The role of the private sector in green economy development in Brazil and policy implications for Vietnam
TS. Lê Thị Vân Nga
Viện Nghiên cứu châu Âu và châu Mỹ
TS. Vũ Thị Thu Hằng
Trường Đại học Lao động – Xã hội
Email: pflevannga@gmail.com; hangvtt@ulsa.edu.vn
(Quanlynhanuoc.vn) – Tại Brazil, khu vực tư nhân ngày càng đóng vai trò quan trọng trong mở rộng năng lượng tái tạo, phát triển tài chính xanh, thúc đẩy nông nghiệp bền vững, tiêu dùng xanh và đổi mới công nghệ. Sự tham gia của doanh nghiệp được hỗ trợ bởi các chính sách như RenovaBio và Kế hoạch Chuyển đổi sinh thái quốc gia, qua đó, góp phần huy động nguồn lực cho quá trình giảm phát thải và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Tuy nhiên, Brazil vẫn đối mặt với những hạn chế về hạ tầng, thể chế, môi trường pháp lý và khả năng tiếp cận tài chính của các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Từ kinh nghiệm của Brazil, bài viết đề xuất Việt Nam tăng cường quan hệ đối tác công – tư (PPPs), phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, mở rộng tài chính xanh và nâng cao năng lực quản trị môi trường. Những giải pháp sẽ góp phần huy động hiệu quả nguồn lực tư nhân, thúc đẩy chuyển đổi sang nền kinh tế ít carbon và bảo đảm phát triển bền vững.
Từ khóa: Brazil; kinh tế xanh; tư nhân; chính sách; Việt Nam.
Abstract: In Brazil, the private sector is playing an increasingly important role in expanding renewable energy, developing green finance, promoting sustainable agriculture and green consumption, and fostering technological innovation. Private-sector participation is supported by policies such as RenovaBio and the National Ecological Transformation Plan, thereby contributing to the mobilization of resources for emissions reduction and the efficient use of resources. However, Brazil continues to face constraints related to infrastructure, institutions, the regulatory environment, and access to finance for small and medium-sized enterprises. Drawing on Brazil’s experience, the article proposes that Vietnam strengthen public–private partnerships (PPPs), develop an innovation ecosystem, expand green finance, and enhance environmental governance capacity. These measures will contribute to more effectively mobilizing private-sector resources, accelerating the transition toward a low-carbon economy, and ensuring sustainable development.
Keywords: Brazil; green economy; private sector; policy; Vietnam.
1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh phát triển bền vững và ứng phó với biến đổi khí hậu ngày càng được quan tâm, kinh tế xanh trở thành một hướng phát triển nhằm kết hợp tăng trưởng kinh tế với bảo vệ môi trường và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Là nền kinh tế lớn nhất ở Mỹ Latinh, Brazil có nhiều lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và năng lượng sạch, song cũng phải đối mặt với những thách thức như phá rừng, suy thoái môi trường và thiên tai. Trước tình hình đó, Chính phủ Brazil đã triển khai nhiều chính sách và sáng kiến nhằm thúc đẩy chuyển đổi xanh.
Trong quá trình này, khu vực tư nhân giữ vai trò quan trọng thông qua cung cấp vốn, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững. Tuy nhiên, sự tham gia của doanh nghiệp còn chịu tác động của môi trường thể chế, khả năng tiếp cận tài chính và mức độ phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và xã hội.
Vai trò của khu vực tư nhân trong kinh tế xanh được tiếp cận qua các khía cạnh chính gồm huy động nguồn lực tài chính, đổi mới công nghệ, sản xuất bền vững và phát triển thị trường xanh. Trên cơ sở đó, bài viết phân tích cách thức khu vực tư nhân tham gia vào quá trình chuyển đổi xanh và những yếu tố chính sách, thể chế ảnh hưởng đến sự tham gia này.
