing self-criticism and criticism, and combating bureaucracy retain their full theoretical and practical value. Furthermore, these views serve as a crucial scientific foundation for continuing to innovate and enhance the quality of inspection and oversight work in line with the requirements for Party building and rectification in the current period.
Keywords: Party building; clean and strong; inspection and supervision; Party discipline.
1. Đặt vấn đề
Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh là nội dung trung tâm trong học thuyết của V.I. Lênin về Đảng Cộng sản kiểu mới của giai cấp công nhân. Những quan điểm của ông về giữ vững bản chất cách mạng của Đảng, tăng cường kỷ luật, kiểm tra việc thực hiện nghị quyết, thực hành tự phê bình và phê bình, đấu tranh chống chủ nghĩa quan liêu đã trở thành nền tảng lý luận quan trọng đối với công tác xây dựng Đảng của nhiều đảng cộng sản.
Trong điều kiện hiện nay, yêu cầu xây dựng, chỉnh đốn Đảng và nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát tiếp tục được Đảng ta xác định là nhiệm vụ có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, năng lực cầm quyền và giữ vững niềm tin của Nhân dân đối với Đảng. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và Chiến lược về công tác kiểm tra, giám sát đã đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với việc nghiên cứu và vận dụng sáng tạo tư tưởng của V.I. Lênin vào thực tiễn xây dựng Đảng hiện nay.
2. Quan điểm của V.I. Lênin về xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh
(1) Xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh là quy luật tồn tại và phát triển của Đảng cách mạng.
Trong toàn bộ di sản lý luận của V.I. Lênin, luôn coi xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh là điều kiện tiên quyết để Đảng Cộng sản thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân. Khác với các tổ chức chính trị thông thường, Đảng Cộng sản là đội tiên phong của giai cấp công nhân, giữ vai trò lãnh đạo phong trào cách mạng; vì vậy, sức mạnh của Đảng không chỉ được quyết định bởi số lượng đảng viên mà trước hết bởi chất lượng chính trị, tư tưởng, tổ chức và đạo đức của toàn Đảng. Theo V.I. Lênin, nếu Đảng không thường xuyên tự đổi mới, tự chỉnh đốn, không giữ được tính thống nhất và kỷ luật thì sẽ đánh mất vai trò lãnh đạo, xa rời quần chúng và không thể hoàn thành sứ mệnh lịch sử.
Xuất phát từ yêu cầu đó, V.I. Lênin đặc biệt nhấn mạnh việc xây dựng Đảng kiểu mới của giai cấp công nhân trên nền tảng chủ nghĩa Mác, có cương lĩnh chính trị đúng đắn, tổ chức chặt chẽ và kỷ luật nghiêm minh. Trong tác phẩm Làm gì?, khi luận giải về vai trò của tổ chức cách mạng, ông chỉ rõ: “Hãy cho chúng tôi một tổ chức những người cách mạng, chúng tôi sẽ đảo lộn nước Nga lên” (V.I. Lênin, 2005, Tập 6, tr.162). Luận điểm này không chỉ khẳng định vai trò quyết định của tổ chức mà còn cho thấy muốn lãnh đạo cách mạng thành công, Đảng phải được xây dựng thành một chỉnh thể thống nhất về ý chí và hành động, có năng lực tổ chức và sức chiến đấu cao.
Đối với V.I. Lênin, xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh trước hết là xây dựng sự thống nhất về tư tưởng. Ông cho rằng Đảng chỉ có thể giữ được vai trò tiên phong khi kiên định nền tảng lý luận khoa học của chủ nghĩa Mác, kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội, chủ nghĩa xét lại và mọi biểu hiện dao động về lập trường chính trị. Trong điều kiện Đảng cầm quyền, sự suy giảm về bản lĩnh chính trị thường bắt đầu từ sự lệch lạc về tư tưởng; do đó, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cũng chính là bảo vệ sự trong sạch của tổ chức đảng.