Về phương pháp nghiên cứu, bài viết sử dụng phương pháp nghiên cứu trường hợp đối với Brazil, kết hợp phân tích và tổng hợp các tài liệu, số liệu thứ cấp từ các tổ chức quốc tế, cơ quan quản lý và các nghiên cứu liên quan. Các trường hợp điển hình được sử dụng để làm rõ vai trò của khu vực tư nhân trong năng lượng tái tạo, tài chính xanh, nông nghiệp bền vững, công nghệ và tiêu dùng xanh. Từ kinh nghiệm của Brazil, bài viết rút ra một số hàm ý chính sách cho Việt Nam.
2. Thực trạng phát triển nền kinh tế xanh ở Brazil
Thuật ngữ “kinh tế xanh” thường được dùng để chỉ một mô hình phát triển hướng tới tăng trưởng kinh tế đồng thời bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân. Kinh tế xanh tập trung vào việc giảm phát thải khí nhà kính, sử dụng hiệu quả hơn các nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ các hệ sinh thái. UNEP và OECD nhấn mạnh rằng một nền kinh tế xanh cần nâng cao phúc lợi của con người, thúc đẩy công bằng, đồng thời giảm thiểu các rủi ro sinh thái. Tương tự, Chương trình Tăng trưởng xanh quốc gia của Brazil (2021) xác định kinh tế xanh là một chiến lược nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống mà không làm phương hại đến các mục tiêu phát triển dài hạn.
Brazil là một trong những quốc gia giàu tài nguyên nhất thế giới và nổi tiếng với mức độ đa dạng sinh học cao, bao gồm: 6 quần thể sinh vật lớn, trong đó có rừng Amazon và rừng Đại Tây Dương. Brazil có khoảng 15 – 20% tổng số loài thực vật đã được biết đến trên Trái đất, và khoảng 60% lãnh thổ được bao phủ bởi rừng (BioDB, 2026). Với nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và các hệ sinh thái đa dạng, Brazil đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững không chỉ ở Nam Mỹ mà còn trên phạm vi toàn cầu.
Brazil đã triển khai một số chính sách quan trọng nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế xanh, tận dụng lợi thế về tài nguyên thiên nhiên và đẩy nhanh quá trình chuyển đổi năng lượng. Các sáng kiến tiêu biểu bao gồm Chương trình Proálcool được triển khai từ những năm 70 thế kỷ XX, nhằm thay thế xăng bằng ethanol sản xuất từ mía đường và Chương trình PNPB được đưa vào thực hiện năm 2005 nhằm thúc đẩy sản xuất và sử dụng nhiên liệu diesel sinh học. Từ năm 2017, Brazil triển khai RenovaBio, chính sách quốc gia về nhiên liệu sinh học, thiết lập hệ thống tín chỉ khử carbon (CBIOs) cho lĩnh vực giao thông vận tải (International Energy Agency, 2025). Năm 2024, chính quyền Tổng thống Lula da Silva đã thông qua khung pháp lý về lĩnh vực nhiên liệu sinh học và thừa nhận tầm quan trọng của nhiên liệu sinh học trong quá trình chuyển đổi năng lượng, bao gồm nhiên liệu hàng không bền vững (SAF), biomethane và diesel sinh học thế hệ tiên tiến, đồng thời đưa phương pháp đánh giá phát thải theo vòng đời (Sugarcane.org, 2024). Bên cạnh đó, Kế hoạch Chuyển đổi Sinh thái Quốc gia (Plano de Transformação Ecológica), được triển khai từ năm 2023, tập trung vào công nghiệp xanh, năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và thúc đẩy quan hệ đối tác công – tư (Ministério da Fazenda, 2023). Brazil cũng thành lập Quỹ Amazon vào năm 2008 nhằm tài trợ cho các sáng kiến bảo tồn và phục hồi rừng Amazon, trong đó khu vực tư nhân đóng vai trò đáng kể trong triển khai các dự án (Amazon Fund, 2026).
Nhờ triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ chuyển đổi năng lượng, Brazil đã đạt được những kết quả đáng kể và từng bước tạo nền tảng thuận lợi cho khu vực tư nhân tham gia vào nền kinh tế xanh. Theo IEA (2025), khoảng 90% sản lượng điện của Brazil năm 2024 đến từ các nguồn carbon thấp, trong khi điện gió và điện mặt trời đang tăng trưởng nhanh. Chính phủ ước tính cần khoảng 3,2 nghìn tỷ real cho các khoản đầu tư liên quan đến năng lượng trong thập kỷ tới, với nguồn vốn từ cả khu vực công và tư nhân; đồng thời các chính sách và cơ chế tài chính mới đang được triển khai nhằm thu hút thêm vốn tư nhân vào quá trình chuyển đổi năng lượng (IEA, 2025).
Vai trò của khu vực tư nhân thể hiện rõ trong sự phát triển của năng lượng tái tạo, đặc biệt là điện gió. Nghiên cứu của Silva (2025) cho thấy, từ năm 2016, đầu tư tư nhân đã trở thành nguồn vốn chủ đạo trong lĩnh vực điện gió, chiếm khoảng 88% tổng đầu tư vào các năm 2020 và 2022. Đáng chú ý, trong tổng số 62,7 tỷ real vốn BNDES giải ngân cho các dự án điện gió và điện mặt trời trong giai đoạn 2005 – 2023, khoảng 97,3% được dành cho khu vực tư nhân. Những số liệu này cho thấy khu vực tư nhân ngày càng giữ vai trò trung tâm trong mở rộng năng lực sản xuất năng lượng tái tạo tại Brazil (Silva, 2025).
Nền tảng năng lượng sạch cũng mở ra những cơ hội đầu tư mới cho doanh nghiệp tư nhân trong các ngành công nghệ cao. Với gần 90% điện năng đến từ các nguồn tái tạo, Brazil đang trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các doanh nghiệp công nghệ có nhu cầu lớn về điện cho trung tâm dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI). Amazon và Microsoft đã đầu tư vào các trung tâm dữ liệu tại Brazil, trong khi chính phủ nước này đang thúc đẩy phát triển AI gắn với mở rộng năng lực năng lượng tái tạo (Worland, 2025). Qua đó, chuyển đổi năng lượng không chỉ tạo ra cơ hội đầu tư trực tiếp trong lĩnh vực năng lượng tái tạo mà còn thúc đẩy khu vực tư nhân mở rộng sang các ngành công nghệ và dịch vụ có hàm lượng carbon thấp.
Mặc dù đạt được những thành tựu đáng kể, phát triển kinh tế xanh của Brazil vẫn phải đối mặt với nhiều hạn chế. Hệ thống truyền tải điện của quốc gia này chưa theo kịp tốc độ phát triển của năng lượng tái tạo, dẫn đến tình trạng phải cắt giảm công suất của các dự án điện gió và điện mặt trời, làm giảm hiệu quả vận hành và lợi nhuận của nhà đầu tư. Tình trạng này đã khiến một số tập đoàn lớn, như Shell, phải hủy các dự án điện mặt trời và điện gió tại Brazil vào năm 2025 (Reuters, 2025). Brazil cũng đang phải đối mặt với những thách thức lớn trong lĩnh vực nông nghiệp, khi ngành này chiếm 38% tổng lượng phát thải khí nhà kính của quốc gia vào năm 2023, tổng phát thải nông nghiệp tăng 62% trong giai đoạn 1990 – 2023. Thêm vào đó, đất canh tác bị suy thoái nghiêm trọng do sử dụng phân bón hóa học và các phương thức quản lý đất đai thiếu bền vững (Climate Analytics, 2025). Ngoài ra, quy trình phê duyệt môi trường kéo dài, chính sách pháp lý thiếu ổn định và tranh chấp đất đai tại một số khu vực triển khai dự án đang gây khó khăn cho việc mở rộng quy mô năng lượng tái tạo. Nếu những yếu tố này không được khắc phục, chúng sẽ trở thành những rào cản lớn đối với việc thực hiện chiến lược phát triển xanh và bền vững dài hạn của Brazil.