Bên cạnh thống nhất về tư tưởng, V.I. Lênin coi thống nhất về tổ chức là đặc trưng cơ bản của Đảng kiểu mới. Theo ông, nguyên tắc tập trung dân chủ phải được thực hiện nghiêm túc trong toàn Đảng; mọi tổ chức đảng và mọi đảng viên đều phải phục tùng cương lĩnh, điều lệ, nghị quyết của Đảng. Trong tác phẩm Một bước tiến, hai bước lùi, ông khẳng định: “Sự thống nhất trong những vấn đề cương lĩnh và sách lược là điều kiện tất yếu, nhưng chưa đầy đủ để đảm bảo sự thống nhất của đảng và sự tập trung hóa công tác của đảng (…). Muốn đạt được sự thống nhất trên đây, thì còn phải có sự thống nhất về tổ chức nữa” (V.I. Lênin, 2005, Tập 8, tr.454). Theo quan điểm này, dân chủ trong Đảng không đối lập với kỷ luật mà là cơ sở để hình thành sự thống nhất tự giác; ngược lại, kỷ luật nghiêm minh là điều kiện bảo đảm để dân chủ được thực hiện đúng nguyên tắc.
Mặt khác, trong tư tưởng của V.I. Lênin, xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên có phẩm chất chính trị, đạo đức và năng lực đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp cách mạng. Ông nhiều lần nhấn mạnh rằng uy tín của Đảng được tạo nên từ chính phẩm chất và hành động của mỗi cán bộ, đảng viên. Người đảng viên cộng sản không chỉ gương mẫu trong chấp hành chủ trương, nghị quyết mà còn phải gắn bó mật thiết với quần chúng, biết lắng nghe, tôn trọng và chịu sự kiểm nghiệm của thực tiễn. Vì vậy, xây dựng Đảng không thể tách rời xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên thực sự tiên phong, gương mẫu và có trách nhiệm trước Nhân dân.
Đặc biệt, trong thời kỳ Đảng cầm quyền sau Cách mạng Tháng Mười Nga, V.I. Lênin nhận thấy nguy cơ quan liêu, xa dân và lạm dụng quyền lực có thể làm suy yếu Đảng từ bên trong. Trong bài Thà ít mà tốt, ông viết: “Về việc cải tiến bộ máy nhà nước ta, theo tôi, thì Bộ Thanh tra dân ủy công nông không nên chạy theo số lượng và không nên vội vàng” (V.I. Lênin, 2006, Tập 45, tr. 442) mà “Phải tuân thủ theo nguyên tắc này” Thà ít mà tốt” (V.I. Lênin, 2006, Tập 45, tr. 445). Mặc dù ngắn gọn, nhưng luận điểm này thể hiện tư tưởng nhất quán của V.I. Lênin: chất lượng của tổ chức đảng quan trọng hơn số lượng; sự trong sạch của đội ngũ là điều kiện để nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.
Có thể thấy, tư tưởng của V.I. Lênin về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh được hình thành trên cơ sở thống nhất giữa xây dựng về chính trị, tư tưởng, tổ chức, cán bộ và đạo đức. Những nội dung này có quan hệ biện chứng với nhau, tạo thành hệ thống giải pháp nhằm bảo đảm cho Đảng luôn giữ vững bản chất cách mạng, tăng cường năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu. Đây cũng là tiền đề lý luận để V.I. Lênin phát triển những quan điểm về kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng và đấu tranh chống chủ nghĩa quan liêu.
(2) Kiểm tra, giám sát và kỷ luật nghiêm minh là phương thức xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh.
Trong hệ thống tư tưởng của V.I. Lênin về xây dựng Đảng kiểu mới, kiểm tra, giám sát và giữ vững kỷ luật của Đảng không chỉ là yêu cầu về tổ chức mà còn là phương thức quan trọng để bảo đảm sự thống nhất về ý chí và hành động, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Nếu xây dựng Đảng là nhiệm vụ thường xuyên thì kiểm tra, giám sát chính là công cụ để hiện thực hóa các nguyên tắc xây dựng Đảng trong thực tiễn. Theo V.I. Lênin, đường lối đúng chỉ có giá trị khi được tổ chức thực hiện nghiêm túc; vì vậy, Đảng phải thường xuyên kiểm tra việc chấp hành nghị quyết, phát hiện kịp thời những lệch lạc, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm và không ngừng củng cố kỷ luật trong toàn Đảng.