3. Vai trò của khu vực tư nhân trong thúc đẩy tăng trưởng xanh ở Brazil
Khi Brazil chuyển hướng sang một nền kinh tế xanh hơn, khu vực tư nhân đóng vai trò ngày càng quan trọng trong việc hỗ trợ phát triển bền vững và góp phần bảo tồn các nguồn tài nguyên môi trường.
Trong năm tài chính 2022, Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC) đã cung cấp hơn 4,387 tỷ USD cho các khoản đầu tư tư nhân, trong đó gần 2 tỷ USD được huy động thông qua các mô hình hợp tác công – tư (PPP) để phát triển cơ sở hạ tầng xanh và các hệ thống năng lượng tái tạo, bao gồm điện mặt trời, điện gió và các dự án vệ sinh đô thị (International Finance Corporation, 2022), Ngành năng lượng Brazil có sự tham gia đáng kể của khu vực tư nhân, chủ yếu được thúc đẩy thông qua các cơ chế nhượng quyền và các chương trình tập trung vào các hệ thống truyền tải điện do các chủ thể ngoài nhà nước vận hành. Eletrobras, nhà cung cấp điện lớn nhất Brazil, trong đó Chính phủ hiện nắm giữ khoảng một phần ba số cổ phần, đã chứng kiến tỷ lệ sở hữu nhà nước đối với các tài sản truyền tải điện giảm đều kể từ năm 2004. Đồng thời, IEA cũng ghi nhận vai trò của khu vực tư nhân trong phát triển các lưới điện hiện đại. Năm 2022, Ngân hàng Phát triển Brazil (BNDES) đã cung cấp 270 triệu USD tài trợ cho Neoenergia để hỗ trợ xây dựng một dự án cơ sở hạ tầng dài 1.100 km, đánh dấu khoản vay xanh được chứng nhận đầu tiên của quốc gia (International Energy Agency, 2023).
Brazil đang được coi “Thung lũng Silicon xanh” tiềm năng nhờ lĩnh vực công nghệ phát triển nhanh và hệ sinh thái khởi nghiệp năng động. Được xếp vào nhóm những điểm đến hàng đầu thế giới về đầu tư công nghệ, Brazil đang thu hút nguồn vốn quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ xanh và công nghệ sạch. São Paulo, Florianópolis và Belo Horizonte đang nổi lên như những trung tâm đổi mới sáng tạo, thúc đẩy tăng trưởng bền vững. Công ty khởi nghiệp FinTech Solfácil đã cung cấp 450 triệu USD các khoản vay cho năng lượng mặt trời và đang mở rộng khả năng tiếp cận năng lượng tái tạo trên toàn quốc. Trong khi đó, Casa dos Ventos, một doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực năng lượng gió và mặt trời, đã huy động được 500 triệu USD từ nguồn tài chính xanh (Marga Hoek, 2024). Những ví dụ này cho thấy Brazil đang tận dụng công nghệ và các doanh nghiệp mới để thúc đẩy phát triển bền vững và nâng cao vai trò của mình trong lĩnh vực kinh tế xanh. Các doanh nghiệp như Eletrobras và Neoenergia đang tích cực đầu tư mở rộng cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo, trong khi các tập đoàn như Natura và Ambev cam kết sử dụng điện từ nguồn năng lượng tái tạo và áp dụng các quy trình sản xuất sạch nhằm giảm phát thải trong toàn bộ chuỗi cung ứng. Những trường hợp này cho thấy khu vực tư nhân không chỉ đóng góp về mặt tài chính mà còn là động lực thúc đẩy đổi mới công nghệ và mở rộng quy mô năng lượng sạch tại Brazil.