Ngay từ những năm đầu xây dựng Đảng kiểu mới, V.I. Lênin đã coi kỷ luật là một trong những đặc trưng bản chất của chính đảng vô sản. Ông khẳng định: “những người Bôn‐sê‐vích sẽ không giữ vững được chính quyền, tôi không nói được tới hai năm rưỡi, mà ngay cả đến hai tháng rưỡi cũng không được nữa, nếu đảng ta không có kỷ luật hết sức nghiêm minh, kỷ luật sắt thật sự” (V.I. Lênin, 2006, Tập 41, tr. 6). Đồng thời thẳng thắn chỉ ra: “Kẻ nào làm yếu ‐ dù chỉ là chút ít ‐ kỷ luật sắt trong Đảng của giai cấp vô sản là thực tế giúp cho giai cấp tư sản chống lại giai cấp vô sản” (V.I. Lênin, 2006, Tập 41, tr. 34). Luận điểm này cho thấy, đối với V.I. Lênin, kỷ luật của Đảng không chỉ là yêu cầu về tổ chức mà còn là vấn đề có ý nghĩa chính trị, quyết định sự tồn vong của Đảng cách mạng. Kỷ luật chỉ có thể phát huy hiệu lực khi được thực hiện trên cơ sở tự giác, thống nhất về nhận thức và được bảo đảm bằng cơ chế kiểm tra, giám sát chặt chẽ.
Từ quan điểm đó, V.I. Lênin luôn gắn việc ban hành nghị quyết với kiểm tra việc tổ chức thực hiện. Ông cho rằng, nếu chỉ dừng lại ở việc đề ra chủ trương đúng mà không kiểm tra kết quả thực hiện thì nghị quyết sẽ khó đi vào cuộc sống, thậm chí làm giảm uy tín và năng lực lãnh đạo của Đảng. Trong quá trình lãnh đạo nhà nước Xô viết, ông nhiều lần yêu cầu các tổ chức đảng phải chuyển trọng tâm từ việc ban hành quá nhiều nghị quyết sang tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thực hiện. Đây là một bước phát triển quan trọng trong tư duy lãnh đạo của V.I. Lênin, thể hiện sự thống nhất giữa lý luận và thực tiễn trong xây dựng Đảng.
Đối với V.I. Lênin, kiểm tra không chỉ nhằm phát hiện sai phạm mà trước hết là để phòng ngừa, uốn nắn và nâng cao chất lượng hoạt động của tổ chức đảng. Vì vậy, kiểm tra phải được tiến hành thường xuyên, khách quan và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu. Ông đặc biệt phê phán tình trạng chỉ kiểm tra trên giấy tờ hoặc chỉ nghe báo cáo mà không đi sâu vào thực tiễn.
Việc sự kết hợp giữa kiểm tra, giám sát với tự phê bình và phê bình, V.I. Lênin coi đây là quy luật phát triển của Đảng cách mạng và là phương thức hữu hiệu để khắc phục khuyết điểm, củng cố sự đoàn kết, thống nhất trong nội bộ. Theo V.I. Lênin, tự phê bình không nhằm hạ thấp uy tín của Đảng mà trái lại, giúp Đảng nhận rõ những hạn chế của mình để kịp thời sửa chữa và hoàn thiện. Ông viết: “Tất cả những đảng cách mạng đã bị tiêu vong cho đến nay, đều bị tiêu vong vì tự cao, tự đại, vì không biết nhìn rõ cái gì tạo nên sức mạnh của mình. Còn chúng ta, chung ta sẽ không bị tiêu vong, vì chúng ta không sợ nói lên những nhược điểm của chúng ta, và những nhược điểm đó, chúng ta sẽ học được cách khắc phục” (V.I. Lênin, 2006, Tập 45, tr. 141). Quan điểm này thể hiện tư duy khoa học và tinh thần cách mạng triệt để của V.I. Lênin trong xây dựng Đảng cầm quyền.
V.I. Lênin cũng đặc biệt quan tâm đến việc phòng, chống chủ nghĩa quan liêu trong bộ máy đảng và nhà nước. Theo ông, quan liêu là nguy cơ lớn đối với một đảng cầm quyền vì dễ dẫn đến xa rời quần chúng, lạm dụng quyền lực và làm suy giảm lòng tin của nhân dân. Do đó, công tác kiểm tra phải hướng mạnh vào việc phát hiện, ngăn ngừa các biểu hiện quan liêu, cửa quyền, tham ô và lãng phí; đồng thời tăng cường trách nhiệm giải trình của cán bộ, đảng viên trước Đảng và trước nhân dân. Chính vì vậy, khi đề xuất thành lập và kiện toàn hệ thống thanh tra công nông, V.I. Lênin coi đây là một thiết chế quan trọng nhằm tăng cường kiểm tra hoạt động của bộ máy nhà nước và đội ngũ cán bộ, góp phần giữ vững bản chất cách mạng của chính quyền Xô viết.
Những quan điểm trên cho thấy, trong tư tưởng của V.I. Lênin, kiểm tra, giám sát và kỷ luật của Đảng là một chỉnh thể thống nhất. Kỷ luật tạo cơ sở cho sự thống nhất trong Đảng; kiểm tra, giám sát bảo đảm kỷ luật được thực hiện nghiêm túc; tự phê bình và phê bình là động lực để Đảng không ngừng tự đổi mới, tự chỉnh đốn; còn đấu tranh chống quan liêu là yêu cầu tất yếu nhằm giữ vững mối liên hệ mật thiết giữa Đảng với nhân dân. Đây là những luận điểm có giá trị lý luận bền vững, tạo cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu và vận dụng vào đổi mới công tác kiểm tra, giám sát của Đảng Cộng sản Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
(3) Xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên và cơ chế tự chỉnh đốn của Đảng.
Theo V.I. Lênin, mọi chủ trương, đường lối của Đảng chỉ có thể trở thành hiện thực thông qua hoạt động của đội ngũ cán bộ và đảng viên; do đó, chất lượng của đội ngũ này quyết định trực tiếp năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng. Vì vậy, xây dựng Đảng phải bắt đầu từ xây dựng con người của Đảng, bảo đảm mỗi cán bộ, đảng viên vừa có bản lĩnh chính trị vững vàng, vừa có phẩm chất đạo đức cách mạng, tinh thần trách nhiệm và năng lực tổ chức thực tiễn.
V.I. Lênin cho rằng người đảng viên cộng sản không chỉ là người tuyên truyền, giáo dục và tổ chức quần chúng mà còn phải là tấm gương trong học tập, lao động, công tác và chấp hành kỷ luật của Đảng. Uy tín của Đảng không được tạo nên bằng những lời tuyên bố mà trước hết được khẳng định bằng phẩm chất và hành động của đội ngũ cán bộ, đảng viên. Vì vậy, mỗi cán bộ, đảng viên phải thường xuyên rèn luyện, tự giác đặt lợi ích của Đảng, của giai cấp và của nhân dân lên trên lợi ích cá nhân; đồng thời phải chịu sự kiểm tra của tổ chức đảng và sự giám sát của quần chúng.
Trong điều kiện Đảng trở thành đảng cầm quyền, V.I. Lênin đặc biệt quan tâm đến việc lựa chọn, bố trí và sử dụng cán bộ. Ông cho rằng nhiều hạn chế trong hoạt động của bộ máy không xuất phát từ sự thiếu hụt chủ trương mà từ việc bố trí không đúng người, không đúng việc hoặc thiếu kiểm tra trong quá trình thực hiện. Vì vậy, ông nhấn mạnh yêu cầu lựa chọn cán bộ phải dựa trên phẩm chất chính trị, năng lực thực tiễn và hiệu quả công việc, đồng thời phải thường xuyên đánh giá, kiểm tra và sàng lọc đội ngũ cán bộ thông qua thực tiễn hoạt động.
Sau Cách mạng Tháng Mười Nga, khi bộ máy nhà nước ngày càng mở rộng, V.I. Lênin nhận thấy nguy cơ một bộ phận cán bộ mắc bệnh quan liêu, xa rời quần chúng và lạm dụng quyền lực. Ông cho rằng đây là nguy cơ hiện hữu đối với mọi đảng cầm quyền nếu không có cơ chế tự kiểm tra và tự chỉnh đốn.