Khu vực tư nhân đóng vai trò ngày càng quan trọng trong thúc đẩy quản trị rừng bền vững thông qua việc nâng cao trách nhiệm môi trường và kiểm soát tác động của chuỗi cung ứng nông nghiệp. Chẳng hạn, JBS đã cam kết loại bỏ phá rừng khỏi chuỗi cung ứng chăn nuôi gia súc tại Brazil, với mục tiêu không phá rừng đối với các nhà cung cấp trực tiếp tại Amazon từ năm 2023 và các nhà cung cấp gián tiếp từ năm 2025; đồng thời, hướng tới mục tiêu không phá rừng trên phạm vi toàn cầu vào năm 2030 (JBS, 2023). Tuy nhiên, việc thực hiện các cam kết này vẫn gặp nhiều thách thức do khó khăn trong truy xuất nguồn gốc và kiểm soát các nhà cung cấp gián tiếp (Watts, 2025).
Chương trình nông nghiệp tái sinh theo mô hình hợp tác công – tư quy mô lớn tại Brazil, do Bayer SA dẫn dắt cùng 11 tổ chức đối tác gồm các trường đại học, tổ chức nghiên cứu và tổ chức nông dân, là một mô hình tiêu biểu về sự tham gia của khu vực tư nhân vào phát triển nông nghiệp bền vững. Chương trình thúc đẩy các phương thức canh tác tái sinh nhằm cải thiện quản lý đất, sức khỏe đất, năng suất cây trồng và khả năng tích trữ carbon hữu cơ trong đất (SOC), trong đó chú trọng luân canh cây trồng đa dạng và hệ thống canh tác không cày xới. Đến nay, chương trình đã bao phủ khoảng 232.000 ha với 1.906 nông dân tham gia, được triển khai theo cách tiếp cận đa quy mô từ nghiên cứu khoa học, thử nghiệm tại trang trại đến mở rộng áp dụng trên diện rộng (Cherubin et al., 2024). Bằng cách kết hợp nghiên cứu khoa học với triển khai thực tế tại các trang trại, mô hình hợp tác này cho thấy sự tham gia của khu vực tư nhân có thể thúc đẩy đổi mới, mở rộng quy mô và nâng cao khả năng chống chịu của nền nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu.
Ngoài ra, khu vực tư nhân đang góp phần định hình hành vi tiêu dùng xanh thông qua đổi mới sản phẩm, thiết kế bao bì và thúc đẩy các mô hình kinh tế tuần hoàn. Một ví dụ tiêu biểu là Natura &Co, tập đoàn mỹ phẩm lớn của Brazil, đặt mục tiêu đến năm 2030 bảo đảm 100% bao bì có thể tái sử dụng, tái nạp, tái chế hoặc ủ phân. Năm 2024, Natura hợp tác với Nespresso phát triển bao bì cho dòng Natura Ekos Brazil Nut, trong đó tuýp sản phẩm được làm 100% từ nhôm tái chế và 10% lượng nhôm có nguồn gốc từ các viên nang cà phê Nespresso đã qua sử dụng. Sáng kiến này cho thấy doanh nghiệp tư nhân không chỉ cung cấp các sản phẩm thân thiện với môi trường mà còn có thể thúc đẩy các mô hình tiêu dùng và sản xuất theo hướng tuần hoàn (Natura &Co, 2024).
Ngành công nghiệp ô tô Brazil cho thấy, vai trò ngày càng lớn của khu vực tư nhân trong thúc đẩy giao thông xanh. Các tập đoàn như Stellantis và Volkswagen đang đầu tư mạnh vào công nghệ hybrid-flex, kết hợp động cơ điện với ethanol, trong khi BYD đẩy mạnh phát triển xe điện hoàn toàn tại Brazil. Riêng Stellantis đã công bố kế hoạch đầu tư 30 tỷ real trong giai đoạn 2025-2030, bao gồm phát triển hơn 40 mẫu xe mới và các công nghệ Bio-Hybrid, qua đó góp phần thúc đẩy quá trình khử carbon trong giao thông vận tải (Financial Times, 2024). Các tổ chức tài chính tư nhân tại Brazil ngày càng đóng vai trò quan trọng trong thúc đẩy tài chính xanh thông qua các công cụ như trái phiếu xanh, tín dụng bền vững và tài trợ cho các dự án năng lượng tái tạo. Chẳng hạn, tháng 8/2024, Itaú BBA đã điều phối khoản tài trợ 1,5 tỷ real cho Atlas Renewable Energy xây dựng tổ hợp điện mặt trời Luiz Carlos, trong đó 750 triệu real được huy động thông qua trái phiếu ưu đãi được chứng nhận là trái phiếu xanh. Đây là đợt phát hành đầu tiên theo các quy định mới của Brazil về phân loại dự án ưu tiên, cho thấy vai trò ngày càng lớn của ngân hàng tư nhân trong huy động vốn cho quá trình chuyển đổi năng lượng (Atlas Renewable Energy, 2024).