Trong tác phẩm Thà ít mà tốt, ông nhấn mạnh: “chúng ta phải đặt lên trên tất cả những con tính như thế và bất cứ những con tính nào, một điều là: phải chăm lo để có được một chất lượng kiểu mẫu thật sự” (V.I. Lênin, 2006, Tập 45, tr. 445-446). Luận điểm này phản ánh tư duy nhất quán của V.I. Lênin về xây dựng đội ngũ cán bộ và đảng viên: chất lượng chính trị, đạo đức và năng lực thực tiễn phải được đặt lên hàng đầu, không chạy theo số lượng hay hình thức tổ chức.
Đối với V.I. Lênin, tự chỉnh đốn không phải là hoạt động mang tính thời điểm mà là quy luật phát triển của một đảng cách mạng. Ông nhiều lần yêu cầu Đảng phải thường xuyên tự xem xét, đánh giá hoạt động của mình, kiên quyết loại bỏ những cán bộ, đảng viên suy thoái về phẩm chất chính trị, đạo đức hoặc không còn đủ uy tín để tiếp tục thực hiện nhiệm vụ. Theo ông, sự nghiêm khắc đối với những khuyết điểm trong nội bộ không làm suy yếu Đảng mà trái lại, là điều kiện để củng cố sự đoàn kết và nâng cao uy tín của Đảng trước nhân dân.
Việc kết hợp chặt chẽ giữa xây dựng và chỉnh đốn Đảng là một nội dung có ý nghĩa phương pháp luận sâu sắc trong tư tưởng của V.I. Lênin. Theo ông, xây dựng không chỉ là phát triển tổ chức, bổ sung lực lượng mới mà còn là quá trình thường xuyên thanh lọc, sàng lọc đội ngũ, sửa chữa khuyết điểm và hoàn thiện phương thức lãnh đạo. Chính vì vậy, kiểm tra, giám sát, tự phê bình và phê bình không phải là những hoạt động riêng biệt mà là những bộ phận cấu thành cơ chế tự chỉnh đốn của Đảng. Cơ chế này giúp Đảng kịp thời phát hiện hạn chế, ngăn ngừa vi phạm, củng cố kỷ luật và giữ vững mối liên hệ mật thiết với nhân dân.
Có thể khẳng định rằng, tư tưởng của V.I. Lênin về xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên và cơ chế tự chỉnh đốn đã hoàn thiện hệ thống lý luận của ông về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Nếu mục tiêu của xây dựng Đảng là nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng thì xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên chính là nhân tố quyết định, còn tự chỉnh đốn là phương thức để bảo đảm sự phát triển bền vững của Đảng cầm quyền.
Những vấn đề trên là cơ sở lý luận quan trọng để nghiên cứu và vận dụng vào việc tiếp tục đổi mới công tác kiểm tra, giám sát, xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm tra và nâng cao năng lực tự xây dựng, tự chỉnh đốn của Đảng trong giai đoạn hiện nay.
3. Giá trị vận dụng quan điểm của V.I. Lênin đối với đổi mới công tác kiểm tra, giám sát của Đảng hiện nay
Thứ nhất, tư tưởng của V.I. Lênin về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh khẳng định công tác kiểm tra, giám sát phải được đặt trong tổng thể nhiệm vụ xây dựng Đảng.
Theo V.I. Lênin, kiểm tra không phải là hoạt động mang tính chất bổ trợ mà là một phương thức lãnh đạo của Đảng nhằm bảo đảm mọi chủ trương, nghị quyết được thực hiện nghiêm túc và thống nhất trong toàn Đảng. Quan điểm đó tiếp tục được Đảng Cộng sản Việt Nam kế thừa và phát triển. Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV (2026, tập 2, tr. 383-384), xác định: “Đẩy mạnh công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật của Đảng, nhất là tăng cường giám sát thường xuyên. Kiên quyết, kiên trì đẩy mạnh đấu tranh ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, lãng phí, quan liêu, tiêu cực. Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng trong giai đoạn mới”. Điều đó cho thấy, công tác kiểm tra, giám sát không chỉ hướng đến xử lý vi phạm mà còn là giải pháp quan trọng để giữ vững bản chất cách mạng, nâng cao năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng.