Tuy nhiên, vai trò của khu vực tư nhân trong thúc đẩy nền kinh tế xanh ở Brazil vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Trong khi các tập đoàn lớn có lợi thế về tài chính và công nghệ, các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SMEs) thường gặp khó khăn trong tiếp cận tài chính xanh do hạn chế về nguồn lực, thông tin và năng lực đo lường, báo cáo môi trường. Điều này cản trở quá trình chuyển đổi sang các mô hình kinh doanh bền vững (OECD, 2024). Tại Amazon, thúc đẩy sản xuất bền vững đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp, nhà nước và xã hội dân sự, đặc biệt trong minh bạch chuỗi cung ứng và truy xuất nguồn gốc nông sản.
Một thách thức lớn khác là nhu cầu huy động nguồn lực tài chính cho chuyển đổi xanh. Theo Diễn đàn Kinh tế Thế giới (2023), Brazil cần khoảng 1 nghìn tỷ real (tương đương 200 tỷ USD) đầu tư đến năm 2030 để thực hiện quá trình chuyển đổi khí hậu. Do đó, Brazil cần phát triển tài chính xanh, tăng cường nguồn vốn tư nhân, hoàn thiện hệ thống phân loại xanh quốc gia và xây dựng lộ trình giảm phát thải theo ngành (World Economic Forum, 2023). Quá trình này cũng đòi hỏi sự phối hợp giữa khu vực công, doanh nghiệp và xã hội dân sự, đặc biệt trong nông nghiệp và sử dụng đất.
Mặc dù Brazil có nhiều tiềm năng, quá trình chuyển đổi xanh vẫn phải đối mặt với những rào cản lớn. Trong khi các doanh nghiệp lớn có thể đóng vai trò dẫn dắt quá trình chuyển đổi, phần lớn các doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn thiếu khả năng tiếp cận tài chính xanh, công nghệ và thông tin đáng tin cậy. Đồng thời, sự phối hợp yếu với các chính sách của Chính phủ và tình trạng phá rừng bất hợp pháp đang tiếp diễn tại các khu vực như Amazon và Cerrado làm suy giảm tiến độ chuyển đổi. Brazil cũng chưa có các kế hoạch giảm phát thải rõ ràng cho từng ngành và đang phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt lao động có kỹ năng. Do đó, để quá trình chuyển đổi xanh thành công, Brazil cần sự đồng bộ mạnh mẽ về chính sách, nguồn đầu tư quy mô lớn và sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa doanh nghiệp, Chính phủ và xã hội dân sự.