Thứ hai, tư tưởng của V.I. Lênin về gắn xây dựng kỷ luật với kiểm tra việc thực hiện nghị quyết có ý nghĩa đặc biệt đối với đổi mới nội dung và phương thức kiểm tra, giám sát hiện nay.
Trong điều kiện Đảng cầm quyền, yêu cầu không chỉ dừng lại ở việc ban hành chủ trương đúng mà phải kiểm tra chặt chẽ quá trình tổ chức thực hiện, kịp thời phát hiện những hạn chế, bất cập để điều chỉnh. Quán triệt tinh thần đó, Nghị quyết số 05-NQ/TW xác định quan điểm: công tác kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng phải được tiến hành chủ động, kịp thời, toàn diện, đồng bộ, dân chủ, khách quan, công tâm, thận trọng, chặt chẽ, chính xác, nghiêm minh theo đúng nguyên tắc, quy trình, thủ tục, thẩm quyền, phương pháp công tác đảng. Tăng cường giám sát thường xuyên, giám sát ngay từ đầu góp phần bảo đảm triển khai thực hiện các chủ trương, quyết sách… Kiểm tra, giám sát phải góp phần kiến tạo, thúc đẩy phát triển, phát hiện và bảo vệ những nhân tố mới tích cực, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Đây là bước phát triển mới trong nhận thức của Đảng về công tác kiểm tra, giám sát, đồng thời phản ánh sự kế thừa tư tưởng của V.I. Lênin trong điều kiện xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và quản trị quốc gia hiện đại.
Thứ ba, quan điểm của V.I. Lênin về kết hợp giữa kiểm tra, giám sát với tự phê bình và phê bình có giá trị chỉ đạo đối với việc xây dựng cơ chế phòng ngừa vi phạm từ sớm, từ xa.
V.I. Lênin cho rằng một đảng cách mạng chỉ có thể giữ được uy tín khi dũng cảm nhìn nhận khuyết điểm, kiên quyết sửa chữa sai lầm và thường xuyên tự chỉnh đốn. Kết luận số 34-KL/TW khi nhấn mạnh yêu cầu chú trọng vào những nơi nội bộ có biểu hiện mất đoàn kết, dư luận xã hội quan tâm; nâng cao tính chủ động để kịp thời nhắc nhở, cảnh báo, phòng ngừa, ngăn chặn vi phạm từ sớm, từ xa.. Xử lý kỷ luật nghiêm minh, kịp thời, triệt để, đồng bộ các tổ chức đảng, đảng viên có vi phạm. Như vậy, thay vì chỉ tập trung xử lý vi phạm sau khi đã xảy ra, công tác kiểm tra, giám sát hiện nay cần chuyển mạnh sang tư duy phòng ngừa, cảnh báo sớm, coi đây là giải pháp căn bản để xây dựng tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh.
Thứ tư, tư tưởng của V.I. Lênin về xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên là cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ kiểm tra các cấp.
Theo V.I. Lênin, chất lượng của tổ chức đảng trước hết được quyết định bởi chất lượng đội ngũ cán bộ. Vì vậy, cán bộ kiểm tra phải thật sự tiêu biểu về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, tính khách quan, công tâm và tinh thần trách nhiệm. Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ… Tăng cường thực hiện nghiêm Quy định của Bộ Chính trị về kiểm soát quyền lực và phòng, chống tham nhũng, tiêu cực trong công tác cán bộ. Điều này đòi hỏi công tác kiểm tra không chỉ kiểm tra đối tượng quản lý mà còn phải thường xuyên tự kiểm tra chính đội ngũ cán bộ làm công tác kiểm tra nhằm bảo đảm tính liêm chính, khách quan và công bằng trong thực thi nhiệm vụ.
Thứ năm, quan điểm của V.I. Lênin về gắn bó mật thiết với quần chúng có ý nghĩa đặc biệt đối với việc phát huy vai trò giám sát của Nhân dân trong xây dựng Đảng hiện nay.