4. Hàm ý chính sách cho Việt Nam
Kinh nghiệm của Brazil cho thấy, khu vực tư nhân có thể trở thành một động lực then chốt trong quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế xanh, không chỉ thông qua huy động vốn mà còn thông qua đổi mới công nghệ, phát triển sản xuất bền vững và hình thành các thị trường xanh. Tuy nhiên, trường hợp Brazil cũng cho thấy, sự tham gia của khu vực tư nhân chỉ có thể phát huy hiệu quả khi được hỗ trợ bởi chính sách nhất quán, cơ chế tài chính phù hợp và hệ thống quản trị môi trường hiệu quả. Từ kinh nghiệm này, có thể được rút ra một số hàm ý chính sách cho Việt Nam như sau:
Thứ nhất, Việt Nam cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế huy động nguồn lực tư nhân cho năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng xanh. Kinh nghiệm Brazil cho thấy, các mô hình PPP, cơ chế nhượng quyền và sự tham gia của ngân hàng phát triển có thể giúp thu hút nguồn vốn lớn cho các dự án xanh. Vì vậy, Việt Nam cần hoàn thiện khung pháp lý về PPP, nâng cao tính ổn định và minh bạch của chính sách, đồng thời, xây dựng các cơ chế chia sẻ rủi ro phù hợp để giảm rủi ro cho nhà đầu tư tư nhân. Đặc biệt, cần tăng cường vai trò của các ngân hàng phát triển trong cung cấp tín dụng ưu đãi và huy động nguồn vốn quốc tế cho các dự án năng lượng sạch, xử lý chất thải và hạ tầng xanh.
Thứ hai, Việt Nam cần thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ xanh. Kinh nghiệm của Brazil cho thấy, sự phát triển của các doanh nghiệp trong lĩnh vực năng lượng mặt trời, năng lượng gió và công nghệ xanh có thể tạo ra động lực mới cho quá trình chuyển đổi. Việt Nam cần tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp khởi nghiệp xanh, mở rộng các quỹ đầu tư và nguồn vốn ban đầu, đồng thời, thúc đẩy liên kết giữa doanh nghiệp, trường đại học và viện nghiên cứu. Các ưu đãi thuế và hỗ trợ nghiên cứu – phát triển cũng cần được hướng nhiều hơn vào công nghệ carbon thấp và sử dụng hiệu quả tài nguyên.
Thứ ba, cần tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp vào nông nghiệp và lâm nghiệp bền vững. Các mô hình canh tác tái sinh và canh tác carbon của Brazil cho thấy, doanh nghiệp có thể kết nối nghiên cứu khoa học, vốn đầu tư và người sản xuất để mở rộng các phương thức sử dụng đất thích ứng với biến đổi khí hậu. Việt Nam có thể thúc đẩy các mô hình tương tự thông qua hợp tác giữa doanh nghiệp, hợp tác xã, nông dân và các tổ chức nghiên cứu. Đồng thời, đưa mục tiêu giảm phát thải và hấp thụ carbon vào quy hoạch nông nghiệp.
Thứ tư, Việt Nam cần phát triển mạnh thị trường tài chính xanh. Việc các ngân hàng và doanh nghiệp Brazil sử dụng trái phiếu xanh, tín dụng xanh và các công cụ tài chính gắn với mục tiêu bền vững cho thấy vai trò quan trọng của khu vực tài chính trong chuyển đổi xanh. Việt Nam cần hoàn thiện hệ thống phân loại xanh, khuyến khích các ngân hàng tích hợp tiêu chí ESG vào hoạt động tín dụng và đầu tư, đồng thời, tăng khả năng tiếp cận tài chính xanh của doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng bởi nhóm doanh nghiệp này hiện còn hạn chế về vốn, công nghệ và thông tin xanh.
Thứ năm, cần kết hợp huy động vốn tư nhân với tăng cường quản trị môi trường. Kinh nghiệm Brazil cho thấy, những hạn chế về truyền tải điện, thủ tục môi trường, thực thi pháp luật và tranh chấp đất đai có thể làm giảm hiệu quả đầu tư xanh. Vì vậy, Việt Nam cần nâng cao năng lực của cơ quan quản lý, tăng tính minh bạch của quy định, thực thi nghiêm các tiêu chuẩn môi trường và thúc đẩy sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng. Đồng thời, cần chú trọng đào tạo nguồn nhân lực và kỹ năng xanh, qua đó bảo đảm quá trình chuyển đổi không chỉ tạo ra tăng trưởng xanh mà còn mang tính bao trùm và bền vững.