V.I. Lênin luôn coi quần chúng là nguồn sức mạnh và là cơ sở để kiểm nghiệm tính đúng đắn của mọi chủ trương, chính sách. Vận dụng tư tưởng đó, Đảng ta tiếp tục khẳng định phải phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa, mở rộng quyền giám sát của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị – xã hội và Nhân dân đối với tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên. Đại hội XIV yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế để Nhân dân tham gia giám sát việc thực thi quyền lực, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền và đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực. Đây là sự phát triển sáng tạo tư tưởng của V.I. Lênin trong điều kiện xây dựng nền dân chủ xã hội chủ nghĩa và Nhà nước pháp quyền ở Việt Nam.
Thứ sáu, tư tưởng của V.I. Lênin về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh cho thấy, kiểm tra, giám sát không phải là mục đích tự thân mà là phương thức để nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực cầm quyền của Đảng.
Điều đó cũng phù hợp với yêu cầu mà Đại hội XIV của Đảng và các văn kiện đặt ra là tiếp tục đổi mới toàn diện công tác kiểm tra, giám sát theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, công khai, minh bạch; kết hợp chặt chẽ giữa kiểm tra, giám sát với kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực và xây dựng đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực, uy tín. Nghị quyết số 05-NQ/TW và Kết luận số 43-KL/TW đều thống nhất quan điểm phải xây dựng hệ thống kiểm tra, giám sát đồng bộ, chủ động, hiệu lực, hiệu quả, góp phần giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương của Đảng, củng cố niềm tin của Nhân dân đối với sự lãnh đạo của Đảng.
Có thể khẳng định rằng, giá trị bền vững trong tư tưởng của V.I. Lênin không chỉ nằm ở việc xác lập những nguyên tắc xây dựng Đảng kiểu mới mà còn ở việc chỉ ra mối quan hệ hữu cơ giữa xây dựng Đảng với kiểm tra, giám sát, kỷ luật và tự chỉnh đốn. Trong điều kiện hiện nay, vận dụng sáng tạo những quan điểm đó sẽ góp phần nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát, xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
4. Kết luận
Quan điểm của V.I. Lênin về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh là một bộ phận quan trọng trong học thuyết về Đảng Cộng sản kiểu mới của giai cấp công nhân. Những luận điểm về xây dựng Đảng vững mạnh về chính trị, tư tưởng, tổ chức; giữ nghiêm kỷ luật của Đảng; coi trọng kiểm tra việc thực hiện nghị quyết; thực hành tự phê bình và phê bình; xây dựng đội ngũ cán bộ, đảng viên tiên phong, gương mẫu và kiên quyết đấu tranh chống chủ nghĩa quan liêu đã tạo nên một hệ thống lý luận có giá trị bền vững đối với công tác xây dựng Đảng.
Trong điều kiện Đảng Cộng sản Việt Nam là đảng cầm quyền, những tư tưởng đó tiếp tục được kế thừa và phát triển trong các chủ trương của Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, Nghị quyết số 05-NQ/TW về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật đảng, Kết luận số 43-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chiến lược công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đến năm 2030. Việc vận dụng sáng tạo quan điểm của V.I. Lênin không chỉ góp phần nâng cao chất lượng công tác kiểm tra, giám sát, tăng cường kiểm soát quyền lực, phòng ngừa và xử lý vi phạm mà còn có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh toàn diện, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu, năng lực cầm quyền của Đảng, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.
Tài liệu tham khảo:
1. Ban Chấp hành Trung ương (2026). Nghị quyết số 05-NQ/TW ngày 07/4/2026 về đổi mới, nâng cao hiệu lực công tác kiểm tra, giám sát và kỷ luật Đảng.
2. Ban Chấp hành Trung ương Đảng (2026). Kết luận số 43-KL/TW ngày 04/6/2026 về tiếp tục thực hiện Kết luận số 34-KL/TW về chiến lược công tác kiểm tra, giám sát của Đảng đến năm 2030.
3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026). Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV. Tập I, II. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
4. V.I. Lênin toàn tập (2005). Tập 6. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
5. V.I. Lênin toàn tập (2005). Tập 8. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
6. V.I. Lênin toàn tập (2005). Tập 45. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
7. V.I. Lênin toàn tập (2005). Tập 41. H. NXB Chính trị quốc gia Sự thật.