Tài liệu tham khảo:
Amazon Fund (2026). What is Amazon Fund. https://www.amazonfund.gov.br/en/amazon-fund/
Atlas Renewable Energy. (2024). Atlas Renewable Energy secures R$1.5 billion for the construction of the Luiz Carlos solar complex in Brazil, coordinated by Itaú BBA. https://atlasrenewableenergy.com/news-and-insights/atlas-renewable-energy-secures-r1-5-billion-for-the-construction-of-the-luiz-carlos-solar-complex-in-brazil-coordinated-by-itau-bba
BioDB (2026). Brazil. https://biodb.com/region/brazil/
Casa dos Ventos (2024). Unlocking Brazil’s Potential: A New Era of Sustainable Tech Innovation. https://businessforgood.world/unlocking-brazils-potential-a-new-era-of-sustainable-tech-innovation/
Climate Analytics (2026). What is Brazil’s pathway to limit global warming to 1.5°C? 1.5°C National Pathway Explorer. https://1p5ndc-pathways.climateanalytics.org/countries/brazil/current-situation
Cherubin, M. R., Pinheiro Junior, C. R., Alves, L. A., Bayer, C., Cerri, C. E. P., Barioni, L. G., Peper, A., & Anselmi, A. A. (2024). Carbon farming initiative: A national-scale public-private partnership to promote regenerative agriculture in Brazil. Experimental Agriculture, 60, e28. https://doi.org/10.1017/S0014479724000255
Financial Times. (2024). Carmakers electrify Brazil’s unique sugarcane vehicles. Financial Times. https://www.ft.com/content/43b7ceef-bd55-4980-8571-647b6224a4d4?syn-25a6b1a6=1
International Energy Agency (2025). Advanced motor fuels in Brazil. https://iea-amf.org/content/publications/country_reports/brazil
International Energy Agency (2025). Brazil 2025. https://www.iea.org/reports/brazil-2025
International Energy Agency. (2023). Grids in Brazil: Mobilising private capital through a robust regulatory framework. https://www.iea.org/reports/brazil-case-study/grids-in-brazil-mobilising-private-capital-through-a-robust-regulatory-framework
International Finance Corporation, World Bank Group (2022). IFC record investment in Brazil to support private sector development. https://www.ifc.org/en/pressroom/2022/ifc-record-investment-in-brazil-to-support-private-sector-development
Ministério da Fazenda (2023). Transformação ecológica: Novo plano Brasil. https://www.gov.br/fazenda/pt-br/acesso-a-informacao/acoes-e-programas/transformacao-ecologica
Montalvão, I. (2026). The financialization of the energy transition in Brazil: Between de-risking and development. Journal of Post Keynesian Economics. https://doi.org/10.1080/01603477.2025.2606005
Natura &Co. (2025). Natura &Co integrated report 2024. https://2024ar.naturaeco.report/our-downloads/natura-co-integrated-report-2024
OECD. (2024). Financing SMEs and entrepreneurs 2024: An OECD scoreboard. https://doi.org/10.1787/fa521246-en
Reuters (2025). Shell scraps solar, onshore wind power projects in Brazil. https://www.reuters.com/business/energy/shell-scraps-solar-onshore-wind-power-projects-brazil-2025-03-27/
Sugarcane.org. (2024). Fuel of the Future Law: Brazil takes the lead in the energy transition. https://www.sugarcane.org/news/fuel-of-the-future-law-brazil-takes-the-lead-in-the-energy-transition/
Watts, J., Hofmeister, N., Camargos, D., Jordan, L., & Aranha, A. (2025). Revealed: World’s largest meat company may break Amazon deforestation pledges again. The Guardian. https://www.theguardian.com/environment/2025/apr/17/revealed-worlds-largest-meat-company-jbs-may-break-amazon-deforestation-pledges-again
Worland, J. (2025). Can clean energy make Brazil an AI superpower? TIME. https://time.com/7282222/brazil-clean-energy-ai/
World Economic Forum. (2023, August 24). Finding pathways, financing innovation: Tackling the Brazilian transition challenge. https://www.weforum.org/publications/finding-pathways-financing-innovation-tackling-the-brazilian-transition-challenge
